Sukta 30

Mantra 1

इच्छन्ति त्वा सोम्यासः सखायः सुन्वन्ति सोमं दधति प्रयांसि । तितिक्षन्ते अभिशस्तिं जनानामिन्द्र त्वदा कश्चन हि प्रकेतः ॥

सोम-प्रेरित सखे तुलाच इच्छितात; ते सोम पिळतात आणि अग्रगामी अर्पणे ठेवतात. जनांचा आघात व द्वेष ते सहन करतात; कारण, हे इंद्रा, तुझ्यावाचून खरी विवेकशक्ती (प्रकेत) कोणाकडेही नाही.

Mantra 2

न ते दूरे परमा चिद्रजांस्या तु प्र याहि हरिवो हरिभ्याम् । स्थिराय वृष्णे सवना कृतेमा युक्ता ग्रावाणः समिधाने अग्नौ ॥

हे हरिवो (इंद्रा)! तुझ्यासाठी परम लोकसुद्धा दूर नाहीत; म्हणून तू पुढे ये, आपल्या दोन हरि (तांबूस) अश्व/शक्तींनी युक्त होऊन प्रस्थान कर. स्थिर वृषभ (इंद्र) यासाठी हे सोम-सवन सिद्ध केले आहेत; जिथे अग्नी प्रज्वलित होत आहे, तिथे युक्त झालेले ग्रावा (सोम-दळण दगड) आहेत.

Mantra 3

इन्द्रः सुशिप्रो मघवा तरुत्रो महाव्रातस्तुविकूर्मिॠघावान् । यदुग्रो धा बाधितो मर्त्येषु क्व त्या ते वृषभ वीर्याणि ॥

सुशिप्र (सुंदर ओठांचा) इंद्र—मघवा (दानशील), तरुत्र (रक्षक), महाव्रात (विशाल सैन्याचा), तुविकूर्मि (प्रचंड लाट/वेगाचा), ऋघावान् (सरळगामी शक्तियुक्त)! जेव्हा तो उग्र (इंद्र) मर्त्यांमध्ये जणू दाबला गेल्यासारखा दिसतो, तेव्हा हे वृषभा, तुझे ते वीर्य (वीर-पराक्रम) कुठे आहेत?

Mantra 4

त्वं हि ष्मा च्यावयन्नच्युतान्येको वृत्रा चरसि जिघ्नमानः । तव द्यावापृथिवी पर्वतासोऽनु व्रताय निमितेव तस्थुः ॥

कारण तूच, अचलालाही हलवित, एकटाच वृत्र-बलांच्या विरोधात चालतोस, त्यांना घायाळ करून पाडतोस. तुझ्यासाठी द्यावा-पृथिवी आणि पर्वत, जणू मोजून ठेवलेले असावेत तसे, तुझ्या व्रत (ऋत-नियम) अनुसार स्थिर उभे आहेत.

Mantra 5

उताभये पुरुहूत श्रवोभिरेको दृळ्हमवदो वृत्रहा सन् । इमे चिदिन्द्र रोदसी अपारे यत्संगृभ्णा मघवन्काशिरित्ते ॥

आणि भयाच्या वेळीही, हे पुरुहूत, आपल्या यशस्वी सामर्थ्यांनी तू एकटाच—वृत्रहा होऊन—तो दृढ आधार टिकवून धरलास. हे इंद्रा, ही दोन अपार रोदसी (द्यावा‑पृथिवी)सुद्धा, हे मघवन्, तू त्यांना आपल्या कर्मासाठी एकाच प्रकाशकिरणात (काशि) एकवटतोस तेव्हा जणू एकत्र बांधल्या गेल्यासारख्या भासतात.

Mantra 6

प्र सू त इन्द्र प्रवता हरिभ्यां प्र ते वज्रः प्रमृणन्नेतु शत्रून् । जहि प्रतीचो अनूचः पराचो विश्वं सत्यं कृणुहि विष्टमस्तु ॥

मग पुढे निघ, हे इंद्रा, आपल्या दोन हरी (तांबूस अश्व/शक्ती) घेऊन प्रवाही मार्गाने; तुझा वज्र बाहेर पडो, शत्रूंना चिरडीत. समोरून, मागून आणि दूरून विरोध करणाऱ्यांना ठार कर; सर्व काही सत्य कर—आणि सुस्थिर वस्ती (विष्टम्) प्रस्थापित होवो.

Mantra 7

यस्मै धायुरदधा मर्त्यायाभक्तं चिद्भजते गेह्यं सः । भद्रा त इन्द्र सुमतिर्घृताची सहस्रदाना पुरुहूत रातिः ॥

ज्या मर्त्यासाठी तू पोषणशक्ती (धायुः) स्थापन करतोस, तो न वाटलेलेही वाटतो आणि गृह्य (अंतर्गृह) धन प्राप्त करतो. हे इंद्रा, तुझी सुमती मंगलमय आहे—घृतसमृद्धीने स्रवणारी; हे पुरुहूत, तुझी राति सहस्र‑दानी आहे.

Mantra 8

सहदानुं पुरुहूत क्षियन्तमहस्तमिन्द्र सं पिणक्कुणारुम् । अभि वृत्रं वर्धमानं पियारुमपादमिन्द्र तवसा जघन्थ ॥

हे पुरुहूत इंद्रा! तूने कुणारु—सहदानु, क्षय करणारा, हस्तरहित—याला चुरडून टाकलेस. आणि जो वाढत होता तो वृत्र, पियारु—फुगलेला अंधकारमय अडथळा, पादरहित—त्यालाही, हे इंद्रा, तू आपल्या तेजस्वी बलाने ठार केलेस.

Mantra 9

नि सामनामिषिरामिन्द्र भूमिं महीमपारां सदने ससत्थ । अस्तभ्नाद्द्यां वृषभो अन्तरिक्षमर्षन्त्वापस्त्वयेह प्रसूताः ॥

हे इंद्रा! तू विशाल, अपार पृथ्वीवर—सामस्वरांच्या दृढ सदनात—आसनस्थ झालास. वृषभ-बलाने तू द्यौ आणि अंतरिक्ष स्थिर धरून ठेवलेस; आणि येथे तुझ्यामुळे प्रवर्तित झालेल्या आपः (जलधारा) प्रवाहित होवोत—जागृत शक्तींचे प्रवाह—आपल्या सत्य कर्माकडे.

Mantra 10

अलातृणो वल इन्द्र व्रजो गोः पुरा हन्तोर्भयमानो व्यार । सुगान्पथो अकृणोन्निरजे गाः प्रावन्वाणीः पुरुहूतं धमन्तीः ॥

हे इंद्रा! वल—गो-रश्मींचा व्रज, गुहेचे आवरण—फुटून गेले; संहारकासमोर भयाने ते विखुरले. तू सुगम मार्ग निर्माण केलेस आणि अंधकाराच्या कैदेतून प्रकाश-गायींना बाहेर हाकललेस; आणि प्रेरित वाणी, प्रबळ श्वासासारखी धुमसत, पुरुहूत शक्तीला पुढे नेत राहिली.

Mantra 11

एको द्वे वसुमती समीची इन्द्र आ पप्रौ पृथिवीमुत द्याम् । उतान्तरिक्षादभि नः समीक इषो रथीः सयुजः शूर वाजान् ॥

हे इंद्रा! तू एक असूनही समोरासमोर असलेल्या दोन समृद्ध लोकांना—पृथ्वी आणि द्यौ (स्वर्ग)—परिपूर्ण करतोस. आणि अंतरिक्षातूनही तू आमच्या जवळ, आमच्या समागमस्थळी, येऊन पोहोचतोस. हे शूरा! रथाच्या सयुज (एकत्र जुपलेल्या) शक्तींंसह प्रेरक इषा आणि वाज (विजयबल, पराक्रमाची परिपूर्णता) आमच्यासाठी घेऊन ये.

Mantra 12

दिशः सूर्यो न मिनाति प्रदिष्टा दिवेदिवे हर्यश्वप्रसूताः । सं यदानळध्वन आदिदश्वैर्विमोचनं कृणुते तत्त्वस्य ॥

जसा सूर्य ठरवलेल्या दिशांचा भंग करत नाही, तसा दिवसेंदिवस हर्यश्व (हरित/ताम्र अश्व) प्रेरित शक्ती आपल्या सत्य विधानात स्थिर राहतात. तो जेव्हा मार्गाच्या शेवटास पोहोचतो, तेव्हा अश्वांच्या द्वारे तो विमोचन करतो—हेच त्याचे तत्त्व-नियम: जे बांधले होते ते सैल करणे आणि गतीला मुक्त करणे.

Mantra 13

दिदृक्षन्त उषसो यामन्नक्तोर्विवस्वत्या महि चित्रमनीकम् । विश्वे जानन्ति महिना यदागादिन्द्रस्य कर्म सुकृता पुरूणि ॥

पाहण्याच्या उत्कंठेने, रात्रीच्या प्रवासात उषा विवस्वताचे ते महान, अद्भुत, चित्र-अनीक (विचित्र तेजोमुख) निहारतात. तो आला आहे हे त्याच्या महिमेने सर्वांना कळते: इंद्राची ती अनेक सुकृत कर्मे—आत्म्यात सुबक घडणाऱ्या त्याच्या विजय-रचना.

Mantra 14

महि ज्योतिर्निहितं वक्षणास्वामा पक्वं चरति बिभ्रती गौः । विश्वं स्वाद्म सम्भृतमुस्रियायां यत्सीमिन्द्रो अदधाद्भोजनाय ॥

महान ज्योती वक्षस्थळांत निहित आहे; ते धारण करणारी गौ चालते—कच्चे आणि पक्के, दोन्ही वाहत. उषेच्या तेजस्वी गर्भात सर्व मधुरता संचित आहे; कारण इंद्राने ते आपल्या पोषणासाठी—आनंददायी अन्न व प्रकाशवर्धक वृद्धी—म्हणून तेथे स्थापिले आहे.

Mantra 15

इन्द्र दृह्य यामकोशा अभूवन्यज्ञाय शिक्ष गृणते सखिभ्यः । दुर्मायवो दुरेवा मर्त्यासो निषङ्गिणो रिपवो हन्त्वासः ॥

हे इंद्रा, दृढ हो; यात्रेची आवरणे (याम-कोशा) उभी राहिली आहेत. यज्ञासाठी—गाणाऱ्या स्तोत्यासाठी आणि सख्यांसाठी—शिक्षण दे. कारण दुष्ट माया व दुष्ट मार्ग असलेले मर्त्य—शस्त्रधारी रिपू—घाव घालण्यास तत्पर आहेत; त्यांचा हल्ला मोड आणि मार्ग सुरक्षित कर.

Mantra 16

सं घोषः शृण्वेऽवमैरमित्रैर्जही न्येष्वशनिं तपिष्ठाम् । वृश्चेमधस्ताद्वि रुजा सहस्व जहि रक्षो मघवन्रन्धयस्व ॥

खालच्या शत्रू अमित्रांकडून गोंगाट ऐकू येतो; त्यांना ठार कर—त्यांच्यात तुझी अत्यंत तप्त वज्र-आशनी पाड. खालून त्यांना छाटून टाक, वेगवेगळे करून चुरड; बळाने जिंक. हे मघवन्, रक्षसाचा वध कर आणि अडथळे घालणाऱ्यांना अधीन कर.

Mantra 17

उद्वृह रक्षः सहमूलमिन्द्र वृश्चा मध्यं प्रत्यग्रं शृणीहि । आ कीवतः सललूकं चकर्थ ब्रह्मद्विषे तपुषिं हेतिमस्य ॥

हे इंद्रा! रक्षसाला मुळासकट उपटून टाक; त्याचा मध्यभाग छेद, त्याचा अग्रभाग तोडून टाक. तू कृपण व कुटिल यांचा अंत केला आहेस; ब्रह्म-द्वेष्ट्याविरुद्ध तू दाहक शस्त्र—तपस्येची धार—त्याच्या विनाशासाठी घडविली आहेस।

Mantra 18

स्वस्तये वाजिभिश्च प्रणेतः सं यन्महीरिष आसत्सि पूर्वीः । रायो वन्तारो बृहतः स्यामास्मे अस्तु भग इन्द्र प्रजावान् ॥

आमच्या स्वस्ति-कल्याणासाठी, हे नेता! विजयशक्तींनी (वाजिभिः) सहित पुढे ने; कारण तू प्राचीन काळापासूनच्या महान प्रेरणा आमच्याशी येऊन जोडल्या आहेत. आम्ही विशाल संपत्तीचे धारक होऊ; हे इंद्रा! आमच्यात भग (आनंदाचा भाग) असो, आणि प्रजेसह निरंतर वाढ होवो।

Mantra 19

आ नो भर भगमिन्द्र द्युमन्तं नि ते देष्णस्य धीमहि प्ररेके । ऊर्व इव पप्रथे कामो अस्मे तमा पृण वसुपते वसूनाम् ॥

हे इंद्रा! आमच्यासाठी द्युमंत—प्रकाशमान—भग, समृद्धीचा भाग, घेऊन ये. तुझ्या दानाच्या विस्तारात (देश्ण) आम्ही आमची धी स्थिर करतो. जसा विस्तीर्ण शेत पसरतो, तसा आमच्यात पूर्तीचा काम (कामः) विस्तारो; हे वसुपते, वसूंमध्ये श्रेष्ठ स्वामी! ते आमच्यात पूर्णपणे भरून काढ।

Mantra 20

इमं कामं मन्दया गोभिरश्वैश्चन्द्रवता राधसा पप्रथश्च । स्वर्यवो मतिभिस्तुभ्यं विप्रा इन्द्राय वाहः कुशिकासो अक्रन् ॥

गो-किरणांनी व अश्व-गतीबलाने, चंद्रासारख्या दीप्त व विस्तार करणाऱ्या समृद्ध दानाने, हा आमचा अभिष्ट (काम) आनंदित व पूर्ण कर. सूर्य-लोकाची आकांक्षा धरणारे हे विप्र आपल्या मतींनी तुझ्यासाठी वहन-पथ, इंद्रासाठी वाहन-मार्ग घडवितात—हे कुशिक.

Mantra 21

आ नो गोत्रा दर्दृहि गोपते गाः समस्मभ्यं सनयो यन्तु वाजाः । दिवक्षा असि वृषभ सत्यशुष्मोऽस्मभ्यं सु मघवन्बोधि गोदाः ॥

हे गोपते! आमच्यासाठी गोत्रे (गो-आवरणे/गोशाळा) फोडून उघड; समृद्धीचे लाभ व वाज (बल-सम्पदा) आमच्याकडे एकत्र येवोत. हे वृषभा! तू दिव-प्रेरक, सत्य-शुष्म (सत्य तेज)युक्त आहेस; हे मघवन्! आमच्यासाठी शुभ रीतीने जागा हो—ज्ञान-किरणांचा दाता बन.

Mantra 22

शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥

शुभ सौभाग्यासाठी आम्ही मघवान् इंद्राला हाक मारतो—या संग्रामात, वाज-साति (समृद्धी-विजय) मिळविताना, नृतम (अतिवीर) त्याला. तो आमची हाक ऐकतो, मदतीसाठी उग्र आहे; समरांत वृत्रांना (अवरोधकांना) घालवून, धनांचा संजित (विजेता) ठरतो.