Sukta 124

Mantra 1

उषा उच्छन्ती समिधाने अग्ना उद्यन्त्सूर्य उर्विया ज्योतिरश्रेत् । देवो नो अत्र सविता न्वर्थं प्रासावीद्द्विपत्प्र चतुष्पदित्यै ॥

ਉਸ਼ਾ ਉਗਦੀ ਹੈ, ਸਮਿਧਾ ਵਾਂਗ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਦੀ; ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੂਰਜ ਉਰਵੀਆ—ਵਿਸ਼ਾਲ—ਜੋਤਿ ਵਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ ਨੇ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੱਚਾ ਅਰਥ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਹੈ—ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਦ੍ਵਿਪਤ ਅਤੇ ਚਤੁਸ਼ਪਤ ਋ਤ-ਸਿੱਧੀ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣ।

Mantra 2

अमिनती दैव्यानि व्रतानि प्रमिनती मनुष्या युगानि । ईयुषीणामुपमा शश्वतीनामायतीनां प्रथमोषा व्यद्यौत् ॥

ਉਹ ਦੈਵੀ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤੋੜਦੀ; ਪਰ ਮਨੁੱਖੀ ਯੁਗਾਂ—ਜੜਤਾ ਦੇ ਕਾਲਾਂ—ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਤੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਅਤੇ ਜੋ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਮਾ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਮਾਪ ਬਣ ਕੇ, ਪਹਿਲੀ ਉਸ਼ਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ—ਆਤਮਾ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਾਉਂਦੀ।

Mantra 3

एषा दिवो दुहिता प्रत्यदर्शि ज्योतिर्वसाना समना पुरस्तात् । ऋतस्य पन्थामन्वेति साधु प्रजानतीव न दिशो मिनाति ॥

ਇਹ ਦਿਵ ਦੀ ਧੀ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ—ਜੋਤ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੀ। ਉਹ ਋ਤ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਸਰਦੀ ਹੈ; ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਵਾਂਗ, ਸੱਤਾ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਤੋੜਦੀ।

Mantra 4

उपो अदर्शि शुन्ध्युवो न वक्षो नोधा इवाविरकृत प्रियाणि । अद्मसन्न ससतो बोधयन्ती शश्वत्तमागात्पुनरेयुषीणाम् ॥

ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈ—ਸ਼ੁੱਧ, ਚਮਕਦੇ ਵਕਸ਼ ਵਰਗੀ; ਅਤੇ ਨੋਧਾਸ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਘਰ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ, ਸੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਨਿੱਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਉਸ਼ਾ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਫਿਰ ਆ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।

Mantra 5

पूर्वे अर्धे रजसो अप्त्यस्य गवां जनित्र्यकृत प्र केतुम् । व्यु प्रथते वितरं वरीय ओभा पृणन्ती पित्रोरुपस्था ॥

ਮੱਧ-ਲੋਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਜਨਨੀ ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਰ ਦੂਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਭਰਦੀ ਹੋਈ—ਦੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ।

Mantra 6

एवेदेषा पुरुतमा दृशे कं नाजामिं न परि वृणक्ति जामिम् । अरेपसा तन्वा शाशदाना नार्भादीषते न महो विभाती ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ (ਉਸ਼ਾ) ਸਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੈ; ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਸਾਕ ਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ ਦੂਜੇ ਸਾਕ ਨੂੰ ਤਿਆਗਦੀ ਨਹੀਂ। ਨਿਰਮਲ (ਅਰੇਪਸ) ਤਨ ਨਾਲ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਚਮਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਨਾ ਉਹ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਸਹਿਮਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਵੱਡੇ ਅੱਗੇ ਘਟਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ।

Mantra 7

अभ्रातेव पुंस एति प्रतीची गर्तारुगिव सनये धनानाम् । जायेव पत्य उशती सुवासा उषा हस्रेव नि रिणीते अप्सः ॥

ਭਰਾ-ਰਹਿਤ ਜਿਹੀ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲ ਪ੍ਰਤੀਚੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਖੱਡ ਵਿਚੋਂ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਉਹ ਧਨਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ (ਸਨਯ) ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ—ਉਸ਼ਾ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਖੁਲ੍ਹਾ ਛੱਡਦੀ ਹੈ।

Mantra 8

स्वसा स्वस्रे ज्यायस्यै योनिमारैगपैत्यस्याः प्रतिचक्ष्येव । व्युच्छन्ती रश्मिभिः सूर्यस्याञ्ज्यङ्क्ते समनगा इव व्राः ॥

ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਲਈ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਯੋਨੀ (ਗਰਭ-ਸਥਾਨ) ਛੱਡ ਕੇ ਸਰਕ ਗਈ—ਜਿਵੇਂ ਸਾਹਮਣੇ-ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖੀ ਹੋਵੇ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਿਉੱਛੰਤੀ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੰਜਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਸੁਸਜੀ ਨਰਤਕੀ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Mantra 9

आसां पूर्वासामहसु स्वसॄणामपरा पूर्वामभ्येति पश्चात् । ताः प्रत्नवन्नव्यसीर्नूनमस्मे रेवदुच्छन्तु सुदिना उषासः ॥

ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੈਣ-ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਪਿੱਛੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਉਸ਼ਾ ਪਹਿਲੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ਼ਾਵਾਂ—ਪੁਰਾਤਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਦਾ ਨਵੀਆਂ—ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਲਈ ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਉਗਣ; ਆਤਮਾ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ।

Mantra 10

प्र बोधयोषः पृणतो मघोन्यबुध्यमानाः पणयः ससन्तु । रेवदुच्छ मघवद्भ्यो मघोनि रेवत्स्तोत्रे सूनृते जारयन्ती ॥

ਹੇ ਉਸ਼ਾ, ਮਘੋਨੀ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾ; ਜੋ ਨਹੀਂ ਜਾਗਦੇ ਉਹ ਕੰਜੂਸ ਪਣਯ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣ/ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣ। ਹੇ ਧਨਵਤੀ ਉਸ਼ਾ, ਮਘਵੰਤਾਂ ਲਈ ਧਨ ਨਾਲ ਉਗ; ਹੇ ਸੁਨ੍ਰਿਤੇ (ਮਿੱਠੀ ਬਾਣੀ ਵਾਲੀ), ਸਤੋਤਰ ਲਈ ਵੀ ਧਨਵਤੀ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਗਰਮ ਤੇ ਜੀਵੰਤ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਪਾਲ।

Mantra 11

अवेयमश्वैद्युवतिः पुरस्ताद्युङ्क्ते गवामरुणानामनीकम् । वि नूनमुच्छादसति प्र केतुर्गृहंगृहमुप तिष्ठाते अग्निः ॥

ਵੇਖੋ—ਇਹ ਜੁਆਨ ਉਸ਼ਾ ਅੱਗੋਂ ਅਸ਼ਵਾਂ (ਰਥ) ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਰੁਣ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਗੋ-ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਉੱਗ ਪਈ ਹੈ; ਜਾਗਰਣ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ: ਅਗਨੀ—ਅੰਦਰਲੀ ਇੱਛਾ-ਅਗਨੀ—ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ (ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ) ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 12

उत्ते वयश्चिद्वसतेरपप्तन्नरश्च ये पितुभाजो व्युष्टौ । अमा सते वहसि भूरि वाममुषो देवि दाशुषे मर्त्याय ॥

ਹੇ ਉਸ਼ਾ ਦੇਵੀ! ਤੇਰੇ ਉਦਯ ਨਾਲ ਵਸੇਬੇ ਤੋਂ ਪੰਛੀ ਵੀ ਉੱਡ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਭਾਗ ਦੇ ਸਾਂਝੀ ਮਨੁੱਖ ਵਿਉਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਗ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਦਾਸ਼ੁਸ਼ੇ ਮਰਤਿਆ ਲਈ ਇੱਥੇ-ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈਂ।

Mantra 13

अस्तोढ्वं स्तोम्या ब्रह्मणा मेऽवीवृधध्वमुशतीरुषासः । युष्माकं देवीरवसा सनेम सहस्रिणं च शतिनं च वाजम् ॥

ਮੇਰੇ ਸਤੋਮ੍ਯ ਬ੍ਰਹਮ (ਮੰਤ੍ਰ-ਚਿੰਤਨ) ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਸਤੁਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਹਵਿਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਉਸ਼ਾਸੋ, ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਵਧੋ। ਹੇ ਦੇਵੀਆਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਅਵਸਾ (ਕਿਰਪਾ-ਸਹਾਇਤਾ) ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵਾਜ (ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਜਿੱਤ ਲਈਏ।