Atharva Veda 9.8.13 — Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 8, Mantra 13

Sukta 8

Sanskrit (Devanagari)

याः सी॒मानं॑ विरु॒जन्ति॑ मू॒र्धानं॒ प्रत्य॑र्ष॒नीः । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्

IAST Transliteration

yā́ḥ sīmā́naṃ virujánti mūrdhā́naṃ prátyarṣaṇī́ḥ | ahíṃsantīr anā́mayā nírdravantu bahírbílam ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Whatsoever assailing powers break the head’s parting-seam, let them—made harmless, made disease-less—run forth, outward through the exit-hole.

Translation

തലയുടെ സീമാൻ (ചീർ/സന്ധി) പിളർത്തി ആക്രമിക്കുന്ന ഏതു ശക്തികളായാലും, അവ എല്ലാം—അഹിംസിതവും നിരാമയവും ആയി—ബിലം (രന്ധ്രം) വഴി പുറത്തേക്ക്, പുറംവശത്തേക്ക് ഓടിപ്പോകട്ടെ.

Word by Word

• याः: who (fem. pl.)
• याः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सीमानम्: boundary, border
• सीमानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सीमन् (प्रातिपदिक)

• विरुजन्ति: they break/afflict, they injure
• विरुजन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रुज् (धातु) + वि- (उपसर्ग)

• मूर्धानम्: head, skull
• मूर्धानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मूर्धन् (प्रातिपदिक)

• प्रति: towards, against
• प्रति: (उपसर्ग/दिशा-निर्देश)
• Type: Indeclinable (Preverb/Adverb)
• Root: प्रति

• अर्षनीः: (painful) pricks/stabs; piercing pains
• अर्षनीः: Karma
• Type: Noun
• Root: अर्षनी (प्रातिपदिक)

• अहिंसन्तीः: not harming, non-injuring
• अहिंसन्तीः: Kartā (याः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective/Participle
• Root: हिंस् (धातु) + अ- (निषेध) → अहिंस्; वर्तमान-कृदन्त (शतृ)

• अनामयाः: free from disease, healthy
• अनामयाः: Kartā (याः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अनामय (प्रातिपदिक) < अ- + आमय

• निर्द्रवन्तु: let them run away, depart
• निर्द्रवन्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: द्रु (धातु) + निर्- (उपसर्ग)

• बहिः: outside
• बहिः: Adhikaraṇa (देश) / गत्यर्थ-निर्देश
• Type: Indeclinable
• Root: बहिः

• बिलम्: hole, burrow
• बिलम्: Karma (गत्यर्थे गन्तव्य-देशः)
• Type: Noun
• Root: बिल (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Apotropaic healing power against head-afflictions/yakṣma-agents

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: bhayankara