Rig Veda Sukta 30
Mandala 3Sukta 3022 Mantras

Sukta 30

Sukta 3.30

Rishi

Viśvāmitra Gāthina (traditional ascription for RV 3.30)

Devata

Indra

Chandas

Triṣṭubh (probable; common for Indra hymns in this mandala)

ਰਿਗਵੇਦ 3.30 ਇਕ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਇੰਦਰ-ਸਤੋਤ੍ਰ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਕੁਲ ਵੱਲੋਂ ਸੋਮ-ਪ੍ਰੀਤ ਵੀਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਸਪਸ਼ਟ ਵਿਵੇਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਰੱਖਿਆਕਰਤਾ ਮੰਨ ਕੇ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਦਰ ਦੀ ਧਰਮ-ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੰਧਨ ਤੋੜਦੀ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਸੁਣੇ, ਭੇਟਾਂ ਸਵੀਕਾਰੇ, ਅਤੇ ਜਿੱਤ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Mantras

Mantra 1

इच्छन्ति त्वा सोम्यासः सखायः सुन्वन्ति सोमं दधति प्रयांसि । तितिक्षन्ते अभिशस्तिं जनानामिन्द्र त्वदा कश्चन हि प्रकेतः ॥

ਸੋਮ੍ਯ ਸਖੇ ਤੇਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੀੜ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ-ਵਿਵੇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ।

Mantra 2

न ते दूरे परमा चिद्रजांस्या तु प्र याहि हरिवो हरिभ्याम् । स्थिराय वृष्णे सवना कृतेमा युक्ता ग्रावाणः समिधाने अग्नौ ॥

ਹੇ ਹਰਿਵੋ (ਇੰਦਰ), ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਰਮ ਲੋਕ ਵੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਹਰੀ (ਤਾਮ੍ਰ-ਪੀਲੇ) ਅਸ਼ਵਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ। ਅਡੋਲ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਲਈ ਸੋਮ-ਸਵਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਮਿਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਗ੍ਰਾਵਾਣ (ਪੇਸ਼ਣ-ਪੱਥਰ) ਜੋਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।

Mantra 3

इन्द्रः सुशिप्रो मघवा तरुत्रो महाव्रातस्तुविकूर्मिॠघावान् । यदुग्रो धा बाधितो मर्त्येषु क्व त्या ते वृषभ वीर्याणि ॥

ਸੁਸ਼ਿਪ੍ਰ ਇੰਦਰ—ਮਘਵਾ, ਤਰੁਤ੍ਰ (ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ), ਮਹਾਵ੍ਰਾਤ (ਵੱਡੀ ਫੌਜ) ਅਤੇ ਤੁਵਿਕੂਰਮੀ (ਮਹਾ ਲਹਿਰ) ਵਾਲਾ, ਋ਘਾਵਾਨ (ਸਿੱਧੀ ਚਾਲ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ) ਯੁਕਤ—ਜਦੋਂ ਉਗ੍ਰ ਤੂੰ ਮਰਤਿਆਂ ਵਿਚ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸੇ, ਤਦ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਤੇਰੇ ਉਹ ਵੀਰ੍ਯ (ਵੀਰ-ਪਰਾਕ੍ਰਮ) ਕਿੱਥੇ ਹਨ?

Mantra 4

त्वं हि ष्मा च्यावयन्नच्युतान्येको वृत्रा चरसि जिघ्नमानः । तव द्यावापृथिवी पर्वतासोऽनु व्रताय निमितेव तस्थुः ॥

ਤੂੰ ਹੀ ਅਚਲ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਬਲਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚਲਦਾ ਹੈਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਦ੍ਯਾਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਪ ਕੇ ਰੱਖੇ ਹੋਣ, ਤੇਰੇ ਵ੍ਰਤ (਋ਤ-ਨਿਯਮ) ਦੀ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਖੜੇ ਹਨ।

Mantra 5

उताभये पुरुहूत श्रवोभिरेको दृळ्हमवदो वृत्रहा सन् । इमे चिदिन्द्र रोदसी अपारे यत्संगृभ्णा मघवन्काशिरित्ते ॥

ਡਰ ਵਿਚ ਵੀ, ਹੇ ਪੁਰੁਹੂਤ (ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ), ਆਪਣੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਥਾਂਮਿਆ—ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ ਬਣ ਕੇ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਇਹ ਦੋ ਅਪਾਰ ਰੋਦਸੀ (ਦਿਆਉ-ਪ੍ਰਿਥਵੀ) ਵੀ, ਹੇ ਮਘਵਨ, ਜਦ ਤੂੰ ਕਰਮ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਕਿਰਣ ਵਿਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਇਕਠੇ ਬੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Mantra 6

प्र सू त इन्द्र प्रवता हरिभ्यां प्र ते वज्रः प्रमृणन्नेतु शत्रून् । जहि प्रतीचो अनूचः पराचो विश्वं सत्यं कृणुहि विष्टमस्तु ॥

ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਹਰਿਆਂ ਨਾਲ (ਭੂਰੇ/ਤਾਂਬੇ ਰੰਗ ਦੇ ਅਸ਼ਵ/ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਪ੍ਰਵਾਹਮਾਨ ਮਾਰਗ ਵਿਚ; ਤੇਰਾ ਵਜ੍ਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦੇਵੇ। ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਪਿੱਛੋਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੂਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ; ਸਾਰੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਕਰ—ਵਿਸ਼ਟਮ (ਯੋਗ ਨਿਵਾਸ/ਸਥਾਪਿਤ ਵਿਵਸਥਾ) ਕਾਇਮ ਹੋਵੇ।

Mantra 7

यस्मै धायुरदधा मर्त्यायाभक्तं चिद्भजते गेह्यं सः । भद्रा त इन्द्र सुमतिर्घृताची सहस्रदाना पुरुहूत रातिः ॥

ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਰਤਿਆ ਲਈ ਪਾਲਣ-ਸ਼ਕਤੀ (ਧਾਯੁ) ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਨਾ-ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਵੰਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੇਹ੍ਯ (ਅੰਦਰਲੇ ਘਰ) ਦਾ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੀ ਸੁਮਤੀ ਸ਼ੁਭ ਹੈ—ਘ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਵਹਿੰਦੀ; ਹੇ ਪੁਰੁਹੂਤ, ਤੇਰੀ ਰਾਤਿ ਹਜ਼ਾਰ-ਦਾਨ ਹੈ।

Mantra 8

सहदानुं पुरुहूत क्षियन्तमहस्तमिन्द्र सं पिणक्कुणारुम् । अभि वृत्रं वर्धमानं पियारुमपादमिन्द्र तवसा जघन्थ ॥

ਹੇ ਪੁਰੁਹੂਤ ਇੰਦ੍ਰ! ਤੂੰ ਸਹਦਾਨੁ—ਕੂਣਾਰੁ, ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਹੱਥ-ਵਿਹੂਣਾ—ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ—ਫੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹਨੇਰਲਾ ਰੋਕ—ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਵਸਾ ਨਾਲ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਪੈਰ-ਵਿਹੂਣਾ ਸੀ, ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ।

Mantra 9

नि सामनामिषिरामिन्द्र भूमिं महीमपारां सदने ससत्थ । अस्तभ्नाद्द्यां वृषभो अन्तरिक्षमर्षन्त्वापस्त्वयेह प्रसूताः ॥

ਹੇ ਇੰਦ੍ਰ! ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਅਪਾਰ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ—ਸਾਮਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ-ਸਦਨ ਵਿੱਚ—ਆਸਨ ਲਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਦ੍ਯੌ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਥੰਮ੍ਹਿਆ; ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਆਪਃ (ਜਲਧਾਰਾਵਾਂ) ਵਹਿਣ—ਜਾਗ੍ਰਤ ਊਰਜਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਾਂਗ—ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਕਰਮ ਵੱਲ।

Mantra 10

अलातृणो वल इन्द्र व्रजो गोः पुरा हन्तोर्भयमानो व्यार । सुगान्पथो अकृणोन्निरजे गाः प्रावन्वाणीः पुरुहूतं धमन्तीः ॥

ਹੇ ਇੰਦ੍ਰ! ਵਲ—ਗੋ (ਕਿਰਣਾਂ) ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਵਾਲਾ ਵ੍ਰਜ—ਟੁੱਟ ਗਿਆ; ਹੰਤਾ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਉਹ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਵਿਖਰ ਗਿਆ। ਤੂੰ ਸੁਗਮ ਰਾਹ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚੋਂ ਚਾਨਣ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ; ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀਆਂ—ਤਿੱਖੇ ਸਾਹਾਂ ਵਾਂਗ ਧਮਧਮਾਉਂਦੀਆਂ—ਪੁਰੁਹੂਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।

Mantra 11

एको द्वे वसुमती समीची इन्द्र आ पप्रौ पृथिवीमुत द्याम् । उतान्तरिक्षादभि नः समीक इषो रथीः सयुजः शूर वाजान् ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ! ਇਕੱਲਾ ਤੂੰ ਸਾਹਮਣੇ-ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਦੋ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਲੋਕਾਂ—ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਅਤੇ ਦ੍ਯੌ—ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ, ਸਾਡੇ ਮਿਲਾਪ-ਸਥਾਨ ਵੱਲ, ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਸ਼ੂਰ! ਰਥ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਕ ਇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਯੁਜ (ਇਕੱਠੇ ਜੁਤੀਆਂ) ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਵਿਜੈ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਬਲ ਦੇ ਵਾਜ—ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ।

Mantra 12

दिशः सूर्यो न मिनाति प्रदिष्टा दिवेदिवे हर्यश्वप्रसूताः । सं यदानळध्वन आदिदश्वैर्विमोचनं कृणुते तत्त्वस्य ॥

ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਨਿਯਤ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਰਿ-ਅਸ਼ਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਹ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਅਸ਼ਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਵਿਮੋਚਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਤੱਤ੍ਵ-ਵਿਧਾਨ ਹੈ: ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਢੀਲਾ ਕਰਕੇ ਗਤੀ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ।

Mantra 13

दिदृक्षन्त उषसो यामन्नक्तोर्विवस्वत्या महि चित्रमनीकम् । विश्वे जानन्ति महिना यदागादिन्द्रस्य कर्म सुकृता पुरूणि ॥

ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀਆਂ ਉਸ਼ਾਵਾਂ, ਰਾਤ ਦੇ ਯਾਮ ਵਿੱਚ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਮਈ ਮੁਖ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਸਭ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ—ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਨੇਕ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਕਰਮ, ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵਿਜੈ-ਰੂਪ ਬਣੀਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ।

Mantra 14

महि ज्योतिर्निहितं वक्षणास्वामा पक्वं चरति बिभ्रती गौः । विश्वं स्वाद्म सम्भृतमुस्रियायां यत्सीमिन्द्रो अदधाद्भोजनाय ॥

ਵੱਡਾ ਜੋਤਿ ਸਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਕੱਚਾ ਅਤੇ ਪੱਕਾ—ਦੋਵੇਂ—ਢੋ ਕੇ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਮਿਠਾਸ ਇਕੱਠੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ—ਆਨੰਦਮਈ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਵਾਧੇ ਲਈ—ਉੱਥੇ ਟਿਕਾਇਆ ਹੈ।

Mantra 15

इन्द्र दृह्य यामकोशा अभूवन्यज्ञाय शिक्ष गृणते सखिभ्यः । दुर्मायवो दुरेवा मर्त्यासो निषङ्गिणो रिपवो हन्त्वासः ॥

ਹੇ ਇੰਦ੍ਰ! ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ; ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਢੱਕਣ/ਆਵਰਨ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਯਜ੍ਞ ਲਈ—ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਖਿਆਂ ਲਈ—ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਸ਼ਟ ਮਾਇਆ ਵਾਲੇ, ਕੁਮਾਰਗ ਦੇ ਮਰਤ੍ਯ ਹਨ—ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵਿਰੋਧੀ, ਵਾਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਤਪਰ ਦੁਸ਼ਮਣ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਮਲਾ ਤੋੜ ਦੇ ਅਤੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ।

Mantra 16

सं घोषः शृण्वेऽवमैरमित्रैर्जही न्येष्वशनिं तपिष्ठाम् । वृश्चेमधस्ताद्वि रुजा सहस्व जहि रक्षो मघवन्रन्धयस्व ॥

ਹੇਠਲੇ ਵੈਰੀ ਬਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਠਦਾ ਘੋਸ਼ ਮੈਂ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਇੰਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਪਤ ਅਸ਼ਨੀ (ਵਜ੍ਰ) ਡਾਹ ਦੇ। ਹੇਠੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਤੋੜ ਦੇ; ਬਲ ਨਾਲ ਜਿੱਤ। ਹੇ ਮਘਵਨ, ਰਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਅਤੇ ਰੋਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ।

Mantra 17

उद्वृह रक्षः सहमूलमिन्द्र वृश्चा मध्यं प्रत्यग्रं शृणीहि । आ कीवतः सललूकं चकर्थ ब्रह्मद्विषे तपुषिं हेतिमस्य ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਰਕ੍ਸ਼ਸ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਸਮੇਤ ਉਖਾੜ ਦੇ; ਉਸ ਦਾ ਮੱਧ ਕੱਟ ਦੇ, ਉਸ ਦਾ ਅੱਗਲਾ ਭਾਗ ਛੇਦ ਦੇ। ਤੂੰ ਕੰਜੂਸ ਅਤੇ ਵਕ੍ਰ (ਕੂਟਿਲ) ਦਾ ਅੰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ-ਦ੍ਵੈਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤੂੰ ਤਪਸ੍-ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਹਕਦੀ ਹੇਤੀ—ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ—ਉਸ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਘੜੀ ਹੈ।

Mantra 18

स्वस्तये वाजिभिश्च प्रणेतः सं यन्महीरिष आसत्सि पूर्वीः । रायो वन्तारो बृहतः स्यामास्मे अस्तु भग इन्द्र प्रजावान् ॥

ਸਾਡੀ ਸਵਸ੍ਤੀ ਲਈ, ਹੇ ਨੇਤਾ, ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ (ਵਾਜੀ) ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਈਆਂ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਜੋੜਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਦੇ ਧਾਰਕ ਬਣੀਏ; ਹੇ ਇੰਦਰ, ਪ੍ਰਜਾਵਾਨ, ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਭਗ—ਤੇਰੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ—ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਵਾਧਾ ਨਿਰੰਤਰ ਹੋਵੇ।

Mantra 19

आ नो भर भगमिन्द्र द्युमन्तं नि ते देष्णस्य धीमहि प्ररेके । ऊर्व इव पप्रथे कामो अस्मे तमा पृण वसुपते वसूनाम् ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਦਿਉਮੰਤ ਭਗ—ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹਿੱਸਾ—ਲਿਆ। ਤੇਰੇ ਦਾਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਸਤਾਰ (ਪ੍ਰਰੇਕ) ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਧੀ (ਚੇਤਨਾ/ਵਿਚਾਰ) ਟਿਕਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਖੇਤ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਵਿਸਤਰੇ; ਹੇ ਵਸੁਪਤੇ, ਵਸੂਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਦੇ।

Mantra 20

इमं कामं मन्दया गोभिरश्वैश्चन्द्रवता राधसा पप्रथश्च । स्वर्यवो मतिभिस्तुभ्यं विप्रा इन्द्राय वाहः कुशिकासो अक्रन् ॥

ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਧਸ (ਸਮ੍ਰਿੱਧਿ) ਨਾਲ—ਇਸ ਸਾਡੇ ਕਾਮ (ਇੱਛਾ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ। ਸੂਰ੍ਯ-ਲੋਕ ਦੇ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਤੀਆਂ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਾਹਕ-ਪਥ, ਵਾਹਨ ਘੜਿਆ ਹੈ—ਇੰਦਰ ਲਈ—ਇਹ ਕੁਸ਼ਿਕਾਂ ਨੇ।

Mantra 21

आ नो गोत्रा दर्दृहि गोपते गाः समस्मभ्यं सनयो यन्तु वाजाः । दिवक्षा असि वृषभ सत्यशुष्मोऽस्मभ्यं सु मघवन्बोधि गोदाः ॥

ਹੇ ਗੋਪਤੀ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਗੋਤ੍ਰਾਂ (ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਵਾੜੇ) ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹ; ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਲਾਭ (ਵਾਜ) ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਉਣ। ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਤੂੰ ਦਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਣ ਵਾਲਾ, ਸਤ੍ਯਸ਼ੁਸ਼ਮ—ਸੱਚੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਮਘਵਨ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਜਾਗ—ਗੋਦਾ, ਗਿਆਨ-ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ ਬਣ।

Mantra 22

शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥

ਸ਼ੁਭ ਭਾਗ ਲਈ ਅਸੀਂ ਮਘਵਾਨ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ—ਇਸ ਭਰੇ (ਯੁੱਧ) ਵਿੱਚ, ਵਾਜਸਾਤੌ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ-ਵਿਜੈ) ਵਿੱਚ, ਨ੍ਰਿਤਮ—ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਖ-ਬਲਵਾਨ। ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਸਮਤ੍ਸੁ (ਟਕਰਾਵਾਂ) ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਉਗ੍ਰ ਬਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਣਿ (ਰੋਕਣ ਵਾਲਿਆਂ) ਨੂੰ ਘਾਤ ਕਰਦਾ—ਧਨਾਂ ਦਾ ਸੰਜਿਤ, ਜੇਤੂ, ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Frequently Asked Questions

It asks Indra to hear the Soma-pressers, protect them amid hostility, break obstructions, and grant victory, wealth, and good fortune.

It suggests Indra’s power is not random: like the Sun keeping its course, Indra follows an ordinance, reaching the ‘end of the road’ and then releasing what was bound so movement can continue.

It is the idea that Indra loosens restraints—outer obstacles like enemies and inner constraints like fear or inertia—so life, effort, and prosperity can flow again.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App