
Rishi: Atharvanic tradition (healing seer; specific r̥ṣi not stated in the provided excerpt)
Devata: Roga/Takman complex as personified disease to be expelled (apotropaic address)
Chandas: Anuṣṭubh (4 pādas of ~8 syllables; refrain-like cadence)
AV 9.8 ഒരു സമഗ്രമായ അതർവണീയ ചികിത്സാസൂക്തമാണ്. ഇതിൽ രോഗം (രോഗ/തക്മൻ, യക്ഷ്മസദൃശമായ ക്ഷയകരമായ ബാധകൾ) വ്യക്തീകൃത ശത്രുവായി നേരിടപ്പെടുകയും രോഗിയുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ബലമായി പുറത്താക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് തലയും കൈകാലുകളും ബാധിക്കുന്ന പല പ്രാദേശികവും ശരീരവ്യാപകവുമായ വേദനകളെ പേരുപറഞ്ഞ്, പ്രധാന അവയവങ്ങളെ ശരീരശാസ്ത്രീയമായി “മാപ്പ്” ചെയ്യുന്നതിലൂടെ, സൂക്തം സമഗ്രമായ നീക്കൽ നടത്തുന്നു: രോഗം വാക്കിലൂടെ പുറത്തുപറഞ്ഞ്, മന്ത്രശക്തിയാൽ പുറത്തേക്ക് ആകർഷിച്ച്, ശരീരത്തിന് പുറത്തേക്ക് തുരത്തപ്പെടുന്നു. അവസാന ഘട്ടത്തിൽ ചികിത്സ സൂര്യപുനഃസ്ഥാപനവുമായി (ആദിത്യന്റെ കിരണങ്ങൾ) ഏകീകരിക്കപ്പെടുന്നു; കപാല–ഹൃദയക്രമം വീണ്ടും ഉറപ്പിക്കുകയും, കൈകാലുകൾ കീറിപ്പറിക്കുന്ന വേദന ശമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതായി മുദ്രവെയ്ക്കുന്നു.
Mantra 1
यक्ष्मनिवारणम्। १५ विराडनुष्टुप्, २१ विराट् पथ्याबृहती, २२ पथ्यापङ्क्तिः। शी॒र्ष॒क्तिं शी॑र्षाम॒यं क॑र्णशू॒लं वि॑लोहि॒तम्। सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
തലവേദന, തലരോഗം, ചെവിയിൽ കുത്തുന്ന ശൂലം, രക്തവർണ്ണ (ലോഹിത) വ്യാധി—നിന്റെ ശിരസ്സിലുള്ള എല്ലാ രോഗവും ഞങ്ങൾ മന്ത്രബലത്തോടെ പുറത്തേക്ക്, അകറ്റി നീക്കുന്നു.
Mantra 2
कर्णा॑भ्यां ते॒ कङ्कू॑षेभ्यः कर्णशू॒लं वि॒सल्पकम्। सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
നിന്റെ ഇരുചെവികളിൽ നിന്നും, ചെവിമാർഗങ്ങളിൽ നിന്നും—ചെവിയിൽ കുത്തുന്ന ശൂലം, സരിഞ്ഞു-പടരുന്ന വ്യാധി—നിന്റെ ശിരസ്സിലുള്ള എല്ലാ രോഗവും ഞങ്ങൾ മന്ത്രബലത്തോടെ പുറത്തേക്ക്, അകറ്റി നീക്കുന്നു.
Mantra 3
यस्य॑ हे॒तोः प्र॒च्यव॑ते॒ यक्ष्मः॑ कर्ण॒त आ॑स्य॒तः । सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
ഏതു കാരണത്താൽ യക്ഷ്മ (യക്ഷ്മഃ) വഴുതി പുറത്തുവരുന്നുവോ—ചെവിയിലൂടെയോ വായിലൂടെയോ—നിന്റെ ശിരസ്സിലുള്ള എല്ലാ രോഗവും ഞങ്ങൾ മന്ത്രബലത്തോടെ പുറത്തേക്ക്, അകറ്റി നീക്കുന്നു.
Mantra 4
यः कृ॒णोति॑ प्र॒मोत॑म॒न्धं कृ॒णोति॒ पूरु॑षम्। सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
യാതൊന്നാണ് മനുഷ്യനെ നിലംപതിപ്പിക്കുന്നതു (പ്രമോത), യാതൊന്നാണ് അവനെ അന്ധനാക്കുന്നതു—ഹേ (രോഗമേ), നിന്റെ ശിരസ്സിലെ/കപാലസ്ഥമായ എല്ലാ രോഗവും ഞങ്ങൾ മന്ത്രബലത്തോടെ പുറത്തേക്ക്, അകറ്റി നീക്കുന്നു.
Mantra 5
अ॒ङ्ग॒भे॒दम॑ङ्गज्व॒रं वि॑श्वा॒ङ्ग्यंऽ वि॒सल्प॑कम्। सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
അംഗഭേദക വേദന, അംഗജ്വരം, സർവാംഗവ്യാധി, വിസൽപക—ഹേ രോഗമേ, നിന്റെ എല്ലാ ശീർഷസ്ഥ രോഗങ്ങളെയും ഞങ്ങൾ മന്ത്രബലത്തോടെ പുറത്തേക്കു വിളിച്ചു, പുറത്തേക്ക് തുരത്തുന്നു.
Mantra 6
यस्य॑ भी॒मः प्र॑तीका॒श उ॑द्वे॒पय॑ति॒ पूरु॑षम्। त॒क्मानं॑ वि॒श्वशा॑रदं ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
ആരുടെ ഭീകരമായ പ്രത്യക്ഷഭാവം മനുഷ്യനെ വിറപ്പിക്കുന്നു—എല്ലാ ശരദ്കാലങ്ങളിലൂടെയും നിലനിൽക്കുന്ന ആ തക്മാനെ ഞങ്ങൾ മന്ത്രബലത്തോടെ പുറത്തേക്ക് വിളിച്ചു, പുറത്തേക്ക് തുരത്തുന്നു.
Mantra 7
य ऊ॒रू अ॑नु॒सर्प॒त्यथो॒ एति॑ ग॒वीनि॑के । यक्ष्मं॑ ते अ॒न्तरङ्गे॑भ्यो ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
തുടകളിലൂടെ ഇഴഞ്ഞുനീങ്ങുകയും ഗവീനിക (തുടസന്ധി/ഗുപ്തപ്രദേശം)യിലേക്കും കടക്കുകയും ചെയ്യുന്ന യക്ഷ്മയെ—ആ ക്ഷയകരമായ രോഗത്തെ നിന്റെ ആന്തരിക അവയവങ്ങളിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ മന്ത്രബലത്തോടെ പുറത്തേക്ക് വിളിച്ചു, പുറത്തേക്ക് തുരത്തുന്നു.
Mantra 8
यदि॒ कामा॑दपका॒माद्धृद॑या॒ज्जाय॑ते॒ परि॑ । हृ॒दो ब॒लास॒मङ्गे॑भ्यो ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
ആഗ്രഹത്തിൽ നിന്നോ തടസ്സപ്പെട്ട ആഗ്രഹത്തിൽ നിന്നോ അത് ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ചുറ്റും ഉദ്ഭവിച്ചാൽ—ഹൃദയത്തിലെ ബലാസത്തെ; അതിനെ അവയവങ്ങളിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ മന്ത്രബലത്തോടെ പുറത്തേക്ക് വിളിച്ചു, പുറത്തേക്ക് തുരത്തുന്നു.
Mantra 9
ह॒रि॒माणं॑ ते॒ अङ्गे॑भ्यो॒ऽप्वाम॑न्त॒रोदरा॑त्। य॒क्ष्मो॒धाम॒न्तरा॒त्मनो॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
ഹേ (രോഗമേ), നിന്റെ ഹരിമാണം (മഞ്ഞപ്പിത്തം/മഞ്ഞനിറം) അവയവങ്ങളിൽ നിന്ന്, അപ്വാ വയറ്റിന്റെ ഉള്ളിൽ നിന്ന്, യക്ഷ്മന്റെ സ്ഥിരമായ വാസസ്ഥലം ആത്മാവിന്റെ ഉള്ളിൽ നിന്ന്—മന്ത്രബലത്തോടെ ഞങ്ങൾ പുറത്തേക്ക് വിളിച്ചിറക്കി പുറത്തേക്ക് തുരത്തുന്നു.
Mantra 10
आसो॑ ब॒लासो॒ भव॑तु॒ मूत्रं॑ भवत्वा॒मय॑त्। यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत्
ഈ ബലാസം (കഫം) മൂത്രമായി മാറട്ടെ; രോഗസ്വഭാവം വിട്ട് അതിലേക്കു തന്നെ പരിവർത്തിതമാകട്ടെ. നിനക്കിൽ നിന്നു എല്ലാ യക്ഷ്മകളുടെയും വിഷം ഞാൻ പുറത്തേക്ക് ഉച്ചരിച്ചു നീക്കിയിരിക്കുന്നു.
Mantra 11
ब॒हिर्बिलं॒ निर्द्र॑वतु॒ काहा॑बाहं॒ तवो॒दरा॑त्। यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत्
രന്ധ്രത്തിലൂടെ പുറത്തേക്ക് കാഹാബാഹ (രോഗദ്രവം) നിന്റെ ഉദരത്തിൽ നിന്നു ഒഴുകി പുറപ്പെടട്ടെ. നിനക്കിൽ നിന്നു എല്ലാ യക്ഷ്മകളുടെയും വിഷം ഞാൻ പുറത്തേക്ക് ഉച്ചരിച്ചു നീക്കിയിരിക്കുന്നു.
Mantra 12
उ॒दरा॑त् ते क्लो॒म्नो नाभ्या॒ हृद॑या॒दधि॑ । यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत्
നിന്റെ ഉദരത്തിൽ നിന്നു, ക്ലോമനിൽ നിന്നു, നാഭിയിൽ നിന്നു, ഹൃദയത്തിന്റെ മുകളില്നിന്നു—നിനക്കിൽ നിന്നു എല്ലാ യക്ഷ്മകളുടെയും വിഷം ഞാൻ പുറത്തേക്ക് ഉച്ചരിച്ചു നീക്കിയിരിക്കുന്നു.
Mantra 13
याः सी॒मानं॑ विरु॒जन्ति॑ मू॒र्धानं॒ प्रत्य॑र्ष॒नीः । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्
തലയുടെ സീമാൻ (ചീർ/സന്ധി) പിളർത്തി ആക്രമിക്കുന്ന ഏതു ശക്തികളായാലും, അവ എല്ലാം—അഹിംസിതവും നിരാമയവും ആയി—ബിലം (രന്ധ്രം) വഴി പുറത്തേക്ക്, പുറംവശത്തേക്ക് ഓടിപ്പോകട്ടെ.
Mantra 14
या हृद॑यमुप॒र्षन्त्य॑नुत॒न्वन्ति॒ कीक॑साः । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्
ഹൃദയത്തെ അമർത്തുകയും വാരിയെല്ലുകളിലുടനീളം (കീകസാ) പടരുകയും ചെയ്യുന്ന ഏതു ദോഷങ്ങളായാലും, അവ എല്ലാം—അഹിംസിതവും നിരാമയവും ആയി—ബിലം (രന്ധ്രം) വഴി പുറത്തേക്ക്, പുറംവശത്തേക്ക് ഓടിപ്പോകട്ടെ.
Mantra 15
याः पा॒र्श्वे उ॑प॒र्षन्त्य॑नु॒निक्ष॑न्ति पृ॒ष्टीः । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्
പാർശ്വത്തെ അമർത്തി, പിന്നാലെ പൃഷ്ഠത്തിൽ പറ്റിപ്പിടിക്കുന്ന ഏതു സ്ത്രീ-ശക്തികളുണ്ടോ—അഹിംസകവും നിരാമയവുമായ അവ എല്ലാം പുറത്തെ ബിലത്തിലേക്ക് ഓടിപ്പുറപ്പെടട്ടെ.
Mantra 16
यास्ति॒रश्ची॑रुप॒र्षन्त्य॑र्ष॒णीर्व॒क्षणा॑सु ते । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्
തിരശ്ചീനമായി പരന്നു നിന്റെ സന്ധികളിലും നിന്റെ വക്ഷണങ്ങളിലും അമർത്തുന്ന ഏതു സ്ത്രീ-ശക്തികളുണ്ടോ—അഹിംസകവും നിരാമയവുമായ അവ എല്ലാം പുറത്തെ ബിലത്തിലേക്ക് ഓടിപ്പുറപ്പെടട്ടെ.
Mantra 17
या गुदा॑ अनु॒सर्प॑न्त्या॒न्त्राणि॑ मो॒हय॑न्ति च । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्
ഗുദത്തിൽ നിന്ന് ഇഴഞ്ഞെത്തി ആന്ത്രങ്ങളെയും മയക്കുന്നതവൾ—അഹിംസകയായി, നിരാമയയായി, പുറത്തുള്ള ബിലത്തിലേക്ക് ഓടിപ്പോയി പുറത്തേക്കു പോകട്ടെ.
Mantra 18
या म॒ज्ज्ञो नि॒र्धय॑न्ति॒ परूं॑षि विरु॒जन्ति॑ च । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्
മജ്ജയെ വറ്റിച്ചുകളഞ്ഞ് സന്ധികളെയും തകർക്കുന്നതവൾ—അഹിംസകയായി, നിരാമയയായി, പുറത്തുള്ള ബിലത്തിലേക്ക് ഓടിപ്പോയി പുറത്തേക്കു പോകട്ടെ.
Mantra 19
ये अङ्गा॑नि॒ म॒दय॑न्ति॒ यक्ष्मा॑सो रोप॒णास्तव॑ । यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत्
അംഗങ്ങളെ ഉന്മത്തമാക്കുന്ന യക്ഷ്മങ്ങൾ—അവ തന്നെയാണ് നിന്റെ രോപണങ്ങൾ (ചികിത്സകർ); എല്ലാ യക്ഷ്മങ്ങളുടെയും വിഷം, നിന്നിൽ നിന്ന്, ഞാൻ ഉച്ചരിച്ച് പുറത്താക്കി.
Mantra 20
वि॒स॒ल्पस्य॑ विद्र॒धस्य॑ वातीका॒रस्य॑ वाल॒जेः । यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत्
വിസൽപ, വിദ്രധ (ഫോഡ/അബ്സസ്), വാതീകാര (വാതം ഉണ്ടാക്കുന്ന ദോഷം), വാലജേ (മുടിയിൽ നിന്നുയരുന്ന രോഗം) — ഇവയും എല്ലാ യക്ഷ്മങ്ങളും (ക്ഷയരോഗങ്ങൾ) — ഇവയുടെ വിഷത്തെ, ഹേ ത്വം, ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്നു ഉച്ചരിച്ചു പുറത്താക്കി അകറ്റിയിരിക്കുന്നു.
Mantra 21
पादा॑भ्यां ते॒ जानु॑भ्यां॒ श्रोणि॑भ्यां॒ परि॒ भंस॑सः । अनू॑कादर्ष॒णीरु॒ष्णिहा॑भ्यः शी॒र्ष्णो रोग॑मनीनशम्
നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്ന്, നിന്റെ മുട്ടുകളിൽ നിന്ന്, നിന്റെ ശ്രോണിയിൽ നിന്ന്—ഭംസസ് (നിതംബം) മുതൽ അകറ്റി; അനൂക (മേരുദണ്ഡം/പൃഷ്ഠം) മുതൽ, അർഷണീ (തോളുകൾ) മുതൽ, ഉഷ്ണിഹാ (വാരികൾ/പസലികൾ) മുതൽ—ശിരസ്സിൽ നിന്ന്—ഞാൻ രോഗത്തെ ഇല്ലാതാക്കി അപ്രത്യക്ഷമാക്കി.
Mantra 22
सं ते॑ शी॒र्ष्णः क॒पाला॑नि॒ हृद॑यस्य च॒ यो वि॒धुः । उ॒द्यन्ना॑दित्य र॒श्मिभिः॑ शी॒र्ष्णो रोग॑मनीनशोऽङ्गभे॒दम॑शीशमः
നിന്റെ ശിരസ്സിലെ കപാലസ്ഥികൾ ഒന്നായി ശരിയായി ചേർത്തിരിക്കുന്നു; ഹൃദയത്തെ അശാന്തമാക്കിയ ദോഷവും ശമിച്ചിരിക്കുന്നു. ഉദയിക്കുന്നവനേ, ഹേ ആദിത്യാ, നിന്റെ കിരണങ്ങളോടെ—ശിരസ്സിൽ നിന്നുള്ള രോഗത്തെ നീ അകറ്റി; അവയവങ്ങളെ പിളർക്കുന്ന വേദനയെ ഞങ്ങൾ ശമിപ്പിച്ചു.
It is used to expel personified disease—fever, systemic pain, head-afflictions, and yakṣma-like wasting—from the patient by naming it and driving it outside through mantra.
The list functions as an anatomical ‘total coverage’: the disease is assumed to lodge in specific seats, so the mantra removes its ‘poison’ from each locus so nothing remains hidden.
Āditya represents purifying, restoring power; his rays are invoked to drive illness from the head and to seal recovery by re-establishing bodily order and calming limb-rending pain.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.