Opening the text

Sukta 3.30
Viśvāmitra Gāthina (traditional ascription for RV 3.30)
Indra
Triṣṭubh (probable; common for Indra hymns in this mandala)
Vishwamitra ke parivar ne Indra ko bulaya hai. Yeh Indra Soma peeta hai aur ladai mein sabse tez hai. Woh hi sach mein dikhata hai ki kya sahi hai. Indra bandhan tod deta hai aur raste saaf kar deta hai. Gaane wale kehte hai ki Indra hamari sun aur yeh bhagwan le. Hamein jeet, dhan aur sukh de de.
Mantra 1
इच्छन्ति त्वा सोम्यासः सखायः सुन्वन्ति सोमं दधति प्रयांसि । तितिक्षन्ते अभिशस्तिं जनानामिन्द्र त्वदा कश्चन हि प्रकेतः ॥
Tumhare dost tumhe bula rahe hain. Soma peene wale log tumhare liye taiyaar hain. Yeh log Soma nikal rahe hain aur bhent rakh rahe hain. Logon ki buraai sahte hain, par chalte rehte hain. Indra, tumhare bina kisi ko samajh nahi aata.
Mantra 2
न ते दूरे परमा चिद्रजांस्या तु प्र याहि हरिवो हरिभ्याम् । स्थिराय वृष्णे सवना कृतेमा युक्ता ग्रावाणः समिधाने अग्नौ ॥
Tumse door kuch nahi hai, sab paas hai. Aao apni dono taakat lekar aage badho. Tumhare liye Soma taiyaar hai, pathar se nikala ja raha hai. Agni jal raha hai, sab kuch ready hai.
Mantra 3
इन्द्रः सुशिप्रो मघवा तरुत्रो महाव्रातस्तुविकूर्मिॠघावान् । यदुग्रो धा बाधितो मर्त्येषु क्व त्या ते वृषभ वीर्याणि ॥
Indra bada balwan hai, dene wala hai, mushkilon se bachane wala hai. Uski sena badi hai, taakat badi hai. Jab wo logon mein dabta lagta hai, tab bhi uske paas taakat hai. Wo kabhi haar nahi maanta.
Mantra 4
त्वं हि ष्मा च्यावयन्नच्युतान्येको वृत्रा चरसि जिघ्नमानः । तव द्यावापृथिवी पर्वतासोऽनु व्रताय निमितेव तस्थुः ॥
Tum akela ho, par sabse bade ho. Jo hilta nahi hai use hila dete ho. Vritra jaisi taakaton ko tod dete ho. Aasman, dharti, pahad sab tumhare aage jhukte hain. Tumhara kaam seedha hai, sachcha hai.
Mantra 5
उताभये पुरुहूत श्रवोभिरेको दृळ्हमवदो वृत्रहा सन् । इमे चिदिन्द्र रोदसी अपारे यत्संगृभ्णा मघवन्काशिरित्ते ॥
Indra, log tumhe baar-baar bulate hain. Darr ke bhi waqt tumne akela pakka base banaya rakha. Tumne Vritra daanav ko maara tha. Indra, yeh dono duniya jaise badi hain, tumne unhe ek hi chamak mein jod liya. Jaise koi sab kuch ek jagah pakad le.
Mantra 6
प्र सू त इन्द्र प्रवता हरिभ्यां प्र ते वज्रः प्रमृणन्नेतु शत्रून् । जहि प्रतीचो अनूचः पराचो विश्वं सत्यं कृणुहि विष्टमस्तु ॥
Indra, aage badho. Tumhari dono taakat tumhare saath hai. Tumhara vajra dushmanon ko tod ke chal raha hai. Jo tumhare saamne khade hain, peeche se aate hain, ya door se aate hain, sabko maaro. Sach ka kaam karo, sahi faisla hona chahiye.
Mantra 7
यस्मै धायुरदधा मर्त्यायाभक्तं चिद्भजते गेह्यं सः । भद्रा त इन्द्र सुमतिर्घृताची सहस्रदाना पुरुहूत रातिः ॥
Jise tum taakat dete ho, woh insaan kuch bhi nahi chhodta. Jo cheez kisi ki nahi thi, woh bhi use mil jaati hai. Ghar ka maal bhi use milta hai. Indra, tumhari khushi achhi hai. Tumhara dena hazaron logon tak jaata hai. Tum bahut logon ki sunte ho.
Mantra 8
सहदानुं पुरुहूत क्षियन्तमहस्तमिन्द्र सं पिणक्कुणारुम् । अभि वृत्रं वर्धमानं पियारुमपादमिन्द्र तवसा जघन्थ ॥
Indra, log tumhe bahut bulate hain. Tumne Kunaru daanav ko tod diya. Uska naam Sahadanu tha. Woh haath nahi chalata tha, aur uski taakat khatam ho rahi thi. Tumne Vritra ko bhi maara jo bada ho raha tha. Woh andhera tha, pair nahi the uske chalne ke liye.
Mantra 9
नि सामनामिषिरामिन्द्र भूमिं महीमपारां सदने ससत्थ । अस्तभ्नाद्द्यां वृषभो अन्तरिक्षमर्षन्त्वापस्त्वयेह प्रसूताः ॥
Indra, tumne is badi dharati par base kiya. Yeh dharati bahut badi hai, koi end nahi hai. Tumne aasmaan aur beech ki duniya ko pakad ke rakha. Tumhara baail jaisa bal hai. Tumne paani ko bahaya, woh apna kaam karne ke liye chal pada.
Mantra 10
अलातृणो वल इन्द्र व्रजो गोः पुरा हन्तोर्भयमानो व्यार । सुगान्पथो अकृणोन्निरजे गाः प्रावन्वाणीः पुरुहूतं धमन्तीः ॥
Indra ne ek bada toda, Vala naam ki gufa jo roshni ko band karke rakhti thi. Woh darr ke maare toot gayi jab Indra ne maarna shuru kiya. Indra ne acche raaste banaye aur andheri jagah se roshni ki gaayon ko bahar nikala. Rishiyon ke shabd hawa ki tarah phailte hue aage badhte hain aur log Indra ko bula bula ke uski shakti badhate hain.
Mantra 11
एको द्वे वसुमती समीची इन्द्र आ पप्रौ पृथिवीमुत द्याम् । उतान्तरिक्षादभि नः समीक इषो रथीः सयुजः शूर वाजान् ॥
Indra, tum ek ho lekin tumne duniya ke dono hisse bhhar diye, dharti aur aasmaan. Tum beech wali jagah se bhi hamare paas aate ho. Hey veer, humare liye wo shakti lao jo aage badhaye. Rath ki tarah judi hui taakat lao, jeet ke liye.
Mantra 12
दिशः सूर्यो न मिनाति प्रदिष्टा दिवेदिवे हर्यश्वप्रसूताः । सं यदानळध्वन आदिदश्वैर्विमोचनं कृणुते तत्त्वस्य ॥
Jaise surya apna raasta nahi chhodta, waise hi Indra ke ghode din bhar sahi raaste par chalte hain. Jab woh manzil par pahunch jata hai, tab woh baandhi hui cheez ko azaad karta hai. Yeh Indra ka kaam hai, ruka hua kaam chalu karna.
Mantra 13
दिदृक्षन्त उषसो यामन्नक्तोर्विवस्वत्या महि चित्रमनीकम् । विश्वे जानन्ति महिना यदागादिन्द्रस्य कर्म सुकृता पुरूणि ॥
Subah ki roshni raat ke andhere mein us chamakte hue chehre ko dekhne ki koshish karti hai. Sab log jaante hain jab Indra aata hai, uski badi taakat se. Indra ne bahut saare acche kaam kiye hain jo sab dekh sakte hain.
Mantra 14
महि ज्योतिर्निहितं वक्षणास्वामा पक्वं चरति बिभ्रती गौः । विश्वं स्वाद्म सम्भृतमुस्रियायां यत्सीमिन्द्रो अदधाद्भोजनाय ॥
Badi roshni hamare seeney mein hai. Ek gaay hai jo is roshni ko leke chalti hai, kachi pakki dono cheezein. Subah ki roshni mein meethapan bhara hai. Indra ne yeh hamare khane ke liye rakha hai.
Mantra 15
इन्द्र दृह्य यामकोशा अभूवन्यज्ञाय शिक्ष गृणते सखिभ्यः । दुर्मायवो दुरेवा मर्त्यासो निषङ्गिणो रिपवो हन्त्वासः ॥
Indra, pakka rehna. Safar ke liye taiyaari ho gayi hai. Yagya ke liye, gaane wale ke liye, aur doston ke liye seekh de. Kyunki kuch log bure kaam karte hain, bure raaste chalte hain. Yeh dushman hathiyar liye hain, maarna chahte hain. Inka hamla tod de, raasta saaf kar de.
Mantra 16
सं घोषः शृण्वेऽवमैरमित्रैर्जही न्येष्वशनिं तपिष्ठाम् । वृश्चेमधस्ताद्वि रुजा सहस्व जहि रक्षो मघवन्रन्धयस्व ॥
Neeche se dushmanon ka shor sunai de raha hai. Indra, inpe apna sabse tez bijli ka vaar maar. Inko neeche se kaat de, tod de, zor se jeet le. Rakshas ko maar, dene wale, aur raste mein khade logon ko jhuka de.
Mantra 17
उद्वृह रक्षः सहमूलमिन्द्र वृश्चा मध्यं प्रत्यग्रं शृणीहि । आ कीवतः सललूकं चकर्थ ब्रह्मद्विषे तपुषिं हेतिमस्य ॥
Indra, us Rakshas ko jad se ukhaad phenk. Beech se kaat de, saamne se tod de. Kanjoos aur tedhe logon ka kaam tamaam kar diya tune. Jo bhagwan ki baat se nafrat karta hai, uske liye tapne wala astra bana diya hai.
Mantra 18
स्वस्तये वाजिभिश्च प्रणेतः सं यन्महीरिष आसत्सि पूर्वीः । रायो वन्तारो बृहतः स्यामास्मे अस्तु भग इन्द्र प्रजावान् ॥
Humari bhalaai ke liye, jeet ki taakat leke aa, Indra. Tune purane zamaane se badi taqatein humare saath jodi hain. Hum bada dhanda paayein, badi sampatti humari ho. Bhagwan, humare ghar mein barkat rahe, bacche-bacche hon.
Mantra 19
आ नो भर भगमिन्द्र द्युमन्तं नि ते देष्णस्य धीमहि प्ररेके । ऊर्व इव पप्रथे कामो अस्मे तमा पृण वसुपते वसूनाम् ॥
Indra, humare liye chamakdaar hissa leke aa. Tere dene ke bade chhat ke neeche hum apna dhyan lagate hain. Jaise khet failta hai, waise hi humare mann ki ichcha failti rahe. Dhan ka malik, use poora kar de.
Mantra 20
इमं कामं मन्दया गोभिरश्वैश्चन्द्रवता राधसा पप्रथश्च । स्वर्यवो मतिभिस्तुभ्यं विप्रा इन्द्राय वाहः कुशिकासो अक्रन् ॥
Humari ichcha ko khush kar do, chamak aur taakat ke saath. Aise hi dhan aur shakti badhti rahe. Rishiyon ne soch-soch ke Indra ke liye raasta banaya. Yeh Kushika log the jo Indra ki madad ke liye taiyaar the.
Mantra 21
आ नो गोत्रा दर्दृहि गोपते गाः समस्मभ्यं सनयो यन्तु वाजाः । दिवक्षा असि वृषभ सत्यशुष्मोऽस्मभ्यं सु मघवन्बोधि गोदाः ॥
Gaiyon ke dware khol do, tum to inke malik ho. Dhan aur sampannata humare paas aaye. Tum aise bail ho jo aasman ko dhakelte ho, sachchi taakat wale. Humare liye jaago aur gyaan ke kirne do.
Mantra 22
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
Acche bhagya ke liye hum Indra ko pukarte hain. Yeh ladai mein sabse balwan hai, dhan jeetne wala. Woh humari sunta hai, dushmano ko maarta hai, aur dhan ikattha karta hai.
It asks Indra to hear the Soma-pressers, protect them amid hostility, break obstructions, and grant victory, wealth, and good fortune.
It suggests Indra’s power is not random: like the Sun keeping its course, Indra follows an ordinance, reaching the ‘end of the road’ and then releasing what was bound so movement can continue.
It is the idea that Indra loosens restraints—outer obstacles like enemies and inner constraints like fear or inertia—so life, effort, and prosperity can flow again.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.