Sukta 124

Mantra 1

उषा उच्छन्ती समिधाने अग्ना उद्यन्त्सूर्य उर्विया ज्योतिरश्रेत् । देवो नो अत्र सविता न्वर्थं प्रासावीद्द्विपत्प्र चतुष्पदित्यै ॥

ઉષા ઉદય પામે છે, સમિધા સમાન અગ્નિને પ્રજ્વલિત કરતી; અને ઉદિત થતો સૂર્ય ઉર્વિયા—વિસ્તૃત—જ્યોતિ વહાવી દે છે. અહીં દેવ સવિતા હવે અમારે માટે સાચા અર્થને પ્રેરિત કરે છે—જેથી દ્વિપદ અને ચતુષ્પદ, અમારા અસ્તિત્વમાં, ઋત-સિદ્ધિ તરફ આગળ વધે.

Mantra 2

अमिनती दैव्यानि व्रतानि प्रमिनती मनुष्या युगानि । ईयुषीणामुपमा शश्वतीनामायतीनां प्रथमोषा व्यद्यौत् ॥

તે દૈવ વ્રતોને ભંગ કરતી નથી; પરંતુ માનુષ યુગો—જડતાના કાળ—ને ભેદી નાખે છે. ગયા ગયેલાઓની અને ફરી આવનારાઓની ઉપમા, શાશ્વત માપ; પ્રથમ ઉષા પ્રકાશિત થઈ—આત્માની ગતિને નવેસરથી જગાવી.

Mantra 3

एषा दिवो दुहिता प्रत्यदर्शि ज्योतिर्वसाना समना पुरस्तात् । ऋतस्य पन्थामन्वेति साधु प्रजानतीव न दिशो मिनाति ॥

આ સ્વર્ગની પુત્રી અમારી સામે પ્રગટ થઈ છે—જ્યોતિથી આવૃત, આરંભથી જ પોતાના નિયમમાં સમાન. તે ઋતના માર્ગને સુપથ રીતે અનુસરે છે; જાણકાર જેવી, સત્તાના દિશા-નિયમોને તે ભંગ કરતી નથી.

Mantra 4

उपो अदर्शि शुन्ध्युवो न वक्षो नोधा इवाविरकृत प्रियाणि । अद्मसन्न ससतो बोधयन्ती शश्वत्तमागात्पुनरेयुषीणाम् ॥

તે દૃશ્યમાં આવી છે—શુદ્ધ, તેજસ્વી વક્ષસ્થળ જેવી; અને નોધાસની જેમ પ્રિય વસ્તુઓને પ્રગટ કરી છે. ઘરેથી જેમ, નિદ્રાળુઓને જગાડતી, સર્વદા-નિત્ય એવી ઉષા ફરીથી પાછા ફરનારાઓમાં આવે છે.

Mantra 5

पूर्वे अर्धे रजसो अप्त्यस्य गवां जनित्र्यकृत प्र केतुम् । व्यु प्रथते वितरं वरीय ओभा पृणन्ती पित्रोरुपस्था ॥

મધ્યલોકના પ્રથમ અર્ધમાં, કિરણોની જનની એવી તેણીએ જ્ઞાનનું ચિહ્ન આગળ ધરી દીધું છે. તે વધુ દૂર અને વધુ વિશાળ વિસ્તારમાં ફેલાય છે, બંનેને ભરતી—બે પિતૃઓના વિશાળ અંકમાં સ્થિત.

Mantra 6

एवेदेषा पुरुतमा दृशे कं नाजामिं न परि वृणक्ति जामिम् । अरेपसा तन्वा शाशदाना नार्भादीषते न महो विभाती ॥

એ રીતે તે (ઉષા) દર્શન માટે સર્વથી વધુ સમૃદ્ધ છે; તે એક જ જાતિજનને પસંદ કરી બીજા જાતિજનને ત્યજતી નથી. નિર્મળ (અરેપસ) તનુ સાથે તે અવિરત તેજે ચમકે છે; ન તો તે નાનાંથી સંકોચે છે, ન તો મહાન સામે ક્ષીણ થાય છે—સર્વત્ર પ્રકાશમાન રહે છે.

Mantra 7

अभ्रातेव पुंस एति प्रतीची गर्तारुगिव सनये धनानाम् । जायेव पत्य उशती सुवासा उषा हस्रेव नि रिणीते अप्सः ॥

ભાઈ વિનાની જેમ તે પુરુષ તરફ પ્રતિચી આવી પહોંચે છે; ખાડામાંથી ચઢનાર જેવી તે ધનોના વિજયને (સનય) લાવે છે. પતિને ઇચ્છતી, સુવસ્ત્રા પત્ની જેવી—ઉષા હસતી હસતી જળોને નિર્મળ કરે છે, જીવનધારાઓને યાત્રા માટે મુક્ત કરે છે.

Mantra 8

स्वसा स्वस्रे ज्यायस्यै योनिमारैगपैत्यस्याः प्रतिचक्ष्येव । व्युच्छन्ती रश्मिभिः सूर्यस्याञ्ज्यङ्क्ते समनगा इव व्राः ॥

મોટી બહેન માટે નાની બહેન ગર્ભસ્થાન (યોનિ) છોડીને સરકી ગઈ—જાણે સામસામે જોઈને જ. વિશાળ રીતે વ્યૂચ્છતી, સૂર્યના રશ્મિઓથી તે પોતાને અંજિત કરે છે; સુશોભિત નર્તકી જેવી, તે પ્રકાશના રૂપો ધારણ કરે છે.

Mantra 9

आसां पूर्वासामहसु स्वसॄणामपरा पूर्वामभ्येति पश्चात् । ताः प्रत्नवन्नव्यसीर्नूनमस्मे रेवदुच्छन्तु सुदिना उषासः ॥

આ બહેન-ઉષાઓમાં, દિવસોના પ્રવાહમાં, પછીની ઉષા પહેલાની પાછળથી આવે છે. એ ઉષાઓ—પ્રાચીન છતાં સદા નવી—હવે અમારા માટે ધન-સમૃદ્ધિ સાથે ઉગે; આત્માને શુભ દિવસ આપતી ઉષાઓ પ્રકાશિત થાઓ.

Mantra 10

प्र बोधयोषः पृणतो मघोन्यबुध्यमानाः पणयः ससन्तु । रेवदुच्छ मघवद्भ्यो मघोनि रेवत्स्तोत्रे सूनृते जारयन्ती ॥

હે ઉષા, જાગૃત કર—સમૃદ્ધિથી ભરનાર દાનવીરોને, હે મઘોની; અને જે જાગતા નથી એવા કંજૂસ પણી લોકો નાશ પામે/દૂર થઈ જાય. હે ધનવતી ઉષા, દાનશીલ મઘવંતો માટે ધન સાથે ઉગ; હે સુનૃતે (મધુરવાણી), સ્તોત્ર માટે પણ ધનવતી બની, અમારી વાણીમાં ઉષ્મા અને જીવંતતા જગાવતી.

Mantra 11

अवेयमश्वैद्युवतिः पुरस्ताद्युङ्क्ते गवामरुणानामनीकम् । वि नूनमुच्छादसति प्र केतुर्गृहंगृहमुप तिष्ठाते अग्निः ॥

જોવો—આ યુવતી ઉષા આગળથી અશ્વોને (રથને) ગતિ આપે છે; અને અરુણ કિરણોના તેજસ્વી ગવાં (ગાયો)ના સમૂહને જોડે છે. હવે તે વિસ્તૃત રીતે ઉગી છે; જાગૃતિનું ચિહ્ન આગળ વધે છે: અગ્નિ—અંતરનો સંકલ્પ-અગ્નિ—ઘરેઘર ઊભો થાય છે (અમારા અંદર).

Mantra 12

उत्ते वयश्चिद्वसतेरपप्तन्नरश्च ये पितुभाजो व्युष्टौ । अमा सते वहसि भूरि वाममुषो देवि दाशुषे मर्त्याय ॥

હે ઉષા દેવી! તારા ઉદયે વસતિસ્થાનમાંથી પક્ષીઓ પણ ઉડી નીકળે છે, અને પિતૃભાગના સહભાગી મનુષ્યો વ્યષ્ટિમાં જાગે છે. તેમની સાથે તું અહિં-અત્યારે દાશુષે એવા મર્ત્ય માટે બહુ આનંદ અને વિશાળતા વહન કરે છે.

Mantra 13

अस्तोढ्वं स्तोम्या ब्रह्मणा मेऽवीवृधध्वमुशतीरुषासः । युष्माकं देवीरवसा सनेम सहस्रिणं च शतिनं च वाजम् ॥

મારા સ્તોમ્ય બ્રહ્મ (મંત્ર-વિચાર) વડે તમારું સ્તવન થાય છે; હે ઇષ્ટપ્રિયા ઉષાઓ, તેનાથી તમે વૃદ્ધિ પામો. હે દેવીઓ, તમારી અવસા (કૃપા-સહાય) દ્વારા અમે સહસ્રવંત અને શતવંત એવા વાજ (બળ-સમૃદ્ધિ)ને પ્રાપ્ત કરીએ.