Sukta 30

Mantra 1

इच्छन्ति त्वा सोम्यासः सखायः सुन्वन्ति सोमं दधति प्रयांसि । तितिक्षन्ते अभिशस्तिं जनानामिन्द्र त्वदा कश्चन हि प्रकेतः ॥

સોમ્ય સાથીઓ તને ઇચ્છે છે; તેઓ સોમ પિષે છે અને અગ્રગામી અર્પણો સ્થાપે છે. મનુષ્યોના અભિશાપ અને આઘાત સહે છે; કારણ કે, હે ઇન્દ્ર, તારા વિના કોઈમાં સાચી પ્રજ્ઞા-વિવેકશક્તિ નથી.

Mantra 2

न ते दूरे परमा चिद्रजांस्या तु प्र याहि हरिवो हरिभ्याम् । स्थिराय वृष्णे सवना कृतेमा युक्ता ग्रावाणः समिधाने अग्नौ ॥

હે હરિવો (ઇન્દ્ર), તારા માટે પરમ લોક પણ દૂર નથી; તેથી આગળ વધ, તારા બે હરિ (તામ્ર/પીળાશ) અશ્વો સાથે. સ્થિર વૃષભ માટે સોમના સવનો તૈયાર કરાયા છે; અગ્નિ પ્રજ્વલિત થતો હોય ત્યાં સમિધામાં યુક્ત ગ્રાવાણ (પેષણ-પથ્થરો) જોડાયેલા છે.

Mantra 3

इन्द्रः सुशिप्रो मघवा तरुत्रो महाव्रातस्तुविकूर्मिॠघावान् । यदुग्रो धा बाधितो मर्त्येषु क्व त्या ते वृषभ वीर्याणि ॥

સુશિપ્રી ઇન્દ્ર—મઘવા, તારુત્ર (રક્ષક), મહાવ્રાત (વિશાળ સેના) અને તુવિકૂર્મિ (મહા તરંગ) ધરાવનાર, ઋઘાવાન (સીધી ગતિની શક્તિ) યુક્ત—જ્યારે ઉગ્ર તું મર્ત્યોમાં દબાયેલો જણાય, ત્યારે હે વૃષભ, તારા તે વીર્ય (વીર-પરાક્રમ) ક્યાં છે?

Mantra 4

त्वं हि ष्मा च्यावयन्नच्युतान्येको वृत्रा चरसि जिघ्नमानः । तव द्यावापृथिवी पर्वतासोऽनु व्रताय निमितेव तस्थुः ॥

કારણ કે તું જ અચલને પણ કંપાવતો, એકલો જ વૃત્રી (વૃત્ર-બળો) સામે ચાલે છે, તેમને ઘાત કરતો. તારા માટે દ્યાવા-પૃથિવી અને પર્વતો, જાણે માપીને ગોઠવ્યા હોય તેમ, તારા વ્રત (ઋત-નિયમ)ના અનુસરણમાં સ્થિર ઊભા છે.

Mantra 5

उताभये पुरुहूत श्रवोभिरेको दृळ्हमवदो वृत्रहा सन् । इमे चिदिन्द्र रोदसी अपारे यत्संगृभ्णा मघवन्काशिरित्ते ॥

અને ભયમાં પણ, હે પુરુહૂત (ઘણો આહ્વાનિત), તારા યશસ્વી પરાક્રમોથી તું એકલો જ દૃઢ આધારને સ્થિર રાખ્યો—વૃત્રહા બની. હે ઇન્દ્ર, આ બે અપાર રોદસી (દ્યાવા-પૃથિવી) પણ જાણે એકસાથે બંધાઈ રહે છે, જ્યારે હે મઘવન, તું તેમને કર્મ માટે એક જ પ્રકાશ-કિરણમાં એકત્ર કરે છે.

Mantra 6

प्र सू त इन्द्र प्रवता हरिभ्यां प्र ते वज्रः प्रमृणन्नेतु शत्रून् । जहि प्रतीचो अनूचः पराचो विश्वं सत्यं कृणुहि विष्टमस्तु ॥

તો આગળ વધ, હે ઇન્દ્ર, તારા બે હરિ (તામ્રવર્ણ ઘોડા/શક્તિ) સાથે પ્રવાહમાન માર્ગે; તારો વજ્ર શત્રુઓને ચકનાચૂર કરતો આગળ નીકળી જાય. સામેના, પાછળના અને દૂરના વિરોધીઓને સંહાર; સર્વ અસ્તિત્વને સત્યમય કર—વિષ્ટમ્ (યોગ્ય નિવાસ/સ્થાપિત વ્યવસ્થા) સ્થિર થાઓ.

Mantra 7

यस्मै धायुरदधा मर्त्यायाभक्तं चिद्भजते गेह्यं सः । भद्रा त इन्द्र सुमतिर्घृताची सहस्रदाना पुरुहूत रातिः ॥

જેને તું મર્ત્ય માટે પોષક શક્તિ (ધાયુ) અર્પે છે, તે અવિભક્તને પણ વહેંચે છે અને ગૃહ્ય (અંતર્ગૃહ)નું ધન મેળવે છે. હે ઇન્દ્ર, તારી સુમતિ શુભ છે—ઘૃતથી સિંચિત વહેતી; હે પુરુહૂત, તારી રાતિ હજારદાન છે.

Mantra 8

सहदानुं पुरुहूत क्षियन्तमहस्तमिन्द्र सं पिणक्कुणारुम् । अभि वृत्रं वर्धमानं पियारुमपादमिन्द्र तवसा जघन्थ ॥

હે પુરુહૂત ઇન્દ્ર! તું સહદાનુ—કૂણારુ, ક્ષય પામતો, હાથવિહોણો—ને એકસાથે ચકનાચૂર કર્યો. વધતો વૃત્ર—ફૂલેલો અંધકારમય પ્રતિરોધ—ને તું તારા તવસાથી પાડી દીધો; તે પગવિહોણો હતો, પ્રકાશમાં ગતિ ન કરી શકતો.

Mantra 9

नि सामनामिषिरामिन्द्र भूमिं महीमपारां सदने ससत्थ । अस्तभ्नाद्द्यां वृषभो अन्तरिक्षमर्षन्त्वापस्त्वयेह प्रसूताः ॥

હે ઇન્દ્ર! તું મહાન, અપાર ધરતીમાં—સામનોના આધારરૂપ સદનમાં—આસન ગ્રહણ કર્યું છે. બળવાન વૃષભ સમ તું દ્યૌ અને અંતરિક્ષને સ્થિર રાખ્યાં; અહીં તારા દ્વારા પ્રેરિત થયેલ આપઃ (જળધારાઓ) વહે—જાગૃત શક્તિઓના પ્રવાહ રૂપે—તેમના સત્ય કર્મ તરફ.

Mantra 10

अलातृणो वल इन्द्र व्रजो गोः पुरा हन्तोर्भयमानो व्यार । सुगान्पथो अकृणोन्निरजे गाः प्रावन्वाणीः पुरुहूतं धमन्तीः ॥

હે ઇન્દ્ર! વલ—ગો (કિરણો)ને ઘેરી રાખનાર વ્રજ—ચકનાચૂર થયો; હંતાના ભયથી તે વિખૂટો પડ્યો. તું સુગમ પથો રચ્યા અને અંધ બંધનમાંથી પ્રકાશની ગાયો બહાર હાંકી; પ્રેરિત વાણીઓ—શક્ત શ્વાસ સમ ધમધમતી—પુરુહૂત શક્તિને આગળ ધપાવતી રહી.

Mantra 11

एको द्वे वसुमती समीची इन्द्र आ पप्रौ पृथिवीमुत द्याम् । उतान्तरिक्षादभि नः समीक इषो रथीः सयुजः शूर वाजान् ॥

હે ઇન્દ્ર! એકલા તું સામસામે રહેલા બે સમૃદ્ધ લોક—પૃથ્વી અને દ્યૌ—ને વ્યાપી દે છે; અને અંતરિક્ષમાંથી પણ તું અમારી પાસે, અમારા સંગમસ્થાને, નજીક આવે છે. હે શૂર! રથની પ્રેરક ઇષાઓ અને સયુજ (એકસાથે જોડાયેલી) શક્તિઓ—વિજયયાત્રા માટે બળના વાજો—અમને અર્પણ કર.

Mantra 12

दिशः सूर्यो न मिनाति प्रदिष्टा दिवेदिवे हर्यश्वप्रसूताः । सं यदानळध्वन आदिदश्वैर्विमोचनं कृणुते तत्त्वस्य ॥

જેમ સૂર્ય નિર્ધારિત દિશાઓનું ઉલ્લંઘન કરતો નથી, તેમ દિનપ્રતિદિન ઇન્દ્રના હરિ-અશ્વોથી પ્રેરિત શક્તિઓ નિજ નિયમમાં સ્થિર રહે છે. જ્યારે તે માર્ગના અંતે પહોંચે છે, ત્યારે અશ્વો દ્વારા તે વિમોચન કરે છે—આ જ તેનું તત્ત્વ-વિધાન છે: બંધાયેલને ઢીલું કરી ગતિને મુક્ત કરવી.

Mantra 13

दिदृक्षन्त उषसो यामन्नक्तोर्विवस्वत्या महि चित्रमनीकम् । विश्वे जानन्ति महिना यदागादिन्द्रस्य कर्म सुकृता पुरूणि ॥

દર્શન ઇચ્છતી ઉષાઓ, રાત્રિના યામમાં, વિવસ્વાનનું મહાન અને ચિત્રમય મુખ નિહાળે છે. તેની મહિમાથી સર્વે જાણે છે કે તે આવી પહોંચ્યો છે—ઇન્દ્રનાં અનેક સુકૃત કર્મો, આત્મામાં વિજયરૂપે ઘડાયેલાં તેના બહુવિધ રચનો.

Mantra 14

महि ज्योतिर्निहितं वक्षणास्वामा पक्वं चरति बिभ्रती गौः । विश्वं स्वाद्म सम्भृतमुस्रियायां यत्सीमिन्द्रो अदधाद्भोजनाय ॥

મહાન જ્યોતિ સ્તનોમાં નિહિત છે; તેને ધારણ કરનારી ગાય કાચું અને પાકેલું બંને વહન કરતી ચાલે છે. ઉષાની તેજસ્વી ગર્ભમાં સર્વ મધુરતા સંચિત છે; કારણ કે ઇન્દ્રએ તેને અમારા પોષણ—આનંદમય ભોજન અને પ્રકાશમય વૃદ્ધિ—માટે ત્યાં સ્થાપી છે.

Mantra 15

इन्द्र दृह्य यामकोशा अभूवन्यज्ञाय शिक्ष गृणते सखिभ्यः । दुर्मायवो दुरेवा मर्त्यासो निषङ्गिणो रिपवो हन्त्वासः ॥

હે ઇન્દ્ર! દૃઢ થા; યાત્રાના આવરણો ઊભા થયા છે. યજ્ઞ માટે—ગાન કરનાર અને સખાઓ માટે—શિક્ષા આપ. કારણ કે દુર્માયાવિ, દુર્વૃત્ત મર્ત્યો છે—શસ્ત્રધારી વિરોધી, પ્રહાર માટે તત્પર શત્રુઓ; તેમની ચઢાઈ તોડી નાખ અને માર્ગને સુરક્ષિત કર.

Mantra 16

सं घोषः शृण्वेऽवमैरमित्रैर्जही न्येष्वशनिं तपिष्ठाम् । वृश्चेमधस्ताद्वि रुजा सहस्व जहि रक्षो मघवन्रन्धयस्व ॥

નીચલા શત્રુબળોમાંથી ઉઠતો ઘોષ હું સાંભળું છું; હે ઇન્દ્ર, તેમને સંહાર—તેમની વચ્ચે તારો અતિદાહક અશનિ (વજ્ર) પાત કર. નીચેમાંથી તેમને કાપી નાખ, તેમને વિખેરી ચીર; બળથી વિજયી થા. હે મઘવન, રક્ષસને સંહાર અને અવરોધકોને વશમાં કર.

Mantra 17

उद्वृह रक्षः सहमूलमिन्द्र वृश्चा मध्यं प्रत्यग्रं शृणीहि । आ कीवतः सललूकं चकर्थ ब्रह्मद्विषे तपुषिं हेतिमस्य ॥

હે ઇન્દ્ર, રક્ષસને મૂળ સહિત ઉખેડી નાખ; તેનો મધ્ય ભાગ કાપી નાખ, અને તેનો અગ્ર ભાગ છાંટી/છેદી નાખ. તું કૃપણ અને વાંકાચૂકા (કૂટિલ)નો અંત કર્યો છે; બ્રહ્મદ્વેષી સામે તું તપસ્-તેજથી દહન કરતી હેતિ—તીક્ષ્ણ ધાર—તેના વિનાશ માટે ઘડી છે.

Mantra 18

स्वस्तये वाजिभिश्च प्रणेतः सं यन्महीरिष आसत्सि पूर्वीः । रायो वन्तारो बृहतः स्यामास्मे अस्तु भग इन्द्र प्रजावान् ॥

અમારા સ્વસ્તિ માટે, હે નેતા, વિજયશક્તિઓ (વાજિ) સાથે આગળ આવ; કારણ કે તું પ્રાચીન કાળથી આવેલી મહાન પ્રેરણાઓને અમારી પાસે આવી જોડેલી છે. અમે વિશાળ ઐશ્વર્યના ધારક બનીએ; હે ઇન્દ્ર, પ્રજાવાન, અમામાં ભગ—તારો આનંદનો અંશ—સ્થિર રહે, અને વૃદ્ધિ સતત વધે.

Mantra 19

आ नो भर भगमिन्द्र द्युमन्तं नि ते देष्णस्य धीमहि प्ररेके । ऊर्व इव पप्रथे कामो अस्मे तमा पृण वसुपते वसूनाम् ॥

હે ઇન્દ્ર, અમારે માટે તેજસ્વી ભગ—પૂર્ણતાનો પ્રકાશમય અંશ—લાવી આપ. તારા દાનના વિશાળ વિસ્તાર (પ્રરેક)માં અમે અમારી ધી/વિચાર સ્થાપીએ છીએ. જેમ વિશાળ ખેતર ફેલાય છે તેમ અમામાં પૂર્ણતાની કામના વિસ્તરે; હે વસુપતિ, વસુઓના સ્વામી, તેને અમામાં સંપૂર્ણ રીતે ભરપૂર કરી દે.

Mantra 20

इमं कामं मन्दया गोभिरश्वैश्चन्द्रवता राधसा पप्रथश्च । स्वर्यवो मतिभिस्तुभ्यं विप्रा इन्द्राय वाहः कुशिकासो अक्रन् ॥

ગાયો અને અશ્વો સાથે, ચમકતા સમૃદ્ધિરૂપ રાધસથી—જે વિસ્તરે છે—આ અમારી ઇચ્છા (કામ)ને આનંદિત કર. સૂર્યલોકની અભિલાષા ધરાવતા વિપ્રોએ પોતાની મતિઓથી તારા માટે વહનપથ, વાહન રચ્યું છે—ઇન્દ્ર માટે—આ કુશિકાઓએ.

Mantra 21

आ नो गोत्रा दर्दृहि गोपते गाः समस्मभ्यं सनयो यन्तु वाजाः । दिवक्षा असि वृषभ सत्यशुष्मोऽस्मभ्यं सु मघवन्बोधि गोदाः ॥

હે ગોપતિ, અમારા માટે ગોત્રો (ગાયોના વાડા) તોડી ખોલ; સમૃદ્ધિના લાભો (વાજ) અમારા તરફ એકત્ર થઈ આવે. હે વૃષભ, તું દિવને પ્રેરનાર, સત્યશુષ્મ (સાચા બળવાળો) છે; હે મઘવન, અમારા માટે સુજાગ થા—ગોદા, જ્ઞાનકિરણોના દાતા બની.

Mantra 22

शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥

શુભ ભાગ્ય માટે અમે મઘવાન ઇન્દ્રને આહ્વાન કરીએ છીએ—આ યુદ્ધમાં, વાજસાતિ (સમૃદ્ધિ-વિજય)માં, નરતમ (સર્વોત્તમ પુરુષબળવાળો). અમારી વાણી સાંભળતો, સહાય માટે ઉગ્ર બની સંઘર્ષોમાં, વૃત્રણિ (અવરોધકો)ને ઘાત કરતો—ધનનો સંજિત, વિજેતા, સંપત્તિ એકત્ર કરનાર છે.