Rig Veda Sukta 67
Mandala 9Sukta 6732 Mantras

Sukta 67

Sukta 9.67

Ten hymn Pavamāna Soma chwali tłoczony Somę, gdy przepływa przez filtr, stając się jasnym, silnym i godnym picia przez bogów w ofierze. Wersy sławią szybkie prądy Somi, jego moc obdarzania bogactwem, wigorą i natchnioną pełnią, oraz jego rolę jako wyrafinowanej esencji (rasa) zgromadzonej przez wieszczów. Kulminuje metafonicznym owocem (phalaśruti): recytator wersów Pavamānī jest karmiony przez Sarasvatī mlekiem, ghee, miodem i wodą, symbolami natchnionego obfitości.

Recitation with translationRig Veda 9.67

In this hymn

Addressed to

  • Soma PavamanaMantras 1-9, 11-22

    Soma is praised as the gladdener (mandra), most powerful in the rite, the stream-holder who runs in shining currents through the woolen filter, becoming pure, sweet, and exhilarating for the gods.

  • PushanMantra 10Pūṣan (invoked within a Soma context as guardian of the path)
  • AgniMantras 23-24Agni (explicit address), within a Pavamāna-Soma context of purification
  • SavitarMantra 25explicit
  • SomaMantras 28-30Pavamāna

Mantras

Mantra 1

त्वं सोमासि धारयुर्मन्द्र ओजिष्ठो अध्वरे । पवस्व मंहयद्रयिः ॥

Ty jesteś Somą, dzierżycielem strumieni, radujący, najpotężniejszy w ofierze; oczyszczaj się, przynosząc nam pełnię bytu.

Mantra 2

त्वं सुतो नृमादनो दधन्वान्मत्सरिन्तमः । इन्द्राय सूरिरन्धसा ॥

Ty, gdy zostajesz wyciśnięty, napełniasz radością istotę ludzką; jesteś nosicielem i najbardziej upajającym, natchnionym dawcą istoty Somy dla Indry.

Mantra 3

त्वं सुष्वाणो अद्रिभिरभ्यर्ष कनिक्रदत् । द्युमन्तं शुष्ममुत्तमम् ॥

Ty, gdy zostajesz dobrze wyciśnięty przez kamienie tłoczące, spływasz ku nam z dźwięcznym wołaniem, niosąc świetlistą i najwyższą siłę, wzniesioną energię zwycięstwa wewnątrz istoty.

Mantra 4

इन्दुर्हिन्वानो अर्षति तिरो वाराण्यव्यया । हरिर्वाजमचिक्रदत् ॥

Indu, popychany naprzód, płynie przez otaczające osłony niezniszczalną ścieżką; złocista moc woła pełnię siły, jakby głosząc zwycięstwo postępu duszy.

Mantra 5

इन्दो व्यव्यमर्षसि वि श्रवांसि वि सौभगा । वि वाजान्त्सोम गोमतः ॥

O Indu, rozlewasz się szeroko przez filtr; rozprzestrzeniasz słuchy, które budzą, rozprzestrzeniasz szczęścia; rozprzestrzeniasz zwycięskie energie, o Somo, bogaty w promienie Światła, obfity w oświecone bogactwo.

Mantra 6

आ न इन्दो शतग्विनं रयिं गोमन्तमश्विनम् । भरा सोम सहस्रिणम् ॥

Przynieś nam, o Indu, stukrotną pełnię, bogactwo bogate w promienie światła i szybkie moce postępu; nieś ją, o Somo, tysiącstrumieniową obfitość w nasze stawanie się.

Mantra 7

पवमानास इन्दवस्तिरः पवित्रमाशवः । इन्द्रं यामेभिराशत ॥

Oczyszczające Indu, szybkie w swoim ruchu, przechodzą poza filtr i osiągają Indrę swoimi podróżami, jednocząc wyklarowaną rozkosz duszy z mocą świetlistego panowania.

Mantra 8

ककुहः सोम्यो रस इन्दुरिन्द्राय पूर्व्यः । आयुः पवत आयवे ॥

Istota Somy, Indu, wybitny i pradawny, stoi jako szczyt smaku i rozkoszy dla Indry; płynie jako samo życie ku temu, kto szuka życia, wzmacniając ciągłość stawania się duszy.

Mantra 9

हिन्वन्ति सूरमुस्रयः पवमानं मधुश्चुतम् । अभि गिरा समस्वरन् ॥

Lśniący popędzają bohatera, Somę, oczyszczającego i ociekającego słodyczą; i ku niemu pieśni jednoczą się w jednej zgodzie, jakby zbierając rozproszone moce mowy w jedną świetlistą wibrację.

Mantra 10

अविता नो अजाश्वः पूषा यामनियामनि । आ भक्षत्कन्यासु नः ॥

Niech Puszan, nasz pomocnik, ten z kozłem i koniem, będzie naszym stróżem na każdym etapie podróży; niech udzieli nam pożywienia i używania wewnątrz stale odnawianych mocy wzrostu w nas.

Mantra 11

अयं सोमः कपर्दिने घृतं न पवते मधु । आ भक्षत्कन्यासु नः ॥

Ten Soma płynie jak klarowne ghi, sama słodycz, dla Kapardina; niech udzieli nam udziału i pożywienia wewnątrz świeżych, budzących się energii istoty.

Mantra 12

अयं त आघृणे सुतो घृतं न पवते शुचि । आ भक्षत्कन्यासु नः ॥

Ten wyciśnięty Soma, o Płonący, płynie czysty jak klarowane masło; niechaj da nam pożywienie i właściwe używanie w zawsze nowych energiach, aby nasz wzrost postępował w jasności.

Mantra 13

वाचो जन्तुः कवीनां पवस्व सोम धारया । देवेषु रत्नधा असि ॥

O Soma, oczyść się w płynącym strumieniu; jesteś żywym impulsem mowy wieszczów i w bogach dzierżysz i umieszczasz wewnętrzne skarby.

Mantra 14

आ कलशेषु धावति श्येनो वर्म वि गाहते । अभि द्रोणा कनिक्रदत् ॥

On pędzi do kadzi; jak sokół nurkuje przez osłonę, wołając nad drewnianymi korytami, Soma posuwając się naprzód ku miejscu ofiary w nas.

Mantra 15

परि प्र सोम ते रसोऽसर्जि कलशे सुतः । श्येनो न तक्तो अर्षति ॥

O Soma, twoja istota została w pełni uwolniona do naczynia, gdy zostałeś wyciśnięty; płyniesz naprzód jak sokół pędzony dalej, gwałtowny prąd klarowanej rozkoszy.

Mantra 16

पवस्व सोम मन्दयन्निन्द्राय मधुमत्तमः ॥

Oczyść się, o Somo, radując Indrę; stań się najbardziej bogaty w miód, najbardziej intensywny w rozkoszy, dla Mocy, która zwycięża w nas.

Mantra 17

असृग्रन्देववीतये वाजयन्तो रथा इव ॥

Zostały posłane dla rozkoszy bogów, jak rydwany pędzące po nagrodę, prądy Somy posuwając się naprzód, niosąc obfitości siły.

Mantra 18

ते सुतासो मदिन्तमाः शुक्रा वायुमसृक्षत ॥

Te wyciśnięte strumienie Somy, najbardziej upajające, jasne i czyste, zostały uwolnione ku Vāyu, Tchnieniu Życia, aby bóstwo witalne mogło przyjąć klarowaną rozkosz.

Mantra 19

ग्राव्णा तुन्नो अभिष्टुतः पवित्रं सोम गच्छसि । दधत्स्तोत्रे सुवीर्यम् ॥

Wyciśnięty przez kamienie i wychwalany, o Somo, idziesz do sita; kładąc w naszym hymnie szlachetną siłę bohatera, ustanawiasz zwycięską energię w wyznaniu duszy.

Mantra 20

एष तुन्नो अभिष्टुतः पवित्रमति गाहते । रक्षोहा वारमव्ययम् ॥

Ten Soma, wypchnięty i wychwalany, nurkuje poza sito; zabójca wrogiej ciemności, wchodzi w niezniszczalną osłonę ochronną.

Mantra 21

यदन्ति यच्च दूरके भयं विन्दति मामिह । पवमान वि तज्जहि ॥

Cokolwiek strach znajduje mnie tutaj, blisko czy daleko, o Pavamāna, odeprzyj go i rozpuść; niech oczyszczony prąd oczyści istotę z trwogi.

Mantra 22

पवमानः सो अद्य नः पवित्रेण विचर्षणिः । यः पोता स पुनातु नः ॥

Niech ten Pavamāna dzisiaj nas oczyści swym sitościcielem, on, który jest wszechdziałającym; on, który jest wewnętrznym kapłanem oczyszczającym, niech nas oczyści.

Mantra 23

यत्ते पवित्रमर्चिष्यग्ने विततमन्तरा । ब्रह्म तेन पुनीहि नः ॥

Ta twoja oczyszczająca moc, która rozpostarta jest wewnątrz twojego płomienia, o Agni, przez to wewnętrzne Słowo i jego siłę prawdy, oczyść nas.

Mantra 24

यत्ते पवित्रमर्चिवदग्ने तेन पुनीहि नः । ब्रह्मसवैः पुनीहि नः ॥

Ten twój oczyszczyciel, pełen płomienia, o Agni, przez niego oczyść nas; przez poruszenia natchnionego Słowa, oczyść nas.

Mantra 25

उभाभ्यां देव सवितः पवित्रेण सवेन च । मां पुनीहि विश्वतः ॥

Oboma, twoim oczyszczycielem i twoim poruszeniem, o boski Savitar, oczyść mnie z każdej strony, we wszystkich częściach mojego istnienia.

Mantra 26

त्रिभिष्ट्वं देव सवितर्वर्षिष्ठैः सोम धामभिः । अग्ने दक्षैः पुनीहि नः ॥

Trzema, o boski Savitar, z najpotężniejszymi mocami Somy Światła, o Agni, twoimi skutecznymi energiami, oczyść nas.

Mantra 27

पुनन्तु मां देवजनाः पुनन्तु वसवो धिया । विश्वे देवाः पुनीत मा जातवेदः पुनीहि मा ॥

Niech boskie rodzeństwo mnie oczyści; niech Wasu mnie oczyczą przez przebudzoną myśl. Niech wszyscy bogowie mnie obmyją; o Jātavedas, oczyść mnie.

Mantra 28

प्र प्यायस्व प्र स्यन्दस्व सोम विश्वेभिरंशुभिः । देवेभ्य उत्तमं हविः ॥

Wzrastaj i napełniaj się; płynij, o Somo, ze wszystkimi swoimi promieniami, stań się dla bogów najwyższą ofiarą.

Mantra 29

उप प्रियं पनिप्नतं युवानमाहुतीवृधम् । अगन्म बिभ्रतो नमः ॥

Podeszliśmy blisko umiłowanego, zawsze czynnej młodzieńczej mocy, która wzrasta przez ofiary; niosąc naszą cześć, zbliżamy się.

Mantra 30

अलाय्यस्य परशुर्ननाश तमा पवस्व देव सोम । आखुं चिदेव देव सोम ॥

Topór zniszczył ospałą przeszkodę; dlatego płynij, o boski Somo, tak, nawet 'mysz' małej zgryzającej ciemności, o boski Somo.

Mantra 31

यः पावमानीरध्येत्यृषिभिः सम्भृतं रसम् । सर्वं स पूतमश्नाति स्वदितं मातरिश्वना ॥

Ktokolwiek recytuje i studiuje wersety Pavamānī, istotę zgromadzoną przez wieszczów, ten doświadcza wszystkiego jako oczyszczonego, osłodzonego przez Mātariśvana, oddech życia w ruchu.

Mantra 32

पावमानीर्यो अध्येत्यृषिभिः सम्भृतं रसम् । तस्मै सरस्वती दुहे क्षीरं सर्पिर्मधूदकम् ॥

Ktokolwiek recytuje wersy Pavamānī, istotę zgromadzoną przez widzących, temu Sarasvatī daje mleko, ghi, miód i wodę: pokarmy wyraźnej świadomości.

Inside Sukta 67

How it unfolds

  1. Where it opens

    Soma is hailed as the powerful, gladdening stream-holder in the sacrifice and is urged to purify himself while bringing abundance (RV 9.67.1).

  2. Development

    The hymn follows Soma’s movement as living currents—swift, prize-seeking like chariots—going forth for the gods’ enjoyment and for the sacrificer’s gain (e.g., RV 9.67.17).

  3. Climax

    Soma’s purified flow is presented as concentrated power and essence (rasa) gathered by seers, effective both ritually (for the gods) and spiritually (for the reciter).

  4. Where it settles

    A phalaśruti closes the hymn: one who studies/recites the Pavamānī verses receives Sarasvatī’s nourishing gifts—milk, ghee, honey, and water—signifying sustained inspiration and prosperity (RV 9.67.32).

The deity: Soma Pavamāna

  • Cosmic functionAs the consecrated juice and its divine principle, Soma mediates between humans and gods: he invigorates Indra and the deities, sustains ṛta through sacrifice, and distributes vitality, wealth, and inspired potency.
  • Inner significanceSoma Pavamāna symbolizes the refining of consciousness: raw impulse and desire are ‘pressed’ and ‘filtered’ into clarity (śuci), joy (ānanda), and luminous insight that can be offered upward as devotion and received back as strength and inspiration.

The seer

  • Ascribed in tradition to Pavamāna-Soma seers; specific r̥ṣi for RV 9.67 is not securely identified without Anukramaṇī confirmationThe Mandala 9 corpus is characteristically attributed to multiple seer-families and priestly lineages who composed hymns for Soma’s purification (pavamāna) during pressing; RV 9.67 participates in this liturgical-poetic stream rather than highlighting a single biographical r̥ṣi.

Famous verses

pavasva ("purify thyself")
Verse 9.67.1Sets the core identity and function of Soma Pavamāna: powerful in the rite, holder of streams, self-purifying, and bestower of fullness/abundance.Read verse 9.67.1 →
rathā iva ("like chariots")
Verse 9.67.17A vivid kinetic image of Soma’s currents ‘sent forth’ for divine enjoyment, likened to chariots racing for a prize—capturing the hymn’s momentum and sacrificial purpose.Read verse 9.67.17 →
sarasvatī duhe ("Sarasvatī milks/yields")
Verse 9.67.32Metahymnic closure promising the fruit of reciting Pavamānī verses: Sarasvatī grants nourishing substances, linking Soma purification with inspired speech and sustenance.Read verse 9.67.32 →

Attributes of the deity

  • pavamāna (self-purifying, filtering)
  • mandra (gladdening, exhilarating)
  • ojiṣṭha (most powerful)
  • rasa (essence/juice)
  • swift-flowing currents
  • bestower of rayi (wealth/abundance)
  • fit for devas (devavītaye)

Also by this seer

  • Pavamāna Soma hymns across Rig Veda Mandala 9 (multiple sūktas attributed to various r̥ṣis in the Anukramaṇī tradition)
  • Liturgical verses used in Soma pressing and filtration sequences within Śrauta ritual contexts

The rite, step by step

  • Soma stalks are pressed to express the juice (savana).
  • The expressed Soma is mixed/strengthened according to the rite and guided into streams.
  • Soma is filtered through the pavitra (woolen strainer), becoming ‘pavamāna’.
  • Purified Soma is collected in vessels and offered with accompanying recitations to invite and delight the gods (devavīti).
  • Libations are made; the remaining Soma is apportioned per ritual rule, with blessings sought for strength, wealth, and inspired speech.

Offerings

  • Purified Soma libations (pavamāna Soma)
  • Ghee (as ancillary offering in the Soma context)
  • Oblations accompanying Soma offerings (as prescribed in the Śrauta setting)

Frequently Asked Questions

The main deity is Soma Pavamāna—Soma as he is purified while flowing through the ritual filter, becoming fit to be offered to the gods.

It celebrates Soma’s purification and swift, powerful flow in the sacrifice, and asks him to bring abundance, strength, and inspired fullness to the worshipper.

The final verse gives a ‘fruit of recitation’: one who recites the Pavamānī verses receives Sarasvatī’s nourishment—milk, ghee, honey, and water—symbolizing prosperity and inspired speech.

Ask anything about Sukta 67 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play