Atharva Veda 9.8.21 — Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 8, Mantra 21

Sukta 8

Sanskrit (Devanagari)

पादा॑भ्यां ते॒ जानु॑भ्यां॒ श्रोणि॑भ्यां॒ परि॒ भंस॑सः । अनू॑कादर्ष॒णीरु॒ष्णिहा॑भ्यः शी॒र्ष्णो रोग॑मनीनशम्

IAST Transliteration

pādā́bhyāṃ te jānúbhyāṃ śróṇibhyāṃ pári bháṃsasaḥ | anū́kād arṣaṇī́r uṣṇíhābhyaḥ śīrṣṇó rógam anīnaśam ||

English Translation (Griffith/Whitney)

From thy feet, from thy knees, from thy hips—away from the buttocks; from the spine, from the shoulders, from the ribs—from the head have I made the disease to disappear.

Translation

നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്ന്, നിന്റെ മുട്ടുകളിൽ നിന്ന്, നിന്റെ ശ്രോണിയിൽ നിന്ന്—ഭംസസ് (നിതംബം) മുതൽ അകറ്റി; അനൂക (മേരുദണ്ഡം/പൃഷ്ഠം) മുതൽ, അർഷണീ (തോളുകൾ) മുതൽ, ഉഷ്ണിഹാ (വാരികൾ/പസലികൾ) മുതൽ—ശിരസ്സിൽ നിന്ന്—ഞാൻ രോഗത്തെ ഇല്ലാതാക്കി അപ്രത്യക്ഷമാക്കി.

Word by Word

• पादाभ्याम्: with (the) two feet
• पादाभ्याम्: करण
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक)

• ते: of you/your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जानुभ्याम्: with (the) two knees
• जानुभ्याम्: करण
• Type: Noun
• Root: जानु (प्रातिपदिक)

• श्रोणिभ्याम्: with (the) two hips
• श्रोणिभ्याम्: करण
• Type: Noun
• Root: श्रोणि (प्रातिपदिक)

• परि: around, all about
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• भंससः: of the buttocks/seat
• भंससः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: भंसस् (प्रातिपदिक)

• अनूकात्: from the spine/backbone
• अनूकात्: अपादान
• Type: Noun
• Root: अनूक (प्रातिपदिक)

• अर्षणीर्: from the joints/limbs (lit. moving parts)
• अर्षणीर्: अपादान
• Type: Noun
• Root: अर्षणी (प्रातिपदिक)

• उष्णिहाभ्यः: from the flanks/waist-sides
• उष्णिहाभ्यः: अपादान
• Type: Noun
• Root: उष्णिहा (प्रातिपदिक)

• शीर्ष्णः: of the head
• शीर्ष्णः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: शीर्षन् (प्रातिपदिक)

• रोगम्: disease
• रोगम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रोग (प्रातिपदिक)

• अनीनशम्: I have made (it) perish; I have removed
• अनीनशम्: क्रिया
• Type: Verb (finite form) / Kṛdanta-based
• Root: √नश् (नाशे) + अ (उपसर्ग/प्रत्यय-सम्बन्धः); ‘अनीनश’ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (as above for AV 9.8)

Devata: Roga (disease) as adversary; the mantra’s healing power

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: vira