Adhyaya 96
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
Upa-parva: Tīrthayātrā-Itihāsa (Puṣkara-Śapatha Episode)
Bhīṣma introduces an old itihāsa connected to pilgrimage and oath-making. A large assembly of sages and renowned figures undertake a tīrtha circuit, visiting sacred waters and bathing at Brahmasaras. During foraging for lotus-related items (bisa/mṛṇāla), they witness Agastya’s puṣkara being taken from a lake; Agastya confronts the group, suspects wrongdoing, and laments a perceived decline of dharma in society. The assembly denies theft and, to establish credibility, multiple ṛṣis and royal exemplars pronounce conditional oaths/curses specifying undesirable social, ritual, and reputational outcomes for “whoever took the puṣkara.” Indra (Śakra) then addresses Agastya, offering a countervailing assurance: the taker should instead gain Vedic learning, religious merit, and access to Brahmā’s abode, asserting that the act was motivated by a desire to hear dharma rather than by greed. Agastya accepts the explanation, receives the lotus back, and the pilgrimage continues. The chapter concludes with a phalaśruti: recitation and contemplation of this account is said to confer well-being, avert misfortune, and support auspicious outcomes, framing the narrative as both ethical instruction and ritual-textual merit.
Chapter Arc: शरशय्या पर लेटे भीष्म युधिष्ठिर को गृहस्थ-धर्म के सूक्ष्म रहस्य की ओर ले जाते हैं—विशेषतः श्राद्ध-भोजन, व्रत-पालन और ‘प्रतिग्रह’ (दान-ग्रहण) के छिपे हुए दोषों पर। → भीष्म बताते हैं कि वेदोक्त व्रतों से च्युत आचरण करने वाले ब्राह्मणों का श्राद्ध-भोजन और दान-ग्रहण धर्म को दूषित कर सकता है; फिर कथा-प्रसंग में वृषादर्भि/राजा और सप्तर्षियों का संवाद उठता है, जहाँ राज-दान ‘मधु-सा’ दिखकर भी ‘विष-सा’ परिणाम देने वाला कहा जाता है। → सप्तर्षि राजा के प्रलोभन को अस्वीकार करते हुए प्रतिग्रह को विषोपम घोषित करते हैं—‘राज्ञां प्रतिग्रहो… विषोपमः’; आगे इन्द्र भिक्षु-वेष में परीक्षा लेकर तपस्वियों के वैराग्य, सत्य और संयम की कसौटी करता है, और छिपाए गए मृणाल/बिस (मृणाल-तंतु) दिखाकर परीक्षा का रहस्य प्रकट करता है। → परीक्षा का उद्देश्य स्पष्ट होता है—भगवत्-स्वभाव वाले महर्षियों की निष्कलुषता और प्रतिग्रह-त्याग की महिमा; भीष्म गृहस्थ को संयम, पवित्र-पाठ, ऋत-वचन, नियत-आहार जैसे नियमों का उपदेश देते हैं और कथा-कीर्तन के फल (यश, अर्थ, देव-ऋषि-पितृ-प्रसन्नता) का प्रतिपादन करते हैं। → युधिष्ठिर के सामने प्रश्न खुला रह जाता है कि गृहस्थ-धर्म में आवश्यक दान-व्यवहार और प्रतिग्रह के विष-तुल्य खतरे के बीच संतुलन कैसे साधा जाए।
Shlokas
Verse 1
०४८ श्यु 8 त्रिनववतितमो<्थ्याय: गृहस्थके धर्मोका रहस्य
ຢຸທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ທ່ານປູ່! ຖ້າບຸລຸດທະວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ) ຜູ້ກຳລັງຮັກສາວຣະຕະ ກິນອາຫານບູຊາ (ຮະວິສ) ເພື່ອສະໜອງຄຳຂໍຂອງພຣາຫມະນ, ຄວນຕັດສິນຢ່າງໃດ? ໃນກໍລະນີນີ້ ຄວນຮັກສາວຣະຕະໃຫ້ບໍ່ດ່າງພ້ອຍ ຫຼືຄວນຍອມຕາມຄວາມປາດຖະໜາຂອງພຣາຫມະນ ເພາະຄວາມເຄົາລົບແລະໜ້າທີ່?»
Verse 2
भीष्म उवाच अवेदोत्तव्रताश्चैव भुज्जाना: कामकारणे । वेदोक्तेषु तु भुज्जाना व्रतलुप्ता युधिष्ठिर
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ບາງຄົນກິນເພາະຄວາມຢາກລ້ວນໆ ຖືວຣະຕະແລະຂໍ້ຫ້າມທີ່ບໍ່ອີງຕາມເວດ. ແຕ່ແມ່ນແຕ່ຜູ້ທີ່ກິນພຽງສິ່ງທີ່ເວດກຳນົດ ກໍຍັງຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ຜູ້ທຳລາຍວຣະຕະ’ ໂອ ຢຸທິສຖິຣາ, ເມື່ອເຂົາລະທິ້ງວິໄນແລະເຈດຕະນາຂອງວຣະຕະ.»
Verse 3
भीष्मजीने कहा--युधिष्छिर! जो वेदोक्त व्रतका पालन नहीं करते, वे ब्राह्मणकी इच्छापूर्तिके लिये श्राद्धमें भोजन कर सकते हैं; किंतु जो वैदिक व्रतका पालन कर रहे हों, वे यदि किसीके अनुरोधसे श्राद्धका अन्न ग्रहण करते हैं तो उनका व्रत भंग हो जाता है ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣາ! ຜູ້ທີ່ບໍ່ຖືວຣະຕະຕາມເວດ ອາດກິນອາຫານພິທີສຣາດທະເພື່ອສະໜອງຄວາມປາດຖະໜາຂອງພຣາຫມະນໄດ້; ແຕ່ຜູ້ທີ່ກຳລັງຖືວຣະຕະແບບເວດິກ ຖ້າຮັບອາຫານສຣາດທະຕາມຄຳຂໍຂອງໃຜກໍຕາມ ວຣະຕະຂອງເຂົາຈະຂາດຂອງ.» ຢຸທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ທ່ານປູ່! ຄົນທົ່ວໄປເອີ້ນການອົດອາຫານ (ອຸປະວາສະ) ວ່າ ‘ຕະປະ’ (tapas). ທ່ານເຫັນຢ່າງໃດໃນເລື່ອງນີ້? ຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາຮູ້ວ່າ ການອົດອາຫານຢ່າງດຽວແມ່ນຕະປະແທ້ຫຼືຍັງມີຮູບແບບອື່ນຂອງຕະປະອີກ?»
Verse 4
भीष्म उवाच मासार्धमासोपवासाद् यत् तपो मन्यते जन: । आत्मतन्त्रोपघाती यो न तपस्वी न धर्मवित्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ! ຜູ້ໃດທີ່ເຫັນວ່າຕະປະແມ່ນພຽງການອົດອາຫານຄື່ງເດືອນ ຫຼືໜຶ່ງເດືອນ ຜູ້ນັ້ນພຽງແຕ່ທຳຮ້າຍຮ່າງກາຍຕົນໂດຍບໍ່ມີປະໂຫຍດ. ຜູ້ທີ່ເຮັດຕາມໃຈຕົນ ແລະທຳລາຍຕົນເອງແບບນີ້ ບໍ່ແມ່ນນັກຕະປະທີ່ແທ້ ແລະບໍ່ແມ່ນຜູ້ຮູ້ທຳ.»
Verse 5
त्यागस्य चापि सम्पत्ति: शिष्यते तप उत्तमम् | सदोपवासी च भवेद् ब्रह्मचारी तथैव च
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຄວາມມັ່ງຄັ່ງທີ່ແທ້ຂອງການສະຫຼະ (ຕຽກ) ຖືກສອນວ່າເປັນຕະປະອັນສູງສຸດ. ຄວນດຳລົງຊີວິດດ້ວຍການສຳລວມໃນອາຫານຢ່າງສະເໝີ ແລະຄວນເປັນພຣະຫມະຈາຣິນ—ມີວິໄນໃນພຣະຫມະຈັນທະ ແລະຄວາມປະພຶດ.»
Verse 6
कुट॒म्बिको धर्मकाम: सदास्वप्रश्चन मानव:
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ຄອບຄົວຜູ້ອຸທິດໃຈໃຫ້ແກ່ທຳມະ ແລະການແສວຫາສິ່ງທີ່ຖືກຕ້ອງ ຄວນດຳລົງຊີວິດເປັນມະນຸດມີວິໄນ—ຄວບຄຸມຕົນເອງເສມອ ແລະລະມັດລະວັງໃນການປະພຶດ»។
Verse 7
अमांसाशी सदा च स्यातू् पवित्र च सदा पठेत् । ऋतवादी सदा च स्यान्नियतश्न सदा भवेत्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຄວນງົດເນື້ອສັດເສມອ ແລະຄວນສວດ/ອ່ານສິ່ງທີ່ຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດເປັນປະຈຳ. ຄວນເວົ້າຄວາມຈິງເສມອ ແລະຄວນມີວິໄນ ພ້ອມການຈຳກັດຕົນໃນການກິນຢູ່ເສມອ»។
Verse 8
विघसाशी कथं च स्याद् सदा चैवातिथिप्रिय: । अमृताशी सदा च स्यात् पवित्री च सदा भवेत्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຈະເຮັດແນວໃດຈຶ່ງເປັນຜູ້ກິນແຕ່ຂອງທີ່ເຫຼືອຫຼັງຈາກໄດ້ລ້ຽງຜູ້ອື່ນແລ້ວ ແລະຮັກການຕ້ອນຮັບແຂກເສມອ? ຈະເຮັດແນວໃດຈຶ່ງດຳລົງຊີວິດດຸດດື່ມອະມຣິຕະ ແລະກາຍເປັນຜູ້ຊຳລະຕົນໃນການປະພຶດຢູ່ເສມອ?»
Verse 9
धर्मपालनकी इच्छासे ही उसको स्त्री आदि कुटुम्बका संग्रह करना चाहिये (विषयभोगके लिये नहीं)। ब्राह्मणको उचित है कि वह सदा जाग्रत् रहे
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວຖາມວ່າ: «ໂອ ພະມະຫາກະສັດ, ພຣາຫມັນຈະເປັນຜູ້ອົດອາຫານເສມອ ແລະເປັນພຣະຫມະຈາຣີ (ຖືພົມຈັນ) ໄດ້ແນວໃດ? ອີກທັງ ຈະເປັນ vighasāśin—ຜູ້ກິນແຕ່ຂອງທີ່ເຫຼືອຫຼັງຈາກຜູ້ອື່ນ—ແລະຈະເປັນຜູ້ອຸທິດໃຈຕໍ່ການຕ້ອນຮັບແຂກໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 10
भीष्म उवाच अन्तरा सायमाशं च प्रातराशं च यो नर: । सदोपवासी भवति यो न भुंक्तेडन्तरा पुन:
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດບໍ່ກິນຫຍັງໃນຊ່ວງລະຫວ່າງອາຫານແລງ ແລະອາຫານເຊົ້າ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນດັ່ງຜູ້ອົດອາຫານເສມອ—ເພາະບໍ່ໄດ້ກິນຊ້ຳໃນຊ່ວງກາງນັ້ນ»។
Verse 11
भीष्मजीने कहा--युधिष्ठिर! जो मनुष्य केवल प्रात:काल और सायंकाल ही भोजन करता है, बीचमें कुछ नहीं खाता, उसे सदा उपवासी समझना चाहिये ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ! ຜູ້ໃດກິນອາຫານແຕ່ເວລາເຊົ້າ ແລະ ເວລາແລງ ບໍ່ກິນຫຍັງໃນຊ່ວງກາງ ຄວນຖືວ່າເປັນຜູ້ອົບວາດ (ອົບອາຫານ) ຢູ່ເສມອ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຜູ້ໃດເຂົ້າຫາພັນລະຍາອັນຊອບທຳ ແຕ່ໃນລະດູທີ່ເໝາະແກ່ການກໍ່ກຳເນີດ ກໍຄວນນັບວ່າເປັນພຣະຫມະຈາຣິນ (ຜູ້ຮັກສາຄວາມສຳລວມ). ແລະຜູ້ທີ່ຕັ້ງໃຈໃນການໃຫ້ທານ ຄວນເຂົ້າໃຈວ່າເປັນຜູ້ຍຶດສັດຈະຢູ່ເສມອ»។
Verse 12
अभक्षयन् वृथा मांसममांसाशी भवत्युत । दानं ददत् पवित्री स्यादस्वप्नश्न दिवास्वपन्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດບໍ່ກິນຊີ້ນ ຜູ້ນັ້ນແທ້ຈິງແມ່ນຜູ້ບໍ່ກິນຊີ້ນ. ຜູ້ໃດໃຫ້ທານຢູ່ເສມອ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບໍລິສຸດ. ແລະຜູ້ໃດບໍ່ນອນກາງເວັນ ກໍຖືວ່າເປັນຜູ້ຕື່ນຢູ່ເສມອ»។
Verse 13
भृत्यातिथिषु यो भुंक्ते भुक्तवत्सु नर: सदा | अमृतं केवल भुंक्ते इति विद्धि युधिछ्चिर
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ, ຈົ່ງຮູ້ໄວ້: ຜູ້ໃດກິນອາຫານກໍ່ຕໍ່ເມື່ອບໍລິວານຂອງຕົນ ແລະ ແຂກອາຄັນຕິໄດ້ກິນແລ້ວ ຜູ້ນັ້ນຄວນຖືວ່າເປັນຜູ້ກິນແຕ່ອະມຣິຕະ (ນ້ຳອະມະຕະ) ເທົ່ານັ້ນ»។
Verse 14
अभुक्तवत्सु नाक्षाति ब्राह्मणेषु तु यो नर: । अभोजनेन तेनास्य जित: स्वर्गों भवत्युत,जबतक ब्राह्मण भोजन नहीं कर लें तबतक जो अन्न ग्रहण नहीं करता, वह मनुष्य अपने उस व्रतके द्वारा स्वर्गलोकपर विजय पाता है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດບໍ່ກິນອາຫານ ໃນຂະນະທີ່ພຣາຫມະນະຍັງບໍ່ໄດ້ກິນ—ຜູ້ທີ່ສຳລວມຕົນຈົນກວ່າພວກເຂົາຈະໄດ້ຮັບອາຫານ—ດ້ວຍວິໄນນັ້ນເອງ ຍ່ອມເຫມືອນໄດ້ຊະນະສະຫວັນ»។
Verse 15
देवेभ्यश्न पितृभ्यश्न संश्रितेभ्यस्तथैव च | अवशिष्टनि यो भुंक्ते तमाहुर्विघसाशिनम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດຖວາຍອາຫານກ່ອນແກ່ເທວະດາ ແລະ ແກ່ປິຕຣະ (ບັນພະບຸລຸດ) ພ້ອມທັງແບ່ງໃຫ້ຜູ້ທີ່ພຶ່ງພາຕົນເພື່ອການດຳລົງຊີວິດ ແລ້ວຈຶ່ງກິນສ່ວນທີ່ເຫຼືອ—ຜູ້ນັ້ນເຂົາເອີ້ນວ່າ ‘ວິຄະສາຊິນ’ ຜູ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍສ່ວນທີ່ເຫຼືອຫຼັງການແບ່ງປັນອັນຊອບທຳ»។
Verse 16
तेषां लोका हा[पर्यन्ता: सदने ब्रह्मण: स्मृता: । उपस्थिता हृप्सरसो गन्धर्वैश्व जनाधिप
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂລກຂອງພວກເຂົາ ຖືກຈື່ຈຳວ່າ ແຜ່ກວ້າງໄປຮອດຖິ່ນພຳນັກຂອງພຣະພຣະຫມາ (Brahmā) ໂດຍແທ້. ທີ່ນັ້ນ ໂອ ກະສັດແຫ່ງມະນຸດ, ອັບສະຣາ (Apsarā) ຢືນຄອຍຮັບໃຊ້ ແລະ ຄັນທະວະ (Gandharva) ກໍຢູ່ຄຽງຂ້າງ».
Verse 17
नरेश्वर! जो देवताओं, पितरों और आश्रितोंको भोजन करानेके बाद बचे हुए अन्नको ही स्वयं भोजन करता है उसे विघसाशी कहते हैं। उन मनुष्योंको ब्रह्मधाममें अक्षय लोकोंकी प्राप्ति होती है तथा गन्धर्वोंसहित अप्सराएँ उनकी सेवामें उपस्थित होती हैं ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ກະສັດ, ຜູ້ໃດທີ່ກ່ອນອື່ນໃຫ້ອາຫານແກ່ເທວະ, ປິຕຣະ (ບັນພະບຸລຸດ) ແລະຜູ້ທີ່ພຶ່ງພາຕົນ, ແລ້ວຈຶ່ງກິນແຕ່ອາຫານທີ່ເຫຼືອ, ຜູ້ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ‘ວິຄະສາຊິນ’ (vighasāśin) — ຜູ້ກິນຂອງເຫຼືອ. ຄົນເຊັ່ນນັ້ນໄດ້ຮັບໂລກອັນບໍ່ສິ້ນສຸດໃນພຣະພຣະຫມາທາມ (Brahma-dhāma), ແລະ ອັບສະຣາ ພ້ອມດ້ວຍ ຄັນທະວະ ຢືນຄອຍຮັບໃຊ້ພວກເຂົາ. ຜູ້ໃດທີ່ແບ່ງສ່ວນອາຫານໃຫ້ປິຕຣະ ພ້ອມກັບເທວະ ແລະແຂກ ແລ້ວຈຶ່ງກິນເອງ—ໃນໂລກນີ້ພວກເຂົາຊື່ນບານກັບລູກແລະຫຼານ, ແລະເມື່ອຕາຍໄປ ຈະເຖິງຄະຕິອັນສູງສຸດ ບໍ່ມີສິ່ງໃດເທົ່າທຽມ».
Verse 18
युधिषछ्िर उवाच ब्राह्मणेभ्य: प्रयच्छन्ति दानानि विविधानि च । दातृप्रतिग्रहीत्रोवं को विशेष: पितामह
ຢຸທິສະຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ທ່ານປູ່ (ພິຕາມະຫະ), ຜູ້ຄົນມອບທານຫຼາຍຢ່າງໃຫ້ແກ່ພຣາຫມະນ. ລະຫວ່າງຜູ້ໃຫ້ທານ ແລະຜູ້ຮັບທານ ມີຄວາມແຕກຕ່າງສຳຄັນຢ່າງໃດ?»
Verse 19
भीष्म उवाच साधोर्य: प्रतिगृह्लीयात् तथैवासाधुतो द्विज: । गुणवत्यल्पदोष: स्यान्निर्गुणे तु निमज्जति
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ກະສັດ, ພຣາຫມະນຜູ້ຮັບທານ—ຈະຮັບຈາກຄົນດີ ຫຼືຄົນຊົ່ວກໍຕາມ—ຖ້າຮັບຈາກຄົນມີຄຸນທຳ ກໍມີໂທດເພີຍນ້ອຍ. ແຕ່ຖ້າຮັບຈາກຜູ້ບໍ່ມີຄຸນດີ ກໍຈົມລົງໃນບາບ».
Verse 20
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । वृषादर्भेश्व॒ संवादं सप्तर्षीणां च भारत,भारत! इस विषयमें राजा वृषादर्भि और सप्तर्षियोंके संवादरूप एक प्राचीन इतिहासका उदाहरण दिया जाता है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ (Bharata), ໃນເລື່ອງນີ້ກໍມີການຍົກຕົວຢ່າງຈາກປະຫວັດເກົ່າແກ່: ເປັນເລື່ອງຕາມຈາຣີດ ໃນຮູບແບບສົນທະນາ ລະຫວ່າງພຣະຣາຊາ ວຶສາດັຣບີ (Vṛṣādarbhī) ແລະ ຣິຊີເຈັດອົງ (Seven Sages)».
Verse 22
सर्वेषामथ तेषां तु गण्डा भूत् कर्मकारिका । शूद्र: पशुसखश्वैव भर्ता चास्या बभूव ह
ພີສະມະ (Bhīṣma) ກ່າວວ່າ: «ແລ້ວໃນບັນດາຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ກັນດາ (Gaṇḍā) ກາຍເປັນຍິງແຮງງານ ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍການຮັບໃຊ້ດ້ວຍແຮງກາຍ. ແລະ ຊູດຣະ (Śūdra) ຜູ້ໜຶ່ງ—ຜູ້ດູແລສັດ—ກໍໄດ້ເປັນສາມີຂອງນາງດ້ວຍ».
Verse 23
ते च सर्वे तपस्यन्त: पुरा चेरुर्महीमिमाम् | समाधिनोपशिक्षन्तो ब्रह्मलोक॑ सनातनम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແລະພວກເຂົາທັງໝົດ ປະພຶດຕະປະສະຍາ ເຄີຍພາກັນພະເດີນຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນນີ້. ໂດຍສະມາທິອັນເລິກຊຶ້ງ ພວກເຂົາຝຶກຝົນຕົນເອງໃຫ້ມຸ່ງໄປສູ່ ພຣະໂລກພຣະພຣະຫມ (Brahma-loka) ອັນອະມະຕະ».
Verse 24
एक समयकी बात है, कश्यप, अत्रि, वसिष्ठ, भरद्वाज, गौतम, विश्वामित्र, जमदग्नि और पतिव्रता देवी अरुन्धती--ये सब लोग समाधिके द्वारा सनातन ब्रह्मलोकको प्राप्त करनेकी इच्छासे तपस्या करते हुए इस पृथ्वीपर विचर रहे थे। इन सबकी सेवा करनेवाली एक दासी थी, जिसका नाम था “गण्डा'। वह पशुसख नामक एक शूद्रके साथ व्याही गयी थी (पशुसख भी इन्हीं महर्षियोंके साथ रहकर सबकी सेवा किया करता था) || २१-- २३ || अथाभवदनावृष्टिमहती कुरुनन्दन । कृच्छुप्राणो&भवद् यत्र लोको<यं वै क्षुधान्वित:,कुरुनन्दन! एक बार पृथ्वीपर दीर्घकालतक वर्षा नहीं हुई। जिससे अकाल पड़ जानेके कारण यह सारा जगत् भूखसे पीड़ित रहने लगा। लोग बड़ी कठिनाईसे अपने प्राणोंकी रक्षा करते थे
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນຄວາມຊື່ນບານແຫ່ງວົງກູຣຸ, ຄັ້ງໜຶ່ງເຄີຍເກີດການຂາດຝົນຢ່າງໃຫຍ່. ໃນເວລານັ້ນ ໂລກທັງປວງຖືກທຸກທ້ອນດ້ວຍຄວາມອຶດຫິວ ແລະຜູ້ຄົນຮັກສາລົມຫາຍໃຈໄວ້ໄດ້ດ້ວຍຄວາມລຳບາກຢ່າງຍິ່ງ».
Verse 25
कम्मिंश्रिच्च पुरा यज्ञे शैब्येन शिबिसूनुना । दक्षिणार्थेड्थ ऋत्विग्भ्यो दत्त: पुत्र: पुरा किल,पूर्वकालमें शिबिके पुत्र शैब्यने किसी यज्ञमें दक्षिणाके रूपमें अपना एक पुत्र ही ऋत्विजोंको दे दिया था
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນການບູຊາ (ຍັດ) ໃນອະດີດ ຊາຍບະ (Śaibya) ບຸດຂອງ ຊິບິ (Śibi) ໄດ້ມອບບຸດຂອງຕົນເອງໃຫ້ແກ່ພຣະປະໂລຫິດຜູ້ປະກອບພິທີ (ṛtvij) ເປັນຄ່າບູຊາ ດັກຊິນາ (dakṣiṇā)».
Verse 26
अस्मिन् काले5थ सोल्पायुर्दिष्टान्तमगमत् प्रभु: । ते त॑ क्षुधाभिसंतप्ता: परिवार्योपतस्थिरे
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນເວລານັ້ນ ເຈົ້າຊາຍນ້ອຍ—ຜູ້ມີອາຍຸສັ້ນຕາມພຣະລິຂິດ—ໄດ້ພົບຈຸດຈົບຂອງຕົນ. ບັນດາລະສີ ຖືກທຸກທ້ອນດ້ວຍຄວາມອຶດຫິວ ຈຶ່ງພາກັນມາລ້ອມຮອບສົບເດັກນ້ອຍນັ້ນ ແລະຢືນລ້ອມວົງ».
Verse 27
वृषादार्थिर्वाच (प्रतिग्रहो ब्राह्मणानां सृष्टा वृत्तिरनिन्दिता ।) प्रतिग्रहस्तारयति पुष्टिवैं प्रतिगृह्मुताम् मयि यद् विद्यते वित्त तद् वृणुध्वं तपोधना:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ວຶສາດາຣພິໄດ້ກ່າວ—«ສໍາລັບພຣາຫມັນ ການຮັບຂອງຖວາຍ (pratigraha) ໄດ້ຖືກກໍານົດເປັນວິທີດໍາລົງຊີວິດທີ່ບໍ່ມີຄໍາຕໍານິ. ການຮັບນັ້ນຊ່ວຍກູ້ຜູ້ຮັບໃຫ້ພົ້ນຈາກທຸກຂ໌ເຊັ່ນ ທຸກຂ໌ອົດຢາກ ແລະ ຄວາມອຶດຫິວ ແລະເປັນທາງໃຫ້ເກີດຄວາມອຸດົມສົມບູນ ແລະ ການບໍາລຸງ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ມີຊັບເປັນຕະບະ, ຈົ່ງຮັບເອົາຊັບທັງໝົດທີ່ຢູ່ກັບຂ້ອຍ—ຈົ່ງຮັບໄປ»។
Verse 28
प्रियो हि मे ब्राह्मणो याचमानो दद्यामहं वो<श्चवतरीसहस्रम् । एकैकश: सवृषा: सम्प्रसूता: सर्वेषां वै शीघ्रगा: श्वेतरोमा:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ພຣາຫມັນຜູ້ມາຂໍຈາກຂ້ອຍ ແມ່ນຜູ້ທີ່ຂ້ອຍຮັກແພງຢ່າງແທ້ຈິງ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍພ້ອມຈະໃຫ້ແກ່ແຕ່ລະທ່ານ ລາຍິງ (she-mule) ພັນຕົວ; ແລະແກ່ທຸກທ່ານ ຂ້ອຍພ້ອມຈະຖວາຍງົວທີ່ແລ່ນໄວ ຂົນຂາວ ເກີດລູກແລ້ວ ພ້ອມງົວຜູ້.»
Verse 29
कुलंभराननडुह: शतं शतान् धुर्यान् श्वेतान् सर्वशो5हं ददामि । प्रष्ाहीनां पीवराणां च ताव- दग्रया गृष्ट्यो धेनव: सुव्रताश्ष
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍໃຫ້—ໃນທຸກປະການ—ງົວຜູ້ລາກງານສີຂາວທີ່ແຂງແຮງ ເປັນຮ້ອຍໆ ເປັນພັນໆ ສັດທີ່ເໝາະຈະຮັບພາລະຂອງເຮືອນ. ແລະຂ້ອຍກໍໃຫ້ງົວນົມຊັ້ນດີ: ອາຍຸນ້ອຍ ອ້ວນດີ ເພິ່ງເກີດລູກຄັ້ງທໍາອິດ ມີນິໄສດີ ແລະຖືວິນັຍດີ—ເປັນງົວທີ່ໃຫ້ນົມຫຼາຍ.»
Verse 30
वरान् ग्रामान् व्रीहिरसं यवांश्व रत्नं चान्यद् दुर्लभ कि ददानि | नास्मिन्नभक्ष्ये भावमेवं कुरुध्व॑ पुष्टयर्थ व: कि प्रयच्छाम्यहं वै
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ນອກເໜືອຈາກນີ້ ຂ້ອຍຍັງສາມາດຖວາຍບ້ານເມືອງອັນດີ, ເຂົ້າ ແລະນ້ໍາຫຼ້ຽງຊີວິດຂອງມັນ, ຂ້າວບາເລ (yava), ເພັດນິລະມະນີ ແລະຂອງຫາຍາກອື່ນໆ. ຈົ່ງບອກຂ້ອຍ—ຂ້ອຍຄວນໃຫ້ຫຍັງແກ່ພວກທ່ານ? ຢ່າໃຫ້ໃຈໄປຜູກພັນກັບການກິນຂອງຕ້ອງຫ້າມ. ຈົ່ງກ່າວມາ: ເພື່ອບໍາລຸງກາຍຂອງພວກທ່ານ ຂ້ອຍຄວນຖວາຍຫຍັງ?»
Verse 31
ऋषय ऊचु: राजन प्रतिग्रहो राज्ञां मध्वास्वादो विषोपम: । तज्जानमान: कस्मात् त्वं कुरुषे न: प्रलोभनम्
ພວກລິສີກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ການຮັບຂອງຖວາຍຈາກກະສັດ ໃນຕອນຕົ້ນມັນຫວານດັ່ງນ້ໍາເຜິ້ງ, ແຕ່ໃນຜົນສຸດທ້າຍມັນນ່າຢ້ານດັ່ງພິດ. ຮູ້ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ເປັນຫຍັງທ່ານຍັງພະຍາຍາມລໍ້ລວງພວກເຮົາໃຫ້ຕົກໃນການຍົກຍ້າຍໃຈ?»
Verse 32
क्षेत्र हि दैवतमिदं ब्राह्मणान् समुपाश्रितम् । अमलो होष तपसा प्रीत: प्रीणाति देवता:
ແທ້ຈິງແລ້ວ ກາຍນີ້ເປັນທີ່ສະຖິດຂອງເທວະດາ ອັນອາໄສພຣາຫມັນ. ຮ່າງກາຍຂອງພຣາຫມັນເປັນທີ່ພັກພິງຂອງເທວະດາທັງປວງ; ເທວະດາທັງໝົດຢູ່ໃນນັ້ນ. ຖ້າພຣາຫມັນບໍລິສຸດດ້ວຍຕະປະ ແລະມີໃຈພໍໃຈ ກໍຍ່ອມເຮັດໃຫ້ເທວະດາທັງປວງປິຕິຍິນດີ.
Verse 33
अल्वापहि तपो जातु ब्राह्मणस्योपजायते । तद् दाव इव निर्दह्यात् प्राप्तो राजप्रतिग्रह:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຕະປະເພີຍນ້ອຍທີ່ພຣາຫມັນສະສົມໄວ້ ກໍຖືກເຜົາຜານເຫມືອນໄຟປ່າ ເມື່ອເຂົາຮັບຂອງທານຈາກພຣະຣາຊາ.
Verse 34
कुशलं सह दानेन राजन्नस्तु सदा तव | अर्थिभ्यो दीयतां सर्वमित्युक्त्वान्येन ते ययु:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຂໍໃຫ້ພຣະອົງມີຄວາມສຸກສະບາຍເສມອ ພ້ອມກັບທານນີ້. ຂໍໃຫ້ມອບທຸກຢ່າງແກ່ຜູ້ທີ່ມາຂໍຈາກພຣະອົງ” ເວົ້າແລ້ວ ພວກເຂົາກໍໄປຕາມທາງອື່ນ.
Verse 35
तत:ः प्रचोदिता राज्ञा वन॑ गत्वास्य मन्त्रिण: । प्रचीयोदुम्बराणि सम दातु तेषां प्रचक्रिरे,तब राजाकी प्रेरणासे उनके मन्त्री वनमें गये और गूलरके फल तोड़कर उन्हें देनेकी चेष्टा करने लगे
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ໂດຍຖືກກະຕຸ້ນຈາກພຣະຣາຊາ ບັນດາມົນຕີຂອງພຣະອົງໄດ້ໄປສູ່ປ່າ ແລະເລີ່ມເກັບຜົນອຸດຸມບະຣະ (ໝາກຟິກ) ເພື່ອຈະແບ່ງໃຫ້ເທົ່າກັນ.
Verse 36
उदुम्बराण्यथान्यानि हेमगर्भाण्युपाहरन् । भृत्यास्तेषां ततस्तानि प्रग्राहितुमुपाद्रवन्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ແລ້ວພວກເຂົານໍາຜົນອຸດຸມບະຣະ ແລະຜົນໄມ້ອື່ນໆມາດ້ວຍ ໂດຍຍັດທອງໄວ້ຂ້າງໃນ. ຕໍ່ມາ ບັນດາຂ້າຮັບໃຊ້ຂອງພຣະຣາຊາໄດ້ວິ່ງຕາມພວກເຂົາ ເພື່ອຈະສົ່ງມອບຜົນໄມ້ນັ້ນໃຫ້ແກ່ພວກລະສີ.
Verse 37
गुरूणीति विदित्वाथ न ग्राह्माण्यत्रिरब्रवीत् न स्महे मन्दविज्ञाना न स्महे मन्दबुद्धयः
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຂົ້າໃຈດີແລ້ວເຖິງຄວາມປະພຶດອັນຄວນຕໍ່ຜູ້ເຖົ້າແລະຄູອາຈານ ິສີອັດຕຣິຈຶ່ງປະກາດວ່າ: «ສິ່ງນີ້ບໍ່ຄວນຮັບ. ພວກເຮົາບໍ່ໄດ້ທຶບທື່ນໃນການພິຈາລະນາ ແລະບໍ່ໄດ້ທຶບທື່ນໃນປັນຍາ»។ ທ່ານຮູ້ສຶກໄດ້ວ່າໝາກໄມ້ນັ້ນໜັກຜິດປົກກະຕິ ແລະຮູ້ເຈດຕະນາທີ່ຊ່ອນຢູ່ໃນຂອງຂວັນ ຈຶ່ງປະຕິເສດ: ແມ່ນແຕ່ມັນຈະເບິ່ງເຫັນບໍ່ມີພິດໄພ ແຕ່ການຮັບສິ່ງທີ່ປົກປົ່ງດ້ວຍຄວາມໂລບ ຫຼືການຫລອກລວງ ຈະໃຫ້ຜົນຂົມຂື່ນໃນໂລກໜ້າ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ໃດປາຖະໜາຄວາມສຸກທັງໃນໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ ຄວນເຫັນກຳໄລແບບນີ້ວ່າ “ບໍ່ຄວນຮັບ”.
Verse 38
हैमानीमानि जानीम: प्रतिबुद्धा: सम जागृूम । इह होतदुपादत्तं प्रेत्य स्पात् कटुकोदयम् । अप्रतिग्राह्ममेवैतत् प्रेत्पेह च सुखेप्सुना
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ພວກເຮົາຮູ້ວ່າພາຍໃນນີ້ເປັນຄຳ. ພວກເຮົາຕື່ນຮູ້ຢ່າງເຕັມທີ່ ແລະມີສະຕິຮອບຄອບ; ຄວາມເຂົ້າໃຈບໍ່ໄດ້ມືດມົນ. ພວກເຮົາຮູ້ດີວ່າຄຳຖືກຊ່ອນຢູ່ໃນໝາກໄມ້ເຫຼົ່ານີ້. ຖ້າຮັບເອົາຢູ່ນີ້ແລະໃນຍາມນີ້ ຫຼັງຄວາມຕາຍຜົນຂອງມັນຈະສຸກເປັນຄວາມຂົມຂື່ນ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ປາຖະໜາຄວາມສຸກສະບາຍທັງໃນໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ ບໍ່ຄວນຮັບມັນເປັນຂອງຂວັນ»។
Verse 39
हर प्ज् (४ ब्र् कर ४ [४4 वसिष्ठ उवाच शतेन निष्कगणितं सहस्रेण च सम्मितम् । तथा बहु प्रतीच्छन् वै पापिष्ठां पतते गतिम्
ວະສິດຖະກ່າວວ່າ: «ການຮັບນິສກະ (ເຫຼຽນຄຳ) ແມ່ນແຕ່ພຽງໜຶ່ງ ກໍອາດກ່ອນໃຫ້ເກີດໂທດເທົ່າກັບການຮັບໜຶ່ງຮ້ອຍ; ແລະການຮັບໜຶ່ງພັນ ກໍຖືກນັບວ່າໜັກກວ່າອີກ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ໃດຮັບເຫຼຽນແບບນີ້ຫຼາຍໆ ຈະຕົກລົງສູ່ເສັ້ນທາງຊະຕາກຳອັນບາບຫນັກທີ່ສຸດ»។
Verse 40
कश्यप उवाच यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशव: स्त्रिय: । सर्व तन्नालमेकस्य तस्माद् विद्वान् शमं चरेत्
ກັດສະຍະປະກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ຖ້າເຂົ້າ, ເຂົ້າບາເລ, ຄຳ, ຝູງງົວ ແລະຍິງທັງຫມົດໃນແຜ່ນດິນນີ້ ຈະຕົກເປັນຂອງຊາຍຄົນດຽວ ກໍຍັງບໍ່ພໍທີ່ຈະໃຫ້ເຂົາພໍໃຈ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອເຂົ້າໃຈຄວາມຈິງນີ້ ຜູ້ມີປັນຍາຄວນຝຶກຄວາມສະງົບພາຍໃນ ແລະຂັບກັ້ນຄວາມຢາກຂອງໃຈ»។
Verse 41
भरद्वाज उवाच उत्पन्नस्य रुरो: शंंगं वर्धमानस्य वर्धते । प्रार्थना पुरुषस्येव तस्य मात्रा न विद्यते
ພະຣະດວາຊະກ່າວວ່າ: «ເຫມືອນຂອງງູຊື່ ຣຸຣຸ ທີ່ເມື່ອເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ກໍເພີ່ມຂຶ້ນຕາມການເຕີບໃຫຍ່ຂອງມັນ, ຄວາມປາຖະໜາ (ຫຼືການອ້ອນວອນ) ຂອງມະນຸດກໍຂະຫຍາຍຕົວຢູ່ເລື້ອຍໆ; ບໍ່ມີຂອບເຂດຕາຍຕົວໃຫ້ມັນ»។
Verse 42
भरद्वाज बोले--जैसे उत्पन्न हुए मृगका सींग उसके बढ़नेके साथ-साथ बढ़ता रहता है, उसी प्रकार मनुष्यकी तृष्णा सदा बढ़ती ही रहती है, उसकी कोई सीमा नहीं है ।।
ໂຄຕະມະ ກ່າວວ່າ: ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີຊັບສິນ ຫຼື ວັດຖຸໃດທີ່ຈະເຕັມໃຫ້ພໍກັບຄວາມຢາກຂອງມະນຸດໄດ້. ມະນຸດເປັນດັ່ງມະຫາສະໝຸດ—ບໍ່ເຄີຍເຕັມແທ້; ຄວາມປາຖະໜາຍັງຂະຫຍາຍຕໍ່ໄປບໍ່ມີຂອບເຂດ.
Verse 43
विश्वामित्र उवाच काम कामयमानस्य यदा काम: समृध्यते । अथैनमपर: कामस्तृष्णाविध्यति बाणवत्
ວິສະວາມິດຕະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຄົນຜູ້ໃຝ່ຫາຄວາມສຸກ ໄດ້ສົມຫວັງໃນຄວາມຢາກອັນໜຶ່ງ ຄວາມຢາກອື່ນກໍເກີດຂຶ້ນແທນທີ່. ດັ່ງນັ້ນ ຕັນຫາຈຶ່ງຍິງຖືກໃຈຊ້ຳໆ ເຫມືອນລູກສອນ—ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ການປະຕິບັດຕາມກາມບໍ່ໄດ້ດັບຄວາມຢາກ ແຕ່ກັບເພີ່ມພູນມັນ.
Verse 44
(भत्रिरुवाच न जातु काम: कामनामुपभोगेन शाम्यति । हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते ।।
ອະຕຣິ ກ່າວວ່າ: ຄວາມຢາກບໍ່ເຄີຍສົງບົບດ້ວຍການເສບສົມສິ່ງທີ່ຢາກ; ດັ່ງໄຟທີ່ໄດ້ຮັບນ້ຳມັນເນີຍ ຍິ່ງລຸກໂຊນແຮງຂຶ້ນ. ຈະກະດັກອັກນິ (Jagadagni) ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍການບໍ່ຮັບຂອງກຳນັນ ພຣາຫມັນຈຶ່ງຮັກສາຄວາມສຳລວມ ແລະປົກປ້ອງຕະປະ (tapas) ໄດ້ແນ່ນອນ. ຕະປະນັ້ນແຫຼະແມ່ນຊັບທີ່ແທ້ຂອງພຣາຫມັນໃນໂລກນີ້; ແຕ່ຜູ້ທີ່ໂລບຫາຊັບໂລກີ ຊັບແຫ່ງຕະປະນັ້ນຈະໄຫຼຫາຍ ແລະສູນເສຍ.
Verse 45
अरुन्धत्युवाच धर्मार्थ संचयो यो वै द्रव्याणां पक्षसम्मत: । तप:संचय एवेह विशिष्टो द्रव्यसंचयात्
ອະຣຸນທະຕີ ກ່າວວ່າ: ມີຄົນບາງຝ່າຍເຫັນວ່າ ຄວນສະສົມຊັບສິນເພື່ອທຳທຳມະ; ແຕ່ຕາມຄວາມເຫັນຂອງຂ້ອຍ ການສະສົມຕະປະ (tapas) ນັ້ນປະເສີດກວ່າການສະສົມຊັບສິນ.
Verse 46
गण्डोवाच उग्रादितो भयाद् यस्माद् बिभ्यतीमे ममेश्वरा: । बलीयांसो दुर्बलवद् बिभेम्यहमत: परम्
ກັນດະ ກ່າວວ່າ: «ເນື່ອງຈາກຖືກຂູ່ຂົນາດຮຸນແຮງ ຄວາມຢ້ານກໍເກີດຂຶ້ນ; ດັ່ງນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ຜູ້ເປັນນາຍ ແລະຜູ້ປົກປ້ອງຂອງຂ້ອຍ ບັດນີ້ກໍຍັງສັ່ນກົວ. ເຫັນຄົນແຂງແຮງຫວັ່ນໄຫວດັ່ງຄົນອ່ອນແອ ຂ້ອຍກໍຕົກໃຈຢ່າງຫນັກ—ຫນັກກວ່າເກົ່າ».
Verse 47
गण्डाने कहा--मेरे ये मालिक लोग अत्यन्त शक्तिशाली होते हुए भी जब इस भयंकर प्रतिग्रहके भयसे इतना डरते हैं, तब मेरी क्या सामर्थ्य है? मुझे तो दुर्बल प्राणियोंकी भाँति इससे बहुत बड़ा भय लग रहा है ।।
ປະສຸສະຄະ ກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງແລ້ວ ບໍ່ມີຊັບສົມບັດໃດສູງສຸດກວ່າຊັບທີ່ເກີດຈາກການດຳລົງຊີວິດຕາມທຳມະ. ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍເຂົ້າໃຈວ່ານັ້ນແມ່ນຊັບແທ້. ດັ່ງນັ້ນ ເພື່ອຮຽນຮູ້ວິໄນ ແລະ ວິທີການທີ່ຈະໄດ້ມາຊັບທີ່ເກີດຈາກທຳມະນັ້ນ ຂ້ອຍຈຶ່ງຂໍພຶງພາ—ດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມ ແລະ ເທົ່າທີ່ຂ້ອຍຈະເຮັດໄດ້—ໃນການຮັບໃຊ້ພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ແທ້»។
Verse 48
ऋषय ऊचु: कुशलं सह दानेन तस्मै यस्य प्रजा इमा: । फलान्युपधियुक्तानि य एवं न: प्रयच्छति
ພວກລິສີກ່າວວ່າ: «ຂໍໃຫ້ຄວາມສຸກສະບາຍຈົ່ງມາພ້ອມກັບທານຂອງກະສັດຜູ້ນັ້ນ—ຜູ້ທີ່ປະຊາຊົນນຳຜົນໄມ້ທີ່ປົນເປື້ອນດ້ວຍການຫລອກລວງມາ ແລະ ພາຍໃຕ້ຂໍ້ອ້າງວ່າຖວາຍຜົນໄມ້ ກໍໄດ້ຖວາຍຄຳໃຫ້ແກ່ພວກເຮົາ. ຂໍໃຫ້ພຣະອົງປອດໄພ ແລະ ຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ຄຽງຄູ່ກັບການໃຫ້ທານນັ້ນ»។
Verse 49
भीष्म उवाच इत्युक्त्वा हेमगर्भाणि हित्वा तानि फलानि वै | ऋषयो जम्मुरन्यत्र सर्व एव धृतव्रता:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ! ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພວກມະຫາລິສີຜູ້ຖືວຣະຕະຢ່າງໝັ້ນຄົງທັງປວງ ໄດ້ປະຖິ້ມຜົນໄມ້ທີ່ອັດແນ່ນດ້ວຍຄຳນັ້ນ ແລະ ອອກຈາກບ່ອນນັ້ນໄປຍັງທີ່ອື່ນ»។
Verse 50
मन्त्रिण ऊचु. उपधिं शंकमानास्ते हित्वा तानि फलानि वै । ततोडन्येनैव गच्छन्ति विदितं तेडस्तु पार्थिव
ພວກມົນຕຣີກ່າວວ່າ: «ຂໍໃຫ້ພຣະອົງຊາບ—ເມື່ອເຫັນຜົນໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນທັນທີ ພວກລິສີກໍເກີດຄວາມສົງໄສວ່າມີການຫລອກລວງຕໍ່ພວກເຂົາ. ດັ່ງນັ້ນ ພວກເຂົາຈຶ່ງປະຖິ້ມຜົນໄມ້ນັ້ນ ແລະ ເດີນທາງໄປຕາມເສັ້ນທາງອື່ນ»។
Verse 51
इत्युक्तः स तु भृत्यैस्तैर्वषादर्भिश्ुकोप ह । तेषां वै प्रतिकर्तु च सर्वेषामगमद् गृहम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຖືກກ່າວດັ່ງນັ້ນໂດຍຂ້າຮັບໃຊ້ຂອງຕົນ ກະສັດ ວຣິສາດັຣພີ ກໍຖືກຄວາມໂກດແຄ້ນອັນໃຫຍ່ຫຼວງຄອບງຳ. ພຣະອົງຄິດຈະແກ້ແຄ້ນຕໍ່ພວກລິສີເຫຼົ່ານັ້ນທັງປວງ ເນື່ອງຈາກຖືວ່າໄດ້ຮັບການຫຍັບຫຍາມ ແລະ ຈຶ່ງກັບໄປຍັງພຣະນະຄອນຂອງຕົນ»។
Verse 52
स गत्वा हवनीये>ग्नौ तीव्रं नियममास्थित: । जुहाव संस्कृतैर्मन्त्रेरकेकामाहुतिं नृप:,वहाँ जाकर अत्यन्त कठोर नियमोंका पालन करते हुए वे आहवनीय अम्निमें आभिचारिक मन्त्र पढ़कर एक-एक आहुति डालने लगे
ເມື່ອເສດັດໄປຮອດທີ່ນັ້ນ ພະຣາຊາກໍຖືວິນັຍອັນເຂັ້ມງວດຢ່າງຍິ່ງ. ພະອົງໄດ້ຫຼັ່ງອາຫຸຕິລົງໃນໄຟບູຊາອາຫວນີຍະ (Āhavanīya) ທີລະອັນ ພ້ອມກັບສວດມັນຕຣາທີ່ຈັດຕຽມຖືກຕ້ອງຕາມພິທີ—ເປັນການກະທຳທີ່ສະທ້ອນພິທີອັນແຮງກ້າ ແລະມີເປົ້າໝາຍ ບໍ່ແມ່ນຍັນທຳມະດາ.
Verse 53
तस्मादग्ने: समुत्तस्थौ कृत्या लोकभयंकरी । तस्या नाम वृषादर्भियातुधानीत्यथाकरोत्,आहुति समाप्त होनेपर उस अग्निसे एक लोकभयंकर कृत्या प्रकट हुई। राजा वृषादर्भिने उसका नाम यातुधानी रखा
ດັ່ງນັ້ນ ຈາກໄຟນັ້ນໄດ້ຜຸດຂຶ້ນ «ກຣິຕຍາ»—ພະລັງອາຖັນທີ່ມະນຸດປັ້ນຂຶ້ນເພື່ອທຳລາຍ—ນ່າຢ້ານກົວຕໍ່ໂລກທັງປວງ. ພະຣາຊາ ວຶສາດັຣບີ ຈຶ່ງຕັ້ງນາມນາງວ່າ «ຢາຕຸທານີ» ເພື່ອຊີ້ວ່ານາງສັງກັດຝ່າຍອຳນາດອັນມືດມົນ ແລະອັນຕະລາຍ.
Verse 54
सा कृत्या कालरात्रीव कृताञज्जलिरुपस्थिता । वृषादर्भि नरपतिं कि करोमीति चाब्रवीत्
ກຣິຕຍານັ້ນມີຮູບຮ່າງນ່າສະພຶງກົວ ດຸດດັ່ງ ກາລະຣາຕຣີ (Kālarātri). ນາງໄດ້ມາຢືນຕໍ່ໜ້າພະຣາຊາ ພ້ອມພະນົມມື ແລະກ່າວວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ, ຂ້າພະອົງຄວນເຮັດສິ່ງໃດຕາມພະບັນຊາ?”
Verse 55
वृषादार्थिऱवाच ऋषीणां गच्छ सप्तानामरुन्धत्यास्तथैव च । दासीभर्तुश्न दास्याश्न मनसा नाम धारय
ວຶສາດາຣຖິ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ຢາຕຸທານີ, ຈົ່ງອອກຈາກບ່ອນນີ້ໄປສູ່ປ່າ. ທີ່ນັ້ນ ຈົ່ງໄປຫາຣິຊີທັງເຈັດ ແລະ ອະຣຸນທະຕີ (Arundhatī) ດ້ວຍ. ຈົ່ງຖາມນາມຂອງພວກຣິຊີ, ນາມຂອງນາງຮັບໃຊ້, ແລະນາມຂອງຜົວນາງ; ແລ້ວຈົ່ງຈັບໃຈເອົານັຍຂອງນາມເຫຼົ່ານັ້ນໄວ້. ເມື່ອເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍແລ້ວ ຈົ່ງປະຫານພວກເຂົາ; ແລ້ວຈົ່ງໄປບ່ອນໃດກໍໄດ້ຕາມໃຈປາຖະໜາ.”
Verse 56
मुनिश्च स्थात् सदा विप्रो वेदांश्वैव सदा जपेत् । त्यागका सम्पादन ही सबसे उत्तम तपस्या है। ब्राह्मणको सदा उपवासी (व्रतपरायण)
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: “ພຣາຫມັນຄວນດຳລົງຊີວິດເປັນມຸນີຢູ່ເສມອ—ໝັ້ນຄົງ ມີວິນັຍ ແລະສວດວີດະຢູ່ເສມອ. ການບັນລຸການສະລະລະວາງແທ້ໆ ແມ່ນຕະປະອັນສູງສຸດ. ດັ່ງນັ້ນ ພຣາຫມັນຄວນອຸທິດຕົນໃນວຣະຕະ ແລະການອົດອາຫານ, ຮັກສາພຣະຫມະຈັນທະ (ພຣະຫມະຈັນທະຣິຍະ), ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາ ແລະສຶກສາວີດະດ້ວຍຕົນເອງ. ເມື່ອຮູ້ນາມຂອງພວກເຂົາທັງໝົດແລ້ວ ຈົ່ງທຳລາຍເຂົາ; ເມື່ອເຂົາພິນາດແລ້ວ ຈົ່ງໄປຢ່າງເສຣີຕາມທີ່ເຈົ້າປາຖະໜາ.”
Verse 57
सा तथेति प्रतिश्रुत्य यातुधानी स्वरूपिणी । जगाम तद् वन यत्र विचेरुस्ते महर्षय:,राजाकी यह आज्ञा पाकर यातुधानीने “तथास्तु” कहकर इसे स्वीकार किया और जहाँ वे महर्षि विचरा करते थे, उस वनमें चली गयी
ພີດສະມະເວົ້າວ່າ: “ເມື່ອນາງຍາຕຸທານີ—ຜູ້ສາມາດແປງຮູບໄດ້ຕາມໃຈ—ໄດ້ຮັບປາກວ່າ ‘ເປັນດັ່ງນັ້ນ’ ແລ້ວ ນາງກໍໄດ້ໄປຍັງປ່ານັ້ນ ທີ່ບັນດາມະຫາລິສີເຄີຍເດີນທ່ອງທ່ຽວ. ເຫດການນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄໍາສັນຍາທີ່ໃຫ້ໄວ້ ຍ່ອມຂັບເຄື່ອນການກະທໍາ ແລະເມື່ອເຈດຕະນາເຂົ້າສູ່ຂອບເຂດຂອງພວກລິສີ ກໍຈະຖືກພິຈາລະນາຕາມທຳ ແລະຮັບຜົນຕາມກຳ.”
Verse 58
भीष्म उवाच अथात्रिप्रमुखा राजन् वने तस्मिन् महर्षय: । व्यचरन् भक्षयन्तो वै मूलानि च फलानि च,भीष्मजी कहते हैं--राजन्! उन दिनों वे अत्रि आदि महर्षि उस वनमें फल-मूलका आहार करते हुए घूमा करते थे
ພີດສະມະເວົ້າວ່າ: “ໂອ ພະຣາຊາ, ໃນເວລານັ້ນ ບັນດາມະຫາລິສີ—ມີອະຕຣິເປັນຜູ້ນໍາ—ໄດ້ເດີນທ່ອງທ່ຽວໃນປ່ານັ້ນ ໂດຍດໍາລົງຊີວິດດ້ວຍຮາກໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້.”
Verse 59
अथापश्यन् सुपीनांसपाणिपादमुखोदरम् । परिव्रजन्तं स्थूलांगं परिव्राजं शुना सह
ພີດສະມະເວົ້າວ່າ: ແລ້ວບັນດາລິສີໄດ້ເຫັນນັກບວດພະເດີນທ່ອງທ່ຽວຄົນໜຶ່ງ ມີໝາຕິດຕາມໄປດ້ວຍ ເດີນໄປມາຢູ່ນັ້ນ. ຮ່າງກາຍຂອງເຂົາອ້ວນສົມບູນຫຼາຍ; ບ່າ, ມື, ຕີນ, ໃບໜ້າ, ທ້ອງ ແລະອະວະອື່ນໆ ລ້ວນງາມ ແລະສົມສ່ວນ. ພາບນີ້ວາງຄວາມຕັດກັນທາງຄຸນທຳ: ເຄື່ອງໝາຍພາຍນອກຂອງການສະຫຼະ ແລະຄວາມງາມຂອງຮ່າງກາຍ ບໍ່ແມ່ນຫຼັກປະກັນວິໄນພາຍໃນ; ເລື່ອງນີ້ຈຶ່ງເຊີນໃຫ້ພິຈາລະນາວ່າ ທຳທີ່ແທ້ໃນຊີວິດຕະປະສະ ແມ່ນຫຍັງ.
Verse 60
अरुन्धती तु त॑ दृष्टवा सर्वांगोपचितं शुभम् | भवितारो भवन्तो वै नैवमित्यब्रवीदृूषीन्
ພີດສະມະເວົ້າວ່າ: ເມື່ອອະຣຸນທະຕີເຫັນນັກບວດຜູ້ມີອະວະທົ່ວກາຍອຸດົມສົມບູນ ແລະສະຫງ່າງາມນັ້ນ ນາງຈຶ່ງກ່າວກັບບັນດາລິສີວ່າ: “ພວກທ່ານຈະບໍ່ເຄີຍເປັນໄດ້ເຊັ່ນນີ້ບໍ?”—ເປັນການທ້າທາຍໃຫ້ພວກເຂົາຄິດທົບທວນຫາເຫດປັດໃຈແທ້ຂອງຄວາມດີງາມທາງຈິດວິນຍານ ບໍ່ແມ່ນແຕ່ຄວາມທົນທຸກພາຍນອກ.
Verse 61
वसिष्ठ उवाच नैतस्थेह यथास्माकमग्निहोत्रमनिर्ठठतम् । सायं प्रातश्न होतव्यं तेन पीवाउ्छुना सह
ວະສິດຖະເວົ້າວ່າ: “ຄົນນີ້ບໍ່ມີຄວາມກັງວົນເຫມືອນພວກເຮົາ—ວ່າອັກນິໂຫຕຣະ (Agnihotra) ຂອງພວກເຮົາຍັງບໍ່ໄດ້ຖວາຍ ແລະຕ້ອງຖວາຍທັງແຕ່ເຊົ້າແລະແຕ່ແລງ. ເພາະສະນັ້ນ ຢູ່ກັບໝານັ້ນ ເຂົາຈຶ່ງອ້ວນພອມ ແລະອຸດົມອາຫານ.”
Verse 62
अत्रिर्वाच नैतस्येह यथास्माकं क्षुधा वीर्य समाहतम् । कृच्छाधीतं प्रणष्टं च तेन पीवाउछुना सह
ອັດຕຣິກ່າວວ່າ: «ໃນກໍລະນີຂອງລາວຢູ່ນີ້ ບໍ່ເຫມືອນພວກເຮົາ—ຄວາມຫິວໂຫຍບໍ່ໄດ້ບີບຄັ້ນແລະທໍາລາຍພະລັງຂອງລາວ. ຄວາມຮູ້ແຫ່ງເວດທີ່ຮຽນມາດ້ວຍຄວາມລໍາບາກຫນັກ ກໍບໍ່ໄດ້ສູນເສຍເຫມືອນພວກເຮົາ. ດັ່ງນັ້ນລາວຈຶ່ງອ້ວນພູມ ແມ່ນແຕ່ຢູ່ກັບຫມານັ້ນ»។
Verse 63
विश्वामित्र उवाच नैतस्येह यथास्माकं शभश्रच्छास्त्रं जरद्गव: | अलस: क्षुत्परो मूर्खस्तेन पीवाउछुना सह
ວິສວາມິດຕຣະກ່າວວ່າ: «ຄົນນີ້ບໍ່ເຫມືອນພວກເຮົາ, ໂອ ຈະຣັດກະວະ—ພວກເຮົາຖືກຄວາມຫິວໂຫຍບີບຄັ້ນຈົນລືມຄໍາສອນອັນສັກສິດແຕ່ໂບຮານ ແລະທໍາຕາມຄໍາພີກໍຈາງລົງ. ແຕ່ລາວເປັນຄົນຂີ້ຄ້ານ, ຖືກຂັບເຄື່ອນແຕ່ຄວາມຢາກເຕີມທ້ອງ, ແລະໂງ່. ດັ່ງນັ້ນລາວຈຶ່ງອ້ວນພູມຢູ່ກັບຫມາ»។
Verse 64
जगदग्निरुवाच नैतस्थेह यथास्माकं भक्तमिन्धनमेव च । संचिन्त्यं वार्षिक चित्ते तेन पीवाउछुना सह
ຈະມະດັກນິກ່າວວ່າ: «ບໍ່ເຫມືອນພວກເຮົາ—ທີ່ຕ້ອງຄິດຄໍານວນດ້ວຍຄວາມກັງວົນຕະຫຼອດປີ ເລື່ອງອາຫານ ແລະແມ່ນແຕ່ໄມ້ຟືນ. ເພາະໃນໃຈຂອງລາວບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງກັງວົນຕະຫຼອດປີແບບນັ້ນ ລາວຈຶ່ງອ້ວນພູມຂຶ້ນ ພ້ອມກັບຫມາ»។
Verse 65
कश्यप उवाच नैतस्थेह यथास्माकं चत्वारश्न सहोदरा: । देहि देहीति भिक्षन्ति तेन पीवाउछुना सह
ກັດສະຍະປະກ່າວວ່າ: «ຄົນນີ້ບໍ່ໄດ້ ‘ອ້ວນ’ ເຫມືອນພວກເຮົາ. ພວກເຮົາມີພີ່ນ້ອງຮ່ວມແມ່ 4 ຄົນ ແລະທຸກມື້ພວກເຂົາຂໍຈາກພວກເຮົາວ່າ ‘ໃຫ້, ໃຫ້!’ ດັ່ງນັ້ນພວກເຮົາຕ້ອງແບກພາລະການລ້ຽງດູແລະໃຫ້ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມແກ່ຄອບຄົວໃຫຍ່. ນັກບວດຜູ້ສະຫລະໂລກນີ້ບໍ່ມີຄວາມກັງວົນແບບນັ້ນ; ດັ່ງນັ້ນລາວຈຶ່ງມີອາຫານຫຼ້ຽງກາຍດີ ແມ່ນແຕ່ກິນອາຫານຫຍາບໆ ພ້ອມກັບຫມາຂອງລາວ»។
Verse 66
भरद्वाज उवाच नैतस्येह यथास्माकं ब्रह्मुबन्धोरचेतस: । शोको भार्यापवादेन तेन पीवाउछुना सह
ພະຣະດວາຈະກ່າວວ່າ: «ຢູ່ນີ້ ສໍາລັບພວກເຮົາແລ້ວ ບໍ່ມີຄວາມໂສກໃຫ້ແກ່ ‘ພຣາຫມັນແຕ່ກໍາເນີດ’ ຜູ້ໂງ່ເຂົາ (ບໍ່ຄວນແກ່ຄວາມເປັນພຣາຫມັນຢ່າງແທ້). ຄວາມໂສກເກີດຂຶ້ນເພາະການໃສ່ຮ້າຍຕໍ່ເມຍຂອງລາວ—ພ້ອມກັບສຽງຮ້ອງໄຫ້ອັນນ່າສົງສານນັ້ນ»។
Verse 67
भरद्वाज बोले--इस विवेकशून्य ब्राह्मणबन्धुको हमलोगोंकी तरह अपनी स्त्रीके कलंकित होनेका शोक नहीं है। इसीलिये यह कुत्तेके साथ मोटा हो गया है ।।
ໂຄຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ຊາຍນີ້ບໍ່ຈໍາເປັນຕ້ອງຢູ່ເຫມືອນພວກເຮົາ—ສວມສາຍຄາດແອວສາມເສັ້ນທີ່ຖັກຈາກເຊືອກຫຍ້າກຸສະ ແລະ ໜັງກວາງ ໂດຍເກັບໄວ້ຢ່າງລະສາມປີຕໍ່ຊິ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ຢູ່ຮ່ວມກັບໝານັ້ນ ລາວຈຶ່ງອ້ວນພອງ ແລະ ສະບາຍດີ».
Verse 68
भीष्म उवाच अथ दृष्टवा परिव्राट् स तान् महर्षीन् शुना सह । अभिगम्य यथान्यायं पाणिस्पर्शमभथाचरत्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອນັ້ນ ນັກບວດພະເດີນທາງ—ມີໝາຕິດຕາມ—ເມື່ອເຫັນມະຫາລິສີເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍເຂົ້າໄປຫາ ແລະ ຕາມມາລະຍາດຂອງສະມະນະ ໄດ້ຖືກຕ້ອງການຄາລະວະໂດຍການແຕະມືຂອງພວກທ່ານ.
Verse 69
परिचर्या बने तां तु क्षुत्प्रतिघातकारिकाम् । अन्योन्येन निवेद्याथ प्रातिष्ठन्त सहैव ते
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວພວກເຂົາແຈ້ງຂ່າວຄວາມສຸກດີໃຫ້ກັນແລະກັນ ແລະ ກ່າວວ່າ «ພວກເຮົາພາກັນພະເດີນໃນປ່ານີ້ ເພື່ອຫາອາຫານປັດເປົ່າຄວາມຫິວ»; ແລ້ວກໍອອກເດີນທາງໄປດ້ວຍກັນ.
Verse 70
एकनिश्चषयकार्याश्ष व्यचरन्त वनानि ते । आददाना: समुद्धृत्य मूलानि च फलानि च,उन सबके निश्चय और कार्य एक-से थे। वे फल-मूलका संग्रह करके उन्हें साथ लिये उस वनमें विचर रहे थे
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ພວກເຂົາມີຄວາມຕັ້ງໃຈດຽວ ແລະ ກະທໍາເປັນອັນດຽວ. ພວກເຂົາພາກັນພະເດີນໃນປ່າ ຖອນຮາກ ແລະ ເກັບໝາກໄມ້ ນໍາໄປເປັນເສບຽງຕິດຕົວ.
Verse 71
कदाचिद् विचरन्तस्ते वृक्षैरविरलैवृताम् । शुचिवारिप्रसन्नोदां ददृशु: पद्मिनीं शुभाम्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ຄັ້ງໜຶ່ງ ໃນຂະນະທີ່ພວກລິສີເຫຼົ່ານັ້ນພະເດີນໄປ ພວກເຂົາເຫັນສະລະບົວອັນງາມ ມີແຖວໄມ້ໜາແໜ້ນລ້ອມຮອບຢ່າງບໍ່ຂາດ. ນ້ໍາໃນສະລະນັ້ນໃສສະອາດ ບໍລິສຸດ ແລະ ສະຫງົບສະຫງົບ.
Verse 72
बालादित्यवपु:प्रख्यै: पुष्करैरुपशोभिताम् । वैदूर्यवर्णसदृशै: पद्मपत्रैरथावृताम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ສະໜອງນ້ຳນັ້ນຖືກປະດັບດ້ວຍດອກບົວ ທີ່ຮ່າງກາຍສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງສີຂອງຕາເວັນຍາມເຊົ້າອັນອ່ອນນ້ອຍ; ແລະຮອບດ້ານທັງໝົດຍັງຖືກປົກຄຸມດ້ວຍໃບບົວທີ່ສະຫວ່າງວາບວາບດັ່ງສີຂອງໄວດູຣຍະ (ແກ້ວຕາແມວ). ພາບນັ້ນຊູ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມບໍລິສຸດ ແລະຄວາມເປັນມົງຄຸນ—ຊີ້ໄປຫາຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມແຈ້ງຊັດ, ແລະບັນຍາກາດທາງທຳມະທີ່ຄວນແກ່ການພິຈາລະນາທຳມະ.
Verse 73
नानाविधैश्व विहगैर्जलप्रकरसेविभि: । एकद्वारामनादेयां सूपतीर्थामकर्दमाम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ທີ່ນັ້ນ ນົກນານາຊະນິດ ຜູ້ອາໄສນ້ຳ ດື່ມນ້ຳຈາກອ່າງນ້ຳອຸດົມ ພ້ອມທັງຮ້ອງສຽງຫຼາກຫຼາຍໃຫ້ກັບກ້ອງໄປທົ່ວ. ອ່າງນ້ຳນັ້ນມີທາງເຂົ້າພຽງປະຕູດຽວ; ສິ່ງໃດໃນນັ້ນກໍຫ້າມນຳອອກ. ຂັ້ນບັນໄດລົງອາບນ້ຳງາມ ແລະແນ່ນຫນາ; ບໍ່ມີຕະໄຄ່ ຫຼື ຂີ້ຕົມເລີຍ.
Verse 74
वृषादर्भिप्रयुक्ता तु कृत्या विकृतदर्शना । यातुधानीति विख्याता पदूमिनीं तामरक्षत,राजा वृषादर्भिकी भेजी हुई भयानक आकारवाली यातुधानी कृत्या उस तालाबकी रक्षा कर रही थी
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ກຣິຕະຍາຜູ້ມີຮູບຮ່າງນ່າຢ້ານ—ຖືກປຸກໃຫ້ເຄື່ອນໄຫວໂດຍ ວຣິສາດັຣບີ ແລະໂດງດັງວ່າເປັນ “ຢາຕຸທານີ”—ໄດ້ຍືນຍາມປົກປ້ອງ ປະດູມິນີ (ສະໜອງດອກບົວ) ນັ້ນ.
Verse 75
पशुसखसहायास्तु बिसार्थ ते महर्षय: । पद्मिनीमभिजम्मुस्ते सर्वे कृत्याभिरक्षिताम्,पशुसखके साथ वे सभी महर्षि मृणाल लेनेके लिये उस सरोवरके तटपर गये, जो उस कृत्याके द्वारा सुरक्षित था
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໂດຍມີ ປະສຸສະຄະ ເປັນຜູ້ຊ່ວຍເຫຼືອ, ບັນດາມະຫາຣິສີເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ໄປສະແຫວງຫາເສັ້ນໃຍຈາກກ້ານບົວ. ທຸກອົງເຂົ້າໄປໃກ້ສະໜອງດອກບົວນັ້ນ ຊຶ່ງຖືກຄຸ້ມຄອງ ແລະເຮັດໃຫ້ເຂົ້າເຖິງຍາກ ໂດຍອຳນາດຂອງກຣິຕະຍາ.
Verse 76
ततस्ते यातुधानीं तां दृष्टवा विकृतदर्शनाम् । स्थितां कमलिनीतीरे कृत्यामूचुर्महर्षय:,सरोवरके तटपर खड़ी हुई उस यातुधानी कृत्याको जो बड़ी विकराल दिखायी देती थी, देखकर वे सब महर्षि बोले--
ຕໍ່ມາ ເມື່ອບັນດາມະຫາຣິສີເຫຼົ່ານັ້ນເຫັນ “ຢາຕຸທານີ” ກຣິຕະຍາ ຜູ້ມີຮູບຮ່າງອັນນ່າສະພຶງກົວ ຢືນຢູ່ທີ່ຝັ່ງສະໜອງທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍດອກບົວ, ພວກທ່ານຈຶ່ງກ່າວກັບກຣິຕະຍານັ້ນວ່າ—
Verse 77
एका तिष्ठसि का च त्वं कस्यार्थे कि प्रयोजनम् । पद्मिनीतीरमाश्रित्य ब्रूहि त्वं किं चिकीर्षसि
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າແມ່ນໃຜ ຈຶ່ງຢືນຢູ່ທີ່ນີ້ຄົນດຽວ? ມາເພື່ອໃຜ? ຈຸດປະສົງອັນໃດພາເຈົ້າມາບ່ອນນີ້? ອາໄສຢູ່ຕາມຝັ່ງສະໜອງທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍດອກບົວນີ້—ຈົ່ງບອກຂ້າວ່າ ເຈົ້າປາດຖະໜາຈະສຳເລັດສິ່ງໃດ?»
Verse 78
यातुधान्युवाच यास्मि सास्म्यनुयोगो मे न कर्तव्य: कथंचन । आरक्षिणीं मां पद्मिन्या वित्त सर्वे तपोधना:
ຍາຕຸທານີ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າເປັນໃຜ ກໍເປັນຢ່າງນັ້ນແຫຼະ. ພວກເຈົ້າບໍ່ມີສິດໃດໆ ຈະສອບຖາມຂ້າເລື່ອງຕົນ. ຈົ່ງຮູ້ໄວ້ແຕ່ພຽງນີ້ ໂອ ຜູ້ບຳເນັດຕະບະອັນອຸດົມ: ຂ້າແມ່ນຜູ້ພິທັກຮັກສາທີ່ຖືກແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ເຝົ້າສະໜອງດອກບົວນີ້»
Verse 79
ऋषय ऊचु: सर्व एव क्षुधार्ता: सम न चान्यत् किंचिदस्ति न: । भवत्या: सम्मते सर्वे गृहल्लीयाम बिसान्युत
ພວກລິສີ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ທ່ານນາງຜູ້ນ່າເຄົາລົບ! ບັດນີ້ພວກເຮົາທຸກຄົນຖືກຄວາມຫິວໂຫຍຄອບງຳ ແລະບໍ່ມີອາຫານອື່ນໃດເລີຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຖ້າທ່ານຍິນຍອມ ຂໍໃຫ້ພວກເຮົາເອົາກ້ານບົວ (ມຣະນາລ) ຈາກສະໜອງນີ້ໄປບ້າງ»
Verse 80
यातुधान्युवाच समयेन बिसानीतो गृह्नीध्वं कामकारत: । एकैको नाम मे प्रोक््त्वा ततो गृह्नीत माचिरम्
ຍາຕຸທານີ ກ່າວວ່າ: «ພາຍໃຕ້ເງື່ອນໄຂໜຶ່ງ ພວກເຈົ້າຈະເອົາກ້ານບົວຈາກສະໜອງນີ້ຕາມໃຈກໍໄດ້. ແຕ່ຈົ່ງມາທີລະຄົນ—ກ່ອນອື່ນບອກຊື່ ແລະເຈດຈຳນົງຂອງເຈົ້າໃຫ້ຂ້າຮູ້ ແລ້ວຈຶ່ງເອົາໄປ; ຢ່າຊັກຊ້າ»
Verse 81
भीष्म उवाच विज्ञाय यातुधानीं तां कृत्यामृषिवधैषिणीम् । अत्रि: क्षुधापरीतात्मा ततो वचनमत्रवीत्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງວ່ານາງນັ້ນແມ່ນຍາຕຸທານີ—ສິ່ງຊົ່ວຮ້າຍຜູ້ທຳລາຍ, ແມ່ນກຣິຕະຍາຜູ້ມຸ່ງຂ້າລິສີ—ອັດຣິ ຜູ້ຖືກຄວາມຫິວບີບຄັ້ນໃນໃຈ ຈຶ່ງກ່າວຖ້ອຍຄຳເຫຼົ່ານີ້ຕໍ່ໄປ.
Verse 82
अत्रिरवाच अरात्रिरत्रि: सा रात्रियां नाथीते त्रिरद्य वै अरात्रिरत्रिरित्येव नाम मे विद्धि शोभने
ອະຕຣິ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າແມ່ນ ອາຣາຕຣິ ອະຕຣິ. ຄືນນັ້ນຖືກເຮັດໃຫ້ໝົດອໍານາດ—ແທ້ຈິງ ມື້ນີ້ມັນຖືກພິຊິດສາມຊັ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ນາງຜູ້ງາມ ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ນາມຂອງຂ້າແມ່ນ ‘ອາຣາຕຣິ ອະຕຣິ’ ແຕ່ຜູ້ດຽວ».
Verse 83
अत्रि बोले--कल्याणी! काम आदि शत्रुओंसे त्राण करनेवालेको अरात्रि कहते हैं और अत् (मृत्यु) से बचानेवाला अत्रि कहलाता है। इस प्रकार मैं ही अरात्रि होनेके कारण अत्रि हूँ। जबतक जीवको एकमात्र परमात्माका ज्ञान नहीं होता
ອະຕຣິ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ນາງຜູ້ເປັນມົງຄຸນ! ຜູ້ໃດຊ່ວຍຊີວິດໃຫ້ພົ້ນຈາກສັດຕູເຊັ່ນ ກາມະ (ຕັນຫາ) ແລະອື່ນໆ ຜູ້ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ‘ອາຣາຕຣິ’ (ຜູ້ທີ່ບໍ່ມີຄືນ). ແລະຜູ້ໃດຊ່ວຍໃຫ້ພົ້ນຈາກ ‘ອັດ’—ຄວາມຕາຍ—ຜູ້ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ‘ອະຕຣິ’. ດັ່ງນັ້ນ ເພາະຂ້າເປັນ ‘ອາຣາຕຣິ’ ຂ້າຈຶ່ງເປັນ ‘ອະຕຣິ’ ດ້ວຍ. ຕາບໃດທີ່ສັດມີຊີວິດຍັງບໍ່ຮູ້ແຈ້ງພຣະອາຕະມັນສູງສຸດອົງດຽວ ສະພາບນັ້ນເອີ້ນວ່າ ‘ຄືນ’. ເພາະຂ້າພົ້ນຈາກສະພາບອະວິຊານັ້ນ ຂ້າຈຶ່ງຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ອາຣາຕຣິ’ ແລະ ‘ອະຕຣິ’. ແລະເພາະສະພາບສູງສຸດນັ້ນບໍ່ຮູ້ຈັກແກ່ສັດທັງປວງ ຈຶ່ງເຫມືອນຄືນສໍາລັບພວກເຂົາ; ແຕ່ຂ້າຕື່ນຮູ້ຢູ່ເສມອໃນສະພາບນັ້ນ ຈຶ່ງເຫມືອນບໍ່ມີຄືນສໍາລັບຂ້າ. ຕາມນິຣຸກຕິນີ້ດ້ວຍ ຂ້າຈຶ່ງຖືນາມ ‘ອາຣາຕຣິ’ ແລະ ‘ອະຕຣິ’ (ຜູ້ຮູ້). ຈົ່ງເຂົ້າໃຈວ່ານີ້ແມ່ນຄວາມໝາຍແຫ່ງນາມຂອງຂ້າ». ຍາຕຸທານີ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາລະສີຜູ້ສະຫວ່າງໄສ! ຄວາມໝາຍນາມທີ່ທ່ານອະທິບາຍ ຍາກແກ່ໃຈຂ້າຈະເຂົ້າໃຈ. ບັດນີ້ ຈົ່ງໄປ—ລົງໄປໃນສະໜອງທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍດອກບົວ».
Verse 84
वसिष्ठ उवाच वसिष्ठो5स्मि वरिष्ठो5स्मि वसे वासगृहेष्वपि । वसिष्ठत्वाच्च वासाच्च वसिष्ठ इति विद्धि माम्
ວະສິດຖະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າແມ່ນ ວະສິດຖະ; ຂ້າແມ່ນຜູ້ຍອດຢ່າງ. ຂ້າພັກອາໄສໄດ້ແມ່ນແຕ່ໃນເຮືອນຂອງຜູ້ທີ່ໃຫ້ທີ່ພັກ. ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ຂ້າຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ວະສິດຖະ’ ທັງເນື່ອງຈາກຄວາມຍອດຢ່າງ ແລະເນື່ອງຈາກການພັກອາໄສ (ວາສະ)».
Verse 85
वसिष्ठ बोले--मेरा नाम वसिष्ठ है, सबसे श्रेष्ठ होनेके कारण लोग मुझे वरिष्ठ भी कहते हैं। मैं गृहस्थ-आश्रममें वास करता हूँ; अतः वसिष्ठता (ऐश्वर्य-सम्पत्ति) और वासके कारण तुम मुझे वसिष्ठ समझो ।।
ວະສິດຖະ ກ່າວວ່າ: «ນາມຂອງຂ້າແມ່ນ ວະສິດຖະ. ເພາະຖືກນັບວ່າເປັນຜູ້ຍອດຢ່າງ ຜູ້ຄົນຈຶ່ງເອີ້ນຂ້າວ່າ ວະຣິດຖະ (ຜູ້ຍອດທີ່ສຸດ) ອີກດ້ວຍ. ຂ້າດໍາລົງຢູ່ໃນຂັ້ນຊີວິດຄົນເຮືອນ; ດັ່ງນັ້ນ ໂດຍເຫດແຫ່ງ ‘ວະສິດຖະຕາ’—ຄວາມຮັ່ງມີແລະຄວາມຍອດຢ່າງ—ແລະໂດຍເຫດແຫ່ງການພັກອາໄສ (ວາສະ) ຈົ່ງເຂົ້າໃຈວ່າຂ້າແມ່ນ ວະສິດຖະ». ຍາຕຸທານີ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມຸນີ! ນິຣຸກຕິທີ່ທ່ານໃຫ້ໄວ້ກ່ຽວກັບນາມຂອງທ່ານ ແມ່ນແຕ່ພະຍາງກໍຍາກຈະອອກສຽງ. ຂ້າຈໍານາມນີ້ບໍ່ໄດ້. ຈົ່ງໄປ—ເຂົ້າໄປໃນສະໜອງດອກບົວ».
Verse 86
कश्यप उवाच कुलं कुलं च कुवम: कुवम: कश्यपो द्विज: । काश्य: काशनिकाशत्वादेतन्मे नाम धारय
ກັດສະຍະປະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າຖືກເອີ້ນວ່າ ກັດສະຍະປະ ເປັນພຣາຫມັນຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ, ແລະຍັງຖືກເອີ້ນວ່າ ກຸ-ວະມະ (Ku-vama) ອີກດ້ວຍ. ຂ້າເຂົ້າໄປໃນ ‘ກຸລະ’ ທຸກໆ—ໃນຮ່າງກາຍ ແລະສາຍຮ່າງກາຍທຸກໆ—ເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງພາຍໃນ ແລະປົກປ້ອງມັນ; ດັ່ງນັ້ນຂ້າຈຶ່ງເປັນ ‘ກັດສະຍະປະ’—ຜູ້ຫຼ້ຽງຮັກສາ. ແລະເພາະຂ້າຍັງເປັນສະພາບຂອງຕາເວັນທີ່ເຮັດໃຫ້ຝົນຕົກລົງເທິງແຜ່ນດິນ, ຂ້າຈຶ່ງຖືກຮູ້ຈັກວ່າ ‘ກຸ-ວະມະ’ ດ້ວຍ. ເພາະລັດສະໝີກາຍຂອງຂ້າສະຫວ່າງໄສດັ່ງດອກກາສະ (kāśa), ຂ້າຍັງໂດງດັງວ່າ ‘ກາສະຍະ’. ນີ້ແມ່ນນາມຂອງຂ້າ—ຈົ່ງຮັບໄວ້ແລະຖືມັນ».
Verse 87
यातुधान्युवाच यथोदाह्वतमेतत् ते मयि नाम महाद्युते । दुर्धार्यमेतन्मनसा गच्छावतर पद्मिनीम्
ຍາຕຸທານີ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາມຸນີຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງ! ດັ່ງທີ່ທ່ານໄດ້ອະທິບາຍ ຄວາມໝາຍແຫ່ງນາມຂອງທ່ານທີ່ກ່ຽວກັບຂ້ອຍ ຍາກເກີນໃຈຂ້ອຍຈະເຂົ້າໃຈ. ມາ—ຈົ່ງລົງໄປໃນສະນ້ຳທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍດອກບົວ».
Verse 88
भरद्वाज उवाच भरे5सुतान् भरेडशिष्यान् भरे देवान् भरे द्विजान् । भरे भार्या भरे द्वाजं भरद्वाजोडस्मि शोभने
ພະຣະດວາຊ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ນາງຜູ້ງາມ! ຂ້ອຍອຸປະຖຳລູກຊາຍຂອງຂ້ອຍ; ຂ້ອຍອຸປະຖຳສິດຂອງຂ້ອຍ; ຂ້ອຍອຸປະຖຳເທວະດາ (ດ້ວຍການບູຊາທີ່ຄວນ); ແລະຂ້ອຍອຸປະຖຳພວກທະວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ) ດ້ວຍການໃຫ້ທານຕາມທຳ. ຂ້ອຍອຸປະຖຳພັນລະຍາຂອງຂ້ອຍ ແລະຂ້ອຍຍັງອຸປະຖຳຜູ້ທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ດວາຊ’ (ຜູ້ກຳເນີດປົນປົວ) ອີກດ້ວຍ. ເພາະສະນັ້ນ ຂ້ອຍຈຶ່ງເປັນທີ່ຮູ້ຈັກວ່າ ພະຣະດວາຊ.»
Verse 89
यातुधान्युवाच नामनैरुक्तमेतत् ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् | नैतद् धारयितुं शक््यं गच्छावतर पद्मिनीम्
ຍາຕຸທານີ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມຸນີຜູ້ປະເສີດ! ແມ່ນແຕ່ການອອກສຽງອັກສອນໃນນາມຂອງທ່ານ ກໍເຮັດໃຫ້ຂ້ອຍລຳບາກເຈັບໃຈ; ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍຈຶ່ງບໍ່ອາດຈະຈື່ຈຳຖືໄວ້ໄດ້. ໄປ—ຈົ່ງລົງໃນສະນ້ຳດອກບົວນີ້».
Verse 90
गौतम उवाच गोदमो दमतो<5धूमो5दमस्ते समदर्शनात् । विद्धि मां गौतमं कृत्ये यातुधानि निबोध माम्
ໂກຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ກຣິຕະຍາ! ເພາະຂ້ອຍໄດ້ຝຶກຝົນການຂົ່ມຄວບຄຸມ ‘ໂກ’—ຄືອິນຊີທັງຫຼາຍ—ດ້ວຍຄວາມສຳລວມ, ຂ້ອຍຈຶ່ງຖືກເອີ້ນວ່າ ໂກດະມະ. ຂ້ອຍຮຸ່ງເຮືອງດັ່ງໄຟທີ່ບໍ່ມີຄວັນ, ສະຫວ່າງໄສບໍ່ຖືກບັງ. ເພາະຂ້ອຍເບິ່ງທຸກສິ່ງດ້ວຍສາຍຕາເທົ່າທຽມ, ເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ອາດຂົ່ມຂ້ອຍໄດ້—ແລະຜູ້ໃດກໍບໍ່ອາດ. ຈົ່ງຮູ້ຂ້ອຍ, ໂອ ກຣິຕະຍາ, ວ່າເປັນ ໂກຕະມະ; ແລະຈົ່ງເຂົ້າໃຈຂ້ອຍ, ໂອ ຍາຕຸທານີ.»
Verse 91
यातुधान्युवाच यथोदाह्नतमेतत् ते मयि नाम महामुने । नैतद् धारयितुं शक््यं गच्छावतर पद्मिनीम्,यातुधानी बोली--महामुने! आपके नामकी व्याख्या भी मैं नहीं समझ सकती। जाइये, पोखरेमें प्रवेश कीजिये
ຍາຕຸທານີ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາມຸນີ! ແມ່ນແຕ່ທ່ານອະທິບາຍແລ້ວກໍຕາມ, ຂ້ອຍກໍຍັງບໍ່ອາດເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍແຫ່ງນາມຂອງທ່ານທີ່ກ່ຽວກັບຂ້ອຍ. ນີ້ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ຂ້ອຍຈະຈື່ຈຳ ຫຼື ຈັບໃຈໄດ້. ມາ—ຈົ່ງລົງໄປໃນສະນ້ຳດອກບົວ.»
Verse 92
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वनें श्राद्धकल्पविषयक बानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ
ວິສວາມິດຕະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະວິສເວເທວະທັງຫຼາຍເປັນມິດຂອງຂ້າ, ແລະຂ້າກໍເປັນມິດຂອງຝູງງົວ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ຂ້າເປັນມິດຂອງໂລກທັງປວງ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າຈຶ່ງໂດງດັງໃນໂລກດ້ວຍນາມ ‘ວິສວາມິດຕະ’. ໂອ ຢາຕຸທານີ, ຈົ່ງຟັງໃຫ້ດີ ແລະຮູ້ວ່າຂ້າແມ່ນໃຜ».
Verse 93
यातुधान्युवाच नामनैरुक्तमेतत् ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् | नैतद् धारयितुं शक््यं गच्छावतर पद्मिनीम्
ຢາຕຸທານີ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາມຸນີ, ຄໍາອະທິບາຍນາມຂອງທ່ານຕາມນິຣຸກຕິນີ້ ເປັນພະຍາງທີ່ເຈັບປວດສໍາລັບຂ້າໃນການເວົ້າ. ຂ້າຈື່ຈໍາມັນບໍ່ໄດ້. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງໄປ—ເຂົ້າສູ່ສະໜອງນ້ໍາທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍດອກບົວ».
Verse 94
जगदग्निरुवाच जाजमद्यजजाने5हं जिजाहीह जिजायिषि । जमदग्निरिति ख्यातस्ततो मां विद्धि शोभने
ຈະມະດັກນິ ກ່າວວ່າ: «ມື້ນີ້ ຂ້າເກີດຂຶ້ນຈາກໄຟບູຊາຂອງເທວະທັງຫຼາຍ—ໄຟອາຫະວະນີຍະ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ງາມ, ຈົ່ງຮູ້ວ່າຂ້າໂດງດັງດ້ວຍນາມ ‘ຈະມະດັກນິ’».
Verse 95
यातुधान्युवाच यथोदाह्नतमेतत् ते मयि नाम महामुने । नैतद् धारयितुं शक््यं गच्छावतर पद्मिनीम्
ຢາຕຸທານີ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາມຸນີ, ຄວາມໝາຍທີ່ທ່ານອະທິບາຍເຖິງນາມຂອງທ່ານນັ້ນ ຂ້າເຂົ້າໃຈໄດ້ຍາກ ແລະຮັບໄວ້ກໍຍາກ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງໄປ—ເຂົ້າສູ່ສະໜອງນ້ໍາທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍດອກບົວ».
Verse 96
अरुन्धत्युवाच धरान् धरित्रीं वसुधां भर्तुस्तिष्ठाम्यनन्तरम् । मनो<नुरुन्धती भर्तुरिति मां विद्धयारुन्धतीम्
ອະຣຸນທະຕີ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢາຕຸທານີ, ຂ້າດ້ວຍພະລັງຂອງຂ້າ ຄໍ້າຈຸນພູເຂົາ, ແຜ່ນດິນ, ແລະໂລກທັງປວງ. ຂ້າບໍ່ເຄີຍຫ່າງຈາກສາມີ ແລະດໍາເນີນຕາມໃຈຂອງທ່ານ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງຮູ້ວ່າຂ້າມີນາມ ‘ອະຣຸນທະຕີ’».
Verse 97
यातुधान्युवाच नामनैरुक्तमेतत् ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् | नैतद् धारयितुं शक््यं गच्छावतर पद्मिनीम्
ຍາຕຸທານີ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ເທວີ! ຄໍາອະທິບາຍນາມຂອງທ່ານທີ່ທ່ານໄດ້ກ່າວນັ້ນ ເປັນພະຍາງທີ່ຂ້ອຍເວົ້າອອກຍາກແລະເຈັບປວດ. ຂ້ອຍຈື່ຈໍາບໍ່ໄດ້. ມາ—ເຂົ້າໄປໃນສະນ້ໍາດອກບົວ».
Verse 98
गण्डोवाच वक्त्रैकदेशे गण्डेति धातुमेतं प्रचक्षते । तेनोन्नतेन गण्डेति विद्धि मानलसम्भवे
ກັນດາ ກ່າວວ່າ: «ທາດ (dhātu) ‘gaṇḍ’ ເຂົາອະທິບາຍວ່າ ໝາຍເຖິງສ່ວນໜຶ່ງຂອງໃບໜ້າ—ແກ້ມ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ເກີດຈາກໄຟ, ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ເນື່ອງຈາກແກ້ມຂອງຂ້ອຍນູນໂດດເດັ່ນ ຜູ້ຄົນຈຶ່ງເອີ້ນຂ້ອຍວ່າ ‘ກັນດາ’».
Verse 99
यातुधान्युवाच नामनैरुक्तमेतत् ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् | नैतद् धारयितुं शक््यं गच्छावतर पद्मिनीम्
ຍາຕຸທານີ ກ່າວວ່າ: «ຄໍາອະທິບາຍຕາມຮາກຄໍາຂອງນາມທ່ານນີ້ ແມ່ນຍາກໃຫ້ຂ້ອຍເວົ້າອອກແມ່ນແຕ່ຈະອອກສຽງ; ພະຍາງອອກມາດ້ວຍຄວາມລໍາບາກແລະເຈັບປວດ. ດັ່ງນັ້ນຂ້ອຍຈື່ຈໍາບໍ່ໄດ້. ໄປ—ຈົ່ງລົງໄປໃນ padminī (ສະນ້ໍາດອກບົວ/ບໍ່ນ້ໍາຂັ້ນ) ດ້ວຍ».
Verse 100
पशुसख उवाच पशून् रज्जामि दृष्टवाहं पशूनां च सदा सखा | गौणं पशुसखेत्येवं विद्धि मामग्निसम्भवे
ປະສຸສະຄະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍເຮັດໃຫ້ສັດທັງຫຼາຍຊື່ນບານ ແລະເປັນເພື່ອນສະໜິດຂອງພວກມັນຢູ່ເສມອ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ກຣິຕະຍາ ຜູ້ເກີດຈາກໄຟ, ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ນາມ ‘ປະສຸສະຄະ’ ຂອງຂ້ອຍເປັນນາມພັນລະນາ ເກີດຈາກຄຸນນະລັກນີ້ເອງ».
Verse 101
यातुधान्युवाच नामनैरुक्तमेतत् ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् | नैतद् धारयितुं शक््यं गच्छावतर पद्मिनीम्
ຍາຕຸທານີ ກ່າວວ່າ: «ຄໍາອະທິບາຍນາມຂອງທ່ານທີ່ທ່ານໄດ້ກ່າວນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ຕົວອັກສອນແຕ່ລະຕົວກໍເຮັດໃຫ້ຂ້ອຍເຈັບປວດເວລາອອກສຽງ. ດັ່ງນັ້ນຂ້ອຍຈື່ຈໍາບໍ່ໄດ້; ບັດນີ້ ທ່ານກໍໄປທີ່ສະນ້ໍາເຊັ່ນກັນ».
Verse 102
शुनःसख उवाच एभिरुक्तं यथा नाम नाहं वक्तुमिहोत्सहे । शुन:ः:सखसखायं मां यातुधान्युपधारय
ສຸນະສະຄາ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງທີ່ຄົນອື່ນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ຂ້ອຍບໍ່ອາດກ່າວເລື່ອງນັ້ນໃນທີ່ນີ້ໄດ້. ຈົ່ງນັບຂ້ອຍເປັນສະຫາຍຂອງ ສຸນະສະຄາ—ແຕ່ຈົ່ງຮູ້ໄວ້ວ່າ ຂ້ອຍມີຄວາມພົວພັນກັບ ຢາຕຸທານີ (ນາງອາສູຣ/ແມ່ມົດ)».
Verse 103
शुन:सख (संन्यासी) ने कहा--यातुधानी! इन ऋषियोंने जिस प्रकार अपना नाम बताया है; उस तरह मैं नहीं बता सकता। तू मेरा नाम शुन:सख समझ ।।
ສຸນະສະຄາ ຜູ້ສະຫຼະໂລກ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢາຕຸທານີ! ບັນດາລຶສີເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ປະກາດຊື່ຂອງຕົນຕາມວິທີໜຶ່ງ; ຂ້ອຍບໍ່ອາດປະກາດຊື່ຂອງຂ້ອຍຕາມວິທີນັ້ນໄດ້. ຈົ່ງເອີ້ນຂ້ອຍວ່າ ‘ສຸນະສະຄາ’»। ຢາຕຸທານີ ຕອບວ່າ: «ຄໍາກ່າວເຖິງຊື່ຂອງທ່ານເປັນຄໍາທີ່ຄລຸມເຄືອ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣາຫມັນ! ຈົ່ງອະທິບາຍອີກຄັ້ງ—ໃຫ້ຊັດເຈນ—ວ່າຊື່ແທ້ຂອງທ່ານແມ່ນຫຍັງ»។
Verse 104
शुन:सख उवाच सकृदुक्त मया नाम न गृहीतं त्वया यदि । तस्मात् त्रिदण्डाभिहता गच्छ भस्मेति मा जिरम्
ສຸນະສະຄາ ກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍໄດ້ກ່າວຊື່ຂອງຂ້ອຍແລ້ວຄັ້ງໜຶ່ງ; ຖ້າເຈົ້າຍັງບໍ່ຮັບໄວ້ ເນື່ອງຈາກຄວາມປະມາດນັ້ນ ຈົ່ງຖືກຕີດ້ວຍຕຣິດັນດະ (ໄມ້ຄໍາສາມງ່າ) ຂອງຂ້ອຍ ແລະກາຍເປັນຂີ້ເຖົ່າໃນບັດນີ້—ຢ່າໃຫ້ຊ້າ!»
Verse 105
सा ब्रह्मदण्डकल्पेन तेन मूर्थ्नि हता तदा । कृत्या पपात मेदिन्यां भस्म सा च जगाम ह
ໃນເວລານັ້ນ ລາວໄດ້ຕີທີ່ສະໝອງຂອງນາງດ້ວຍໄມ້ນັ້ນ ມີພະລັງດັ່ງພຣະພຣົມດັນດະ (ໄມ້ລົງໂທດອັນສັກສິດ). ກຣິຕະຍາ ຜູ້ຮ້າຍນັ້ນລົ້ມລົງສູ່ພື້ນດິນ ແລະກາຍເປັນຂີ້ເຖົ່າ—ດັ່ງທີ່ເລົ່າກັນມາ.
Verse 106
यह कहकर उस संन्यासीने ब्रह्मदण्डके समान अपने त्रिदण्डसे उसके मस्तकपर ऐसा हाथ जमाया कि वह यातुधानी पृथ्वीपर गिर पड़ी और तुरंत भस्म हो गयी ।।
ເວົ້າຈົບແລ້ວ ນັກບວດນັ້ນໄດ້ຟາດທີ່ສະໝອງຂອງນາງດ້ວຍຕຣິດັນດະ ດັ່ງພຣະພຣົມດັນດະ ຈົນຢາຕຸທານີລົ້ມລົງສູ່ພື້ນດິນ ແລະກາຍເປັນຂີ້ເຖົ່າໃນທັນທີ. ຫຼັງຈາກສັງຫານຢາຕຸທານີຜູ້ມີພະລັງຫນັກນັ້ນແລ້ວ ສຸນະສະຄາ ໄດ້ປັກໄມ້ຄໍາສາມງ່າລົງໃນດິນຢ່າງໝັ້ນຄົງ ແລະນັ່ງລົງເທິງພື້ນທີ່ປົກຄຸມດ້ວຍຫຍ້າຢູ່ທີ່ນັ້ນ.
Verse 107
ततस्ते मुनय: सर्वे पुष्कराणि बिसानि च । यथाकाममुपादाय समुत्तस्थुर्मुदान्विता:,तदनन्तर वे सभी महर्षि इच्छानुसार कमलके फूल और मृणाल लेकर प्रसन्नतापूर्वक सरोवरसे बाहर निकले
ຕໍ່ມາ ບັນດາມຸນີທັງປວງ ໄດ້ເອົາດອກບົວ ແລະ ກ້ານບົວ ຕາມທີ່ປາດຖະໜາ ແລ້ວລຸກຂຶ້ນຈາກສະນ້ຳດ້ວຍໃຈຍິນດີ।
Verse 108
श्रमेण महता कृत्वा ते बिसानि कलापश: । तीरे निक्षिप्य पद्मिन्यास्तर्पणं चक्रुरम्भसा,फिर बहुत परिश्रम करके उन्होंने अलग-अलग बोझे बाँधे। इसके बाद उन्हें किनारेपर ही रखकर वे सरोवरके जलसे तर्पण करने लगे
ດ້ວຍຄວາມເພີຍພະຍາຍາມຢ່າງໜັກ ພວກເຂົາໄດ້ຮວບຮວມກ້ານບົວເປັນມັດໆແຍກກັນ। ນຳໄປວາງໄວ້ທີ່ຝັ່ງຂອງສະບົວ ແລ້ວຈຶ່ງເຮັດພິທີຕັຣປະນະ (ຖວາຍນ້ຳ) ດ້ວຍນ້ຳໃນສະນ້ຳນັ້ນ।
Verse 109
अथोत्थाय जलात् तस्मातू् सर्वे ते समुपागमन् । नापश्यंश्वापि ते तानि बिसानि पुरुषर्षभा:,थोड़ी देर बाद जब वे पुरुषप्रवर पानीसे बाहर निकले तो उन्हें रखे हुए अपने वे मृणाल नहीं दिखायी पड़े
ແລ້ວພວກເຂົາທັງໝົດລຸກຂຶ້ນຈາກນ້ຳນັ້ນ ແລະມາຊຸມນຸມກັນ। ແຕ່ບຸລຸດຜູ້ປະເສີດເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍບໍ່ເຫັນກ້ານບົວທີ່ເຄີຍວາງໄວ້—ມັນຫາຍໄປແລ້ວ।
Verse 110
ऋषय ऊचु: केन क्षुधापरीतानामस्माकं पापकर्मणाम् । नृशंसेनापनीतानि बिसान्याहारकांक्षिणाम्
ພວກລິສີກ່າວວ່າ: “ໃຜໜໍ ໄດ້ເອົາກ້ານບົວຂອງພວກເຮົາໄປຢ່າງໂຫດຮ້າຍ—ພວກເຮົາຜູ້ຖືກຄວາມຫິວໂຫຍຄອບງຳ ແລະບັດນີ້ປາດຖະໜາອາຫານ, ຜູ້ແບກບາບກຳ?”
Verse 111
ते शंकमानास्त्वन्योन्यं पप्रच्छुद्धिजसत्तमा: । त ऊचु:ः समयं सर्वे कुर्म इत्यरिकर्शन
ບັນດາຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງຜູ້ປະເສີດນັ້ນ ສົງໄສກັນແລະກັນ ແລ້ວຖາມໄຖ່ກັນໄປມາ। ທ້າຍທີ່ສຸດ ພວກເຂົາທັງໝົດກ່າວວ່າ: “ຂໍໃຫ້ພວກເຮົາທຸກຄົນຮ່ວມກັນເຮັດສັນຍາອັນສັກສິດ—ຜູກຕົນເອງດ້ວຍຄຳສາບານ” ໂອ ຜູ້ປາບສັດຕູ।
Verse 112
त उक्त्वा बाढमित्येवं सर्व एव तदा समम् | क्षुधार्ता: सुपरिश्रान्ता: शपथायोपचक्रमु:
ເມື່ອໄດ້ຍິນຄໍານັ້ນ ທຸກຄົນກໍຕອບພ້ອມກັນວ່າ “ດີແທ້.” ແລ້ວບັນດາພຣາຫມັນເຫຼົ່ານັ້ນ—ຖືກຄວາມຫິວໂຫຍຄອບງໍາ ແລະເມື່ອຍລ້າຢ່າງຫນັກຈາກການພາກເພຍ—ກໍພ້ອມກັນຕຽມຈະຮັບຄໍາສາບານ.
Verse 113
अत्रिऱवाच सगां स्पृशतु पादेन सूर्य च प्रतिमेहतु । अनध्यायेष्वधीयीत बिसस्तैन्यं करोति यः:
ອະຕຣິກ່າວວ່າ: “ໃຫ້ຜູ້ນັ້ນແຕະງົວດ້ວຍຕີນ ແລະໃຫ້ປັດສະວະໂດຍຫັນໜ້າໄປຫາດວງອາທິດ. ໃຫ້ຮຽນໃນວັນທີ່ຫ້າມຮຽນ—ຜູ້ໃດເຮັດແບບນັ້ນ ຍ່ອມເປັນການລັກຂໂມຍວິຊາອັນສັກສິດ.”
Verse 114
अत्रि बोले--जो मृणालकी चोरी करता हो उसे गायको लात मारने, सूर्यकी ओर मुँह करके पेशाब करने और अनध्यायके समय अध्ययन करनेका पाप लगे ।।
ວະສິດຖະກ່າວວ່າ: “ຜູ້ໃດອ່ານພຣະເວດໃນເວລາທີ່ຫ້າມຮຽນ ຍ່ອມມີຄວາມຜິດຫນັກ ດັ່ງຖືກຫມາລາກຖູກຕໍ່ໜ້າຊາວໂລກ. ແລະຜູ້ບວດເດີນທາງ (ປະຣິວຣາດ) ຜູ້ດໍາລົງຊີວິດຕາມໃຈຕາມກາມ ກໍເທົ່າກັບກະທໍາບາບລັກ ‘ບິສະ’ (ໃຍກ້ານບົວ).”
Verse 115
शरणागतं हन्तु स वै स्वसुतां चोपजीवतु । अर्थान् कांक्षतु कीनाशाद् बिसस्तैन्यं करोति यः
ວະສິດຖະກ່າວວ່າ: “ຜູ້ໃດຂ້າຜູ້ທີ່ມາຂໍພຶ່ງພາ, ຜູ້ໃດດໍາລົງຊີວິດໂດຍຂາຍລູກສາວຂອງຕົນ, ຜູ້ໃດໂລບແລະຍຶດເອົາຊັບຂອງຊາວນາ, ແລະຜູ້ໃດລັກຂໂມຍເຊັ່ນລັກໃຍກ້ານບົວ—ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຮັບບາບຫນັກ.”
Verse 116
कश्यप उवाच सर्वत्र सर्व लपतु न्यासलोपं करोतु च । कूटसाक्षित्वमभ्येतु बिसस्तैन्यं करोति यः:
ກັດສະປະກ່າວວ່າ: “ໃຫ້ຜູ້ນັ້ນເວົ້າຕົວະທຸກບ່ອນ, ໃຫ້ລົບລ້າງ/ຍຶດເອົາຊັບທີ່ຝາກໄວ້ (ນຍາສ), ແລະໃຫ້ເຂົ້າໄປເປັນພະຍານປອມ—ຜູ້ໃດເຮັດແບບນັ້ນ ຍ່ອມເປັນບາບເທົ່າກັບລັກ ‘ບິສະ’ (ໃຍກ້ານບົວ).”
Verse 117
कश्यपने कहा--जिसने मृणालोंकी चोरी की हो उसको सब जगह सब तरहकी बातें कहने, दूसरोंकी धरोहर हड़प लेने और झूठी गवाही देनेका पाप लगे ।।
ກາສະຍະປະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດລັກບິສາ (ເສັ້ນໃຍກ້ານບົວ) ຈະຕິດມົນທິນບາບເທົ່າກັບການກິນເນື້ອໂດຍບໍ່ມີເຫດ; ທານທີ່ໃຫ້ທັງຫມົດຈະເປັນໄຮ້ຜົນ; ແລະຍັງຮັບບາບແຫ່ງການຮ່ວມເພດກັບຍິງໃນຕອນກາງວັນ. ດັ່ງນັ້ນ ການລັກທີ່ເບິ່ງເຫມືອນນ້ອຍນິດ ກໍມີນ້ຳໜັກທາງທຳ ແລະພິທີກຳອັນໜັກໜ່ວງ.»
Verse 118
भरद्वाज उवाच नृशंसस्त्यक्तधर्मस्तु स्त्रीषु ज्ञातिषु गोषु च । ब्राह्मणं चापि जयतां बिसस्तैन्यं करोति यः
ພະຣະດວາຊະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດລັກບິສາ (ເສັ້ນໃຍກ້ານບົວ) ຄວນຖືກເຫັນວ່າເປັນຄົນໂຫດຮ້າຍ ແລະເປັນຜູ້ລະທິ້ງທຳ. ຜູ້ນັ້ນຈະຕິດມົນທິນແຫ່ງການປະພຶດບາບຕໍ່ຍິງ, ຕໍ່ຍາດພີ່ນ້ອງຂອງຕົນ, ແລະຕໍ່ງົວ; ພ້ອມທັງຮັບບາບແຫ່ງການເອົາຊະນະພຣາຫມະນໃນການໂຕ້ຖຽງ.»
Verse 119
उपाध्यायमध: कृत्वा ऋचो<ध्येतु अजूंषि च । जुहोतु च स कक्षाग्नौ बिसस्तैन्यं करोति यः:
ພະຣະດວາຊະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດລັກບິສາ (ເສັ້ນໃຍກ້ານບົວ) ຈະໄດ້ຮັບບາບເທົ່າກັບຜູ້ທີ່ໃຫ້ອາຈານ (ອຸປາທະຍາຍ) ນັ່ງຕ່ຳ ແລ້ວຮຽນຣິກເວດ ແລະ ຢະຊຸຣເວດ ດ້ວຍຄວາມບໍ່ເຄົາລົບ; ແລະຍັງຖວາຍອາຫູຕິລົງໃນໄຟຫຍ້າອັນຕ່ຳຕ້ອຍ. ຄຳສອນຄື: ການລັກທີ່ເບິ່ງເຫມືອນນ້ອຍນິດ ແທ້ຈິງແມ່ນການລະເມີດທຳຢ່າງໜັກ; ແລະການຮຽນຮູ້ອັນສັກສິດ ແລະພິທີກຳ ເມື່ອເຮັດດ້ວຍການດູໝິ່ນອາຈານ ແລະບໍ່ຖືກຕ້ອງຕາມພິທີ ຈະກາຍເປັນການກະທຳຜິດ ບໍ່ແມ່ນບຸນ.»
Verse 120
जगदग्निरुवाच पुरीषमुत्सृजत्वप्सु हन्तु गां चैव द्रह्मतु । अनृतौ मैथुन यातु बिसस्तैन्यं करोति यः:
ຈະກະດັກອັກນິ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດລັກກ້ານບົວ (ບິສາ) ຄວນຮັບບາບແຫ່ງການຂັບຖ່າຍລົງນ້ຳ, ບາບແຫ່ງການຂ້າງົວ, ບາບແຫ່ງການຫັກຫຼັງ ຫຼືເຮັດຮ້າຍງົວ, ແລະບາບແຫ່ງການຮ່ວມເພດກັບຍິງນອກເວລາອັນຄວນຂອງນາງ. ດັ່ງນີ້ ນ້ຳໜັກອັນໜັກໜ່ວງຂອງບາບແຫ່ງການລັກນີ້ ຖືກປະກາດໄວ້ຢ່າງຊັດເຈນ.»
Verse 121
द्वेष्यो भार्योपजीवी स्यादू दूरबन्धुश्न वैरवान् । अन्योन्यस्यातिथिकश्षास्तु बिसस्तैन्यं करोति यः:
ພະຣະດວາຊະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດລັກບິສາ (ເສັ້ນໃຍກ້ານບົວ) ຈະກາຍເປັນຜູ້ທີ່ຖືກຊັງ; ຈະດຳລົງຊີວິດໂດຍພຶ່ງພາລາຍໄດ້ຂອງເມຍ; ຈະເຫຼືອຫ່າງຈາກຍາດພີ່ນ້ອງ; ຈະເປັນສັດຕູກັບທຸກຄົນ; ແລະຈະຕົກຕ່ຳສູ່ສະພາບອັນນ່າອັບອາຍ ຄືການໄປເປັນແຂກພຶ່ງພາຈາກເຮືອນນີ້ໄປເຮືອນນັ້ນ.»
Verse 122
गौतम उवाच अधीत्य वेदांस्त्यजतु त्रीनग्नीनपविध्यतु । विक्रीणातु तथा सोम॑ बिसस्तैन्यं करोति यः
ໂກຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດລັກກ້ານໃຍບົວ (mṛṇāla/bisa) ຈົ່ງຖືວ່າໄດ້ຮັບບາບເທົ່າກັບຜູ້ທີ່ຮຽນວິດະ (Veda) ແລ້ວຖິ້ມມັນ, ເທົ່າກັບຜູ້ທີ່ປະຖິ້ມໄຟສັກສິດສາມກອງ, ແລະເທົ່າກັບຜູ້ທີ່ຂາຍໂຊມາ (Soma). ແມ່ນແຕ່ການລັກນ້ອຍໆ ກໍຖືວ່າເປັນການລະເມີດທຳມະຢ່າງໜັກ ດັ່ງການປະຕິເສດຄວາມຮູ້ສັກສິດ ແລະພິທີກຳ».
Verse 123
उदपानप्लवे ग्रामे ब्राह्मणो वृषलीपति: । तस्य सालोक््यतां यातु बिसस्तैन्यं करोति यः
ໂກຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນບ້ານທີ່ຊາວບ້ານຕັກນ້ຳຈາກບໍ່ຮ່ວມກັນ, ມີພຣາຫມັນຜູ້ໜຶ່ງຢູ່ຮ່ວມກັບຍິງຊູດຣະ (Śūdra). ຜູ້ໃດລັກກ້ານໃຍບົວ (mṛṇāla/bisa) ຈົ່ງໄດ້ໄປສູ່ໂລກດຽວກັນກັບພຣາຫມັນນັ້ນ. ຄຳນີ້ຊີ້ວ່າ ແມ່ນແຕ່ການລັກນ້ອຍໆ ກໍນຳໃຫ້ຕົກຕ່ຳທາງສິນທຳ ເທົ່າກັບພຣາຫມັນທີ່ລະເມີດຂໍ້ຫ້າມທາງສັງຄົມ-ຈັນຍາບັນດ້ວຍການຮ່ວມເພດບໍ່ສົມຄວນ».
Verse 124
विश्वामित्र उवाच जीवतो वै गुरून् भृत्यान् भरन्त्वस्य परे जना: । अगतिर्षहुपुत्र: स्याद् बिसस्तैन्यं करोति यः
ວິສະວາມິດຣະ ກ່າວວ່າ: «ຂໍໃຫ້ບາບນັ້ນເອງຕົກແກ່ຜູ້ທີ່ລັກໃຍບົວເຫຼົ່ານີ້—ບາບຂອງຜູ້ຊາຍທີ່ຍັງມີຊີວິດແຕ່ໃຫ້ຄົນອື່ນມາລ້ຽງດູຜູ້ເຖົ້າແລະຜູ້ພຶ່ງພາຂອງຕົນ (ເຊັ່ນ ຄູອາຈານ ແລະ ພໍ່ແມ່); ບາບຂອງຜູ້ຕົກຕ່ຳຢ່າງອັບອາຍ; ແລະບາບຂອງຜູ້ມີລູກຫຼາຍແຕ່ບົກພ່ອງໃນໜ້າທີ່».
Verse 125
अशुचिर्त्रद्यकूटो5स्तु ऋद्धया चैवाप्यहंकृत: । कर्षको मत्सरी चास्तु बिसस्तैन्यं करोति य:
ວິສະວາມິດຣະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດລັກໃຍບົວ (bisa) ຂໍໃຫ້ເປັນຄົນບໍ່ບໍລິສຸດ; ຂໍໃຫ້ເປັນຜູ້ປະຕິເສດວິດະ; ຂໍໃຫ້ພອງພູມໃຈດ້ວຍຊັບສິນ; ຂໍໃຫ້ແມ່ນພຣາຫມັນແຕ່ກໍໄປຈັບຄັນໄຖເປັນຊາວນາ; ແລະຂໍໃຫ້ເປັນຄົນອິດສາ. ນີ້ແມ່ນມົນທິນທາງສິນທຳທີ່ຕິດຕົວຜູ້ລັກໃຍບົວ».
Verse 126
वर्षाचरो<स्तु भृतको राज्ञश्नास्तु पुरोहित: । अयाज्यस्य भवेदृत्विग् बिसस्तैन्यं करोति यः:
ວິສະວາມິດຣະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດລັກໃຍບົວ (bisa) ຂໍໃຫ້ຮັບບາບເທົ່າກັບຜູ້ເດີນທາງໄປແດນໄກໃນລະດູຝົນ; ເທົ່າກັບພຣາຫມັນທີ່ຮັບຈ້າງເຮັດວຽກ; ເທົ່າກັບຜູ້ເປັນປຸໂຣຫິດຂອງກະສັດ; ແລະເທົ່າກັບຜູ້ເປັນຣິຕວິກ (ṛtvij) ປະກອບຍັດໃຫ້ແກ່ຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກບູຊາ (ayājya)».
Verse 127
अरुन्धत्युवाच नित्यं परिभवेच्छवश्रूं भर्तुर्भवतु दुर्मना: । एका स्वादु समाश्षातु बिसस्तैन्यं करोति या
ອະຣຸນທະຕີ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ຍິງໃດລັກກ້ານບົວ (mṛṇāla/bisā) ຈະຕົກຢູ່ໃນຄວາມຜິດ: ດູໝິ່ນແມ່ຜົວທຸກວັນ, ເຮັດໃຫ້ຜົວເສົ້າໃຈ, ແລະກິນຂອງແຊບແຕ່ຜູ້ດຽວ».
Verse 128
ज्ञातीनां गृहमध्यस्था सक्तूनत्तु दिनक्षये । अभोग्या वीरसूरस्तु बिसस्तैन्यं करोति या
ວິສວາມິດຕະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ຍິງຜູ້ໃດທີ່ລັກເສັ້ນໃຍກ້ານບົວ (mṛṇāla/bisā) ຈົ່ງຕົກຢູ່ໃນບາບນີ້: ຢູ່ກາງຍາດພີ່ນ້ອງໃນເຮືອນແຕ່ດໍາລົງຢູ່ໃນຄວາມອັບອາຍ, ກິນແຕ່ສັດຕູ (ແປ້ງຄົ້ວ) ໃນຍາມສິ້ນວັນ; ເພາະມີມົນທິນ ຈຶ່ງບໍ່ເໝາະສໍາລັບຄວາມສຳພັນສາມີພັນລະຍາ; ແລະແມ່ນແມ່ນພຣາຫມະນີ ກໍຈະໃຫ້ກໍາເນີດລູກຊາຍດຸຮ້າຍ ດັ່ງນັກຮົບ ມີນິໄສແຂງກ້າແບບກະສັດຕະຣິຍະ».
Verse 129
गण्डोवाच अनृतं भाषतु सदा बन्धुभिश्च विरुध्यतु । ददातु कन्यां शुल्केन बिसस्तैन्यं करोति या
ກັນດະ ກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງໃຫ້ນາງເວົ້າຄໍາຕົວະເປັນນິດ; ໃຫ້ນາງຂັດແຍ້ງກັບຍາດພີ່ນ້ອງຂອງຕົນເອງ. ໃຫ້ນາງຍົກລູກສາວແຕ່ງງານໂດຍຮັບຄ່າສິນສອດ—ນາງຜູ້ລັກກ້ານບົວ (bisā) ນັ້ນ».
Verse 130
गण्डा बोली--जिस स्त्रीने मृणालकी चोरी की हो उसे सदा झूठ बोलनेका, भाई- बन्धुओंसे लड़ने और विरोध करने और शुल्क लेकर कन्यादान करनेका पाप लगे ।।
ກັນດາ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ຍິງຜູ້ລັກກ້ານບົວ (mṛṇāla) ຈະຕົກຢູ່ໃນບາບ: ເວົ້າຄໍາຕົວະເປັນນິດ, ທະເລາະແລະຂັດຄ້ານກັບພີ່ນ້ອງແລະຍາດພີ່ນ້ອງ, ແລະຍົກລູກສາວແຕ່ງງານໂດຍຮັບຄ່າ. ນາງຈະຖືກບັງຄັບໃຫ້ປຸງອາຫານແລະກິນແຕ່ຜູ້ດຽວ, ຈະແກ່ເຖົ້າໃນການເປັນຂ້າຮັບໃຊ້ຂອງຄົນອື່ນ, ແລະດ້ວຍການກະທໍາຜິດ ຈະພົບຄວາມຕາຍອັນພິນາດ—ນີ້ແມ່ນຜົນຂອງຜູ້ລັກກ້ານບົວ».
Verse 131
पशुसख उवाच दास एव प्रजायेतामप्रसूतिरकिंचन: । दैवतेष्वनमस्कारो बिसस्तैन्यं करोति यः
ປະສຸສະຄະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດລັກເສັ້ນໃຍບົວ (bisā) ຈະເກີດໃໝ່ແຕ່ໃນເຮືອນຂອງນາງທາດ, ຈະເປັນຄົນບໍ່ມີລູກແລະຂັດສົນ, ແລະຍັງຕົກຢູ່ໃນບາບຂອງການບໍ່ນົບນ້ອມຕໍ່ເທວະດາ».
Verse 132
शुन:सख उवाच अध्वर्यवे दुहितरं वा ददातु च्छन्दोगे वा चरितब्रह्यचर्ये आशरथर्वणं वेदमधीत्य विप्र: स््नायीत वा यो हरते बिसानि
ສຸນະສະຂະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດທີ່ລັກກ້ານບົວ (ມຣິນາລ) ຈົ່ງແກ້ບາບໂດຍຍົກລູກສາວໃຫ້ແຕ່ງງານກັບພຣະປະໂຣຫິດຜູ້ຮູ້—ຈະເປັນ Adhvaryu ຜູ້ຊໍານານໃນຍະຊຸຣະເວດ ຫຼື Chāndoga ແຫ່ງສາມະເວດ ຜູ້ສໍາເລັດວິໄນພຣະຫມະຈັຣຍະແລ້ວ. ຫຼືບໍ່ຢ່າງນັ້ນ ໃຫ້ພຣາຫມະນັ້ນຮຽນ Atharvaveda ໃຫ້ຈົບ ແລ້ວຮີບເຮັດພິທີອາບນ້ໍາ snātaka.»
Verse 133
ऋषय ऊचु: इष्टमेतद् द्विजातीनां योड्यं ते शपथ: कृत: । त्वया कृतं बिसस्तैन्यं सर्वेषां न: शुन:सख
ພວກລຶສີກ່າວວ່າ: «ໂອ ສຸນະສະຂະ, ຄໍາສາບານທີ່ເຈົ້າໄດ້ໃຫ້ນັ້ນ ແມ່ນສິ່ງທີ່ຖືກໃຈຂອງພວກທະວິຊະ (dvija) ຢ່າງແທ້. ດັ່ງນັ້ນ ການລັກກ້ານບົວຂອງພວກເຮົາ ຄົງເປັນເຈົ້ານັ້ນແຫຼະທີ່ເຮັດ.»
Verse 134
शुन:सख उवाच न्यस्तमद्यं न पश्यदूभिर्यदुक्तं कृतकर्मभि: । सत्यमेतन्न मिथ्यैतद् बिसस्तैन्यं कृतं मया
ສຸນະສະຂະ ກ່າວວ່າ: «ຄໍາທີ່ພວກທ່ານກ່າວ—ໃນຂະນະທີ່ພວກທ່ານກໍາລັງປະກອບພິທີ ແລະບໍ່ໄດ້ສັງເກດ—ນັ້ນແມ່ນຄວາມຈິງ. ບໍ່ແມ່ນຄໍາເທັດ. ການລັກກ້ານບົວນັ້ນ ຂ້ອຍເປັນຜູ້ເຮັດເອງ.»
Verse 135
मया हान्तर्हितानीह बिसानीमानि पश्यत । परीक्षार्थ भगवतां कृतमेवं॑ मयानघा:,मैंने उन मृणालोंको यहाँ छिपा दिया था। देखिये, ये रहे आपके मृणाल। निष्पाप मुनियो! मैंने आपलोगोंकी परीक्षाके लिये ही ऐसा किया था
ສຸນະສະຂະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍໄດ້ເຊື່ອງກ້ານບົວເຫຼົ່ານີ້ໄວ້ຢູ່ນີ້. ເບິ່ງເຖີດ—ນີ້ແມ່ນກ້ານບົວຂອງພວກທ່ານ. ໂອ ລຶສີຜູ້ບໍ່ມີບາບ, ຂ້ອຍເຮັດເຊັ່ນນີ້ເພື່ອທົດສອບພວກທ່ານເທົ່ານັ້ນ.»
Verse 136
रक्षणार्थ च सर्वेषां भवतामहमागत: । यातुधानी ह्ूतिक्रूरा कृत्यैषा वो वधैषिणी,मैं आप सब लोगोंकी रक्षाके लिये यहाँ आया था यह यातुधानी अत्यन्त क्रूर स्वभाववाली कृत्या थी और आपलोगोंका वध करना चाहती थी
«ຂ້ອຍມາທີ່ນີ້ເພື່ອປົກປ້ອງພວກທ່ານທຸກຄົນ. ຍາຕຸທານີນີ້—ດຸຮ້າຍ ແລະໂຫດຮ້າຍໂດຍສັນດານ—ແມ່ນ kṛtyā ທີ່ກໍາລັງຫາທາງຂ້າພວກທ່ານ.»
Verse 137
वृषादर्भिप्रयुक्तैषा निहता मे तपोधना: । दुष्टा हिंस्थादियं पापा युष्मान् प्रत्यग्निसम्भवा
Śunaḥsakha ກ່າວວ່າ: «ນາງຜູ້ຊົ່ວນີ້ ເກີດຈາກໄຟ ໄດ້ຂ້າທຳມະຊັບຂອງຂ້ອຍ—ບຸນກຸສົນທີ່ຂ້ອຍສະສົມດ້ວຍຄວາມພາກພຽນ—ໂດຍໃຊ້ງົວຜູ້ແລະຫຍ້າດັບພະທີ່ນຳມາໃຊ້ຕໍ່ຕ້ານຂ້ອຍ. ນາງໂຫດຮ້າຍ ແລະມີບາບ; ນາງໄດ້ເຮັດຮ້າຍຂ້ອຍ ແລະຄວາມອາຄາດຂອງນາງກໍຫັນໄປຫາພວກເຈົ້າດ້ວຍ».
Verse 138
तस्मादस्म्यागतो विप्रा वासवं मां निबोधत । अलोभादक्षया लोकाः: प्राप्ता वै सार्वकामिका:
«ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍຈຶ່ງມາຫາພວກເຈົ້າ, ໂອ ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍ; ຈົ່ງຮູ້ໄວ້ວ່າ ຂ້ອຍແມ່ນ ວາສະວະ (ອິນທຣາ). ໂດຍຄວາມບໍ່ໂລບ ແທ້ຈິງແລ້ວ ຈຶ່ງບັນລຸໄດ້ໂລກອັນບໍ່ເສື່ອມສູນ ທີ່ໃຫ້ສຳເລັດຄວາມປາດຖະໜາທຸກປະການ».
Verse 139
उत्तिष्ठ ध्वमित: क्षिप्रं तानवाप्लुत वै द्विजा:
Śunaḥśakha ກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງລຸກຂຶ້ນຈາກບ່ອນນີ້ໃນທັນທີ, ໂອ ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍ, ແລະຈົ່ງໄປອາບນ້ຳໃຫ້ໄວ».
Verse 140
तपोधनो! राजा वृषादर्भिने इसे भेजा था
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຢຸທິສຖິຣ, ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄຳຂອງອິນທຣາ ບັນດາມະຫາລິສີກໍປິຕິຍິນດີຢ່າງຫຼາຍ. ພວກເຂົາກ່າວຕໍ່ ພຸຣັນດະຣະ (ອິນທຣາ) ວ່າ «ຂໍໃຫ້ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ» ແລະຮັບຄຳສັ່ງ. ແລ້ວພວກເຂົາທັງໝົດ ພ້ອມກັບຈອມເທວະແຫ່ງສາມສິບທົ່ວ ໄດ້ເດີນທາງໄປສູ່ ຕຣິວິສຖະປະ—ສະຫວັນ.
Verse 141
एवमेते महात्मानो भोगैर्बहुविधैरपि । क्षुधा परमया युक्ताश्छन्द्यमाना महात्मभि:
ດັ່ງນັ້ນ ມະຫາຕະມາເຫຼົ່ານັ້ນ ແມ່ນແຕ່ຈະຫິວໂຫຍຢ່າງຫນັກ ແລະຖືກລໍ້ລວງດ້ວຍຄວາມສຸກຫຼາຍປະການຈາກຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ກໍບໍ່ໄດ້ໂລບໃນເວລານັ້ນ. ເພາະເຫດນີ້ ພວກເຂົາຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸສະຫວັນ.
Verse 142
नैव लोभ॑ तदा चक्रुस्तत: स्वर्गमवाप्रुवन्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ໃນເວລານັ້ນ ພວກເຂົາກໍບໍ່ຍອມໃຫ້ຄວາມໂລບຄອບງໍາ; ດັ່ງນັ້ນພວກເຂົາຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸສະຫວັນ. ແມ່ນວ່າຫິວໂຫຍຫນັກ ແລະຖືກຜູ້ມີກຽດສັກສີລໍ້ລວງດ້ວຍຄວາມສຸກຫຼາຍປະເພດ ແຕ່ບັນດາຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ນັ້ນບໍ່ຕົກໃນອໍານາດຕັນຫາ—ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ສະຖານະແຫ່ງສະຫວັນ.
Verse 143
तस्मात् सर्वास्ववस्थासु नरो लोभ विवर्जयेत् । एष धर्म: परो राजंस्तस्माल्लोभं॑ विवर्जयेत्
ດັ່ງນັ້ນ ໃນທຸກສະພາບແຫ່ງຊີວິດ ມະນຸດຄວນລະທິ້ງຄວາມໂລບ. ໂອ ພຣະຣາຊາ, ນີ້ແມ່ນທຳອັນສູງສຸດ; ດັ່ງນັ້ນທ່ານຈົ່ງລະທິ້ງຄວາມໂລບເຖີດ.
Verse 144
इदं नर: सुचरितं समवायेषु कीर्तयन् । अर्थभागी च भवति न च दुर्गाण्यवाप्तुते
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດທີ່ໃນທ່າມກາງຊຸມຊົນ ສວດແລະປະກາດເລື່ອງລາວອັນບໍລິສຸດນີ້ເຖິງຈິດຈັນຍາອັນດີ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮ່ວມສ່ວນໃນຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ ແລະໄດ້ສິ່ງທີ່ໃຈປາຖະໜາ; ບໍ່ຕົກໃນເຄາະຮ້າຍ ຫຼືພິບັດພະຍັນຕະລາຍ.
Verse 145
प्रीयन्ते पितरक्षास्य ऋषयो देवतास्तथा । यशोधर्मार्थभागी च भवति प्रेत्य मानव:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ສໍາລັບຜູ້ນັ້ນ ພິຕຣະ (ບັນພະບຸລຸດ), ຣິສີ ແລະເທວະທັງຫຼາຍ ລ້ວນພໍໃຈ. ມະນຸດນັ້ນໃນໂລກນີ້ໄດ້ຮ່ວມສ່ວນໃນຊື່ສຽງ, ທຳ ແລະຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ; ແລະເມື່ອຕາຍໄປ ສະຫວັນກໍບັນລຸໄດ້ໂດຍງ່າຍ.
Verse 231
कश्यपोडत्रिर्वसिष्ठ क्ष भरद्वाजो5थ गौतम: । विश्वामित्रो जमदग्नि: साध्वी चैवाप्यरुन्धती
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ກັດຊະປະ, ອະຕຣິ, ວະສິດຖະ, ພະຣະດວາຈະ, ແລະ ໂກຕະມະ; ວິສະວາມິຕຣະ ແລະ ຈະມະດັກນິ; ພ້ອມທັງ ອະຣຸນທະຕີ ນາງຜູ້ມີຄຸນທຳອັນປະເສີດ.”
Frequently Asked Questions
The dilemma concerns adjudicating an apparent theft within a sacred context: whether the taking of Agastya’s puṣkara should be treated as criminal appropriation or as an act whose ethical status depends on intention and the pursuit of dharma-knowledge.
Ethical judgment should not rest solely on appearances; intent and context matter, and reconciliation through truthful explanation and restitution can prevent escalation—especially when authoritative speech (oaths/curses) carries real social-ritual consequences.
Yes. The closing verses present benefits for reciting/reflecting on the account—protection from misfortune and illness, auspicious progeny and social standing, and posthumous attainment of higher worlds—positioning the chapter as both instruction and merit-bearing text.