
Sukta 9.68
Soma Pavamāna (Soma in the act of self-purification)
Trishtubh (probable for RV 9.68; requires pada-count verification per verse)
Ten hymn Pavamāna Soma sławi miodowe krople Somy spieszące ku bogom i oczyszczane podczas przepływu przez filtry i wody. Przypomina mityczne pozyskanie Somy z „dalekiej krainy” i wychwala rolę wieszczów w oczyszczaniu i ustanawianiu Somy jako promiennej, godnej hymnów potęgi. Hymn kończy się modlitwą, aby oczyszczenie Somy dało czcicielom witalność, harmonię z Niebem i Ziemią oraz bogactwo pełne bohaterskiej siły.
Mantra 1
प्र देवमच्छा मधुमन्त इन्दवोऽसिष्यदन्त गाव आ न धेनवः । बर्हिषदो वचनावन्त ऊधभिः परिस्रुतमुस्रिया निर्णिजं धिरे ॥
Ku boskiej Obecności spieszą miód niosące krople Somy, jak krowy, jak mleczne krowy dążące do swego domu. Moce, które zasiadają na świętym siedzeniu, bogate w słowo, ustawiają swymi wymionami strumieniującą jasność oświecających Promieni, jej jasną szatę czystości.
Mantra 2
स रोरुवदभि पूर्वा अचिक्रददुपारुहः श्रथयन्त्स्वादते हरिः । तिरः पवित्रं परियन्नुरु ज्रयो नि शर्याणि दधते देव आ वरम् ॥
On ryczy i woła nad starożytnymi fundamentami; wznosząc się w górę, płowy rozluźnia i tworzy słodycz. Przechodząc przez filtr, poruszając się szerokimi biegami, bóg kładzie swoje szybkie ruchy i przychodzi do wybranej doskonałości.
Mantra 3
वि यो ममे यम्या संयती मदः साकंवृधा पयसा पिन्वदक्षिता । मही अपारे रजसी विवेविददभिव्रजन्नक्षितं पाज आ ददे ॥
On, który rozszerza i wymierza bliźniacze, zaprzężone światy, jego ekstaza rośnie razem, pęczniejąc mlekiem obfitości, niewyczerpana. Odkrywa on dwie rozległe przestrzenie bez granic; posuwając się naprzód, bierze dla siebie niezawodną siłę światła.
Mantra 4
स मातरा विचरन्वाजयन्नपः प्र मेधिरः स्वधया पिन्वते पदम् । अंशुर्यवेन पिपिशे यतो नृभिः सं जामिभिर्नसते रक्षते शिरः ॥
Poruszając się między dwiema Matkami, pobudzając wody do wzrostu, mądry swym własnym prawem wypełnia stację. Promień jest mielony z ziarnem; wtedy, z ludźmi i z pokrewnymi mocami, osiąga cel i strzeże głowy, szczytu świadomości.
Mantra 5
सं दक्षेण मनसा जायते कविॠतस्य गर्भो निहितो यमा परः । यूना ह सन्ता प्रथमं वि जज्ञतुर्गुहा हितं जनिम नेममुद्यतम् ॥
Przez moc rozróżniania i przez umysł rodzi się Widzący, łono Prawdy odłożone ponad parą. Choć młodzi, są; jednak najpierw się rodzą: ukryte narodziny, umieszczone w tajemnicy, wznoszą się ku swemu przeznaczeniu.
Mantra 6
मन्द्रस्य रूपं विविदुर्मनीषिणः श्येनो यदन्धो अभरत्परावतः । तं मर्जयन्त सुवृधं नदीष्वाँ उशन्तमंशुं परियन्तमृग्मियम् ॥
Myśliciele odnaleźli formę zachwyconego, gdy orzeł przyniósł istotę Somy z daleka. Oczyszczają go, dobrze rosnącego, w rzekach, pożądany promień krążący, odpowiedni dla hymnu i rytmu prawdy.
Mantra 7
त्वां मृजन्ति दश योषणः सुतं सोम ऋषिभिर्मतिभिर्धीतिभिर्हितम् । अव्यो वारेभिरुत देवहूतिभिर्नृभिर्यतो वाजमा दर्षि सातये ॥
Dziesięć dziewcząt oczyszcza cię, o Somo, wyciśniętego i ustawionego przez widzących myślami i stałymi kontemplacjami. Z wełnianymi sitami i z wezwaniami bogów, z ludzkimi mocami, stamtąd przychodzisz, objawiając obfitość siły dla zwycięstwa.
Mantra 8
परिप्रयन्तं वय्यं सुषंसदं सोमं मनीषा अभ्यनूषत स्तुभः । यो धारया मधुमाँ ऊर्मिणा दिव इयर्ति वाचं रयिषाळमर्त्यः ॥
Gdy Soma krąży wokół, gotowy do lotu, dobrze umieszczony, natchnione myśli i hymny śpiewały do niego. On, bogaty w słodycz, swoją falą z nieba podnosi słowo; nieśmiertelny, pomnaża obfitość bytu.
Mantra 9
अयं दिव इयर्ति विश्वमा रजः सोमः पुनानः कलशेषु सीदति । अद्भिर्गोभिर्मृज्यते अद्रिभिः सुतः पुनान इन्दुर्वरिवो विदत्प्रियम् ॥
Ten Soma z nieba porusza wszystkie przestrzenie; sam się oczyszczając, zasiada w misach. Wodami i promieniami jest oczyszczany; wyciskany przez kamienie, oczyszczająca kropla znajduje szerokie miejsce i to, co drogie, zgodną rozkosz duszy.
Mantra 10
एवा नः सोम परिषिच्यमानो वयो दधच्चित्रतमं पवस्व । अद्वेषे द्यावापृथिवी हुवेम देवा धत्त रयिमस्मे सुवीरम् ॥
Tak więc, o Somo, gdy jesteś wylewany dokoła, płynij w swojej czystości, ustanawiając w nas naj cudowniejszą szerokość życia. W nienaruszonej harmonii wzywamy Niebo i Ziemię; o bogowie, obdarzcie nas pełnią istnienia bogatą w heroiczną siłę.
Honeyed Soma-drops surge toward the divine like eager cattle, while word-rich powers on the sacred seat establish the streaming radiance in purity.
The hymn elaborates Soma’s cleansing through waters/filters and his transformation into a bright, hymn-worthy ‘ray’; it also recalls the mythic origin—Soma brought by the eagle from the far beyond.
Recognition of Soma’s true form by the seers and the intense act of cleansing him in the rivers—Soma as purified delight aligned with ṛta and fit for sacred song.
A direct supplication: as Soma is poured all around, may he establish wondrous life-power in us; in undivided harmony Heaven-and-Earth are invoked, and the gods are asked to grant heroic wealth.
प्र देवमच्छा मधुमन्त इन्दवोऽसिष्यदन्त गाव आ न धेनवः । बर्हिषदो वचनावन्त ऊधभिः परिस्रुतमुस्रिया निर्णिजं धिरे ॥मन्द्रस्य रूपं विविदुर्मनीषिणः श्येनो यदन्धो अभरत्परावतः । तं मर्जयन्त सुवृधं नदीष्वाँ उशन्तमंशुं परियन्तमृग्मियम् ॥एवा नः सोम परिषिच्यमानो वयो दधच्चित्रतमं पवस्व । अद्वेषे द्यावापृथिवी हुवेम देवा धत्त रयिमस्मे सुवीरम् ॥The main deity is Soma Pavamāna—Soma as it is being purified and made radiant for offering. The last verse also invokes Heaven and Earth (Dyāvā-Pṛthivī) and the gods collectively.
“Pavamāna” refers to Soma in the process of purification—flowing through the strainer and waters so that the juice becomes clear, bright, and fit to be offered to the gods.
The hymn asks Soma to establish vibrant life-power in the worshippers and requests the gods to grant wealth and well-being, especially “suvīra”—prosperity rich in heroic strength and capable offspring/energy.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.