Opening the text

Sukta 1.124
Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.124, subject to śākhā recensional listings)
Uṣas (primary); with functional presence of Agni, Sūrya, Savitṛ as allied powers in the dawn-process
Triṣṭubh (11-syllable lines; standard for many Uṣas hymns)
ഈ ഉഷസ് സ്തുതിഗാനം പ്രഭാതത്തെ അഗ്നിയെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്നതും സൂര്യന്റെ വിശാലപ്രകാശം പരത്തുന്നതും, രണ്ടുകാലികളും നാലുകാലികളും ആയ സകല ജീവികളെയും ശരിയായ ഗതിയിലേക്കും ലക്ഷ്യത്തിലേക്കും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതുമായ ശക്തിയായി ആഘോഷിക്കുന്നു. സജീവമായ സ്ത്രീസങ്കല്പങ്ങളിലൂടെ കവി ഉഷസിനെ ഉപകാരിണിയായ ഉണർത്തുന്നവളായി, ജീവജലങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവളായി, ധനവും മംഗളവും കൊണ്ടുവരുന്നവളായി, ദിനംപ്രതി ലോകക്രമത്തെ പുതുക്കുന്നവളായി പുകഴ്ത്തുന്നു. ഗാനം അവസാനം അവളുടെ സംരക്ഷകസഹായവും സമൃദ്ധമായ വീര്യവും ഐശ്വര്യവും അപേക്ഷിക്കുന്ന ഔപചാരിക പ്രാർത്ഥനയോടെ സമാപിക്കുന്നു.
Mantra 1
उषा उच्छन्ती समिधाने अग्ना उद्यन्त्सूर्य उर्विया ज्योतिरश्रेत् । देवो नो अत्र सविता न्वर्थं प्रासावीद्द्विपत्प्र चतुष्पदित्यै ॥
ഉഷസ് ഉദിക്കുന്നു, സമിധപോലെ അഗ്നിയെ ജ്വലിപ്പിച്ച്; ഉയരുന്ന സൂര്യൻ ഉർവിയാ—വിശാലമായ—ജ്യോതി പകർന്നു വിടുന്നു. ഇവിടെ ദേവനായ സവിതൃ ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾക്കായി സത്യാർത്ഥത്തെ പ്രേരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു—ഞങ്ങളിലെ ദ്വിപത്യും ചതുഷ്പത്യും ഋത-സിദ്ധിയിലേക്കു മുന്നേറുവാൻ.
Mantra 2
अमिनती दैव्यानि व्रतानि प्रमिनती मनुष्या युगानि । ईयुषीणामुपमा शश्वतीनामायतीनां प्रथमोषा व्यद्यौत् ॥
അവൾ ദൈവ്യ വ്രതങ്ങളെ ലംഘിക്കുന്നില്ല; എന്നാൽ മാനുഷ യുഗങ്ങളെ—ജഡതയുടെ കാലങ്ങളെ—ഭേദിച്ചു തകർക്കുന്നു. പോയവർക്കും വീണ്ടും വരുവർക്കും ഉപമയും ശാശ്വതമായ അളവുമാകുന്ന ആദ്യ ഉഷസ് പ്രകാശിച്ചു—ആത്മാവിന്റെ ഗതിയെ പുതുക്കി ഉണർത്തി.
Mantra 3
एषा दिवो दुहिता प्रत्यदर्शि ज्योतिर्वसाना समना पुरस्तात् । ऋतस्य पन्थामन्वेति साधु प्रजानतीव न दिशो मिनाति ॥
ഇവൾ ദിവ്യത്തിന്റെ പുത്രി നമ്മുടെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—ജ്യോതിസ്സാൽ ആവൃതയായി, ആദിമുതൽ തന്നെ തന്റെ നിയമത്തിൽ ഒരേപോലെ. അവൾ ഋതത്തിന്റെ പഥം സദ്ഭാവത്തോടെ അനുഗമിക്കുന്നു; അറിയുന്നവളെപ്പോലെ, സത്തയുടെ ദിശാനിയമങ്ങളെ അവൾ ലംഘിക്കുന്നില്ല.
Mantra 4
उपो अदर्शि शुन्ध्युवो न वक्षो नोधा इवाविरकृत प्रियाणि । अद्मसन्न ससतो बोधयन्ती शश्वत्तमागात्पुनरेयुषीणाम् ॥
അവൾ ദൃശ്യമാകുന്നു—ശുദ്ധയായി, ദീപ്തമായ വക്ഷസ്ഥലംപോലെ; നോധാസനെപ്പോലെ പ്രിയവസ്തുക്കളെ അവൾ വെളിപ്പെടുത്തി. വീടിൽ നിന്നെന്നപോലെ നിദ്രിക്കുന്നവരെ ഉണർത്തി, ഏറ്റവും നിത്യയായ ഉഷസ് വീണ്ടും മടങ്ങിവരുന്നവരുടെ ഇടയിൽ എത്തുന്നു.
Mantra 5
पूर्वे अर्धे रजसो अप्त्यस्य गवां जनित्र्यकृत प्र केतुम् । व्यु प्रथते वितरं वरीय ओभा पृणन्ती पित्रोरुपस्था ॥
മധ്യലോകത്തിന്റെ ആദ്യ പകുതിയിൽ, കിരണങ്ങളുടെ ജനനി ആയ അവൾ ജ്ഞാനത്തിന്റെ ചിഹ്നം മുന്നോട്ടുവെച്ചു. അവൾ കൂടുതൽ ദൂരത്തേക്കും കൂടുതൽ വിശാലമായ വ്യാപ്തിയിലേക്കും വിരിയുന്നു, ഇരുവരെയും നിറച്ച്—രണ്ടു പിതാക്കളുടെയും വിശാല മടിയിൽ ആശ്രയിച്ച്.
Mantra 6
एवेदेषा पुरुतमा दृशे कं नाजामिं न परि वृणक्ति जामिम् । अरेपसा तन्वा शाशदाना नार्भादीषते न महो विभाती ॥
ഇങ്ങനെ ആ (ഉഷസ്) ദർശനത്തിനായി ഏറ്റവും സമൃദ്ധയായി നിലകൊള്ളുന്നു; അവൾ ഒരു ബന്ധുവിനെ മാത്രം തിരഞ്ഞെടുത്തു മറ്റൊരു ബന്ധുവിനെ തള്ളുന്നില്ല. മലിനതരഹിത (അരേപസ) ശരീരത്തോടെ അവൾ നിരന്തരം പ്രകാശിക്കുന്നു; ചെറുതിനെ ഭയന്ന് പിന്മാറുന്നില്ല, മഹത്തിൻ മുമ്പിൽ ക്ഷീണിക്കുന്നതുമില്ല—എല്ലായിടത്തും ദീപ്തിമാനയാണ്.
Mantra 7
अभ्रातेव पुंस एति प्रतीची गर्तारुगिव सनये धनानाम् । जायेव पत्य उशती सुवासा उषा हस्रेव नि रिणीते अप्सः ॥
സഹോദരനില്ലാത്തവളെപ്പോലെ അവൾ പുരുഷനിലേക്കു പ്രതീചിയായി വരുന്നു; കുഴിയിൽ നിന്നു കയറുന്നവനെപ്പോലെ അവൾ ധനങ്ങളുടെ വിജയം (സനയ) കൊണ്ടുവരുന്നു. ഭർത്താവിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന, മനോഹരവസ്ത്രധാരിണിയായ ഭാര്യയെപ്പോലെ—ഉഷസ് പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ജലങ്ങളെ തെളിയിക്കുന്നു; യാത്രയ്ക്കായി ജീവധാരകളെ വിടുതൽ ചെയ്യുന്നു.
Mantra 8
स्वसा स्वस्रे ज्यायस्यै योनिमारैगपैत्यस्याः प्रतिचक्ष्येव । व्युच्छन्ती रश्मिभिः सूर्यस्याञ्ज्यङ्क्ते समनगा इव व्राः ॥
വലിയ സഹോദരിക്കായി ചെറുസഹോദരി യോനി (ഗർഭസ്ഥാനം) വിട്ടു മാറിപ്പോയതുപോലെ—മുഖാമുഖം കണ്ടതുപോലെ. വിശാലമായി ഉദയിക്കുമ്പോൾ, സൂര്യന്റെ രശ്മികളാൽ അവൾ സ്വയം അഞ്ജിക്കുന്നു; നന്നായി അലങ്കരിച്ച നർത്തകിയെപ്പോലെ, അവൾ പ്രകാശത്തിന്റെ രൂപങ്ങൾ ധരിക്കുന്നു.
Mantra 9
आसां पूर्वासामहसु स्वसॄणामपरा पूर्वामभ्येति पश्चात् । ताः प्रत्नवन्नव्यसीर्नूनमस्मे रेवदुच्छन्तु सुदिना उषासः ॥
ഈ സഹോദരി-ഉഷസ്സുകളിൽ, ദിവസങ്ങളുടെ ക്രമത്തിൽ, പിന്നീടുള്ള ഉഷസ് മുൻപുള്ളതിനുശേഷം വരുന്നു. ആ ഉഷസ്സുകൾ—പുരാതനമായിട്ടും എപ്പോഴും പുതുമയുള്ളവ—ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾക്കായി സമൃദ്ധിയോടെ ഉദിക്കട്ടെ; ആത്മാവിന് ശുഭദിനം നൽകുന്ന ഉഷസ്സുകൾ പ്രകാശിക്കട്ടെ.
Mantra 10
प्र बोधयोषः पृणतो मघोन्यबुध्यमानाः पणयः ससन्तु । रेवदुच्छ मघवद्भ्यो मघोनि रेवत्स्तोत्रे सूनृते जारयन्ती ॥
ഹേ ഉഷസ്സേ, മഘോണീ, സമൃദ്ധിയാൽ നിറയ്ക്കുന്ന ദാനശീലരെ ഉണർത്തുക; ഉണരാത്ത കഞ്ഞുസ് പണയന്മാർ അകന്നുപോകട്ടെ/നശിക്കട്ടെ. ധനവതിയായ ഉഷസ്സേ, മഘവന്മാർക്കായി സമൃദ്ധിയോടെ ഉദിക്ക; ഹേ സുനൃതേ (മധുരവാകിനി), സ്തോത്രത്തിനും സമൃദ്ധിയോടെ, ഞങ്ങളുടെ വാക്കിനെ ഉഷ്ണവും ജീവന്തവുമായിത്തീർക്കാൻ വളർത്തുക.
Mantra 11
अवेयमश्वैद्युवतिः पुरस्ताद्युङ्क्ते गवामरुणानामनीकम् । वि नूनमुच्छादसति प्र केतुर्गृहंगृहमुप तिष्ठाते अग्निः ॥
കാണുക—ഈ യുവതി ഉഷസ് മുന്നിൽ നിന്ന് അശ്വങ്ങളെ (രഥത്തെ) പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; അരുണകിരണങ്ങളുടെ ദീപ്തമായ ഗോവൃന്ദത്തെ യോജിപ്പിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ അവൾ വിശാലമായി ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു; ഉണർവിന്റെ ചിഹ്നം മുന്നോട്ട് പടരുന്നു: അഗ്നി—അന്തരത്തിലെ ഇച്ഛാശക്തിയുടെ അഗ്നി—ഓരോ വീട്ടിലും (നമ്മുടെ ഉള്ളിലും) എഴുന്നേൽക്കുന്നു.
Mantra 12
उत्ते वयश्चिद्वसतेरपप्तन्नरश्च ये पितुभाजो व्युष्टौ । अमा सते वहसि भूरि वाममुषो देवि दाशुषे मर्त्याय ॥
ഉഷാ ദേവീ! നിന്റെ ഉദയത്തിൽ വാസസ്ഥാനത്തിൽ നിന്നു പക്ഷികളും പറന്നുപോകുന്നു; പിതൃഭാഗം പങ്കിടുന്ന മനുഷ്യരും വ്യുഷ്ടിയിൽ ഉണരുന്നു. അവരുടെ കൂടെ നീ ദാശുഷനായ മർത്ത്യനുവേണ്ടി ഇവിടെ-ഇപ്പോൾ ധാരാളം ആനന്ദവും വിശാലതയും വഹിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്നു.
Mantra 13
अस्तोढ्वं स्तोम्या ब्रह्मणा मेऽवीवृधध्वमुशतीरुषासः । युष्माकं देवीरवसा सनेम सहस्रिणं च शतिनं च वाजम् ॥
എന്റെ സ്തോമ്യ ബ്രഹ്മം (മന്ത്രചിന്ത) കൊണ്ടാണ് നിങ്ങളെ സ്തുതിക്കുന്നത്; ഹവിസ്സിനെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഉഷസ്സുകളേ, അതിനാൽ നിങ്ങൾ വർദ്ധിക്കട്ടെ. ദേവിമാരേ, നിങ്ങളുടെ അവസാ (കൃപാ-സഹായം) കൊണ്ടു ഞങ്ങൾ സഹസ്രവാനും ശതവാനും ആയ വാജം (ബലം-സമൃദ്ധി) നേടട്ടെ.
Uṣas is Dawn, praised as a divine power who brings light, awakens beings to action, and renews the world’s order each morning.
They function as allied powers in the dawn-process: Dawn awakens the inner and outer fire (Agni), the Sun (Sūrya) rises with wide light, and Savitṛ ‘impels’ beings toward right activity and purpose.
The hymn asks for Uṣas’ protective help (avas) and for abundant vāja—strength, vitality, and prosperity—often expressed as wealth “in thousands and in hundreds.”
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.