Opening the text

Sukta 3.30
Viśvāmitra Gāthina (traditional ascription for RV 3.30)
Indra
Triṣṭubh (probable; common for Indra hymns in this mandala)
ఋగ్వేదం 3.30 ఒక ఉత్సాహభరితమైన ఇంద్ర స్తోత్రం. ఇందులో విశ్వామిత్రుని వంశం, మానవ సంఘర్షణల్లో ఏకైక స్పష్టమైన వివేచకుడిగా మరియు నిర్ణాయక రక్షకుడిగా సోమప్రియ వీరుడైన ఇంద్రుని ఆహ్వానిస్తుంది. బంధాలను ఛేదించి అడ్డంకులను తొలగించే, ఋతసమ (నియమసదృశ) ఇంద్రుని శక్తిని ప్రశంసిస్తూ, గాయకుల స్తుతిని వినీ, హవిని స్వీకరించి, విజయం, ధనం, క్షేమం ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తుంది.
Mantra 1
इच्छन्ति त्वा सोम्यासः सखायः सुन्वन्ति सोमं दधति प्रयांसि । तितिक्षन्ते अभिशस्तिं जनानामिन्द्र त्वदा कश्चन हि प्रकेतः ॥
సోమప్రేరిత సఖులు నిన్నే కోరుతున్నారు; వారు సోమాన్ని పిండి, ముందుకు నడిపించే అర్పణలను సమర్పిస్తున్నారు. జనుల దాడులను, ద్వేషాన్ని వారు సహిస్తున్నారు; ఎందుకంటే, హే ఇంద్రా, నిన్ను తప్ప నిజమైన వివేకశక్తి (ప్రకేత) ఎవరికీ లేదు.
Mantra 2
न ते दूरे परमा चिद्रजांस्या तु प्र याहि हरिवो हरिभ्याम् । स्थिराय वृष्णे सवना कृतेमा युक्ता ग्रावाणः समिधाने अग्नौ ॥
హరివో (ఇంద్రా)! నీకు పరమ లోకములైనను దూరముకావు; కాబట్టి నీవు ముందుకు వచ్చి, నీ రెండు హరి (తామ్రవర్ణ) అశ్వ/శక్తులతో ప్రయాణించు. స్థిర వృషభుడు (ఇంద్రుడు) కొరకు ఈ సోమ-సవనములు సిద్ధమయ్యాయి; అగ్ని ప్రజ్వలింపబడుచున్న చోట యుక్తమైన గ్రావాణః (సోమ పేషణ శిలలు) ఉన్నాయి.
Mantra 3
इन्द्रः सुशिप्रो मघवा तरुत्रो महाव्रातस्तुविकूर्मिॠघावान् । यदुग्रो धा बाधितो मर्त्येषु क्व त्या ते वृषभ वीर्याणि ॥
సుశిప్రుడు (సుందర ఓష్ఠములవాడు) ఇంద్రుడు—మఘవా (దానశీలుడు), తరుత్ర (రక్షకుడు), మహావ్రాతుడు (విశాల సేనగలవాడు), తువికూర్మి (ప్రచండ తరంగ/వేగముగలవాడు), ఋఘావాన్ (సూటిగా సాగు శక్తిగలవాడు)! ఆ ఉగ్రుడు మనుష్యుల మధ్య నొక్కబడినట్టుగా కనిపించినప్పుడు, ఓ వృషభా, నీ వీర్యములు (వీర పరాక్రమములు) ఎక్కడ?
Mantra 4
त्वं हि ष्मा च्यावयन्नच्युतान्येको वृत्रा चरसि जिघ्नमानः । तव द्यावापृथिवी पर्वतासोऽनु व्रताय निमितेव तस्थुः ॥
ఎందుకంటే నీవే, అచలమైనవాటినికూడా కదిలిస్తూ, ఒంటరిగా వృత్ర-బలములపైకి సాగి, వాటిని సంహరిస్తూ ఉంటావు. నీకోసం ద్యావా-పృథివీ మరియు పర్వతములు, కొలిచి నిలిపినట్టుగా, నీ వ్రతం (ఋత-నియమం) ప్రకారం స్థిరంగా నిలిచివున్నాయి.
Mantra 5
उताभये पुरुहूत श्रवोभिरेको दृळ्हमवदो वृत्रहा सन् । इमे चिदिन्द्र रोदसी अपारे यत्संगृभ्णा मघवन्काशिरित्ते ॥
భయమున్న వేళలోనూ, ఓ పురుహూతా, నీ యశోబలాలతో నీవొక్కడివే—వృత్రహన్గా—ఆ దృఢమైన ఆధారాన్ని నిలిపి ఉంచావు. ఓ ఇంద్రా, అపారమైన ఈ రెండు రోదసీ (ద్యావా‑పృథివీ) కూడా, ఓ మఘవన్, నీవు వాటిని నీ కార్యార్థం ఒకే ప్రకాశకిరణం (కాశి)గా సమీకరించినప్పుడు, ఒకటిగా బంధింపబడినట్లుగా ఉంటాయి.
Mantra 6
प्र सू त इन्द्र प्रवता हरिभ्यां प्र ते वज्रः प्रमृणन्नेतु शत्रून् । जहि प्रतीचो अनूचः पराचो विश्वं सत्यं कृणुहि विष्टमस्तु ॥
అందుకే ముందుకు సాగు, ఓ ఇంద్రా, నీ రెండు హరి (తామ్రవర్ణ అశ్వాలు/శక్తులు)తో ప్రవాహమయ మార్గంలో; నీ వజ్రం బయలుదేరి శత్రువులను నలిపివేయుగాక. ముందునుంచి, వెనకనుంచి, దూరంనుంచి ప్రతిఘటించేవారిని సంహరించు; సమస్తాన్ని సత్యంగా చేయి—సుస్థిర నివాసం (విష్టమ్) స్థాపితమగుగాక.
Mantra 7
यस्मै धायुरदधा मर्त्यायाभक्तं चिद्भजते गेह्यं सः । भद्रा त इन्द्र सुमतिर्घृताची सहस्रदाना पुरुहूत रातिः ॥
ఏ మానవునికై నీవు పోషకశక్తి (ధాయుః)ని స్థాపిస్తావో, అతడు పంచబడనిదాన్నికూడా పంచి, గృహ్య (అంతర్గృహ) ధనాన్ని పొందుతాడు. ఓ ఇంద్రా, నీ సుమతి మంగళకరమైనది—ఘృతసమృద్ధితో స్రవించేది; ఓ పురుహూతా, నీ రాతి సహస్ర‑దానమయమైనది.
Mantra 8
सहदानुं पुरुहूत क्षियन्तमहस्तमिन्द्र सं पिणक्कुणारुम् । अभि वृत्रं वर्धमानं पियारुमपादमिन्द्र तवसा जघन्थ ॥
ఓ పురుహూత ఇంద్రా! నీవు కూణారు—సహదాను, క్షయపరచువాడు, హస్తరహితుడు—అతనిని చూర్ణం చేసితివి. ఇంకా పెరుగుచున్న వృత్రుడు, పియారు—వాపసిన అంధకారమయ నిరోధం, పాదరహితుడు—అతనినీ, ఓ ఇంద్రా, నీ తేజోబలంతో సంహరించితివి.
Mantra 9
नि सामनामिषिरामिन्द्र भूमिं महीमपारां सदने ससत्थ । अस्तभ्नाद्द्यां वृषभो अन्तरिक्षमर्षन्त्वापस्त्वयेह प्रसूताः ॥
ఓ ఇంద్రా! నీవు మహత్తరమైన, అపారమైన భూమిలో—సామస్వరాల దృఢ సదనంలో—ఆసీనుడవైనావు. వృషభబలంతో నీవు ద్యౌను మరియు అంతరిక్షాన్ని స్థిరంగా ఆధారపెట్టితివి; ఇక్కడ నీచేత ప్రేరేపింపబడిన ఆపః (జలధారలు) ప్రవహించుగాక—జాగృత శక్తుల ప్రవాహాలై—తమ సత్యకర్మ వైపు.
Mantra 10
अलातृणो वल इन्द्र व्रजो गोः पुरा हन्तोर्भयमानो व्यार । सुगान्पथो अकृणोन्निरजे गाः प्रावन्वाणीः पुरुहूतं धमन्तीः ॥
ఓ ఇంద్రా! వల—గో-రశ్ముల వ్రజము, గుహా-ఆవరణము—చెదిరిపోయెను; హంతుని సమక్షంలో భయంతో అది విరిగిపోయెను. నీవు సుగమమైన మార్గాలను చేసితివి, అంధకార బంధనంనుండి ప్రకాశ గావులను బయటకు తోలితివి; ప్రేరిత వాణులు బలమైన శ్వాసలవలె ఊదుతూ, పురుహూత శక్తిని ముందుకు నడిపించెను.
Mantra 11
एको द्वे वसुमती समीची इन्द्र आ पप्रौ पृथिवीमुत द्याम् । उतान्तरिक्षादभि नः समीक इषो रथीः सयुजः शूर वाजान् ॥
హే ఇంద్రా! నీవు ఏకుడవై ఉండి కూడా, ఎదురెదురుగా ఉన్న రెండు సమృద్ధ లోకాలను—పృథివి మరియు ద్యౌ (స్వర్గం)—నింపుతావు. అంతరిక్షం నుండికూడా నీవు మా సమీపానికి, మా సమాగమస్థలానికి, వచ్చి చేరుతావు. హే శూరా! రథంలోని సయుజ (ఒకేసారి యోకమైన) శక్తులతో కూడి, ప్రేరక ఇషా-లను మరియు వాజ (విజయబలం, పరాక్రమ పరిపూర్ణత)లను మా కోసం తీసుకురా.
Mantra 12
दिशः सूर्यो न मिनाति प्रदिष्टा दिवेदिवे हर्यश्वप्रसूताः । सं यदानळध्वन आदिदश्वैर्विमोचनं कृणुते तत्त्वस्य ॥
సూర్యుడు నియమిత దిశలను అతిక్రమించనట్లే, దివేదివే హర్యశ్వ (హరిత/తామ్ర అశ్వాలు) ప్రేరేపించిన శక్తులు తమ సత్య విధానంలో నిలుస్తాయి. అతడు మార్గాంతానికి చేరినప్పుడు, అశ్వాల ద్వారా విమోచనాన్ని చేస్తాడు—ఇదే అతని తత్త్వ-నియమం: బంధించబడినదాన్ని సడలించి, గమనాన్ని స్వేచ్ఛ చేయడం.
Mantra 13
दिदृक्षन्त उषसो यामन्नक्तोर्विवस्वत्या महि चित्रमनीकम् । विश्वे जानन्ति महिना यदागादिन्द्रस्य कर्म सुकृता पुरूणि ॥
దర్శించాలనే ఆకాంక్షతో, రాత్రి యాత్రలో ఉషస్సులు వివస్వత్ యొక్క ఆ మహత్తర, అద్భుత, చిత్ర-అనీక (విచిత్ర తేజోముఖం)ను తిలకిస్తాయి. అతడు వచ్చాడని అతని మహిమచేత అందరూ తెలుసుకుంటారు: ఇంద్రుని అనేక సుకృత కర్మలు—ఆత్మలో సుగఠితమయ్యే అతని విజయ-రచనలు.
Mantra 14
महि ज्योतिर्निहितं वक्षणास्वामा पक्वं चरति बिभ्रती गौः । विश्वं स्वाद्म सम्भृतमुस्रियायां यत्सीमिन्द्रो अदधाद्भोजनाय ॥
మహా జ్యోతి వక్షస్థలాలలో నిహితమై ఉంది; దానిని ధరించిన గావు కదులుతుంది—పచ్చదానిని, పక్వమైనదానిని రెండింటినీ మోసుకుంటూ. ఉషస్సు యొక్క దీప్తిమంత గర్భంలో సమస్త మాధుర్యం సమాహృతమై ఉంది; ఎందుకంటే ఇంద్రుడు దానిని మన పోషణార్థం—ఆనందదాయక ఆహారంగా, జ్యోతివర్ధక వృద్ధిగా—అక్కడ స్థాపించాడు.
Mantra 15
इन्द्र दृह्य यामकोशा अभूवन्यज्ञाय शिक्ष गृणते सखिभ्यः । दुर्मायवो दुरेवा मर्त्यासो निषङ्गिणो रिपवो हन्त्वासः ॥
ఇంద్రా, దృఢంగా నిలువు; యాత్ర యొక్క ఆవరణాలు (యామ-కోశా) ఉద్భవించాయి. యజ్ఞార్థం—గానకుడైన స్తోతృకూ, సఖులకూ—బోధించు. ఎందుకంటే దుర్మాయ, దుర్మార్గములైన మర్త్యులు—ఆయుధధారులైన రిపువులు—దాడికి సిద్ధంగా ఉన్నారు; వారి దాడిని విరిచివేసి మార్గాన్ని సురక్షితం చేయి.
Mantra 16
सं घोषः शृण्वेऽवमैरमित्रैर्जही न्येष्वशनिं तपिष्ठाम् । वृश्चेमधस्ताद्वि रुजा सहस्व जहि रक्षो मघवन्रन्धयस्व ॥
క్రింది స్థితిలోని శత్రు అమిత్రుల నుండి కోలాహలం వినిపిస్తోంది; వారిని సంహరించు—వారిమధ్య నీ అత్యంత దహనమైన వజ్ర-అశనిని పడవేయి. క్రిందనుండి వారిని కోసివేయి, విడదీసి చిదిమివేయి; బలంతో జయించు. హే మఘవన్, రక్షస్సును వధించు; అడ్డుకొనేవారిని వశపరచు.
Mantra 17
उद्वृह रक्षः सहमूलमिन्द्र वृश्चा मध्यं प्रत्यग्रं शृणीहि । आ कीवतः सललूकं चकर्थ ब्रह्मद्विषे तपुषिं हेतिमस्य ॥
హే ఇంద్రా! రక్షసును దాని మూలంతో సహా పెకిలించి వేయి; దాని మధ్యభాగాన్ని కోయి, దాని ముందుభాగాన్ని ఛేదించు. నీవు కృపణుడిని, కూటిలుడిని అంతం చేశావు; బ్రహ్మ-ద్వేషి మీద నీవు దహించే ఆయుధాన్ని—తపస్సు యొక్క ధారను—అతని వినాశార్థం గట్టిపరిచావు.
Mantra 18
स्वस्तये वाजिभिश्च प्रणेतः सं यन्महीरिष आसत्सि पूर्वीः । रायो वन्तारो बृहतः स्यामास्मे अस्तु भग इन्द्र प्रजावान् ॥
మా స్వస్తి-క్షేమార్థం, హే నాయకా! విజయశక్తులతో (వాజిభిః) ముందుకు నడిపించు; ఎందుకంటే పూర్వకాలం నుంచే ఉన్న మహత్తర ప్రేరణలను నీవు మా వద్దకు వచ్చి కలిపావు. మేము విస్తారమైన ఐశ్వర్యానికి అధిపతులమవుదాం; హే ఇంద్రా! మా లో భగ (ఆనందభాగం) ఉండుగాక, ప్రజతో కూడిన నిరంతర వృద్ధి కలుగుగాక.
Mantra 19
आ नो भर भगमिन्द्र द्युमन्तं नि ते देष्णस्य धीमहि प्ररेके । ऊर्व इव पप्रथे कामो अस्मे तमा पृण वसुपते वसूनाम् ॥
హే ఇంద్రా! మా కోసం ద్యుమంతం—ప్రకాశమయమైన—భగాన్ని, సమృద్ధి భాగాన్ని తీసుకురా. నీ దాన విస్తారంలో (దేశ్ణ) మేము మా ధీని స్థాపిస్తాము. విశాలమైన పొలం విస్తరించినట్లు, మా లో పరిపూర్ణత యొక్క కామం (కామః) విస్తరించుగాక; హే వసుపతే, వసువుల అధిపతీ! దానిని మా లో సంపూర్ణంగా నింపు.
Mantra 20
इमं कामं मन्दया गोभिरश्वैश्चन्द्रवता राधसा पप्रथश्च । स्वर्यवो मतिभिस्तुभ्यं विप्रा इन्द्राय वाहः कुशिकासो अक्रन् ॥
గో-కిరణాలతోను అశ్వ-చలనశక్తితోను, చంద్రునివలె ప్రకాశించే విస్తరించే సమృద్ధితో, ఈ మా అభీష్టాన్ని (కామం) ఆనందింపజేసి పరిపూర్ణం చేయుము. సూర్య-లోకాన్ని కోరే విప్రులు తమ మతులతో నీకోసం ఒక వాహక-పథాన్ని, ఇంద్రునికి వాహన-మార్గాన్ని నిర్మించారు—ఆ కుశికులు.
Mantra 21
आ नो गोत्रा दर्दृहि गोपते गाः समस्मभ्यं सनयो यन्तु वाजाः । दिवक्षा असि वृषभ सत्यशुष्मोऽस्मभ्यं सु मघवन्बोधि गोदाः ॥
హే గోపతే! మా కోసం గోత్రాలను (గో-ఆవరణాలను/గోశాలలను) పగలగొట్టి తెరచుము; సమృద్ధి లాభాలు, వాజం (బల-సంపద) మా వద్దకు సమకూరుగాక. హే వృషభా! నీవు దివ-ప్రేరకుడు, సత్యశుష్ముడు (సత్య తేజస్సు కలవాడు); హే మఘవన్! మా కోసం శుభంగా మేల్కొని—జ్ఞాన-కిరణాల దాతవై ఉండు.
Mantra 22
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
శుభ భాగ్యార్థం మేము మఘవాన్ ఇంద్రుని పిలుస్తాము—ఈ యుద్ధంలో, వాజ-సాతి (సంపద-విజయం)లో, నృతముడు (అత్యంత వీరుడు) అయినవాడిని. మా ప్రార్థనను వినేవాడు, సహాయార్థం ఉగ్రుడు; సమరాల్లో వృత్రాలను (అవరోధకులను) సంహరించి, ధనముల సంజిత్ (విజేత)గా నిలుస్తాడు.
It asks Indra to hear the Soma-pressers, protect them amid hostility, break obstructions, and grant victory, wealth, and good fortune.
It suggests Indra’s power is not random: like the Sun keeping its course, Indra follows an ordinance, reaching the ‘end of the road’ and then releasing what was bound so movement can continue.
It is the idea that Indra loosens restraints—outer obstacles like enemies and inner constraints like fear or inertia—so life, effort, and prosperity can flow again.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.