Sukta 124
Sukta 1.124
Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.124, subject to śākhā recensional listings)
Uṣas (primary); with functional presence of Agni, Sūrya, Savitṛ as allied powers in the dawn-process
Triṣṭubh (11-syllable lines; standard for many Uṣas hymns)
ଏହି ଉଷା-ସୂକ୍ତରେ ପ୍ରଭାତକୁ ସେହି ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି, ଯେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋକକୁ ପ୍ରସାର କରେ, ଏବଂ ଦୁଇପାଦୀ ଓ ଚତୁଷ୍ପାଦୀ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଯଥାଚଳନ ଓ ଯଥାଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ କରେ। ସଜୀବ ନାରୀ-ଚିତ୍ରଣ ମାଧ୍ୟମରେ କବି ଉଷାଙ୍କୁ ଉପକାରୀ ଜାଗରଣକାରିଣୀ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି—ଯିଏ ଜୀବନ-ଜଳକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ, ଧନ ଓ ଶୁଭତା ଆଣେ, ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ଜଗତର ଋତ-କ୍ରମକୁ ନବୀନ କରେ। ସୂକ୍ତର ଶେଷରେ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷାମୟ ସାହାଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରଚୁର ବଳ-ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଔପଚାରିକ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।
Mantras
Mantra 1
उषा उच्छन्ती समिधाने अग्ना उद्यन्त्सूर्य उर्विया ज्योतिरश्रेत् । देवो नो अत्र सविता न्वर्थं प्रासावीद्द्विपत्प्र चतुष्पदित्यै ॥
ଉଷା ଉଦୟ ହୁଏ, ସମିଧା ପରି ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି; ଏବଂ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉର୍ବିୟା—ବିଶାଳ—ଜ୍ୟୋତିକୁ ପ୍ରବାହିତ କରେ। ଏଠାରେ ଦେବ ସବିତୃ ଏବେ ଆମ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ଅର୍ଥକୁ ପ୍ରେରିତ କରିଛନ୍ତି—ଯେପରି ଆମ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଦ୍ୱିପତ୍ ଓ ଚତୁଷ୍ପତ୍ ଋତ-ସିଦ୍ଧି ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉ।
Mantra 2
अमिनती दैव्यानि व्रतानि प्रमिनती मनुष्या युगानि । ईयुषीणामुपमा शश्वतीनामायतीनां प्रथमोषा व्यद्यौत् ॥
ସେ ଦୈବ୍ୟ ବ୍ରତମାନଙ୍କୁ ଭଙ୍ଗ କରେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ମାନୁଷ ଯୁଗମାନ—ଜଡତାର କାଳ—କୁ ଭେଦି ଭାଙ୍ଗି ଦିଏ। ଯେମାନେ ଗଲେ ଓ ଯେମାନେ ପୁନଃ ଫେରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଉପମା ଓ ଶାଶ୍ୱତ ମାପ ହୋଇ, ପ୍ରଥମ ଉଷା ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା—ଆତ୍ମାର ଗତିକୁ ନବୀନ କରି ଜାଗ୍ରତ କରି।
Mantra 3
एषा दिवो दुहिता प्रत्यदर्शि ज्योतिर्वसाना समना पुरस्तात् । ऋतस्य पन्थामन्वेति साधु प्रजानतीव न दिशो मिनाति ॥
ଏହି ଦିବର କନ୍ୟା ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛି—ଜ୍ୟୋତିରେ ଆବୃତ, ଆରମ୍ଭରୁ ନିଜ ନିୟମରେ ସମାନ। ସେ ଋତର ପଥକୁ ସୁସାଧୁଭାବେ ଅନୁସରେ; ଜାଣୁଥିବା ଜଣେ ପରି, ସତ୍ତାର ଦିଗ-ନିୟମକୁ ସେ ଭଙ୍ଗ କରେନାହିଁ।
Mantra 4
उपो अदर्शि शुन्ध्युवो न वक्षो नोधा इवाविरकृत प्रियाणि । अद्मसन्न ससतो बोधयन्ती शश्वत्तमागात्पुनरेयुषीणाम् ॥
ସେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଛି—ଶୁଦ୍ଧ, ଦୀପ୍ତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ପରି; ଏବଂ ନୋଧାସ ପରି ପ୍ରିୟ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ଘରୁ ଯେପରି ନିଦ୍ରାଳୁମାନଙ୍କୁ ଜଗାଏ, ସେପରି ଶୟନରତମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା ସର୍ବାଧିକ ନିତ୍ୟ ଉଷା ପୁନର୍ବାର ଫେରିଆସୁଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆସେ।
Mantra 5
पूर्वे अर्धे रजसो अप्त्यस्य गवां जनित्र्यकृत प्र केतुम् । व्यु प्रथते वितरं वरीय ओभा पृणन्ती पित्रोरुपस्था ॥
ମଧ୍ୟଲୋକର ପ୍ରଥମ ଅର୍ଧରେ, କିରଣମାନଙ୍କର ଜନନୀ ସେ ଜ୍ଞାନର ଚିହ୍ନକୁ ଆଗେ ଧରିଛି। ସେ ଅଧିକ ଦୂର ଓ ଅଧିକ ବିଶାଳ ବିସ୍ତାରକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ଉଭୟକୁ ପୂରଣ କରୁଥିବା—ଦୁଇ ପିତୃଙ୍କର ବିଶାଳ ଅଙ୍କରେ ଆଶ୍ରିତ।
Mantra 6
एवेदेषा पुरुतमा दृशे कं नाजामिं न परि वृणक्ति जामिम् । अरेपसा तन्वा शाशदाना नार्भादीषते न महो विभाती ॥
ଏଭଳି ସେ (ଉଷା) ଆମ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ସମୃଦ୍ଧ; ସେ ଗୋଟିଏ ଜାମି (ସ୍ୱଜନ)କୁ ବାଛି ଅନ୍ୟ ଜାମିକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରେନାହିଁ। ନିର୍ମଳ (ଅରେପସ) ତନୁ ସହିତ ସେ ଅବିରତ ଦୀପ୍ତିମାନ; ନ ସେ ଛୋଟକୁ ଦେଖି ସଙ୍କୋଚ କରେ, ନ ମହାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖେ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ—ସେ ସର୍ବତ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
Mantra 7
अभ्रातेव पुंस एति प्रतीची गर्तारुगिव सनये धनानाम् । जायेव पत्य उशती सुवासा उषा हस्रेव नि रिणीते अप्सः ॥
ଭାଇ ନଥିବା ଜଣେ ନାରୀ ପରି ସେ ପୁରୁଷଙ୍କ ଦିଗକୁ ପ୍ରତୀଚୀ ଆସେ; ଗର୍ତ୍ତରୁ ଉଠୁଥିବା ଆରୋହୀ ପରି ସେ ଧନର ବିଜୟ (ସନୟ) ଆଣେ। ପତିକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା, ସୁବାସା ଜାୟା ପରି—ଉଷା ହସିହସି ଜଳକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ; ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଜୀବନଧାରାକୁ ମୁକ୍ତ କରେ।
Mantra 8
स्वसा स्वस्रे ज्यायस्यै योनिमारैगपैत्यस्याः प्रतिचक्ष्येव । व्युच्छन्ती रश्मिभिः सूर्यस्याञ्ज्यङ्क्ते समनगा इव व्राः ॥
ବଡ଼ ଭଉଣୀ ପାଇଁ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଯୋନି (ଗର୍ଭସ୍ଥାନ) ଛାଡ଼ି ସରିଗଲା ପରି—ମୁହଁମୁହିଁ ଦେଖାହେଲା ଭଳି। ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ୟୁଚ୍ଛନ୍ତୀ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଶ୍ମିଦ୍ୱାରା ସେ ନିଜକୁ ଅଞ୍ଜିତ କରେ; ସୁସଜ୍ଜିତ ନର୍ତ୍ତକୀ ପରି, ସେ ଆଲୋକର ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ଧାରଣ କରେ।
Mantra 9
आसां पूर्वासामहसु स्वसॄणामपरा पूर्वामभ्येति पश्चात् । ताः प्रत्नवन्नव्यसीर्नूनमस्मे रेवदुच्छन्तु सुदिना उषासः ॥
ଏହି ଭଗିନୀ-ଉଷାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଦିନମାନଙ୍କ କ୍ରମରେ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଉଷା ପୂର୍ବତନ ଉଷାର ପଛେ ପଛେ ଆସେ। ସେଇ ଉଷାମାନେ—ପ୍ରାଚୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସଦା ନୂତନ—ଏବେ ଆମ ପାଇଁ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ଉଦିତ ହେଉନ୍ତୁ; ଆତ୍ମାକୁ ଶୁଭଦିନ ଦେଇଥିବା ଉଷାମାନେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉନ୍ତୁ।
Mantra 10
प्र बोधयोषः पृणतो मघोन्यबुध्यमानाः पणयः ससन्तु । रेवदुच्छ मघवद्भ्यो मघोनि रेवत्स्तोत्रे सूनृते जारयन्ती ॥
ହେ ଉଷା, ମଘୋନୀ, ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦାନଶୀଳମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କର; ଯେ ଜାଗୁନାହାନ୍ତି ସେଇ କଞ୍ଜୁସ ପଣୟମାନେ ଦୂରେ ହଟୁନ୍ତୁ/ନଶିଯାଆନ୍ତୁ। ହେ ଧନବତୀ ଉଷା, ମଘବନ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ଉଦିତ ହେଉ; ହେ ସୁନୃତେ (ମଧୁରବାକ୍ୟା), ସ୍ତୋତ୍ର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଧନବତୀ ହୋଇ, ଆମ ବାଣୀକୁ ଉଷ୍ଣ ଓ ଜୀବନ୍ତ କରି ବଢ଼ାଇ ଦେଉ।
Mantra 11
अवेयमश्वैद्युवतिः पुरस्ताद्युङ्क्ते गवामरुणानामनीकम् । वि नूनमुच्छादसति प्र केतुर्गृहंगृहमुप तिष्ठाते अग्निः ॥
ଦେଖ—ଏହି ଯୁବତୀ ଉଷା ସାମ୍ନାରୁ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ (ରଥକୁ) ପ୍ରେରିତ କରେ; ଏବଂ ଅରୁଣ କିରଣମାନଙ୍କ ଦୀପ୍ତ ଗୋବୃନ୍ଦକୁ ଯୋଗାଏ। ଏବେ ସେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଉଦିତ; ଜାଗରଣର କେତୁ (ଚିହ୍ନ) ଆଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ: ଅଗ୍ନି—ଅନ୍ତର୍ଗତ ସଙ୍କଳ୍ପର ଅଗ୍ନି—ଘରେଘରେ (ଆମ ଭିତରେ) ଉଠି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଏ।
Mantra 12
उत्ते वयश्चिद्वसतेरपप्तन्नरश्च ये पितुभाजो व्युष्टौ । अमा सते वहसि भूरि वाममुषो देवि दाशुषे मर्त्याय ॥
ହେ ଉଷା ଦେବୀ! ତୁମ ଉଦୟରେ ବାସସ୍ଥାନରୁ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଡ଼ିଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ପିତୃଭାଗର ସହଭାଗୀ ନରମାନେ ବ୍ୟୁଷ୍ଟିରେ ଜାଗ୍ରତ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ସହ ତୁମେ ଦାଶୁଷେ ମର୍ତ୍ୟ ପାଇଁ ଏଠି-ଏବେ ପ୍ରଚୁର ଆନନ୍ଦ ଓ ବିଶାଳତା ବହନ କର।
Mantra 13
अस्तोढ्वं स्तोम्या ब्रह्मणा मेऽवीवृधध्वमुशतीरुषासः । युष्माकं देवीरवसा सनेम सहस्रिणं च शतिनं च वाजम् ॥
ମୋର ସ୍ତୋମ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ (ମନ୍ତ୍ର-ଚିନ୍ତନ) ଦ୍ୱାରା ତୁମମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତି ହୁଏ; ହବିଷକୁ ପ୍ରିୟ କରୁଥିବା ଉଷାମାନେ, ତାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବୃଦ୍ଧି ପାଅ। ହେ ଦେବୀମାନେ, ତୁମ ଅବସା (କୃପା-ସହାୟ) ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସହସ୍ରିଣଂ ଓ ଶତିନଂ ଏମିତି ବାଜ (ବଳ-ସମୃଦ୍ଧି) ଲାଭ କରୁ।
Frequently Asked Questions
Uṣas is Dawn, praised as a divine power who brings light, awakens beings to action, and renews the world’s order each morning.
They function as allied powers in the dawn-process: Dawn awakens the inner and outer fire (Agni), the Sun (Sūrya) rises with wide light, and Savitṛ ‘impels’ beings toward right activity and purpose.
The hymn asks for Uṣas’ protective help (avas) and for abundant vāja—strength, vitality, and prosperity—often expressed as wealth “in thousands and in hundreds.”
Ask anything about Sukta 124 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.