Sukta 8

Mantra 1

यक्ष्मनिवारणम्। १५ विराडनुष्टुप्, २१ विराट् पथ्याबृहती, २२ पथ्यापङ्क्तिः। शी॒र्ष॒क्तिं शी॑र्षाम॒यं क॑र्णशू॒लं वि॑लोहि॒तम्। सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे

डोकेदुखी, शिरोरोग, कानातील तीव्र शूल, आणि रक्तिम (रक्तस्रावी) विकार—तुझ्या शिराशी संबंधित सर्व रोग आम्ही मंत्रबळाने बाहेर, दूर, हाकलून देतो.

Mantra 2

कर्णा॑भ्यां ते॒ कङ्कू॑षेभ्यः कर्णशू॒लं वि॒सल्पकम्। सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे

तुझ्या दोन्ही कानांतून, कानांच्या मार्गांतून—कानातील शूल आणि पसरत-सरकत जाणारा विकार—तुझ्या शिराशी संबंधित सर्व रोग आम्ही मंत्रबळाने बाहेर, दूर, हाकलून देतो.

Mantra 3

यस्य॑ हे॒तोः प्र॒च्यव॑ते॒ यक्ष्मः॑ कर्ण॒त आ॑स्य॒तः । सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे

ज्या कोणत्याही कारणाने यक्ष्मा घसरून बाहेर पडतो—कानातून किंवा मुखातून—तुझ्या शिराशी संबंधित सर्व रोग आम्ही मंत्रबळाने बाहेर, दूर, हाकलून देतो.

Mantra 4

यः कृ॒णोति॑ प्र॒मोत॑म॒न्धं कृ॒णोति॒ पूरु॑षम्। सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे

जो मनुष्याला कोसळवतो, जो त्याला आंधळा करतो—हे (रोगा)! तुझा शिरोभागाशी संबंधित सर्व रोग आम्ही मंत्रबळाने बाहेर, दूर हाकलून देतो।

Mantra 5

अ॒ङ्ग॒भे॒दम॑ङ्गज्व॒रं वि॑श्वा॒ङ्ग्यंऽ वि॒सल्प॑कम्। सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे

अंग-भेदक वेदना, अंगांचा ज्वर, सर्वांग-व्यापी व्याधी आणि ‘विसल्पक’—तुझे सर्व प्रकारचे शिरोरोग, हे रोगा! आम्ही मंत्रबळाने बाहेर काढून, दूर हाकलतो.

Mantra 6

यस्य॑ भी॒मः प्र॑तीका॒श उ॑द्वे॒पय॑ति॒ पूरु॑षम्। त॒क्मानं॑ वि॒श्वशा॑रदं ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे

ज्याचा भीषण प्रताप पुरुषाला थरथर कापवितो—सर्व शरद्‌ऋतूंभर टिकणारा तो तक्ष्मन् (ज्वर) — आम्ही मंत्रबळाने त्याला बाहेर काढतो आणि देहाबाहेर हाकलून देतो.

Mantra 7

य ऊ॒रू अ॑नु॒सर्प॒त्यथो॒ एति॑ ग॒वीनि॑के । यक्ष्मं॑ ते अ॒न्तरङ्गे॑भ्यो ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे

जो उरू (मांड्या) अनुषंगाने सरपटत जातो आणि कूस/जांघ-संधी (गवीनिके) मध्येही शिरतो—तो यक्ष्म (क्षयरोग) तुझ्या अंतरंग अवयवांतून आम्ही मंत्रबळाने बाहेर काढतो आणि बाहेर हाकलून देतो.

Mantra 8

यदि॒ कामा॑दपका॒माद्धृद॑या॒ज्जाय॑ते॒ परि॑ । हृ॒दो ब॒लास॒मङ्गे॑भ्यो ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे

जर कामामुळे किंवा अकाम/अडथळा आलेल्या कामामुळे ते हृदयातून उत्पन्न होऊन सर्वत्र पसरते—हृदयातील तो बलास (कफरोग) — आम्ही त्याला अंगांमधून मंत्रबळाने बाहेर काढतो आणि बाहेर हाकलून देतो.

Mantra 9

ह॒रि॒माणं॑ ते॒ अङ्गे॑भ्यो॒ऽप्वाम॑न्त॒रोदरा॑त्। य॒क्ष्मो॒धाम॒न्तरा॒त्मनो॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे

तुझ्या अंगांमधून हरिमाण (पिवळेपणा), पोटाच्या आतून अप्वा, आणि आत्म्याच्या आतून यक्ष्माचा स्थिर धाम—आम्ही मंत्रबळाने बाहेर काढतो व दूर हाकलून देतो.

Mantra 10

आसो॑ ब॒लासो॒ भव॑तु॒ मूत्रं॑ भवत्वा॒मय॑त्। यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत्

हा बलास (कफ) मूत्र होवो; रोगरूपातून बदलून त्यातच प्रवाहित होवो. तुझ्यातून सर्व यक्ष्मांचे विष मी उच्चारून बाहेर काढले आहे.

Mantra 11

ब॒हिर्बिलं॒ निर्द्र॑वतु॒ काहा॑बाहं॒ तवो॒दरा॑त्। यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत्

छिद्रातून बाहेर काहाबाह (रोग/दोष) तुझ्या उदरातून वाहत निघून जावो. तुझ्यातून सर्व यक्ष्मांचे विष मी उच्चारून बाहेर काढले आहे.

Mantra 12

उ॒दरा॑त् ते क्लो॒म्नो नाभ्या॒ हृद॑या॒दधि॑ । यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत्

तुझ्या उदरातून, क्लोमन (kloman) मधून, नाभीतून, आणि हृदयाच्या वरच्या भागातून—तुझ्यातून सर्व यक्ष्मांचे विष मी उच्चारून बाहेर काढले आहे.

Mantra 13

याः सी॒मानं॑ विरु॒जन्ति॑ मू॒र्धानं॒ प्रत्य॑र्ष॒नीः । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्

ज्या-ज्या आक्रमक शक्ती डोक्याच्या सीमारेषा/सीवन (सीमान) भागाला फाडतात, त्या—अहिंसक, निरामय होऊन—निर्द्रवित होवोत; बिल (छिद्र) मार्गे बाहेर निघून जावोत.

Mantra 14

या हृद॑यमुप॒र्षन्त्य॑नुत॒न्वन्ति॒ कीक॑साः । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्

ज्या-ज्या हृदयावर दाब देतात आणि बरगड्यां (कीकसा) सोबत पसरतात, त्या—अहिंसक, निरामय होऊन—निर्द्रवित होवोत; बिल (छिद्र) मार्गे बाहेर निघून जावोत.

Mantra 15

याः पा॒र्श्वे उ॑प॒र्षन्त्य॑नु॒निक्ष॑न्ति पृ॒ष्टीः । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्

ज्या स्त्री-शक्ती पार्श्वावर दाब देतात आणि मागोमाग येऊन पाठीवर चिकटतात—त्या अहिंसक, निरामय होऊन बाहेरच्या बिलाकडे धावून निघून जावोत.

Mantra 16

यास्ति॒रश्ची॑रुप॒र्षन्त्य॑र्ष॒णीर्व॒क्षणा॑सु ते । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्

ज्या स्त्री-शक्ती आडव्या रीतीने पसरून तुझ्या सांध्यांवर, तुझ्या वक्षणांवर (कुशी/जांघेचा मूलभाग) दाब देतात—त्या अहिंसक, निरामय होऊन बाहेरच्या बिलाकडे धावून निघून जावोत.

Mantra 17

या गुदा॑ अनु॒सर्प॑न्त्या॒न्त्राणि॑ मो॒हय॑न्ति च । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्

जी (रोगिणी/कृमी) गुदातून सरपटत येऊन आतडीही मोहून व्याकुळ करते—ती अहिंसक, निरामय होऊन बाहेरच्या बिळाकडे धावून निघून जावो.

Mantra 18

या म॒ज्ज्ञो नि॒र्धय॑न्ति॒ परूं॑षि विरु॒जन्ति॑ च । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्

जी (रोगिणी/कृमी) मज्जा शोषून घेते आणि सांधेही फोडून चुरडते—ती अहिंसक, निरामय होऊन बाहेरच्या बिळाकडे धावून निघून जावो.

Mantra 19

ये अङ्गा॑नि॒ म॒दय॑न्ति॒ यक्ष्मा॑सो रोप॒णास्तव॑ । यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत्

जे यक्ष्मा अवयवांना उन्मत्त करतात—तेच तुझे ‘रोपण’ (उपचारक/चिकित्सक) आहेत. सर्व यक्ष्मांचे विष—तुझ्यापासून—मी उच्चारून दूर घालविले आहे.

Mantra 20

वि॒स॒ल्पस्य॑ विद्र॒धस्य॑ वातीका॒रस्य॑ वाल॒जेः । यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत्

तुझ्यापासून—विसल्प, विद्रध (फोड/गाठ), वातीकाऱ (वात निर्माण करणारा), वालज (केसांपासून उत्पन्न) रोग; तसेच यक्ष्मा (क्षय) यांच्या सर्व प्रकारांचे—विष मी उच्चारून बाहेर काढले आहे, दूर केले आहे.

Mantra 21

पादा॑भ्यां ते॒ जानु॑भ्यां॒ श्रोणि॑भ्यां॒ परि॒ भंस॑सः । अनू॑कादर्ष॒णीरु॒ष्णिहा॑भ्यः शी॒र्ष्णो रोग॑मनीनशम्

तुझ्या पायांपासून, तुझ्या गुडघ्यांपासून, तुझ्या श्रोणीपासून—नितंबांच्या सभोवतीपासून; मणक्यापासून, खांद्यांपासून, बरगड्यांपासून; आणि शिरापासून—मी रोग नाहीसा केला, दूर केला.

Mantra 22

सं ते॑ शी॒र्ष्णः क॒पाला॑नि॒ हृद॑यस्य च॒ यो वि॒धुः । उ॒द्यन्ना॑दित्य र॒श्मिभिः॑ शी॒र्ष्णो रोग॑मनीनशोऽङ्गभे॒दम॑शीशमः

तुझ्या शिराच्या कपाल-हाडांचे सांधे पुन्हा नीट जुळले; आणि हृदयात जो विकार झाला होता तोही निवळला. हे उदय पावणाऱ्या आदित्या! तुझ्या किरणांसह उगवून तू शिरातून रोग हाकलून दिलास; अंगभेद करणारी ती वेदना आम्ही शांत करून उतरवली आहे.