Adhyaya 155

Verse 1

। श्रीमार्कण्डेय उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि सर्वतीर्थादनुत्तमम् । उत्तरे नर्मदाकूले शुक्लतीर्थं युधिष्ठिर

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഇനി ഞാൻ സർവ തീർത്ഥങ്ങളിലെയും അനുത്തമമായ തീർത്ഥം പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ഹേ യുധിഷ്ഠിര, നർമദയുടെ ഉത്തര തീരത്തിലുള്ള ശുക്ലതീർത്ഥം।

Verse 2

तस्य तीर्थस्य चान्यानि पुण्यत्वाच्छुभदर्शनात् । पृथिव्यां सर्वतीर्थानि कलां नार्हन्ति षोडशीम्

ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ പുണ്യതയും ശുഭദർശനത്തിന്റെ പ്രഭാവവും കൊണ്ടു ഭൂമിയിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും അതിന്റെ മഹിമയുടെ പതിനാറിലൊരുഭാഗത്തിനും തുല്യമല്ല।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः । भ्रातृभिः सहितः सर्वैस्तथान्यैर्द्विजसत्तमैः

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മഹാത്മ്യം പൂർണ്ണമായി കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എന്റെ എല്ലാ സഹോദരന്മാരോടും മറ്റു ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും കൂടി।

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शुक्लतीर्थस्य चोत्पत्तिमाकर्णय नरेश्वर । यस्य संदर्शनादेव ब्रह्महत्या प्रलीयते

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നരേശ്വരാ, ശുക്ലതീർത്ഥത്തിന്റെ ഉത്ഭവം കേൾക്കുക; അതിന്റെ ദർശനമാത്രത്തിൽ തന്നെ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപവും ലയിക്കുന്നു।

Verse 5

नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी । यच्च बाल्यं कृतं पापं दर्शनादेव नश्यति

നർമദ നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയാണ്, സർവ്വപാപനാശിനി; ബാല്യത്തിൽ ചെയ്ത പാപവും അവളുടെ ദർശനമാത്രത്തിൽ തന്നെ നശിക്കുന്നു।

Verse 6

मोक्षदानि न सर्वत्र शुक्लतीर्थमृते नृप । शुक्लतीर्थस्य माहात्म्यं पुराणे यच्छ्रुतं मया

ഹേ നൃപാ, മോക്ഷം നൽകുന്ന തീർത്ഥങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും ഇല്ല—ശുക്ലതീർത്ഥം ഒഴികെ. ശുക്ലതീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം ഞാൻ പുരാണങ്ങളിൽ കേട്ടതുപോലെ പറയാം।

Verse 7

समागमे मुनीनां तु देवानां हि तथैव च । कथितं देवदेवेन शितिकण्ठेन भारत । कैलासे पर्वतश्रेष्ठे तत्ते संकथयाम्यहम्

മുനികളുടെയും ദേവന്മാരുടെയും സമാഗമത്തിൽ ദേവദേവനായ ശിതികണ്ഠൻ (ശിവൻ), ഹേ ഭാരതാ, പർവ്വതശ്രേഷ്ഠമായ കൈലാസത്തിൽ പറഞ്ഞ വൃത്താന്തം ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്നോട് പറയുന്നു।

Verse 8

पुरा कृतयुगस्यादौ तोषितुं गिरिजापतिम् । तपश्चचार विपुलं विष्णुर्वर्षसहस्रकम् । वायुभक्षो निराहारः शुक्लतीर्थे व्यवस्थितः

പുരാതനകാലത്ത് കൃതയുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ഗിരിജാപതി (ശിവൻ)നെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ വിഷ്ണു ആയിരം വർഷം മഹാതപസ് ചെയ്തു. വായുവേ ആഹാരമാക്കി, നിരാഹാരനായി, ശുക്ലതീർത്ഥത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ടു।

Verse 9

ततः प्रत्यक्षतामागाद्देवदेवो महेश्वरः । प्रादुर्भूतस्तु सहसा तत्र तीर्थे नराधिप

അപ്പോൾ ദേവദേവനായ മഹേശ്വരൻ പ്രത്യക്ഷനായി; ഹേ നരാധിപാ, അദ്ദേഹം സഹസാ ആ തീർത്ഥത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 10

क्रोशद्वयमिदं चक्रे भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

അദ്ദേഹം ഈ പ്രദേശത്തെ രണ്ട് ക്രോശ വ്യാപ്തിയിൽ ഭുക്തിയും മുക്തിയും നൽകുന്നതാക്കി. ആ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും।

Verse 11

गङ्गा कनखले पुण्या कुरुक्षेत्रे सरस्वती । ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा

ഗംഗ കനഖലത്തിൽ പുണ്യമാണ്, സരസ്വതി കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ പുണ്യമാണ്; എന്നാൽ നർമദ ഗ്രാമത്തിലായാലും വനത്തിലായാലും—എവിടെയും പുണ്യമാണ്।

Verse 12

सर्वौषधीनामशनं प्रधानं सर्वेषु पेयेषु जलं प्रधानम् । निद्रा सुखानां प्रमदा रतीनां सर्वेषु गात्रेषु शिरः प्रधानम्

സകല ഔഷധങ്ങളിലുമെല്ലാം ആഹാരമാണ് പ്രധാന്യം; സകല പാനീയങ്ങളിലുമെല്ലാം ജലമാണ് പ്രധാന്യം. സുഖങ്ങളിൽ നിദ്ര ശ്രേഷ്ഠം; രതിസുഖങ്ങളിൽ പ്രിയയായ പ്രമദ ശ്രേഷ്ഠം; സകല അവയവങ്ങളിലും ശിരസ്സാണ് പ്രധാന്യം.

Verse 13

स्नातस्यापि यथा पुण्यं ललाटं नृपसत्तम । शुक्लतीर्थं तथा पुण्यं नर्मदायां युधिष्ठिर

ഹേ നൃപസത്തമാ! സ്നാനം ചെയ്തവന്ക്കും ലലാടം (നെറ്റി) പ്രത്യേക പുണ്യമെന്നു കരുതുന്നതുപോലെ, ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ! നർമദയിൽ ശുക്ലതീർത്ഥം അത്യന്തം പുണ്യമാകുന്നു.

Verse 14

सरितां च यथा गङ्गा देवतानां जनार्दनः । शुक्लतीर्थं तथा पुण्यं नर्मदायां व्यवस्थितम्

നദികളിൽ ഗംഗ എങ്ങനെ ശ്രേഷ്ഠമോ, ദേവന്മാരിൽ ജനാർദനൻ എങ്ങനെ ശ്രേഷ്ഠനോ; അതുപോലെ നർമദയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ശുക്ലതീർത്ഥം പരമ പുണ്യമാകുന്നു.

Verse 15

चतुष्पदानां सुरभिर्वर्णानां ब्राह्मणो यथा । प्रधानं सर्वतीर्थानां शुक्लतीर्थं तथा नृप

ഹേ നൃപാ! ചതുഷ്പദങ്ങളിൽ സുരഭി (കാമധേനം) എങ്ങനെ പ്രധാനമോ, വർണങ്ങളിൽ ബ്രാഹ്മണൻ എങ്ങനെ പ്രധാനമോ; അതുപോലെ സകല തീർത്ഥങ്ങളിലും ശുക്ലതീർത്ഥം പ്രധാനമാണ്.

Verse 16

ग्रहाणां तु यथादित्यो नक्षत्राणां यथा शशी । शिरो वा सर्वगात्राणां धर्माणां सत्यमिष्यते

ഗ്രഹങ്ങളിൽ ആദിത്യൻ (സൂര്യൻ) എങ്ങനെ പ്രധാനമോ, നക്ഷത്രങ്ങളിൽ ശശി (ചന്ദ്രൻ) എങ്ങനെ പ്രധാനമോ, സകല അവയവങ്ങളിലും ശിരസ്സ് എങ്ങനെ പ്രധാനമോ—അതുപോലെ സകല ധർമ്മങ്ങളിലും സത്യമാണ് പ്രധാനമെന്ന് അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 17

तथैव पार्थ तीर्थानां शुक्लतीर्थमनुत्तमम् । दुर्विज्ञेयो यथा लोके परमात्मा सनातनः

ഹേ പാർഥാ! തീർത്ഥങ്ങളിൽ ശുക്ലതീർത്ഥം അനുത്തമം; എങ്കിലും അതിനെ തിരിച്ചറിയുക ദുഷ്കരം—ഈ ലോകത്തിൽ സനാതന പരമാത്മാവിനെ ഗ്രഹിക്കുക എത്ര കഠിനമോ അതുപോലെ।

Verse 18

सुसूक्ष्मत्वादनिर्देश्यः शुक्लतीर्थं तथा नृप । मन्दप्रज्ञत्वमापन्ने महामोहसमन्वितः

ഹേ നൃപാ! അത്യന്ത സൂക്ഷ്മത കാരണം ശുക്ലതീർത്ഥത്തെ നിർദ്ദേശിക്കുക ദുഷ്കരം; മന്ദബുദ്ധിയോടെ മഹാമോഹത്തിൽ മുങ്ങിയവൻ അതിനെ ഗ്രഹിക്കുകയില്ല।

Verse 19

शुक्लतीर्थं ना जानाति नर्मदातटसंस्थितम् । बहुनात्र किमुक्तेन धर्मपुत्र पुनः पुनः

അവൻ നർമദാതീരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ശുക്ലതീർത്ഥത്തെ അറിയുന്നില്ല. ഇവിടെ അധികം പറഞ്ഞാൽ എന്തു പ്രയോജനം, ഹേ ധർമ്മപുത്രാ, വീണ്ടും വീണ്ടും?

Verse 20

शुक्लतीर्थं महापुण्यं सम्प्राप्तं कल्मषक्षयात् । योऽत्र दत्ते शुचिर्भूत्वा एकं रेवाजलाञ्जलिम्

ശുക്ലതീർത്ഥം മഹാപുണ്യകരം, പാപക്ഷയകാരകം. ആരെങ്കിലും ഇവിടെ ശുചിയായി റേവാജലത്തിന്റെ ഒരു അഞ്ജലി പോലും അർപ്പിച്ചാൽ—

Verse 21

कल्पकोटिसहस्राणि पितरस्तेन तर्पिताः

ആ കർമം മൂലം പിതൃകൾ ആയിരം കോടി കല്പങ്ങൾ വരെ തൃപ്തരാകുന്നു।

Verse 22

एकः पुत्रो धरापृष्ठे पित्ःणामार्तिनाशनः । चाणक्यो नाम राजाभूच्छुक्लतीर्थं च वेद सः

ഭൂമിയിൽ പിതൃകളുടെ ആർതി നശിപ്പിക്കുന്ന ഒരേയൊരു പുത്രൻ ഉണ്ടായി. ചാണക്യനാമധേയനായ രാജാവ് ഉദിച്ചു; അവൻ തന്നെയാണ് ശുക്ലതീർത്ഥം അറിയുന്നത്.

Verse 23

युधिष्ठिर उवाच । कोऽसौ द्विजवरश्रेष्ठ चाणक्यो नाम नामतः । शुक्लतीर्थस्य यो वेत्ता नान्यो वेत्ता हि कश्चन

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജവരശ്രേഷ്ഠാ! ‘ചാണക്യൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ ആ വ്യക്തി ആരാണ്? ശുക്ലതീർത്ഥം അറിയുന്നവൻ അവൻ തന്നെയെന്നും, മറ്റാരും അറിയില്ലെന്നും കേൾക്കുന്നു.

Verse 24

केनोपायेन तत्तीर्थं तेन ज्ञातं धरातले । तदहं श्रोतुमिच्छामि परं कौतूहलं हि मे

ഏത് ഉപായത്തിലൂടെ ആ തീർത്ഥം ഭൂമിയിൽ അറിയപ്പെട്ടു, അതിനെ ആരാണ് കണ്ടെത്തിയത്? അത് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എന്റെ കൗതുകം അത്യന്തം വലുതാണ്.

Verse 25

श्रीमार्कण्डेय उवाच । इक्ष्वाकुप्रभवो राजा नप्ता शुद्धोदनस्य च । चाणक्यो नाम राजर्षिर्बुभुजे पृथिवीमिमाम्

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിൽ ജനിച്ച ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ശുദ്ധോദനന്റെ പൗത്രൻ. ചാണക്യനാമധേയനായ രാജർഷി ഈ ഭൂമിയെ ഭരിച്ചു.

Verse 26

विक्रान्तो मतिमाञ्छूरः सर्वलोकैरवञ्चितः । वञ्चितः सहसा धूर्तवायसाभ्यां नृपोत्तमः

അവൻ വിക്രാന്തനും ബുദ്ധിമാനും ശൂരനും ആയിരുന്നു; ആരാലും വഞ്ചിക്കപ്പെടാത്തവൻ. എങ്കിലും ആ നൃപോത്തമൻ പെട്ടെന്ന് രണ്ട് ധൂർത്ത കാക്കകളാൽ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 27

युधिष्ठिर उवाच । कथं स वञ्चितो राजा वायसाभ्यां कुतोऽथवा । पुरा येन प्रतिज्ञातं धीगर्भेण महात्मना

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ആ രാജാവ് ആ രണ്ടു കാക്കകളാൽ എങ്ങനെ വഞ്ചിതനായി? അവർ എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്? കൂടാതെ പുരാതനകാലത്ത് മഹാത്മാവായ ധീഗർഭൻ എങ്ങനെ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു?

Verse 28

न जीवे वञ्चितोऽन्येन प्राणांस्त्यक्ष्ये न संशयः । एतन्मे वद विप्रेन्द्र परं कौतूहलं मम

മറ്റൊരാളാൽ ഞാൻ വഞ്ചിതനായാൽ ഞാൻ ജീവിക്കുകയില്ല; സംശയമില്ല, പ്രാണം ത്യജിക്കും. ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ഇത് എനിക്കു പറയുക; എന്റെ കൗതുകം അത്യന്തം ആണ്.

Verse 29

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आत्मानं वञ्चितं ज्ञात्वा तदा संगृह्य वायसौ । प्रेषयामास तीव्रेण दण्डेन यमसादनम्

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—താൻ വഞ്ചിതനായെന്ന് അറിഞ്ഞ്, അവൻ അപ്പോൾ ആ രണ്ടു കാക്കകളെ പിടിച്ചു, കഠിന ശിക്ഷയാൽ യമസദനത്തിലേക്ക് (മരണത്തിലേക്ക്) അയച്ചു.

Verse 30

वायसावूचतुः । सुन्दोपसुन्दयोः पुत्रावावां काकत्वमागतौ । मा वधीस्त्वं महाभाग कस्मिंश्चित्कारणान्तरे

ആ രണ്ടു കാക്കകൾ പറഞ്ഞു—ഞങ്ങൾ സുന്ദനും ഉപസുന്ദനും എന്നവരുടെ പുത്രന്മാർ; കാക്കജന്മം പ്രാപിച്ചു. ഹേ മഹാഭാഗ, ഞങ്ങളെ കൊല്ലരുത്; ഇതിന് പിന്നിൽ ഒരു പ്രത്യേക കാരണമുണ്ട്.

Verse 31

तावावां कृतसंकल्पौ त्वया कोपेन मानद । निरस्तावनिरस्तौ वा यास्यावः परमां गतिम्

ഞങ്ങൾ ഇരുവരും വിധിനിശ്ചിതമായ സംകല്പത്തിൽ ബന്ധിതരാണ്. ഹേ മാനദ, നിന്റെ കോപത്താൽ—ഞങ്ങളെ തള്ളിയാലും തള്ളാതിരുന്നാലും—ഞങ്ങൾ പരമഗതി പ്രാപിക്കും.

Verse 32

तदादेशय राजेन्द्र कृत्वा तव महत्प्रियम् । मुक्तशापौ भविष्यावो ब्रह्मणो वचनं तथा

അതുകൊണ്ട് ഹേ രാജേന്ദ്രാ! നിനക്കു മഹാപ്രിയമായ കര്‍മ്മം ചെയ്തു ഞങ്ങളെ ആജ്ഞാപിക്കൂ. അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ശാപമുക്തരാകും—ഇത് ബ്രഹ്മാവിന്റെ വചനമാണ്.

Verse 33

तच्छ्रुत्वा काकवचनं चाणक्यो नृपसत्तमः । नाहं जीवे विदित्वैवं वञ्चितः केन कर्हिचित्

കാക്കകളുടെ വാക്ക് കേട്ട് നൃപശ്രേഷ്ഠനായ ചാണക്യൻ (മനസ്സിൽ)—“ഇതു അറിഞ്ഞ ശേഷം ഞാൻ ജീവിക്കില്ല; ഏതുകാലത്തും ആരോ എന്നെ വഞ്ചിച്ചിട്ടുണ്ട്” എന്നു വിചാരിച്ചു.

Verse 34

तस्मात्तीर्थं विजानीतं यमस्य सदने द्विजौ । प्रेषयामि यथान्यायं श्रुत्वा तत्कथयिष्यथः

അതുകൊണ്ട് ഹേ രണ്ടു ദ്വിജന്മാരേ! യമന്റെ സദനത്തിലും ഇതിനെ തീർത്ഥമായി അറിയുക. ന്യായവിധിപൂർവ്വം നിങ്ങളെ അവിടെ അയയ്ക്കുന്നു; കണ്ട ശേഷം നിങ്ങൾ വിവരിക്കും.

Verse 35

तेनैव मुक्तौ तौ काकौ स्रक्चन्दनविभूषितौ । शीघ्रगौ प्रेषयामास यमस्य सदनं प्रति

അതേ കര്‍മ്മത്താൽ ആ രണ്ടു കാക്കകളും മോചിതരായി, മാലയും ചന്ദനവും ധരിച്ചു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു. വേഗത്തിൽ യമന്റെ സദനത്തിലേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടു.

Verse 36

राजोवाच । तत्र धर्मपुरं गत्वा विचरन्तावितस्ततः । यदि पृच्छति धर्मात्मा यमः संयमनो महान्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—“അവിടെ ധർമ്മപുരത്തിലേക്ക് ചെന്നു ഇവിടെയും അവിടെയും സഞ്ചരിക്കൂ. ധർമ്മാത്മാവായ മഹാ സംയമനൻ യമൻ നിങ്ങളോട് ചോദിച്ചാൽ…”

Verse 37

कुतो वामागतं ब्रूतं केन वा भूषितावुभौ । मदीया भारती तस्य कथनीया ह्यशङ्कितम्

അവനോട് പറയുക—നിങ്ങൾ ഏത് സ്ഥലത്തിൽ നിന്നാണ് വന്നത്? നിങ്ങളിരുവരെയും ആരാണ് അലങ്കരിച്ചത്? എന്റെ വാക്കുകൾ അവനോട് മടിയില്ലാതെ അറിയിക്കണം.

Verse 38

इक्ष्वाकुसंभवो राजा चाणक्यो नाम धार्मिकः । द्वादशाहे मृतस्यास्य तर्पितावशनादिना

ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിൽ ജനിച്ച ചാണക്യൻ എന്ന ധാർമ്മിക രാജാവുണ്ട്. ഈ മരിച്ചവന്റെ ദ്വാദശാഹ കർമത്തിൽ അവൻ അന്നാദികളാൽ ഞങ്ങളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.

Verse 39

तच्छ्रुत्वा वचनं राज्ञो गतौ तौ यमसादनम् । क्रीडितौ प्राङ्गणे तस्य स्रक्चन्दनविभूषितौ । धर्मराजेन तौ दृष्टौ पृष्टौ धृष्टौ च वायसौ

രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവർ ഇരുവരും യമസദനത്തിലേക്ക് പോയി. മാലയും ചന്ദനവും ധരിച്ചു അവന്റെ പ്രാങ്കണത്തിൽ ക്രീഡിച്ചു. ധർമ്മരാജൻ ആ ധൃഷ്ട കാക്കകളെ കണ്ടു ചോദ്യം ചെയ്തു.

Verse 40

यम उवाच । कुतः स्थानात्समायातौ केन वा भूषितावुभौ । वृत्तं वै कथ्यतामेतद्वायसावविशङ्कया

യമൻ പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾ ഏത് സ്ഥലത്തിൽ നിന്നാണ് വന്നത്? നിങ്ങളിരുവരെയും ആരാണ് അലങ്കരിച്ചത്? ഓ കാക്കകളേ, ഈ മുഴുവൻ വൃത്താന്തവും സംശയമില്ലാതെ പറയുക.

Verse 41

काकावूचतुः । इक्ष्वाकुसम्भवो राजा चाणक्यो नाम धार्मिकः । द्वादशाहे मृतस्यास्य तर्पितावशनादिभिः

കാക്കകൾ പറഞ്ഞു—ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിൽ ജനിച്ച ചാണക്യൻ എന്ന ധാർമ്മിക രാജാവുണ്ട്. ഈ മരിച്ചവന്റെ ദ്വാദശാഹ കർമത്തിൽ അവൻ അന്നാദികളാൽ ഞങ്ങളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.

Verse 42

तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा सदा वैवस्वतो यमः । चित्रगुप्तं कलिं कालं वीक्ष्यतामिदमब्रवीत्

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട വൈവസ്വത യമൻ ചിത്രഗുപ്തൻ, കലി, കാലൻ എന്നിവരിലേക്കു നോക്കി ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 43

अण्डजस्वेदजातीनां भूतानां सचराचरे । विहितं लोककर्त्ःणां सान्निध्यं ब्रह्मणा मम

അണ്ഡജവും സ്വേദജവും ആയ ജീവികൾക്കും, സർവ്വ ചരാചര സൃഷ്ടിക്കും—ലോകസ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മൻ നിയന്ത്രകനായി എന്റെ സാന്നിധ്യം വിധിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 44

गतः कुत्र दुराचारश्चाणक्यो नामतस्त्विह । अन्विष्यतां पुराणेषु त्वितिहासेषु या गतिः

ഇവിടെ ‘ചാണക്യ’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ആ ദുഷ്ടാചാരി എവിടെ പോയി? പുരാണങ്ങളിലും ഇതിഹാസങ്ങളിലും അന്വേഷിച്ച് അവന്റെ ഗതി എന്തായെന്ന് കണ്ടെത്തുക।

Verse 45

ततस्तैर्धर्मपालैस्तु धर्मराजप्रचोदितैः । निरीक्षिता पुराणोक्ता कर्मजा गतिरागतिः

അപ്പോൾ ധർമ്മരാജനായ യമന്റെ പ്രേരണയാൽ ആ ധർമ്മപാലകർ പുരാണങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന കർമ്മജന്യ ഗതി-ആഗതി (പോകലും വരവും) പരിശോധിച്ചു।

Verse 46

ततः प्रोवाच वचनं धर्मो धर्मभृतां वरः । शृण्वतां धर्मपालानां मेघगम्भीरया गिरा

അനന്തരം ധർമ്മം—ധർമ്മധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—ശ്രവിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ധർമ്മപാലകരോട് മേഘഗംഭീരമായ സ്വരത്തിൽ അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 47

शुक्लतीर्थे मृतानां तु नर्मदाविमले जले । अण्डजस्वेदजातीनां न गतिर्मम सन्निधौ

നർമദയുടെ വിമലജലത്തിലുള്ള ശുക്ലതീർത്ഥത്തിൽ മരിക്കുന്നവർക്ക് എന്റെ ലോകത്തിലേക്കുള്ള ഗതി ഇല്ല—അണ്ഡജവും സ്വേദജവും ആയ ജന്മങ്ങൾക്കും ഇല്ല।

Verse 48

तत्तीर्थं धार्मिकं लोके ब्रह्मविष्णुमहेश्वरैः । निर्मितं परया भक्त्या लोकानां हितकाम्यया

ആ തീർത്ഥം ലോകത്തിൽ ധർമ്മപീഠമായി പ്രസിദ്ധമാണ്; ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ എന്നിവർ പരമഭക്തിയോടെ, ലോകഹിതം ആഗ്രഹിച്ചു, അതിനെ നിർമ്മിച്ചു।

Verse 49

पापोपपातकैर्युक्ता ये नरा नर्मदाजले । शुक्लतीर्थे मृताः शुद्धा न ते मद्विषयाः क्वचित्

പാപവും ഉപപാതകങ്ങളും ഉള്ളവരും നർമദാജലത്തിലെ ശുക്ലതീർത്ഥത്തിൽ മരിച്ചാൽ ശുദ്ധരാകും; അവർ ഒരിക്കലും എന്റെ അധികാരവിഷയമാകില്ല।

Verse 50

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं तौ काकौ यमभाषितम् । आगतौ शीघ्रगौ पार्थ दृष्ट्वा यमपुरं महत्

യമൻ പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ആ രണ്ട് വേഗഗാമികളായ കാക്കകൾ, ഹേ പാർഥ, മഹത്തായ യമപുരം കണ്ടിട്ട് മടങ്ങിവന്നു।

Verse 51

पृष्टौ तौ प्रणतौ राज्ञा यथावृत्तं यथाश्रुतम् । कथयामासतुः पार्थ दानवौ काकतां गतौ

രാജാവ് ചോദിച്ചപ്പോൾ അവർ രണ്ടുപേരും നമസ്കരിച്ചു, സംഭവിച്ചതും കേട്ടതും യഥാതഥമായി പറഞ്ഞു, ഹേ പാർഥ—കാക്കരൂപം കൈക്കொண்ட ആ രണ്ട് ദാനവർ।

Verse 52

अस्मात्स्थानाद्गतावावां यमस्य पुरमुत्तमम् । पृथिव्या दक्षिणे भागे ह्यतीत्य बहुयोनिजम्

ഈ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ യമധർമ്മരാജന്റെ ഉത്തമപുരിയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു; ഭൂമിയുടെ ദക്ഷിണഭാഗത്തിലെ അനേക യോനിജ പ്രദേശങ്ങൾ കടന്ന് മുന്നേറി।

Verse 53

तत्पुरं कामगं दिव्यं स्वर्णप्राकारतोरणम् । अनेकगृहसम्बाधं मणिकाञ्चनभूषितम्

ആ പുരി ദിവ്യവും ഇഷ്ടാനുസാരമായി പ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുമായിരുന്നു; സ്വർണ്ണപ്രാകാര-തോരണങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചു, അനേകം ഗൃഹങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു, മണിയും കാഞ്ചനവും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 54

चतुष्पथैश्चत्वरैश्च घण्टामार्गोपशोभितम् । उद्यानवनसंछन्नं पद्मिनीखण्डमन्दितम्

ആ നഗരം ചതുഷ്പഥങ്ങളും വിശാല ചത്വരങ്ങളും കൊണ്ട് ശോഭിച്ചു; ഘണ്ടകളാൽ അലങ്കരിച്ച മാർഗ്ഗവീഥികൾ മനോഹരമാക്കി; ഉദ്യാന-വനങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടും പദ്മിനീ തടാകക്കൂട്ടങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും നിന്നു।

Verse 55

हंससारससंघुष्टं कोकिलाकुलसंकुलम् । सिंहव्याघ्रगजाकीर्णमृक्षवानरसेवितम्

അവിടെ ഹംസ-സാരസങ്ങളുടെ കലരവം മുഴങ്ങി; കുയിൽക്കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞു; സിംഹ-വ്യാഘ്ര-ഗജങ്ങളാൽ കീർണ്ണവും കരടികളും വാനരങ്ങളും സഞ്ചരിക്കുന്നതുമായിരുന്നൂ।

Verse 56

नरनारीसमाकीर्णं नित्योत्सवविभूषितम् । शंखदुन्दुभिर्निर्घोषैर्वीणावेणुनिनादितम्

ആ നഗരം നരനാരികളാൽ നിറഞ്ഞു, നിത്യോത്സവങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതമായി; ശംഖ-ദുന്ദുഭികളുടെ ഘോഷം മുഴങ്ങി, വീണയും വേണുവും പകരുന്ന നാദത്തിൽ മുഖരിതമായി।

Verse 57

यममार्गेऽपि विहितं स्वर्गलोकमिवापरम् । गतौ तत्र पुनश्चान्यैर्यमदूतैर्यमाज्ञया

യമമാർഗത്തിലുപോലും ആ സ്ഥലം മറ്റൊരു സ്വർഗ്ഗലോകംപോലെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നു. അവിടെ എത്തി, യമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവർ മറ്റു യമദൂതന്മാരോടൊപ്പം വീണ്ടും മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.

Verse 58

विदितौ प्रेषितौ तत्र यत्र देवो जगत्प्रभुः । प्राणस्य भीत्या दृष्टोऽसौ सिंहासनगतः प्रभुः

അവരെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, ജഗത്പ്രഭുവായ ദേവൻ വിരാജിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് അയച്ചു. ആ പ്രഭു പ്രാണം വരെ വിറപ്പിക്കുന്ന ഭയമുണർത്തുന്നവനായി, സിംഹാസനത്തിൽ ആസീനനായി ദർശനമായി.

Verse 59

महाकायो महाजङ्घो महास्कन्धो महोदरः । महावक्षा महाबाहुर्महावक्त्रेक्षणो महान्

അവൻ മഹാകായൻ, മഹാജംഘകളുള്ളവൻ, വിശാല സ്കന്ധങ്ങളും മഹോദരവും ഉള്ളവൻ. മഹാവക്ഷസ്ഥലം, ശക്തമായ ഭുജങ്ങൾ—മഹാൻ; വിശാല മുഖവും ആജ്ഞാപക ദൃഷ്ടിയും ഉള്ളവൻ.

Verse 60

महामहिषमारूढो महामुकुटभूषितः । तत्रान्यश्च कलिः कालश्चित्रगुप्तो महामतिः

അവൻ മഹാമഹിഷത്തിന്മേൽ ആരൂഢനായി, മഹാമുകുടം ധരിച്ചു അലങ്കൃതനായിരുന്നു. അവിടെ മറ്റുള്ളവരും ഉണ്ടായിരുന്നു—കലി, കാലൻ, മഹാമതിയായ ചിത്രഗുപ്തൻ.

Verse 61

समागतौ तदा दृष्टौ मध्ये ज्वलितपावकौ । पुण्यपापानि जन्तूनां श्रुतिस्मृत्यर्थपारगौ

അപ്പോൾ രണ്ടുപേരെ അവിടെ എത്തിയവരായി കണ്ടു; അവർ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയുടെ മദ്ധ്യേ നിലകൊണ്ടിരുന്നു. അവർ ജീവികളുടെ പുണ്യപാപങ്ങൾ നിർണയിക്കുന്നവർ, ശ്രുതി-സ്മൃതി അർത്ഥങ്ങളിൽ പാരംഗതർ.

Verse 62

विचारयन्तौ सततं तिष्ठाते तौ दिवानिशम् । ततो ह्यावां प्रणामान्ते यमेन यममूर्तिना

അവർ ഇരുവരും പകലും രാത്രിയും നിരന്തരം ആലോചിച്ചുകൊണ്ട് അവിടെയേ നിലകൊണ്ടിരുന്നു. പിന്നെ നമ്മുടെ പ്രണാമാന്തത്തിൽ യമൻ—യമസ്വരൂപനായി—ഞങ്ങളോടു പറഞ്ഞു.

Verse 63

पृष्टावागमने हेतुं तमब्रूव शृणुष्व तत् । उज्जयिन्यां महीपालश्चाणक्योऽभूत्प्रतापवान्

ഞങ്ങളുടെ വരവിന്റെ കാരണം ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ഞങ്ങൾ അവനോട് പറഞ്ഞു—“ഇത് കേൾക്കുക. ഉജ്ജയിനിയിൽ ചാണക്യനെന്ന പേരിൽ പ്രതാപശാലിയും പ്രസിദ്ധനുമായ ഒരു രാജാവ് ഉണ്ടായിരുന്നു.”

Verse 64

द्वादशाहे मृतस्यास्य भुक्त्वा प्राप्तौ यमालयम् । ततोऽस्माकं वचः श्रुत्वा कम्पयित्वा शिरो यमः

ഈ മരിച്ചവന്റെ ദ്വാദശാഹ കർമ്മം കഴിഞ്ഞ് ഞങ്ങൾ ഭോജനം ചെയ്ത് യമാലയത്തിലെത്തി. ഞങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് യമൻ അത്ഭുതത്തോടെ തല കുലുക്കി.

Verse 65

उवाच वचनं सत्यं सभामध्ये हसन्निव । अस्ति तत्कारणं येन चाणक्यः पापपूरुषः

സഭാമദ്ധ്യേ യമൻ പുഞ്ചിരിയോടെ സത്യവചനം പറഞ്ഞു—“ഒരു കാരണം ഉണ്ട്; അതിനാൽ ആ പാപപുരുഷൻ ചാണക്യൻ ഇവിടെ വന്നില്ല.”

Verse 66

नायातो मम लोके तु सर्वपापभयंकरे । शुक्लतीर्थे मृतानां तु नर्मदायां परं पदम्

“അവൻ എന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് വന്നില്ല; അത് സർവ്വപാപികൾക്കും ഭയങ്കരമായ ഗതി. നർമദയിലെ ശുക്ലതീർത്ഥത്തിൽ ദേഹത്യാഗം ചെയ്യുന്നവർക്ക് പരമപദം (മോക്ഷം) ലഭിക്കുന്നു.”

Verse 67

जायते सर्वजन्तूनां नात्र काचिद्विचारणा । अवशः स्ववशो वापि जन्तुस्तत्क्षेत्रमण्डले

സകല ജീവികൾക്കും അവിടെ ഫലം സ്വയം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; ഇവിടെ യാതൊരു വിചാരണയും ഇല്ല. അസഹായനായാലും സ്വവശനായാലും—ആ പുണ്യക്ഷേത്രമണ്ഡലത്തിനുള്ളിലെ ജീവി നിശ്ചിത ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 68

मृतः स वै न सन्देहो रुद्रस्यानुचरो भवेत् । तद्धर्मवचनं श्रुत्वा निर्गत्य नगराद्बहिः

അവിടെ മരിക്കുന്നവൻ—ഇതിൽ സംശയമില്ല—രുദ്രന്റെ അനുചരനാകും. ആ ധർമ്മവചനം കേട്ട് അവർ നഗരത്തിന് പുറത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 69

पश्यन्तौ विविधां घोरां नरके लोकयातनाम् । त्रिंशत्कोट्यो हि घोराणां नरकाणां नृपोत्तम

അവർ ഇരുവരും നരകത്തിൽ ജീവികൾ അനുഭവിക്കുന്ന പലവിധ ഭീകര യാതനകൾ കണ്ടു. ഹേ നൃപോത്തമാ, ഭയങ്കര നരകങ്ങൾ മുപ്പത് കോടി ഉണ്ട്.

Verse 70

दृष्टा भीतौ परामार्तिगतौ तत्र महापथि । नरको रौरवस्तत्र महारौरव एव च

ആ മഹാപഥത്തിൽ അവർ ഇരുവരെയും കണ്ടു—ഭീതിയാൽ വിറച്ച്, അത്യന്തം വേദനയിൽ തളർന്ന്. അവിടെ രൗരവ നരകവും മഹാരൗരവവും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 71

पेषणः शोषणश्चैव कालसूत्रोऽस्थिभञ्जनः । तामिस्रश्चान्धतामिस्रः कृमिपूतिवहस्तथा

അവിടെ പേഷണവും ശോഷണവും, കാലസൂത്രവും അസ്ഥിഭഞ്ജനവും; താമിസ്രവും അന്ധതാമിസ്രവും; കൂടാതെ കൃമിപൂതിവഹവും എന്ന നരകങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 72

दृष्टश्चान्यो महाज्वालस्तत्रैव विषभोजनः । नरकौ दंशमशकौ तथा यमलपर्वतौ

അവിടെ മറ്റും നരകങ്ങൾ കണ്ടു—മഹാജ്വാലയും അവിടെയേ വിഷഭോജനവും; ദംശ, മശക എന്നീ നരകങ്ങൾ; കൂടാതെ യമലപർവതങ്ങൾ എന്ന ഇരട്ട പർവതങ്ങളും।

Verse 73

नदी वैतरणी दृष्टा सर्वपापप्रणाशिनी । शीतलं सलिलं यत्र पिबन्ति ह्यमृतोपमम्

അവർ വൈതരണീ നദിയെ കണ്ടു—സകല പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നവൾ; അവിടെയുള്ള ജലം ശീതളമാണ്, ജനങ്ങൾ അതിനെ അമൃതസമമായി പാനം ചെയ്യുന്നു।

Verse 74

तदेव नीरं पापानां शोणितं परिवर्तते । असिपत्रवनं चान्यद्दृष्टान्या महती शिला

അതേ ജലം പാപികൾക്കു രക്തമായി മാറുന്നു. അവിടെ മറ്റൊരു ഭീതിയും കാണപ്പെടുന്നു—അസിപത്രവനം (വാളുപോലുള്ള ഇലകളുടെ കാട്) കൂടാതെ ഒരു മഹാശിലയും ദൃശ്യമാകുന്നു।

Verse 75

अग्निपुंजनिभाकारा विशाला शाल्मली परा । इत्यादयस्तथैवान्ये शतसाहस्रसंज्ञिताः

അഗ്നിപുഞ്ചംപോലെ തോന്നുന്ന, അതിവിശാലമായ പരമ ശാല്മലീ (നരകം) ഉണ്ട്. ഇങ്ങനെ മറ്റും അനേകം നരകങ്ങൾ പറയപ്പെടുന്നു—അവയുടെ നാമങ്ങൾ ലക്ഷലക്ഷം।

Verse 76

घोरघोरतरा दृष्टाः क्लिश्यन्ते यत्र मानवाः । वाचिकैर्मानसैः पापैः कर्मजैश्च पृथग्विधैः

കൂടുതൽ കൂടുതൽ ഘോരമായ പ്രദേശങ്ങൾ കണ്ടു; അവിടെ മനുഷ്യർ ക്ലേശിക്കുന്നു—വാക്കിലെ പാപങ്ങൾകൊണ്ടും, മനസ്സിലെ പാപങ്ങൾകൊണ്ടും, കർമജന്യമായ വിവിധ ദോഷങ്ങൾകൊണ്ടും।

Verse 77

अहंकारकृतैर्दोषैर्मायावचनपूर्वकैः । पिता माता गुरुर्भ्राता अनाथा विकलेन्द्रियाः

അഹങ്കാരജന്യ ദോഷങ്ങളും മായാമയ വചനങ്ങളും മുൻപന്തിയിലായാൽ, ജനങ്ങൾ പിതാവോ മാതാവോ ഗുരുവോ സഹോദരനോ ആയിട്ടും അവസാനം അനാഥരായി ഇന്ദ്രിയവൈകല്യത്തോടെ വീഴുന്നു।

Verse 78

भ्रमन्ति नोद्धृता येषां गतिस्तेषां हि रौरवे । तत्र ते द्वादशाब्दानि क्षपित्वा रौरवेऽधमाः

ഉദ്ധാരമില്ലാതെ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നവരുടെ ഗതി നിശ്ചയമായി റൗരവ നരകമാണ്; അവിടെ ആ അധമർ പന്ത്രണ്ടു വർഷം കഴിച്ചിട്ടും വീണ്ടും അധോഗതിയിലേക്കു വീഴുന്നു।

Verse 79

इह मानुष्यके लोके दीनान्धाश्च भवन्ति ते । देवब्रह्मस्वहर्त्ःणां नराणां पापकर्मणाम्

ഈ മനുഷ്യലോകത്തിൽ അവർ ദീനരും അന്ധരുമാകുന്നു—ദേവന്മാരുടെയും ബ്രാഹ്മണരുടെയും സ്വത്ത് കവർന്നെടുക്കുന്ന പാപകർമ്മികൾ।

Verse 80

महारौरवमाश्रित्य ध्रुवं वासो यमालये । ततः कालेन महता पापाः पापेन वेष्टिताः

മഹാരൗരവത്തിൽ ഏല്പിക്കപ്പെട്ടവർ നിശ്ചയമായി യമാലയത്തിൽ വസിക്കുന്നു; പിന്നെ ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം പാപികൾ സ്വന്തം പാപംകൊണ്ടുതന്നെ പൊതിയപ്പെടുന്നു।

Verse 81

जायन्ते कण्टकैर्भिन्नाः कोशे वा कोशकारकाः । मृगपक्षिविहङ्गानां घातका मांसभक्षकाः

അവർ മുള്ളുകളാൽ കുത്തേറ്റവരായി ജനിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ കോശത്തിനുള്ളിൽ കോശം നെയ്യുന്നവരായി മാറുന്നു—മൃഗങ്ങളെയും പക്ഷികളെയും കൊല്ലുകയും മാംസം ഭക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ।

Verse 82

पेषणं नरकं यान्ति शोषणं जीवबन्धनात् । तत्रत्यां यातनां घोरां सहित्वा शास्त्रचोदिताम्

അവർ പേഷണ എന്ന നരകത്തിലേക്കും, ജീവികളെ ബന്ധിച്ചതിന്റെ ദോഷം മൂലം ശോഷണ നരകത്തിലേക്കും പോകുന്നു. അവിടെ ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം നിശ്ചയിച്ച ഭയങ്കര യാതന സഹിച്ച് കർമാനുസാരം മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.

Verse 83

इह मानुष्यतां प्राप्य पङ्ग्वन्धबधिरा नराः । गवार्थे ब्राह्मणार्थे च ह्यनृतं वदतामिह

ഈ ലോകത്ത് മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചിട്ടും, പശുവിന്റെ കാര്യമോ ബ്രാഹ്മണന്റെ കാര്യമോ പറഞ്ഞ് അസത്യം പറയുന്നവർ കുഴഞ്ഞവരും കുരുടരും ബധിരരുമാകുന്നു.

Verse 84

पतनं जायते पुंसां नरके कालसूत्रके । तत्रत्या यातना घोरा विहिता शास्त्रकर्तृभिः

മനുഷ്യർ കാലസൂത്രക എന്ന നരകത്തിലേക്ക് പതിക്കുന്നു. അവിടെയുള്ള ഭയങ്കര യാതനകൾ ശാസ്ത്രകർത്താക്കൾ നിശ്ചയിച്ചവയാണ്.

Verse 85

भुक्त्वा समागता ह्यत्र ते यास्यन्त्यन्त्यजां गतिम् । बन्धयन्ति च ये जीवांस्त्यक्त्वात्मकुलसन्ततिम्

ആ ഫലങ്ങൾ അനുഭവിച്ച് അവർ വീണ്ടും ഇവിടെ വന്നാൽ അന്ത്യജസ്ഥിതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു. ജീവികളെ ബന്ധിക്കുന്നവർ—സ്വകുലസന്തതിയുടെ തുടർച്ച ഉപേക്ഷിച്ച്—അവരും അത്തരം ഫലം തന്നെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 86

पतन्ति नात्र सन्देहो नरके तेऽस्थिभञ्जने । तत्र वर्षशतस्यान्त इह मानुष्यतां गताः

അവർ അസ്ഥിഭഞ്ജന എന്ന നരകത്തിലേക്ക് പതിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. അവിടെ നൂറു വർഷം പൂർത്തിയായ ശേഷം അവർ വീണ്ടും ഇവിടെ മനുഷ്യജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 87

कुब्जा वामनकाः पापा जायन्ते दुःखभागिनः । ये त्यजन्ति स्वकां भार्यां मूढाः पण्डितमानिनः

സ്വയം പണ്ഡിതന്മാരെന്നു കരുതി മോഹിതരായി സ്വന്തം ഭാര്യയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്ന പാപികൾ ദുഃഖഭാഗികളായി കൂനന്മാരും വാമനന്മാരുമായി ജന്മിക്കുന്നു।

Verse 88

ते यान्ति नरकं घोरं तामिस्रं नात्र संशयः । तत्र वर्षशतस्यान्ते इह मानुष्यतां गताः

അവർ സംശയമില്ലാതെ ‘താമിസ്ര’ എന്ന ഭയങ്കര നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. അവിടെ നൂറു വർഷം കഴിഞ്ഞ് അവസാനം വീണ്ടും ഇവിടെ മനുഷ്യജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 89

दुश्चर्माणो दुर्भगाश्च जायन्ते मानवा हि ते । मानकूटं तुलाकूटं कूटकं तु वदन्ति ये

കള്ള അളവുകളും കള്ള തൂക്കവും വഞ്ചനാപരമായ കൃത്രിമത്വവും പറയുന്ന (ചെയ്യുന്ന)വർ ചർമ്മരോഗവും ദുര്ഭാഗ്യവും സഹിതം മനുഷ്യരായി ജന്മിക്കുന്നു।

Verse 90

नरके तेऽन्धतामिस्रे प्रपच्यन्ते नराधमाः । शतसाहस्रिकं कालमुषित्वा तत्र ते नराः

ആ നരാധമർ ‘അന്ധതാമിസ്ര’ എന്ന നരകത്തിൽ വേവിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ ഒരു ലക്ഷം വർഷം കഴിഞ്ഞ് പിന്നെ കർമ്മാനുസാരം അടുത്ത ഗതി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 91

इह शत्रुगृहे त्वन्धा भ्रमन्ते दीनमूर्तयः । पितृदेवद्विजेभ्योऽन्नमदत्त्वा येऽत्र भुञ्जते

പിതൃകൾക്കും ദേവന്മാർക്കും ദ്വിജന്മാർക്കും അന്നം നൽകാതെ ഇവിടെ സ്വയം ഭക്ഷിക്കുന്നവർ ഈ ലോകത്തിൽ ശത്രുവിന്റെ വീട്ടിൽ അന്ധരായി ദീനരൂപത്തോടെ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു।

Verse 92

नरके कृमिभक्ष्ये ते पतन्ति स्वात्मपोषकाः । ततः प्रसूतिकाले हि कृमिभुक्तश्च सव्रणः

സ്വയം മാത്രമേ പോഷിപ്പിക്കുന്നവർ ‘കൃമിഭക്ഷ്യ’ എന്ന നരകത്തിൽ പതിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ജനനസമയത്ത് അവർ പുഴുക്കൾ തിന്നതുപോലെ വ്രണങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടവരായി ജനിക്കുന്നു.

Verse 93

जायतेऽशुचिगन्धोऽत्र परभाग्योपजीवकः । स्वकर्मविच्युताः पापा वर्णाश्रमविवर्जिताः

ഇവിടെ അവൻ അശുചിദുർഗന്ധത്തോടെ ജനിച്ച് മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാഗ്യത്തെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നു. സ്വധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വഴുതിയ പാപികൾ വർണാശ്രമധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 94

नरके पूयसम्पूर्णे क्लिश्यन्ते ह्ययुतं समाः । पूर्णे तत्र ततः काले प्राप्य मानुष्यकं भवम्

പൂയം നിറഞ്ഞ നരകത്തിൽ അവർ തീർച്ചയായും പത്തായിരം വർഷം ക്ലേശം അനുഭവിക്കുന്നു. അവിടത്തെ നിശ്ചിതകാലം പൂർത്തിയായാൽ അവർ വീണ്ടും മനുഷ്യജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 95

उद्वेजनीया भूतानां जायन्ते व्याधिभिर्वृताः । अग्निदो गरदश्चैव लोभमोहान्वितो नरः

അവർ രോഗങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവരായി ജനിച്ച് ജീവികൾക്ക് ഭയകാരണമാകുന്നു. തീ കൊളുത്തുകയും വിഷം കൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ ലോഭമോഹങ്ങൾക്ക് അടിമയായ മനുഷ്യൻ ആകുന്നു.

Verse 96

नरके विषसम्पूर्णे निमज्जति दुरात्मवान् । तत्र वर्षशतात्कालादुन्मज्जनमवस्थितः

വിഷം നിറഞ്ഞ നരകത്തിൽ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവൻ മുങ്ങിപ്പോകുന്നു. അവിടെ അവൻ നൂറു വർഷം വരെ മേലേക്ക് ഉയരാതെ അങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 97

भुवि मानुषतां प्राप्य कृपणो जायते पुनः । पादुकोपानहौ छत्रं शय्यां प्रावरणानि च

ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചിട്ടും അവൻ വീണ്ടും കൃപണനായി ജനിക്കുന്നു—പാദുക, ചെരിപ്പ്, കുട, ശയ്യ, മൂടുപടങ്ങൾ എന്നിവയെ തന്നെ തന്റെ സമ്പത്തായി കരുതി അതിൽ ആസക്തനാകുന്നു।

Verse 98

अदत्त्वा दंशमशकैर्भक्ष्यन्ते जन्यसप्ततिम् । पितुर्द्रव्यापहर्तारस्ताडनक्रोशने रताः

ദാനം ഒന്നും ചെയ്യാത്തവർ ദംശക കീടങ്ങളും കൊതുകുകളും കടിച്ച് എഴുപത് ജന്മങ്ങൾ വരെ പീഡിപ്പിക്കും. പിതാവിന്റെ ധനം അപഹരിക്കുന്നവർ ദണ്ഡലോകങ്ങളിൽ അടിയും കരുണക്രന്ദനവും മാത്രമായി യാതന അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 99

पीडनं क्रियते तेषां यत्र तौ युग्मपर्वतौ । या सा वैतरणी घोरा नदी रक्तप्रवाहिनी

ആ ഇരട്ടപർവ്വതങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്ന സ്ഥലത്തുതന്നെ അവർക്കു പീഡനം ഏർപ്പെടുന്നു. അതാണ് ഘോരമായ വൈതരണി—രക്തപ്രവാഹംപോലെ ഒഴുകുന്ന നദി.

Verse 100

पिबन्ति रुधिरं तत्र येऽभियान्ति रजस्वलाम् । असिपत्रवने घोरे पीड्यन्ते पापकारिणः

അവിടെ രജസ്വലായ സ്ത്രീയെ സമീപിക്കുന്ന പാപികൾക്ക് രക്തം കുടിപ്പിക്കും; അത്തരം ദുഷ്കർമികൾ ഘോരമായ അസിപത്രവനത്തിൽ കഠിനമായി പീഡിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 101

परपीडाकरा नित्यं ये नरोऽन्त्यजगामिनः । गुरुदाररतानां तु महापातकिनामपि

എപ്പോഴും മറ്റുള്ളവർക്കു ദുഃഖം വരുത്തുന്നവരും, അത്യന്തം പതിതമായ ആചാരത്തിലേക്ക് വീഴുന്നവരും, ഗുരുപത്നിയിൽ രമിക്കുന്നവരും—അവരും മഹാപാതകികൾ, മഹാപാപികൾ എന്നായി എണ്ണപ്പെടുന്നു।

Verse 102

शिलावगूहनं तेषां जायते जन्मसप्ततिम् । ज्वलन्तीमायसीं घोरां बहुकण्टकसंवृताम्

അവർക്കു എഴുപതു ജന്മം വരെ ‘ശിലാ-ആലിംഗനം’ എന്ന യാതന സംഭവിക്കുന്നു—ഭയങ്കരവും ജ്വലിക്കുന്നതുമായ ഇരുമ്പുകാർാഗാരം, ചുറ്റും അനവധി മുള്ളുകളാൽ പൊതിഞ്ഞത്।

Verse 103

शाल्मलीं तेऽवगूहन्ति परदाररता हि ये । परस्य योषितं हृत्वा ब्रह्मस्वमपहृत्य च

പരസ്ത്രീരതരായവർ ശാല്മലി (മുള്ളുള്ള ശിമുല) വൃക്ഷത്തെ ആലിംഗനം ചെയ്യേണ്ടിവരും; മറ്റൊരാളുടെ സ്ത്രീയെ അപഹരിക്കുകയും ബ്രഹ്മസ്വം (ബ്രാഹ്മണരുടെ ധനം) കവർന്നെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരും അതേ യാതനയിൽ തള്ളപ്പെടുന്നു।

Verse 104

अरण्ये निर्जले देशे स भवेत्क्रूरराक्षसः । देवस्वं ब्राह्मणस्वं च लोभेनैवाहरेच्च यः

ലോഭത്താൽ ദേവസ്വം (ദേവർക്കർപ്പിത ധനം)യും ബ്രാഹ്മണസ്വവും കവർന്നവൻ, ജലമില്ലാത്ത വനപ്രദേശത്ത് വസിക്കുന്ന ക്രൂരരാക്ഷസനായി മാറുന്നു।

Verse 105

स पापात्मा परे लोके गृध्रोच्छिष्टेन जीवति । एवमादीनि पापानि भुञ्जन्ते यमशासनात्

ആ പാപാത്മാവ് പരലോകത്തിൽ കഴുകുകൾ വിട്ടുപോയ ഉച്ഛിഷ്ടം കൊണ്ടാണ് ജീവിക്കുന്നത്; ഇങ്ങനെ യമശാസനപ്രകാരം അവർ ഇത്തരവും മറ്റു പാപങ്ങളുടെയും ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 106

येषां तु दर्शनादेव श्रवणाज्जायते भयम् । तथा दानफलं चान्ये भुञ्जाना यममन्दिरे

ചിലർക്കു കാണുന്നതുകൊണ്ടോ കേൾക്കുന്നതുകൊണ്ടോ മാത്രം ഭയം ജനിക്കുന്നു; മറ്റുചിലർ യമമന്ദിരത്തിൽ തങ്ങളുടെ ദാനഫലം അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 107

दृष्टाः श्रुतं कथयतां दूतानां च यमाज्ञया । रथैरन्ये गजैरन्ये केचिद्वाजिभिरावृताः

യമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം കണ്ടതും കേട്ടതും വിവരിക്കുന്ന ദൂതന്മാർ ദൃശ്യമായി; ചിലർ രഥങ്ങളാൽ, ചിലർ ഗജങ്ങളാൽ, ചിലർ അശ്വങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 108

दृष्टास्तत्र महाभाग तपःसंचयसंस्थिताः । गोदाता स्वर्णदाता च भूमिरत्नप्रदा नराः

അവിടെ, ഹേ മഹാഭാഗ, തപസ്സിന്റെ സമ്പാദ്യത്തിൽ സ്ഥാപിതരായ മനുഷ്യരെ കണ്ടു—ഗോ‑ദാതാക്കൾ, സ്വർണ്ണ‑ദാതാക്കൾ, ഭൂമിയും രത്നവും ദാനം ചെയ്യുന്നവർ।

Verse 109

शय्याशनगृहादीनां स लोकः कामदो नृणाम् । अन्नं पानीयसहितं ददते येऽत्र मानवाः

ആ ലോകം മനുഷ്യർക്കു ശയ്യ, ആസനം, ഗൃഹം മുതലായവ നൽകുന്ന കാമദമായി മാറുന്നു—ഇവിടെ പാനീയജലത്തോടുകൂടി അന്നദാനം ചെയ്യുന്നവർക്ക് പ്രത്യേകമായി।

Verse 110

तत्र तृप्ताः सुसंतुष्टाः क्रीडन्ते यमसादने । अत्र यद्दीयते दानमपि वालाग्रमात्रकम्

അവിടെ തൃപ്തരായി അത്യന്തം സന്തുഷ്ടരായി അവർ യമസദനത്തിൽ ക്രീഡിക്കുന്നു; ഇവിടെ നൽകുന്ന ദാനം—മുടിയുടെ അഗ്രമാത്രമായാലും—വ്യർത്ഥമാകുന്നില്ല।

Verse 111

तदक्षयफलं सर्वं शुक्लतीर्थे नृपोत्तम । एतत्ते कथितं सर्वं यद्दृष्टं यच्च वै श्रुतम्

ഹേ നൃപോത്തമ, ശുക്ലതീർത്ഥത്തിൽ അതെല്ലാം അക്ഷയഫലം നൽകുന്നു; കണ്ടതും നിശ്ചയമായി കേട്ടതും—എല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു പറഞ്ഞു।

Verse 112

कुरुष्व यदभिप्रेतं यदि शक्नोषि मुच्यताम् । तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा चाणक्यो हृष्टमानसः

നിനക്കു കഴിയുമെങ്കിൽ നിനക്കഭിപ്രേതമായതു ചെയ്യുക; ബന്ധനം മോചിതമാകട്ടെ. ആ രണ്ടുപേരുടെ വചനം കേട്ട് ചാണക്യൻ ഹൃദയം സന്തോഷിച്ചു.

Verse 113

विसर्जयामास खगावभिनन्द्य पुनःपुनः । ताभ्यां गताभ्यां सर्वस्वं दत्त्वा विप्रेषु भारत

അവൻ ആ രണ്ടു പക്ഷികളെയും വീണ്ടുംവീണ്ടും അഭിനന്ദിച്ചു ശേഷം വിടവാങ്ങിച്ചു. അവർ പോയശേഷം, ഹേ ഭാരത, തന്റെ സർവ്വസ്വവും ബ്രാഹ്മണർക്കു ദാനമായി നൽകി.

Verse 114

कामक्रोधौ परित्यज्य जगामामरपर्वतम् । तत्र बद्ध्वोडुपं गाढं कृष्णरज्ज्वावलम्बितम्

കാമവും ക്രോധവും ഉപേക്ഷിച്ച് അവൻ അമരപർവതത്തിലേക്കു പോയി. അവിടെ കറുത്ത കയറിൽ തൂങ്ങിയ ചെറിയ തോണിയെ ഉറപ്പായി കെട്ടി.

Verse 115

प्लवमानो जगामाऽशु ध्यायन्देवं जनार्दनम् । आरोग्यं भास्करादिच्छेद्धनं वै जातवेदसः

അവൻ ഒഴുകിക്കൊണ്ടു വേഗത്തിൽ മുന്നേറി, ദേവൻ ജനാർദനനെ ധ്യാനിച്ചു. ഭാസ്കരനിൽ നിന്ന് ആരോഗ്യവും, ജാതവേദസായ അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ഇഷ്ടധനലാഭവും ലഭിക്കുന്നു.

Verse 116

प्राप्नोति ज्ञानमीशानान्मोक्षं प्राप्नोति केशवात् । नीलं रक्तं तदभवन्मेचकं यद्धि सूत्रकम्

ഈശാനനിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനം ലഭിക്കുന്നു; കേശവനിൽ നിന്ന് മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു. നീലവും രക്തവുമായിരുന്നു ആ നൂൽ, പിന്നെ ഗാഢമായ മേഘശ്യാമ വർണ്ണമായി മാറി.

Verse 117

शुद्धस्फटिकसङ्काशं दृष्ट्वा रज्जुं महामतिः । आप्लुत्य विमले तोये गतोऽसौ वैष्णवं पदम्

ശുദ്ധസ്ഫടികംപോലെ ദീപ്തമായ രജ്ജുവിനെ കണ്ട ആ മഹാമതി നിർമലജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് വൈഷ്ണവ പരമപദം പ്രാപിച്ചു।

Verse 118

गायन्ति यद्वेदविदः पुराणं नारायणं शाश्वतमच्युताह्वयम् । प्राप्तः स तं राजसुतो महात्मा निक्षिप्य देहं शुभशुक्लतीर्थे

വേദവിദർ ‘അച്യുത’ എന്ന നാമത്തോടെ പാടുന്ന ശാശ്വത നാരായണപുരാണം ആ മഹാത്മ രാജപുത്രൻ പ്രാപിച്ചു; ശുഭ ശുക്ലതീർത്ഥത്തിൽ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചു।

Verse 119

एषा ते कथिता राजन्सिद्धिश्चाणक्यभूभृतः । तथान्यत्तव वक्ष्यामि शृणुष्वैकाग्रमानसः

ഹേ രാജാവേ, ചാണക്യഭൂപതിയുടെ ഈ സിദ്ധി നിനക്കു പറഞ്ഞു. ഇനി മറ്റൊന്നും പറയും—ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ കേൾക്കുക।