Opening the text

Sukta 9.67
Soma Pavamana
ఈ పవమాన సోమ స్తోత్రం, పిండిన సోమరసం వడపోత (పవిత్రం) గుండా ప్రవహిస్తూ ప్రకాశవంతుడై, బలవంతుడై, యజ్ఞంలో దేవతలు పానానికి యోగ్యుడిగా మారుతాడని స్తుతిస్తుంది. శ్లోకాలు సోముని వేగవంతమైన ప్రవాహాలను, ధనం–వీర్యం–ప్రేరిత పరిపూర్ణతను ప్రసాదించే శక్తిని, అలాగే ఋషులు సంగ్రహించే శుద్ధ సారరూప రసంగా అతని పాత్రను కొనియాడుతాయి. చివరికి ఫలశ్రుతిగా—పవమానీ మంత్రాలను పఠించే వాడిని సరస్వతీ పాలతో, నెయ్యితో, తేనెతో, నీటితో పోషిస్తుంది; ఇవి ప్రేరణతో కూడిన సమృద్ధికి ప్రతీకలు.
Mantra 1
त्वं सोमासि धारयुर्मन्द्र ओजिष्ठो अध्वरे । पवस्व मंहयद्रयिः ॥
నీవే సోముడు—ధారల ధారయిత, మంద్రుడు (ఆనందదాయకుడు), అధ్వర (యజ్ఞం) లో అత్యంత ఓజస్వి; నీవు పవిత్రమై ప్రవహించి, మాకు పూర్ణత-రయి (సమృద్ధి) ప్రసాదించు.
Mantra 2
त्वं सुतो नृमादनो दधन्वान्मत्सरिन्तमः । इन्द्राय सूरिरन्धसा ॥
ఓ సోమా! నీవు పిండబడిన (సుత) వేళ మనుష్యులను ఆనందింపజేసేవాడవు; నీవు ధారకుడవు, అత్యంత మత్తును కలిగించేవాడవు—ఇంద్రునికై అంధస్ (సోమరసం)ను ప్రేరితంగా దానం చేసే వాడు.
Mantra 3
त्वं सुष्वाणो अद्रिभिरभ्यर्ष कनिक्रदत् । द्युमन्तं शुष्ममुत्तमम् ॥
ఓ సోమా! నీవు అద్రి (పిండే రాళ్లు) చేత సుపిండితుడై, ఘోషించే నాదంతో మా వైపు ప్రవహిస్తావు; మరియు నీవు ద్యుమంత (దీప్తిమంతమైన) ఉత్తమ శుష్మ (పరమ బలం)ను ధరిస్తావు.
Mantra 4
इन्दुर्हिन्वानो अर्षति तिरो वाराण्यव्यया । हरिर्वाजमचिक्रदत् ॥
ఇందు ప్రేరితుడై, అవ్యయ (అక్షయ) మార్గమున వారా (ఆవరణాలు) దాటి ప్రవహిస్తాడు; హరి (తామ్ర-సువర్ణ శక్తి) వాజ (బల-సమృద్ధి)ను ఘోషిస్తాడు.
Mantra 5
इन्दो व्यव्यमर्षसि वि श्रवांसि वि सौभगा । वि वाजान्त्सोम गोमतः ॥
ఓ ఇందు, నీవు పవిత్రం (వడపోత) గుండా విస్తారంగా ప్రవహిస్తావు; జాగరణం కలిగించే శ్రవాంసి (కీర్తి/శ్రుతులు) నీవు వ్యాపింపజేస్తావు, సౌభాగ్యాలను వ్యాపింపజేస్తావు; విజయదాయక వాజాలను (శక్తులను) వ్యాపింపజేస్తావు—ఓ గోమన్ (ప్రకాశ-కిరణసంపన్న) సోమా, సమృద్ధితో నిండినవాడా.
Mantra 6
आ न इन्दो शतग्विनं रयिं गोमन्तमश्विनम् । भरा सोम सहस्रिणम् ॥
ఓ ఇందు, మాకు శతగ్విన్—నూరింతల సమృద్ధి—తెచ్చి ఇవ్వు; గోమన్ (ప్రకాశ-కిరణసంపన్న) మరియు అశ్విన్ (వేగవంతమైన, పురోగతి-శక్తియుత) ధనం. ఓ సోమా, దానిని సహస్రిణ్—వెయ్యి ధారల ప్రాచుర్యంగా—మోసుకొని మా వద్దకు చేర్చు.
Mantra 7
पवमानास इन्दवस्तिरः पवित्रमाशवः । इन्द्रं यामेभिराशत ॥
పవమాన ఇందువులు—వేగవంతులు—పవిత్రం (వడపోత) దాటి వెళ్తారు; తమ యామాల (యాత్ర/గతి) ద్వారా ఇంద్రుని చేరుతారు.
Mantra 8
ककुहः सोम्यो रस इन्दुरिन्द्राय पूर्व्यः । आयुः पवत आयवे ॥
ఇంద్రునికై ఈ సోమరసం—ఇందు—ప్రాచీనమూ శ్రేష్ఠమూ; రుచి-ఆనందాల శిఖరంలా నిలుస్తుంది. ఇది ‘ఆయుః’ (జీవశక్తి)గా మారి, ఆయుష్షును కోరువాని వైపు పవిత్రమై ప్రవహిస్తుంది.
Mantra 9
हिन्वन्ति सूरमुस्रयः पवमानं मधुश्चुतम् । अभि गिरा समस्वरन् ॥
దీప్తిమంతులు మధు చిందించే, పవమాన సోమాన్ని—ఆ వీరుణ్ని—ఉత్సాహపరుస్తారు; అతనిని లక్ష్యంగా గీతాలు ఒకే స్వరంగా కలసి నినదిస్తాయి.
Mantra 10
अविता नो अजाश्वः पूषा यामनियामनि । आ भक्षत्कन्यासु नः ॥
మేకా-అశ్వములు కలిగిన మా సహాయకుడు పూషన్, ప్రయాణంలోని ప్రతి దశలో మా రక్షకుడై ఉండుగాక. మా ‘కన్యాసు’ (కన్యా-శక్తులలో) మాకు భోగ్యమైన అన్న-రసాన్ని ప్రసాదించుగాక.
Mantra 11
अयं सोमः कपर्दिने घृतं न पवते मधु । आ भक्षत्कन्यासु नः ॥
ఈ సోముడు కపర్దినునకు నెయ్యిలా, మధురమైన మధువై పవిత్రమై ప్రవహిస్తున్నాడు. అతడు మాకు కన్యాసు—నిత్యనూతనంగా మేల్కొనే శక్తులలో—భాగ్యభోగం మరియు పోషణను ప్రసాదించుగాక.
Mantra 12
अयं त आघृणे सुतो घृतं न पवते शुचि । आ भक्षत्कन्यासु नः ॥
హే ఆఘృణే (దీప్తిమంతుడా), పిండిన ఈ సోముడు నెయ్యిలా శుచిగా ప్రవహిస్తున్నాడు. అతడు మాకు కన్యాసు—సదా నూతన శక్తులలో—యథోచిత భోగం, పోషణను ఇచ్చి, మా వృద్ధి నిర్మలతలో సాగునట్లు చేయుగాక.
Mantra 13
वाचो जन्तुः कवीनां पवस्व सोम धारया । देवेषु रत्नधा असि ॥
హే సోమా, ధారగా ప్రవహిస్తూ నిన్ను నీవే పవిత్రం చేసుకో. నీవు కవుల వాక్కుకు జీవప్రేరణ; దేవులలో నీవు రత్నధా—అంతర్రత్నాలను ధరించి స్థాపించువాడవు.
Mantra 14
आ कलशेषु धावति श्येनो वर्म वि गाहते । अभि द्रोणा कनिक्रदत् ॥
అతడు కలశాలలోకి దూసుకుపోతాడు; శ్యేనుడు (గద్ద) వలె ఆవరణాన్ని చీల్చి లోనికి దూకుతాడు. ద్రోణాల (చెక్క తొట్టెల) మీద కణిక్రదత్—ఉచ్చధ్వని చేస్తూ—సోముడు మన అంతరంలో యజ్ఞాసనాన్ని చేరుటకు ముందుకు సాగుతాడు.
Mantra 15
परि प्र सोम ते रसोऽसर्जि कलशे सुतः । श्येनो न तक्तो अर्षति ॥
ఓ సోమా, నీవు పిండబడినప్పుడు నీ రసం సంపూర్ణంగా కలశంలో విడుదలవుతుంది. ప్రేరితమైన శ్యేనుడు వలె నీవు వేగంగా ప్రవహిస్తావు—ఉత్సాహభరితమైన, ప్రకాశించే ఆనందధారగా.
Mantra 16
पवस्व सोम मन्दयन्निन्द्राय मधुमत्तमः ॥
ఓ సోమా, పవిత్రుడై ప్రవహించు; ఇంద్రుని ఆనందింపజేయు. ఇంద్రునికై అత్యంత మధుమయుడిగా, అత్యంత రసవంతుడిగా అవు.
Mantra 17
असृग्रन्देववीतये वाजयन्तो रथा इव ॥
ఇవి దేవుల ఆనంద-భోగార్థం ప్రవహింపజేయబడ్డాయి—బహుమతికై దూసుకెళ్లే రథాల వలె; సోమ ధారలు బల-సమృద్ధిని మోసుకుంటూ ముందుకు సాగుతున్నాయి.
Mantra 18
ते सुतासो मदिन्तमाः शुक्रा वायुमसृक्षत ॥
ఆ సుతమైన సోమధారలు—అత్యంత మదకరమైనవి, ప్రకాశవంతమైనవి, శుద్ధమైనవి—వాయు (ప్రాణ-దేవుడు) వైపు విడిచిపెట్టబడ్డాయి; ప్రాణమయ దేవుడు శుద్ధీకృత ఆనందాన్ని స్వీకరించునట్లు.
Mantra 19
ग्राव्णा तुन्नो अभिष्टुतः पवित्रं सोम गच्छसि । दधत्स्तोत्रे सुवीर्यम् ॥
గ్రావ్ణా (పేషణ రాళ్ల) చేత నూరబడి, స్తుతింపబడిన ఓ సోమా, నీవు పవిత్రం (వడపోత) వైపు వెళ్తావు; మా స్తోత్రంలో సువీర్యాన్ని ఉంచి, వాక్యంలో విజయ-శక్తిని స్థాపిస్తావు.
Mantra 20
एष तुन्नो अभिष्टुतः पवित्रमति गाहते । रक्षोहा वारमव्ययम् ॥
ఈ సోముడు—ప్రేరితుడై స్తుతింపబడినవాడు—పవిత్రం (వడపోత) దాటి ముందుకు దూసుకుపోతాడు. రక్షస్-హంతగా, అవ్యయమైన రక్షణ-ఆవరణంలో ప్రవేశిస్తాడు.
Mantra 21
यदन्ति यच्च दूरके भयं विन्दति मामिह । पवमान वि तज्जहि ॥
సమీపములో గానీ దూరములో గానీ—ఇక్కడ నన్ను చేరే ఏ భయమైనా, ఓ పవమానా, దానిని తొలగించు; దానిని చెదరగొట్టు. శుద్ధ ప్రవాహం మా సత్త్వం నుండి భయాన్ని తుడిచివేయుగాక.
Mantra 22
पवमानः सो अद्य नः पवित्रेण विचर्षणिः । यः पोता स पुनातु नः ॥
ఓ పవమానా, ఆయన ఈ రోజు పవిత్రం (వడపోత) ద్వారా మమ్మల్ని శుద్ధి చేయుగాక—సర్వత్ర కార్యశీలుడు ఆయన. పోతా (అంతఃశుద్ధి యాజకుడు) అయిన ఆయన మమ్మల్ని మరల మరల పవిత్రం చేయుగాక.
Mantra 23
यत्ते पवित्रमर्चिष्यग्ने विततमन्तरा । ब्रह्म तेन पुनीहि नः ॥
హే అగ్నీ! నీ జ్వాల అంతరంలో అంతటా విస్తరించిన నీ పవిత్రకర శక్తి—ఆ బ్రహ్మం (అంతర్వాణి) ద్వారా మమ్మల్ని శుద్ధి చేయి.
Mantra 24
यत्ते पवित्रमर्चिवदग्ने तेन पुनीहि नः । ब्रह्मसवैः पुनीहि नः ॥
హే అగ్నీ! జ్వాలామయమైన నీ పవిత్రకం—దానితో మమ్మల్ని శుద్ధి చేయి; బ్రహ్మ-సవాలు (బ్రహ్మసవ) ద్వారా కూడా మమ్మల్ని శుద్ధి చేయి.
Mantra 25
उभाभ्यां देव सवितः पवित्रेण सवेन च । मां पुनीहि विश्वतः ॥
హే దేవ సవితా! రెండింటితో—నీ పవిత్రకంతోను నీ సవ (ప్రేరణ)తోను—నన్ను విశ్వతః, అన్ని వైపుల నుండీ శుద్ధి చేయి.
Mantra 26
त्रिभिष्ट्वं देव सवितर्वर्षिष्ठैः सोम धामभिः । अग्ने दक्षैः पुनीहि नः ॥
హే దేవ సవితా! నీవు ‘త్రిభిః’—మూడు శక్తులు/త్రయంతో—ప్రకాశసోముని అత్యంత బలవంతమైన ధామములతో (మాపై) కార్యం చేయుము. హే అగ్నీ! నీ దక్ష (కుశల) శక్తులతో మమ్మల్ని పవిత్రం చేయుము.
Mantra 27
पुनन्तु मां देवजनाः पुनन्तु वसवो धिया । विश्वे देवाः पुनीत मा जातवेदः पुनीहि मा ॥
దేవజనులు—దివ్య బంధువులు—నన్ను పవిత్రం చేయుగాక; వసువులు ‘ధియా’ (జాగృత బుద్ధి/ప్రేరిత ఆలోచన) ద్వారా నన్ను పవిత్రం చేయుగాక. విశ్వదేవులు నన్ను శుద్ధి చేయుగాక; హే జాతవేదస్ః! నన్ను పవిత్రం చేయుము.
Mantra 28
प्र प्यायस्व प्र स्यन्दस्व सोम विश्वेभिरंशुभिः । देवेभ्य उत्तमं हविः ॥
హే సోమా! నీవు వృద్ధి చెంది పరిపూర్ణమగుము; నీ సమస్త ‘అంశు’ (కిరణాలు) తో ప్రవహించుము. దేవుల కొరకు నీవు ఉత్తమ ‘హవిః’ (శ్రేష్ఠ అర్పణ) గా అవుము.
Mantra 29
उप प्रियं पनिप्नतं युवानमाहुतीवृधम् । अगन्म बिभ्रतो नमः ॥
మేము ప్రియుని సమీపానికి వచ్చాము—ఆహుతులతో వృద్ధి చెందే, ఎల్లప్పుడూ కార్యనిరతమైన యువ (శక్తి)యొద్దకు. నమస్సును ధరించి, ప్రణామపూర్వకంగా సమీపిస్తాము.
Mantra 30
अलाय्यस्य परशुर्ननाश तमा पवस्व देव सोम । आखुं चिदेव देव सोम ॥
దీని గొడ్డలి ఆలస్యమైన అడ్డంకిని నాశనం చేసింది; కాబట్టి ప్రవహించు, ఓ దేవ సోమా—అవును, చిన్నగా కొరికే ‘ఎలుక’వంటి చీకటినీ కూడా, ఓ దేవ సోమా.
Mantra 31
यः पावमानीरध्येत्यृषिभिः सम्भृतं रसम् । सर्वं स पूतमश्नाति स्वदितं मातरिश्वना ॥
ఎవడు పవమానీ మంత్రాలను అధ్యయనం/పఠనం చేస్తాడో—ఋషులు సమీకరించిన రససారాన్ని—అతడు అన్నిటినీ శుద్ధంగా, మాతరిశ్వన్ చేత మధురీకృతంగా, ఆస్వాదిస్తాడు.
Mantra 32
पावमानीर्यो अध्येत्यृषिभिः सम्भृतं रसम् । तस्मै सरस्वती दुहे क्षीरं सर्पिर्मधूदकम् ॥
పవమానీ ఋచలను—ఋషులు సమాహరించిన ఆ రససారాన్ని—యెవడు అధ్యయనం/పఠనం చేస్తాడో, అతనికి సరస్వతి క్షీరము, సర్పి (ఘృతము), మధువు, మరియు ఉదకము (నీరు) దోహించి ప్రసాదిస్తుంది.
The main deity is Soma Pavamāna—Soma as he is purified while flowing through the ritual filter, becoming fit to be offered to the gods.
It celebrates Soma’s purification and swift, powerful flow in the sacrifice, and asks him to bring abundance, strength, and inspired fullness to the worshipper.
The final verse gives a ‘fruit of recitation’: one who recites the Pavamānī verses receives Sarasvatī’s nourishment—milk, ghee, honey, and water—symbolizing prosperity and inspired speech.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.