
Sukta 1.125
Attribution varies in tradition for RV 1.125; commonly linked to themes of Dakṣiṇā and giving (check recension-specific Anukramaṇī).
Dakṣiṇā / Dāna (the power of the gift) with Indra appearing in later verses; hymn centers on the law of giving-receiving
Triṣṭubh (probable)
ഋഗ്വേദം 1.125 ദക്ഷിണയെ—ദാനത്തിന്റെ പവിത്ര ശക്തിയെ—സ്തുതിക്കുന്നു. നൽകലും യുക്തമായ സ്വീകരണവും സമൃദ്ധി ജനിപ്പിക്കുകയും, ആയുസ്സും വംശവർധനവും കൂട്ടുകയും, പോഷകമായ ഐശ്വര്യധാരകളെ ആകർഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതായി ഈ സൂക്തം കാണിക്കുന്നു. ദാനത്തെ ഇത് ഋതത്തിന്റെ നിയമമായി ചട്ടപ്പെടുത്തുന്നു: ഉദാരർ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും സമ്പന്നരാകുകയും ചെയ്യുന്നു; ദാനം ചെയ്യാത്തവൻ ദുഃഖത്തിൽ മൂടപ്പെടുകയും സാമൂഹിക-ആദ്ധ്യാത്മിക ക്ഷയത്തിലേക്ക് തള്ളപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
Mantra 1
प्राता रत्नं प्रातरित्वा दधाति तं चिकित्वान्प्रतिगृह्या नि धत्ते । तेन प्रजां वर्धयमान आयू रायस्पोषेण सचते सुवीरः ॥
പ്രഭാതത്തിൽ പ്രാതരിത്വാ (പ്രഭാത-ആനയിതാവ്) യഥാലാഭത്തിന്റെ രത്നം സ്ഥാപിക്കുന്നു; ചികിത്വാൻ (വിവേകി) അതിനെ സ്വീകരിച്ച് ഉള്ളിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്നു. അതിനാൽ അവൻ പ്രജയും ആയുസ്സും വർദ്ധിപ്പിച്ചു, റായി (സമൃദ്ധി)യുടെ പോഷണത്തോടെ സുവീരനായി വീരശക്തികളോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുന്നു.
Mantra 2
सुगुरसत्सुहिरण्यः स्वश्वो बृहदस्मै वय इन्द्रो दधाति । यस्त्वायन्तं वसुना प्रातरित्वो मुक्षीजयेव पदिमुत्सिनाति ॥
അവൻ പശുക്കളിലും സ്വർണ്ണത്തിലും കുതിരകളിലും സമൃദ്ധനാകുന്നു; ഇന്ദ്രൻ അവനുവേണ്ടി വർദ്ധനയുടെ വിശാലമായ നിലം ഏർപ്പെടുത്തുന്നു. ഹേ പ്രാതരിത്വ (പ്രഭാതത്തിൽ വരുന്നവനേ), ആരെങ്കിലും ധനവസ്തുവോടെ നിന്നെ സമീപിച്ച്, മോചനവിജയം നേടുന്നവനെപ്പോലെ ‘പദ’ (പാദസ്ഥാനം/ആധാരം) തുറന്നിടുന്നുവോ, അവൻ പുരോഗതിയുടെ പാത ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
Mantra 3
आयमद्य सुकृतं प्रातरिच्छन्निष्टेः पुत्रं वसुमता रथेन । अंशोः सुतं पायय मत्सरस्य क्षयद्वीरं वर्धय सूनृताभिः ॥
ഇന്ന് അവൻ സുകൃതം (സദ്കർമ്മം) തേടി വരുന്നു—ഇഷ്ടി (യജ്ഞേച്ഛ)യുടെ പുത്രൻ—ധനസമൃദ്ധമായ രഥത്തോടെ. അംശുവിന്റെ സുതം (സോമരസം), മത്സര (ഉല്ലാസ)ത്തിന്റെ സോമം അവനു പാനമാക്കുക; സൂനൃതാ (പ്രകാശമുള്ള സത്യവാക്യം)കളുടെ ശക്തികളാൽ ക്ഷയദ്വീര (സ്ഥിരമായ വീരബലം) വർദ്ധിപ്പിക്കുക.
Mantra 4
उप क्षरन्ति सिन्धवो मयोभुव ईजानं च यक्ष्यमाणं च धेनवः । पृणन्तं च पपुरिं च श्रवस्यवो घृतस्य धारा उप यन्ति विश्वतः ॥
മയോഭുവ (ആനന്ദദായക) സിന്ധുക്കൾ അവന്റെ ദിക്കിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു; ഈജാനൻ (ആരാധകൻ)ക്കും യക്ഷ്യമാനൻ (യജ്ഞത്തിന് സന്നദ്ധൻ)ക്കും ധേനുക്കൾ (പാൽപകരുന്ന ശക്തികൾ) സമീപിക്കുന്നു. ശ്രവസ്യവൻ (യശസ്സിന്റെ/സത്യശ്രവണത്തിന്റെ കീർത്തി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ) ആയ പൃണന്തൻ (പൂരിപ്പിക്കുന്നവൻ)യും പപുരി (വിശാലഗ്രാഹി)യും ലക്ഷ്യമാക്കി ഘൃത (ശുദ്ധ തേജസ്)ത്തിന്റെ ധാരകൾ സർവ്വദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെത്തുന്നു.
Mantra 5
नाकस्य पृष्ठे अधि तिष्ठति श्रितो यः पृणाति स ह देवेषु गच्छति । तस्मा आपो घृतमर्षन्ति सिन्धवस्तस्मा इयं दक्षिणा पिन्वते सदा ॥
ആരു നിറയ്ക്കുകയും പൂർണ്ണമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവോ, അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ ശിഖരത്തിൽ ആശ്രിതനായി നിലകൊള്ളുന്നു; തീർച്ചയായും അവൻ ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ എത്തുന്നു. അവനിലേക്കു ആപഃ ഘൃതസമമായ പ്രകാശം ഒഴുക്കുന്നു; സിന്ധുക്കൾ അതിനെ പ്രവഹിപ്പിക്കുന്നു; അവനിലേക്കു ഈ ദക്ഷിണാ സദാ വർദ്ധനവോടെ പുഷ്ടിയാകുന്നു.
Mantra 6
दक्षिणावतामिदिमानि चित्रा दक्षिणावतां दिवि सूर्यासः । दक्षिणावन्तो अमृतं भजन्ते दक्षिणावन्तः प्र तिरन्त आयुः ॥
ദക്ഷിണാവന്തർക്കു തന്നെയാണ് ഈ വിചിത്ര അത്ഭുതങ്ങൾ; ദക്ഷിണാവന്തർക്കു തന്നെയാണ് ദിവിയിൽ സൂര്യന്മാർ നിലകൊള്ളുന്നത്. ദക്ഷിണാവന്തർ അമൃതത്തിൽ പങ്കുചേരുന്നു; ദക്ഷിണാവന്തർ ആയുസ്സിനെ മുന്നോട്ടു നീട്ടി പരിധികൾ കടക്കുന്നു.
Mantra 7
मा पृणन्तो दुरितमेन आरन्मा जारिषुः सूरयः सुव्रतासः । अन्यस्तेषां परिधिरस्तु कश्चिदपृणन्तमभि सं यन्तु शोकाः ॥
പൂർണ്ണമാക്കുന്നവരെ ദുഃഖമോ പാപമോ തൊടാതിരിക്കട്ടെ; സുവ്രതമായ പ്രകാശമുള്ള സൂരയർ ക്ഷയിക്കാതിരിക്കട്ടെ. മറ്റൊരു പരിധി അവരെ ചുറ്റി കാവലാകട്ടെ; എന്നാൽ കൊടുക്കാത്തവന്റെ മേൽ, പൂർണ്ണമാക്കാത്തവന്റെ മേൽ, ശോകങ്ങൾ കൂട്ടമായി ചേർന്ന് അടുക്കി മൂടട്ടെ.
Dakṣiṇā is the sacred potency of the gift—especially the sacrificial fee—treated as a power that makes giving effective and fruitful for both giver and receiver.
Yes. It presents generosity and right reception as a law of order (ṛta): the giver is strengthened in prosperity, life, and social honor, and abundance “flows” toward them.
Because withholding breaks the cycle that sustains sacrifice and society. The hymn says grief and constriction close in on the one who refuses to fulfil their share.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.