
Sukta 1.124
Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.124, subject to śākhā recensional listings)
Uṣas (primary); with functional presence of Agni, Sūrya, Savitṛ as allied powers in the dawn-process
Triṣṭubh (11-syllable lines; standard for many Uṣas hymns)
ఈ ఉషస్-సూక్తం, ఉదయాన్ని అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేసే శక్తిగా, సూర్యుని విస్తారమైన కాంతిని వ్యాపింపజేసేదిగా, అలాగే ద్విపాదులు మరియు చతుష్పాదులు అయిన సమస్త జీవులను సరైన గతి మరియు లక్ష్యంలో ప్రవృత్తింపజేసేదిగా స్తుతిస్తుంది. సజీవమైన స్త్రీ-ప్రతీకాల ద్వారా కవి ఉషసును ఉపకారిణి జాగరణదాత్రిగా ప్రశంసిస్తాడు—ఆమె జీవన-జలధారలను స్వచ్ఛం చేసి, ధనం మరియు మంగళాన్ని ప్రసాదించి, ప్రతిరోజూ జగత్తు యొక్క ఋత-క్రమాన్ని పునర్నవీకరిస్తుంది. సూక్తం చివర ఆమె రక్షణాత్మక సహాయం, అలాగే సమృద్ధమైన బలం మరియు ఐశ్వర్యం కోసం విధివత్తుగా ప్రార్థిస్తూ ముగుస్తుంది.
Mantra 1
उषा उच्छन्ती समिधाने अग्ना उद्यन्त्सूर्य उर्विया ज्योतिरश्रेत् । देवो नो अत्र सविता न्वर्थं प्रासावीद्द्विपत्प्र चतुष्पदित्यै ॥
ఉషా ఉదయిస్తుంది, మా లోన అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేస్తూ; పైకెగసే సూర్యుడు విశాలమైన జ్యోతిని పొంగనిచ్చాడు. ఇక్కడ దేవుడు సవితా ఇప్పుడు మా కొరకు సత్య లక్ష్యాన్ని ప్రేరేపించాడు—మా సత్తాలోని ద్విపదమూ చతుష్పదమూ ఋత-సిద్ధికి ముందుకు సాగునట్లు.
Mantra 2
अमिनती दैव्यानि व्रतानि प्रमिनती मनुष्या युगानि । ईयुषीणामुपमा शश्वतीनामायतीनां प्रथमोषा व्यद्यौत् ॥
ఆమె దైవ వ్రతాలను అతిక్రమించదు; అయినా మనుష్యుల జడత్వ యుగాలను ఛేదిస్తుంది. ముందుగా వెళ్లినవారికీ మళ్లీ తిరిగివచ్చేవారికీ నిత్య ఉపమా-ప్రమాణమై, తొలి ఉషా ప్రకాశించింది; ఆత్మగతిని నూతనీకరిస్తూ.
Mantra 3
एषा दिवो दुहिता प्रत्यदर्शि ज्योतिर्वसाना समना पुरस्तात् । ऋतस्य पन्थामन्वेति साधु प्रजानतीव न दिशो मिनाति ॥
ఈ దివ్య కుమార్తె (ఉషా) మన ముందర ప్రత్యక్షమైంది—జ్యోతిని వస్త్రంగా ధరించి, ఆదినుంచే తన నియమంలో ఏకరూపంగా. ఆమె Ṛta మార్గాన్ని సక్రమంగా అనుసరిస్తుంది; తెలిసినదానిలా దిశల హద్దులను అతిక్రమించదు.
Mantra 4
उपो अदर्शि शुन्ध्युवो न वक्षो नोधा इवाविरकृत प्रियाणि । अद्मसन्न ससतो बोधयन्ती शश्वत्तमागात्पुनरेयुषीणाम् ॥
ఆమె కనబడింది—ప్రకాశించే వక్షస్సులా శుద్ధంగా; నోధాస్ వలె ప్రియమైన వాటిని వెల్లడించింది. ఇంటి నుంచినట్లు నిద్రించినవారిని మేల్కొలిపుతూ, అత్యంత శాశ్వతమైన ఉషా తిరిగి తిరిగి వచ్చేవారిలో మళ్లీ చేరుతుంది.
Mantra 5
पूर्वे अर्धे रजसो अप्त्यस्य गवां जनित्र्यकृत प्र केतुम् । व्यु प्रथते वितरं वरीय ओभा पृणन्ती पित्रोरुपस्था ॥
మధ్యలోకపు మొదటి అర్ధంలో, కిరణాల జనని ఆమె జ్ఞానచిహ్నాన్ని ముందుకు ఉంచింది. ఆమె మరింత దూరంగా, మరింత విశాల విస్తారంగా వ్యాపిస్తుంది—రెండింటినీ నింపుతూ, రెండు తల్లిదండ్రుల విశాల ఒడిలో నిలిచి.
Mantra 6
एवेदेषा पुरुतमा दृशे कं नाजामिं न परि वृणक्ति जामिम् । अरेपसा तन्वा शाशदाना नार्भादीषते न महो विभाती ॥
ఇదే ఉషా—దర్శనార్థం అత్యంత సమృద్ధిగా ఉన్నది; ఆమె ఒక బంధువును ఎంచుకొని మరొక బంధువును త్రోసివేయదు. కలంకరహిత తనువుతో ఆమె నిరంతరం ప్రకాశిస్తుంది; చిన్నదానిని చూసి వెనుకాడదు, మహత్తు ముందు క్షీణించదు—ఆమె సర్వత్రా దీప్తిమంతురాలు.
Mantra 7
अभ्रातेव पुंस एति प्रतीची गर्तारुगिव सनये धनानाम् । जायेव पत्य उशती सुवासा उषा हस्रेव नि रिणीते अप्सः ॥
సోదరుడు లేనివారిలా ఆమె పురుషుని వైపు ప్రతిముఖంగా వస్తుంది; గర్తం నుంచి ఎక్కే आरोహకునిలా ధనాల జయప్రాప్తిని తెస్తుంది. భర్తను కోరే, సుందర వస్త్రధారిణి భార్యలాగా—ఉషా చిరునవ్వుతో జలాలను స్వచ్ఛం చేసి, ప్రయాణార్థం జీవధారలను విడుదల చేస్తుంది.
Mantra 8
स्वसा स्वस्रे ज्यायस्यै योनिमारैगपैत्यस्याः प्रतिचक्ष्येव । व्युच्छन्ती रश्मिभिः सूर्यस्याञ्ज्यङ्क्ते समनगा इव व्राः ॥
చిన్న చెల్లి పెద్ద చెల్లి కోసం యోనిని విడిచింది—ముఖాముఖి చూసినట్టే జారిపోయినట్లు. విస్తారంగా వ్యుచ్ఛంతీగా ఉదయిస్తూ, సూర్యుని రశ్ములతో ఆమె తనను అభ్యంజనం చేసుకుంటుంది—సుసజ్జిత నర్తకి వలె, ఆమె కాంతి రూపాలను ధరించుతుంది.
Mantra 9
आसां पूर्वासामहसु स्वसॄणामपरा पूर्वामभ्येति पश्चात् । ताः प्रत्नवन्नव्यसीर्नूनमस्मे रेवदुच्छन्तु सुदिना उषासः ॥
ఈ సోదరి-ఉషస్సులలో, దినాల క్రమంలో, తరువాతి ఉషస్సు ముందున్నదాని వెనుకగా వస్తుంది. ఆ ఉషస్సులు—ప్రాచీనమైనవైనా నిత్యనూతనమైనవే—ఇప్పుడు మా కొరకు సంపదతో ఉదయించి, శుభదినాన్ని ప్రసాదించుగాక.
Mantra 10
प्र बोधयोषः पृणतो मघोन्यबुध्यमानाः पणयः ससन्तु । रेवदुच्छ मघवद्भ्यो मघोनि रेवत्स्तोत्रे सूनृते जारयन्ती ॥
ఓ ఉషస్, మేల్కొలుపు—సంపదతో నింపి దానం చేసే మఘోనులను; మేల్కొనని కృపణ పణయులు (Paṇi) తొలగిపోవుగాక. ఓ మఘోని (సమృద్ధ ఉషస్), ఉదారుల కొరకు సంపదతో ఉదయించు; ఓ సూనృతే (మధురవాక్యమయినదానా), స్తోత్రానికీ సమృద్ధిగా ఉండి మా వాక్కును జీవంతో, వేడిమితో వికసింపజేయు.
Mantra 11
अवेयमश्वैद्युवतिः पुरस्ताद्युङ्क्ते गवामरुणानामनीकम् । वि नूनमुच्छादसति प्र केतुर्गृहंगृहमुप तिष्ठाते अग्निः ॥
చూడుము, ఈ యువతి ఉషస్ ముందునుండి అశ్వాలతో వస్తుంది; అరుణవర్ణ గోవుల—కాంతి యొక్క ఎర్రని వరుసల—అనీకం (ముందుబాగం) ఆమె యోక్తుంది. ఇప్పుడు ఆమె విస్తారంగా ఉదయించింది; మేల్కొలుపు యొక్క కేతు ప్రకాశిస్తుంది—అగ్ని గృహం గృహం వద్ద లేచి నిలుస్తాడు.
Mantra 12
उत्ते वयश्चिद्वसतेरपप्तन्नरश्च ये पितुभाजो व्युष्टौ । अमा सते वहसि भूरि वाममुषो देवि दाशुषे मर्त्याय ॥
ఉషా దేవీ! నీవు ఉదయించగానే విశ్రాంతి స్థలాల నుంచి పక్షులూ ఎగిరిపోతాయి; పితృ-భాగంలో భాగస్వాములైన మనుష్యులు వ్యుష్టిలో మేల్కొంటారు. వారితో కలిసి, ఇక్కడ-ఇప్పుడే, దాశుష్ (యజ్ఞదాత) అయిన మర్త్యునికి నీవు విస్తారమైన వామం (కల్యాణం/ఆనందం) మరియు విస్తృతిని మోసుకొస్తావు.
Mantra 13
अस्तोढ्वं स्तोम्या ब्रह्मणा मेऽवीवृधध्वमुशतीरुषासः । युष्माकं देवीरवसा सनेम सहस्रिणं च शतिनं च वाजम् ॥
హవిస్-ప్రియమైన ఉషాసులారా! నా స్తోమ్య బ్రహ్మం (మంత్ర-చింతన)తో మీ స్తుతి జరుగుగాక; దానివల్ల మీరు వృద్ధి చెందండి, పుష్టి పొందండి. దేవీలారా! మీ అవస్ (అనుగ్రహం/సహాయం) ద్వారా మేము సహస్రిణం, శతినం—వేలల్లోనూ వందల్లోనూ సమృద్ధమైన—వాజం (బలం/విజయ-సంపద)ను పొందుదుము.
Uṣas is Dawn, praised as a divine power who brings light, awakens beings to action, and renews the world’s order each morning.
They function as allied powers in the dawn-process: Dawn awakens the inner and outer fire (Agni), the Sun (Sūrya) rises with wide light, and Savitṛ ‘impels’ beings toward right activity and purpose.
The hymn asks for Uṣas’ protective help (avas) and for abundant vāja—strength, vitality, and prosperity—often expressed as wealth “in thousands and in hundreds.”
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.