Sukta 8
Rishi: Atharvanic tradition (healing seer; specific r̥ṣi not stated in the provided excerpt)
Devata: Roga/Takman complex as personified disease to be expelled (apotropaic address)
Chandas: Anuṣṭubh (4 pādas of ~8 syllables; refrain-like cadence)
AV 9.8 ಅಥರ್ವಣೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸೂಕ್ತವು ರೋಗವನ್ನು (ರೋಗ/ತಕ್ಮನ್ ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷ್ಮಸಮಾನ ಕ್ಷಯಕಾರಕ ಉಪದ್ರವಗಳನ್ನು) ವ್ಯಕ್ತೀಕೃತ ಶತ್ರುವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿ, ರೋಗಿಯ ದೇಹದಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ. ತಲೆ ಮತ್ತು ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಾಗೂ ದೇಹವ್ಯಾಪಿ ನೋವುಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ, ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ದೇಹಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ “ನಕ್ಷೆ”ಯಂತೆ ಗುರುತಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಸೂಕ್ತವು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿವಾರಣೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ: ರೋಗವನ್ನು ಮಾತಿನಿಂದಲೇ ಹೊರಗೆ ಹೇಳಿ, ಮಂತ್ರದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದು, ದೇಹದ ಹೊರಗೆ ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಸೌರ ಪುನರುತ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ (ಆದಿತ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು) ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಕಪಾಲ–ಹೃದಯದ ಕ್ರಮ ಪುನಃ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಅಂಗಗಳನ್ನು ಹರಿಯುವಂತೆ ಕಾಡುವ ನೋವು ಶಮನಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
यक्ष्मनिवारणम्। १५ विराडनुष्टुप्, २१ विराट् पथ्याबृहती, २२ पथ्यापङ्क्तिः। शी॒र्ष॒क्तिं शी॑र्षाम॒यं क॑र्णशू॒लं वि॑लोहि॒तम्। सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
ತಲೆಯ ನೋವು, ತಲೆಯ ರೋಗ, ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚುವ ಶೂಲ, ರಕ್ತವರ್ಣ (ಲೋಹಿತ) ವಿಕಾರ—ನಿನ್ನ ತಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ರೋಗವನ್ನು ನಾವು ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ಹೊರಗೆ, ದೂರಕ್ಕೆ ಓಡಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತೇವೆ.
Mantra 2
कर्णा॑भ्यां ते॒ कङ्कू॑षेभ्यः कर्णशू॒लं वि॒सल्पकम्। सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
ನಿನ್ನ ಎರಡೂ ಕಿವಿಗಳಿಂದ, ಕಿವಿಯ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ—ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚುವ ಶೂಲ, ಸರಿದು-ಹರಡುವ ವಿಕಾರ—ನಿನ್ನ ತಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ರೋಗವನ್ನು ನಾವು ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ಹೊರಗೆ, ದೂರಕ್ಕೆ ಓಡಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತೇವೆ.
Mantra 3
यस्य॑ हे॒तोः प्र॒च्यव॑ते॒ यक्ष्मः॑ कर्ण॒त आ॑स्य॒तः । सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಯಕ್ಷ್ಮ (ಯಕ್ಷ್ಮಃ) ಜಾರಿ ಹೊರಬರುತ್ತದೋ—ಕಿವಿಯಿಂದಾಗಲಿ ಬಾಯಿಯಿಂದಾಗಲಿ—ನಿನ್ನ ತಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ರೋಗವನ್ನು ನಾವು ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ಹೊರಗೆ, ದೂರಕ್ಕೆ ಓಡಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತೇವೆ.
Mantra 4
यः कृ॒णोति॑ प्र॒मोत॑म॒न्धं कृ॒णोति॒ पूरु॑षम्। सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
ಯಾವುದು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ನೆಲಕ್ಕುರುಳುವಂತೆ (ಪ್ರಮೋತ) ಮಾಡುತ್ತದೋ, ಯಾವುದು ಅವನನ್ನು ಅಂಧನನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೋ—ಹೇ (ರೋಗ), ನಿನ್ನ ತಲೆಯೊಳಗಿನ/ಕಪಾಲಸ್ಥ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗವನ್ನು ನಾವು ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ, ದೂರಕ್ಕೆ ಓಡಿಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 5
अ॒ङ्ग॒भे॒दम॑ङ्गज्व॒रं वि॑श्वा॒ङ्ग्यंऽ वि॒सल्प॑कम्। सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
ಅಂಗಭೇದಕ ವೇದನೆ, ಅಂಗಜ್ವರ, ಸರ್ವಾಂಗವ್ಯಾಧಿ ಮತ್ತು ವಿಸಲ್ಪಕ—ಓ ರೋಗವೇ, ನಿನ್ನ ತಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಾವು ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕರೆದು, ಹೊರಕ್ಕೆ ಓಡಿಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 6
यस्य॑ भी॒मः प्र॑तीका॒श उ॑द्वे॒पय॑ति॒ पूरु॑षम्। त॒क्मानं॑ वि॒श्वशा॑रदं ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
ಯಾವನ ಭೀಕರ ಪ್ರಕಾಶವು ಪುರುಷನನ್ನು ನಡುಗಿಸುತ್ತದೆ—ಎಲ್ಲ ಶರದೃತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಇರುವ ಆ ತಕ್ಮಾನನನ್ನು ನಾವು ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕರೆದು, ಹೊರಗೆ ಓಡಿಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 7
य ऊ॒रू अ॑नु॒सर्प॒त्यथो॒ एति॑ ग॒वीनि॑के । यक्ष्मं॑ ते अ॒न्तरङ्गे॑भ्यो ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
ಯಾವ ಯಕ್ಷ್ಮವು ತೊಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗವೀನಿಕೆ (ಜಾಂಘಾಸಂಧಿ/ಗುಪ್ತಪ್ರದೇಶ)ದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ—ಆ ಕ್ಷಯಕರ ರೋಗವನ್ನು ನಿನ್ನ ಒಳ ಅಂಗಗಳಿಂದ ನಾವು ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕರೆದು, ಹೊರಗೆ ಓಡಿಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 8
यदि॒ कामा॑दपका॒माद्धृद॑या॒ज्जाय॑ते॒ परि॑ । हृ॒दो ब॒लास॒मङ्गे॑भ्यो ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
ಕಾಮದಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ವಿಫಲಕಾಮದಿಂದಲೋ ಅದು ಹೃದಯದಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದರೆ—ಹೃದಯದ ಬಲಾಸವನ್ನು; ಅದನ್ನು ಅಂಗಗಳಿಂದ ನಾವು ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕರೆದು, ಹೊರಗೆ ಓಡಿಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 9
ह॒रि॒माणं॑ ते॒ अङ्गे॑भ्यो॒ऽप्वाम॑न्त॒रोदरा॑त्। य॒क्ष्मो॒धाम॒न्तरा॒त्मनो॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे
ಓ (ರೋಗ), ನಿನ್ನ ಹರಿಮಾಣ (ಹಳದಿತನ) ಅಂಗಗಳಿಂದ, ಅಪ್ವಾ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಒಳಗಿನಿಂದ, ಮತ್ತು ಯಕ್ಷ್ಮನ ನೆಲೆಸಿದ ನಿವಾಸ ಆತ್ಮದ ಒಳಗಿನಿಂದ—ನಾವು ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ಅವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಹೊರಕ್ಕೆ ಓಡಿಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 10
आसो॑ ब॒लासो॒ भव॑तु॒ मूत्रं॑ भवत्वा॒मय॑त्। यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत्
ಈ ಬಲಾಸ (ಕಫ) ಮೂತ್ರವಾಗಲಿ; ರೋಗಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೊರೆದು ಅದೇ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಲಿ. ನಿನ್ನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಯಕ್ಷ್ಮಗಳ ವಿಷವನ್ನು ನಾನು ಹೊರಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿ ತೆಗೆದಿದ್ದೇನೆ.
Mantra 11
ब॒हिर्बिलं॒ निर्द्र॑वतु॒ काहा॑बाहं॒ तवो॒दरा॑त्। यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत्
ರಂಧ್ರದ ಮೂಲಕ ಹೊರಗೆ ಕಾಹಾಬಾಹ (ರೋಗದ್ರವ) ನಿನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹರಿದು ಹೊರಟುಹೋಗಲಿ. ನಿನ್ನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಯಕ್ಷ್ಮಗಳ ವಿಷವನ್ನು ನಾನು ಹೊರಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿ ತೆಗೆದಿದ್ದೇನೆ.
Mantra 12
उ॒दरा॑त् ते क्लो॒म्नो नाभ्या॒ हृद॑या॒दधि॑ । यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत्
ನಿನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ, ಕ್ಲೋಮನ್ನಿಂದ, ನಾಭಿಯಿಂದ, ಹೃದಯದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ—ನಿನ್ನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಯಕ್ಷ್ಮಗಳ ವಿಷವನ್ನು ನಾನು ಹೊರಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿ ತೆಗೆದಿದ್ದೇನೆ.
Mantra 13
याः सी॒मानं॑ विरु॒जन्ति॑ मू॒र्धानं॒ प्रत्य॑र्ष॒नीः । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्
ಯಾವ ಯಾವ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಶಕ್ತಿಗಳು ತಲೆಯ ಸೀಮಾನ್ (ಚೀರ/ಸಂಧಿ)ವನ್ನು ಒಡೆದುಬಿಡುತ್ತವೋ, ಅವೆಲ್ಲ—ಅಹಿಂಸಿತವಾಗಿಯೂ ನಿರಾಮಯವಾಗಿಯೂ ಆಗಿ—ಬಿಲ (ರಂಧ್ರ)ದಿಂದ ಹೊರಗೆ, ಹೊರಮುಖವಾಗಿ ಓಡಿ ಹೋಗಲಿ.
Mantra 14
या हृद॑यमुप॒र्षन्त्य॑नुत॒न्वन्ति॒ कीक॑साः । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्
ಯಾವ ಯಾವವು ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಿ, ಪಕ್ಕಲುಬಳ್ಳಿಗಳ (ಕೀಕಸಾ) ಮೇಲೆ ಹರಡುತ್ತವೋ, ಅವೆಲ್ಲ—ಅಹಿಂಸಿತವಾಗಿಯೂ ನಿರಾಮಯವಾಗಿಯೂ ಆಗಿ—ಬಿಲ (ರಂಧ್ರ)ದಿಂದ ಹೊರಗೆ, ಹೊರಮುಖವಾಗಿ ಓಡಿ ಹೋಗಲಿ.
Mantra 15
याः पा॒र्श्वे उ॑प॒र्षन्त्य॑नु॒निक्ष॑न्ति पृ॒ष्टीः । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्
ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಿ, ಅನುಸರಿಸಿ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀ-ಶಕ್ತಿಗಳಿದೆಯೋ—ಅಹಿಂಸಕ, ನಿರಾಮಯವಾಗಿರುವ ಅವುಗಳು ಹೊರಗಿನ ಬಿಲದ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿ ಹೊರಟು ಹೋಗಲಿ.
Mantra 16
यास्ति॒रश्ची॑रुप॒र्षन्त्य॑र्ष॒णीर्व॒क्षणा॑सु ते । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्
ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಹರಡಿ ನಿನ್ನ ಸಂಧಿಗಳ ಮೇಲೆ, ನಿನ್ನ ವಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತುವ ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀ-ಶಕ್ತಿಗಳಿದೆಯೋ—ಅಹಿಂಸಕ, ನಿರಾಮಯವಾಗಿರುವ ಅವುಗಳು ಹೊರಗಿನ ಬಿಲದ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿ ಹೊರಟು ಹೋಗಲಿ.
Mantra 17
या गुदा॑ अनु॒सर्प॑न्त्या॒न्त्राणि॑ मो॒हय॑न्ति च । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्
ಗುದದಿಂದ ಸರಿದು ಬಂದು ಅಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಮೋಹಗೊಳಿಸುವವಳು—ಅಹಿಂಸಕಳಾಗಿ, ನಿರಾಮಯಳಾಗಿ, ಹೊರಗಿನ ಬಿಲದ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿ ಹೊರಟು ಹೋಗಲಿ.
Mantra 18
या म॒ज्ज्ञो नि॒र्धय॑न्ति॒ परूं॑षि विरु॒जन्ति॑ च । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्
ಮಜ್ಜೆಯನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ, ಸಂಧಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡುವವಳು—ಅಹಿಂಸಕಳಾಗಿ, ನಿರಾಮಯಳಾಗಿ, ಹೊರಗಿನ ಬಿಲದ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿ ಹೊರಟು ಹೋಗಲಿ.
Mantra 19
ये अङ्गा॑नि॒ म॒दय॑न्ति॒ यक्ष्मा॑सो रोप॒णास्तव॑ । यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत्
ಯಾವ ಯಕ್ಷ್ಮಗಳು ಅಂಗಗಳನ್ನು ಉನ್ಮತ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತವೋ—ಅವುಗಳೇ ನಿನ್ನ ರೋಪಣಗಳು (ಚಿಕಿತ್ಸಕರು); ಎಲ್ಲ ಯಕ್ಷ್ಮಗಳ ವಿಷವನ್ನು, ನಿನ್ನಿಂದ, ನಾನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಹೊರಗೆ ತಳ್ಳಿದ್ದೇನೆ.
Mantra 20
वि॒स॒ल्पस्य॑ विद्र॒धस्य॑ वातीका॒रस्य॑ वाल॒जेः । यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत्
ವಿಸಲ್ಪ, ವಿದ್ರಧ (ಫೋಡೆ/ಅಬ್ಸೆಸ್), ವಾತೀಕಾರ (ವಾತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವದು), ವಾಲಜೆ (ಕೂದಲಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ರೋಗ) — ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷ್ಮಗಳು (ಕ್ಷಯರೋಗಗಳು) ಎಲ್ಲದರ ವಿಷವನ್ನು, ಹೇ ತ್ವಂ, ನಿನ್ನಿಂದ ನಾನು ಹೊರಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿ ದೂರ ತಳ್ಳಿದ್ದೇನೆ.
Mantra 21
पादा॑भ्यां ते॒ जानु॑भ्यां॒ श्रोणि॑भ्यां॒ परि॒ भंस॑सः । अनू॑कादर्ष॒णीरु॒ष्णिहा॑भ्यः शी॒र्ष्णो रोग॑मनीनशम्
ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಿಂದ, ನಿನ್ನ ಮೊಣಕಾಲುಗಳಿಂದ, ನಿನ್ನ ಶ್ರೋಣಿಗಳಿಂದ—ಭಂಸಸ (ನಿತಂಬ)ದಿಂದ ದೂರ; ಅನೂಕ (ಮೂಳೆಮಣೆ/ಮೇರು)ದಿಂದ, ಅರ್ಷಣೀ (ಭುಜ/ಭುಜಸಂಧಿ)ಗಳಿಂದ, ಉಷ್ಣಿಹಾ (ಪಕ್ಕಲುಬೊಕ್ಕೆ/ಪಸಲಿ)ಗಳಿಂದ—ಮತ್ತು ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ—ನಾನು ರೋಗವನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಮಾಯಮಾಡಿದ್ದೇನೆ.
Mantra 22
सं ते॑ शी॒र्ष्णः क॒पाला॑नि॒ हृद॑यस्य च॒ यो वि॒धुः । उ॒द्यन्ना॑दित्य र॒श्मिभिः॑ शी॒र्ष्णो रोग॑मनीनशोऽङ्गभे॒दम॑शीशमः
ನಿನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಕಪಾಲಾಸ್ಥಿಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಹೃದಯವನ್ನು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಿದ ದೋಷವೂ ಶಮನವಾಗಿದೆ. ಉದಯಿಸುವವನೇ, ಹೇ ಆದಿತ್ಯ, ನಿನ್ನ ಕಿರಣಗಳೊಂದಿಗೆ—ನೀನು ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ರೋಗವನ್ನು ಓಡಿಸಿ ಹಾಕಿದೆ; ಅಂಗಗಳನ್ನು ಚೀರುವ ವೇದನೆಯನ್ನು ನಾವು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Frequently Asked Questions
It is used to expel personified disease—fever, systemic pain, head-afflictions, and yakṣma-like wasting—from the patient by naming it and driving it outside through mantra.
The list functions as an anatomical ‘total coverage’: the disease is assumed to lodge in specific seats, so the mantra removes its ‘poison’ from each locus so nothing remains hidden.
Āditya represents purifying, restoring power; his rays are invoked to drive illness from the head and to seal recovery by re-establishing bodily order and calming limb-rending pain.
Ask anything about Sukta 8 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.