Atharva Veda 9.8.20 — Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 8, Mantra 20

Sukta 8

Sanskrit (Devanagari)

वि॒स॒ल्पस्य॑ विद्र॒धस्य॑ वातीका॒रस्य॑ वाल॒जेः । यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत्

IAST Transliteration

ví-salpasya vidrádhasya vātīkārásya vālajéḥ | yákṣmāṇā́m sárveṣāṃ víṣaṃ nír avocam aháṃ tvát ||

English Translation (Griffith/Whitney)

From thee—of visalpa, of abscess, of the vāta-maker, of the hair-bred malady; of all consumptions—have I spoken the poison forth and away.

Translation

വിസൽപ, വിദ്രധ (ഫോഡ/അബ്സസ്), വാതീകാര (വാതം ഉണ്ടാക്കുന്ന ദോഷം), വാലജേ (മുടിയിൽ നിന്നുയരുന്ന രോഗം) — ഇവയും എല്ലാ യക്ഷ്മങ്ങളും (ക്ഷയരോഗങ്ങൾ) — ഇവയുടെ വിഷത്തെ, ഹേ ത്വം, ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്നു ഉച്ചരിച്ചു പുറത്താക്കി അകറ്റിയിരിക്കുന്നു.

Word by Word

• विसल्पस्य: of (the disease) visalpa
• विसल्पस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of’
• Type: Noun
• Root: विसल्प (प्रातिपदिक) [रोग-नाम]

• विद्रधस्य: of the abscess/boil
• विद्रधस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: विद्रध (प्रातिपदिक) [फोड़ा/विद्रध-रोग]

• वातीकारस्य: of the vāta-disorder
• वातीकारस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वातीकार (प्रातिपदिक) [वात-जन्य विकार/वात-रोग]

• वालजेः: of (the disease) vālaji
• वालजेः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वालजि (प्रातिपदिक) [रोग-नाम]

• यक्ष्माणाम्: of consumptions/diseases (yakṣmā-s)
• यक्ष्माणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यक्ष्मन् (प्रातिपदिक) [क्षय/यक्ष्मा]

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective (pronominal)
• Root: सर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विषम्: poison/venom
• विषम्: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: विष (प्रातिपदिक)

• निरवोचम्: I have uttered/declared out (i.e., expelled by speech)
• निरवोचम्: क्रिया (कर्तृ-व्यापारः)
• Type: Verb
• Root: √वच् (वच्) उपसर्गः: निर्

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ (agent)
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम)

• त्वत्: from you
• त्वत्: अपादान (source/away-from)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (exact r̥ṣi attribution varies in ancillary lists for AV 9.8)

Devata: Roga/Yakṣma and allied disease-agents (as adversaries); implicitly the healing power of mantra

Chandas: Anuṣṭubh (predominant in healing charms; this verse is anuṣṭubh-like in cadence)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: raudra