Rig Veda Sukta 123
Mandala 1Sukta 12313 Mantras

Sukta 123

Sukta 1.123

Devata

Uṣas (Dawn) / Dakṣiṇā (opening image), with dawn-emergence motif

ഈ സൂക്തം ഉഷസ്സിനെ (പ്രഭാതം) അന്ധകാരത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന് ലോകത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുകയും, ഋതം (ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ ക്രമം) അനുസരിച്ച് മനുഷ്യജീവിതത്തെ വീണ്ടും ചലനത്തിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ശക്തിയായി സ്തുതിക്കുന്നു. രാത്രി-പ്രഭാതങ്ങളെ പരസ്പരം മാറിമാറി വരുന്ന ശക്തികളായി വിരോധിപ്പിച്ച്, പ്രഭാതത്തിന്റെ വരവ് ആരാധകനിൽ ശുഭകരവും ശരിയായ ദിശയിലേക്കുള്ളതുമായ ഇച്ഛാശക്തി/സങ്കൽപ്പം (ക്രതു) സ്ഥാപിക്കട്ടെ; കൂടാതെ സമൃദ്ധിയും ദാനശീലവും ലഭിക്കട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

Mantras

Mantra 1

पृथू रथो दक्षिणाया अयोज्यैनं देवासो अमृतासो अस्थुः । कृष्णादुदस्थादर्या विहायाश्चिकित्सन्ती मानुषाय क्षयाय ॥

ദിവ്യ ദക്ഷിണാ (Dakṣiṇā) യുടെ രഥം വിശാലമാണ്; അമൃതദേവന്മാർ അതിനെ യോജിപ്പിച്ച് അതിൽ आरोഹിച്ചു. കൃഷ്ണത (അന്ധകാരം) മുതൽ അവൾ മേലോട്ടുയരുന്നു—വിശാലാന്തരത്തിന്റെ ആര്യാ—മാനുഷവാസസ്ഥലത്തിനായി ജാഗ്രതയോടെ വിവേചിക്കുന്നു.

Mantra 2

पूर्वा विश्वस्माद्भुवनादबोधि जयन्ती वाजं बृहती सनुत्री । उच्चा व्यख्यद्युवतिः पुनर्भूरोषा अगन्प्रथमा पूर्वहूतौ ॥

സകല ഭുവനത്തിൽ നിന്നുമവൾ ആദ്യം ജാഗ്രതയിലായി—ബലസമൃദ്ധി (വാജ) നേടിക്കൊണ്ട്, വിശാലയും സദാ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നവളുമായി. ഉയരത്തിൽ അവൾ സ്വയം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു—യുവതി, വീണ്ടും വീണ്ടും പുതുക്കപ്പെടുന്നവൾ. മുൻപ് വിളിക്കപ്പെട്ട ആഹ്വാനത്തിലേക്ക് ഉഷാ ആദ്യം എത്തിയിരിക്കുന്നു.

Mantra 3

यदद्य भागं विभजासि नृभ्य उषो देवि मर्त्यत्रा सुजाते । देवो नो अत्र सविता दमूना अनागसो वोचति सूर्याय ॥

ഇന്ന് നീ മനുഷ്യർക്കു ഭാഗം വിഭജിക്കുമ്പോൾ, ഹേ ഉഷാ, സുജാതേ ദേവി, ഇവിടെ മർത്ത്യ-മേഖലയിൽ—അപ്പോൾ നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ദേവൻ സവിതൃ, ധാമത്തിന്റെ നിർമ്മാതാവ്, സൂര്യനുവേണ്ടി നമ്മെ അനാഗസ (നിർദോഷർ) എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു: ഉന്നത പ്രകാശം സ്വീകരിക്കാൻ യോഗ്യരെന്ന്.

Mantra 4

गृहंगृहमहना यात्यच्छा दिवेदिवे अधि नामा दधाना । सिषासन्ती द्योतना शश्वदागादग्रमग्रमिद्भजते वसूनाम् ॥

ഉഷസ് വീടുവീടായി സഞ്ചരിക്കുന്നു; ദിനംപ്രതി നേരെ ഞങ്ങളിലേക്കു വരുന്നു, തന്റെ നാമം പുതുതായി പുതുതായി ധരിച്ചുകൊണ്ട്. ഉണർത്താനും പ്രകാശിപ്പിക്കാനും ആഗ്രഹിച്ച് അവൾ എപ്പോഴും വീണ്ടും വീണ്ടും എത്തുന്നു; പടിപടിയായി അവൾ വസുക്കളുടെ നിധികൾ വിഭജിക്കുന്നു—ഓരോ മുന്നേറ്റവും സത്തയുടെ സമ്പത്തിന്റെ പുതിയ പങ്ക് തുറക്കുന്നു.

Mantra 5

भगस्य स्वसा वरुणस्य जामिरुषः सूनृते प्रथमा जरस्व । पश्चा स दघ्या यो अघस्य धाता जयेम तं दक्षिणया रथेन ॥

ഹേ ഉഷസ്സേ, സത്യവാകിനി, ഭഗയുടെ സ്വസാ, വരുണന്റെ ജാമി, മുൻനിരയിൽ ആദ്യം പ്രകാശിക്ക. പിന്നെ അഘം (ഹാനി) എതിരായി നമ്മെ താങ്ങുന്ന ആ ശക്തിയെ നാം സ്ഥാപിച്ചു ജയിക്കട്ടെ; ദക്ഷിണയുടെ ബലത്താൽ—ക്രമബദ്ധ അർപ്പണത്തിന്റെ രഥത്താൽ—അത് നാം കീഴടക്കട്ടെ.

Mantra 6

उदीरतां सूनृता उत्पुरंधीरुदग्नयः शुशुचानासो अस्थुः । स्पार्हा वसूनि तमसापगूळ्हाविष्कृण्वन्त्युषसो विभातीः ॥

സൂനൃതാ (സത്യപ്രേരണ) ഉയരട്ടെ; പുരംധി (പൂർണ്ണ ബോധ-സമൃദ്ധി) ഉയരട്ടെ; ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നികൾ തങ്ങളുടെ തേജസ്സിൽ നിലകൊള്ളട്ടെ. ഉഷസ്സുകളുടെ വിഭാതികൾ തമസാൽ മറഞ്ഞിരുന്ന സ്പാർഹ വസുക്കളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

Mantra 7

अपान्यदेत्यभ्यन्यदेति विषुरूपे अहनी सं चरेते । परिक्षितोस्तमो अन्या गुहाकरद्यौदुषाः शोशुचता रथेन ॥

ഒന്ന് അസ്തമിക്കുന്നു, മറ്റൊന്ന് ഉദിക്കുന്നു; രൂപത്തിൽ വ്യത്യസ്തമായ ആ രണ്ടു അഹനികൾ പരസ്പരമാറ്റത്തിൽ ഒരുമിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഒന്ന് തമസ്സിനെ രഹസ്യഗുഹയാക്കുന്നു; ഉഷസ് തന്റെ ജ്വലിക്കുന്ന രഥത്തോടെ പ്രകാശിച്ച്—മറവിൽ നിന്നു പ്രകടത്തിലേക്കുള്ള പാത തുറന്നു കാണിക്കുന്നു.

Mantra 8

सदृशीरद्य सदृशीरिदु श्वो दीर्घं सचन्ते वरुणस्य धाम । अनवद्यास्त्रिंशतं योजनान्येकैका क्रतुं परि यन्ति सद्यः ॥

ഇന്നെപ്പോലെ തന്നേ നാളെയും, അവർ വരുണന്റെ ദീർഘ-വ്യാപ്തമായ ധാമത്തെ പിന്തുടരുന്നു. അനവദ്യരായ അവർ, ഓരോരുത്തരും തനിത്തനിയായി, ഒരേ സമയം മുപ്പതു യോജനങ്ങളുടെ പാത കടക്കുന്നു; ക്രതു (സങ്കൽപ-ശക്തി) യുടെ പ്രവർത്തിയെ ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ച്—ഇങ്ങനെ ദിനങ്ങൾ മഹത്തിൻ്റെ നിയമമായ ഋതത്തിൽ പൂർണമാകുന്നു.

Mantra 9

जानत्यह्नः प्रथमस्य नाम शुक्रा कृष्णादजनिष्ट श्वितीची । ऋतस्य योषा न मिनाति धामाहरहर्निष्कृतमाचरन्ती ॥

അഹ്നഃ (ദിനത്തിന്റെ) പ്രഥമ നാമം അറിഞ്ഞ്, ശുക്രാ (പ്രകാശമയി) കൃഷ്ണത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച് ശ്വിതീചീ—ശ്വേത-ദീപ്തിമയി—ആകുന്നു. ഋതസ്യ യോഷാ (ഋതത്തിന്റെ കന്യക) തന്റെ ധാമം കുറയ്ക്കുന്നില്ല; ദിനംതോറും, നിഷ്കൃത—നിയത വിമോചനം—അനുസരിച്ച് ചരിച്ച്, സത്യത്തിലേക്കുള്ള ഉദയത്തിന്റെ കര്‍മ്മം വിശ്വസ്തമായി ആവർത്തിക്കുന്നു.

Mantra 10

कन्येव तन्वा शाशदानाँ एषि देवि देवमियक्षमाणम् । संस्मयमाना युवतिः पुरस्तादाविर्वक्षांसि कृणुषे विभाती ॥

കന്യയെപ്പോലെ, തന്റെ ദേഹത്തിൽ സൗന്ദര്യം വെളിപ്പെടുത്തുന്നവളായി, ഹേ ദേവി, നീ യജ്ഞം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ദേവന്റെ അടുക്കലേക്ക് പോകുന്നു. പുഞ്ചിരിയോടെ, യുവതിയായി, എല്ലാറ്റിന്റെയും മുൻപിൽ, പ്രകാശിച്ചു നീ നിന്റെ സ്തനങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു—കാണുന്ന ആത്മാവിന് സത്തയുടെ മറഞ്ഞ വൈഭവങ്ങൾ അനാവരണം ചെയ്യുന്നു.

Mantra 11

सुसंकाशा मातृमृष्टेव योषाविस्तन्वं कृणुषे दृशे कम् । भद्रा त्वमुषो वितरं व्युच्छ न तत्ते अन्या उषसो नशन्त ॥

സുശോഭനപ്രകാശമുള്ളവളായി, അമ്മ നന്നായി അലങ്കരിച്ച സ്ത്രീപോലെ, നീ കാണുന്നതിനായി നിന്റെ രൂപം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ഹേ ഭദ്ര ഉഷസ്സേ, കൂടുതൽ വിശാലമായി ഉദിക്ക; മറ്റു ഉഷസ്സുകൾ ഒന്നും നിനക്കുള്ളതിനെ കവർന്നെടുക്കുകയില്ല—വെളിപ്പെടുത്തലിന്റെ നിന്റെ അതുല്യ ദാനം.

Mantra 12

अश्वावतीर्गोमतीर्विश्ववारा यतमाना रश्मिभिः सूर्यस्य । परा च यन्ति पुनरा च यन्ति भद्रा नाम वहमाना उषासः ॥

അശ്വസമ്പന്നവും ഗോസമ്പന്നവും, സർവ്വ ഇഷ്ടവരങ്ങളും വഹിക്കുന്നവയും, സൂര്യന്റെ രശ്മികളോടൊപ്പം പരിശ്രമിക്കുന്നവയും ആയ ഉഷസ്സുകൾ പുറപ്പെട്ടു വീണ്ടും മടങ്ങിവരുന്നു. ‘ഭദ്ര’ എന്ന നാമം വഹിച്ച്, അവ വേഗബലത്തിന്റെയും ദീപ്തജ്ഞാനത്തിന്റെയും ശക്തികളെ നമ്മുടെ മണ്ഡലത്തിലേക്ക് വീണ്ടും കൊണ്ടുവരുന്നു.

Mantra 13

ऋतस्य रश्मिमनुयच्छमाना भद्रम्भद्रं क्रतुमस्मासु धेहि । उषो नो अद्य सुहवा व्युच्छास्मासु रायो मघवत्सु च स्युः ॥

ഋതത്തിന്റെ രശ്മിയെ അനുഗമിച്ച്, ഞങ്ങളിലേക്കു ഭദ്രത്തിൽ ഭദ്രമായ ക്രതു—സത്കർമ്മത്തിന്റെ ദൃഢസങ്കൽപം—സ്ഥാപിക്കണമേ. ഹേ ഉഷസ്സേ, ഇന്ന് ഞങ്ങൾക്കായി സുഹവാ (എളുപ്പത്തിൽ ആഹ്വാനിക്കാവുന്നവളായി) പ്രകാശിച്ചു വിരിയുക; ഞങ്ങളിലെയും ഞങ്ങളുടെ മഘവത്—ദാനശീലശക്തികളിലെയും—റായഃ, സമൃദ്ധികൾ, ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമാകട്ടെ.

Frequently Asked Questions

The hymn primarily praises Uṣas (Dawn). The first verse also brings in Dakṣiṇā as an auspicious opening image connected with the right, favorable movement of the rite.

Dawn is the daily power that drives away darkness, reveals the world, and restores order. The hymn asks that this same ‘dawning’ establish right intention (kratu) and prosperity in the worshipper.

It highlights their lawful alternation: one departs as the other arrives. This contrast teaches that darkness can be a covering, while dawn is the revealing force that brings clarity, activity, and direction.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App