Sarga 78

Verse 1

अथ यात्रां समीहन्तं शत्रुघ्नो लक्ष्मणानुजः ।भरतं शोकसन्तप्तमिदं वचनमब्रवीत् ॥१॥

そのとき、悲しみに灼かれたバラタが旅立とうとするのを見て、シャトルグナ—ラクシュマナの弟—が彼にこう語った。

Verse 2

गतिर्य स्सर्वभूतानां दुःखे किं पुनरात्मनः ।स राम स्सत्त्वसम्पन्नः स्त्रिया प्रव्राजितो वनम् ॥२॥

万有の衆生の究竟の帰依処であるラーマが、悲嘆の時にどうして自らを護れぬことがあろうか。しかもそのラーマ、徳と堅忍に満ちた御方が、一人の女によって森へ追われたのである。

Verse 3

बलवान्वीर्यसम्पन्नो लक्ष्मणो नाम योऽप्यसौ ।किं न मोचयते रामं कृत्वा स्म पितृनिग्रहम् ॥३॥

また、強く武勇に満ちたラクシュマナは、なぜ父上を抑えてラーマを解き放たなかったのか。

Verse 4

पूर्वमेव तु निग्राह्य स्समवेक्ष्य नयानयौ ।उत्पथं यस्समारूढो राजा नार्या वशं गतः ॥४॥

まことに王は初めから自らを戒め、正と非正を見極めるべきであった。道を踏み外し、女の支配に落ちたその王は。

Verse 5

इति सम्भाषमाणे तु शत्रुघ्ने लक्ष्मणानुजे ।प्राग्द्वारेऽभूत्तदा कुब्जा सर्वाभरणभूषिता ॥५॥

ラクシュマナの弟であるシャトルグナがこのように話していると、あらゆる装飾品で身を飾った猫背のマンタラーが東の入り口に現れました。

Verse 6

लिप्ता चन्दनसारेण राजवस्त्राणि बिभ्रती ।विविधं विविधै स्तैस्तैर्भूषणैश्च विभूषिता ॥६॥

彼女は白檀の香油を塗り、王族の衣装を身にまとい、様々な宝石で華やかに飾られていました。

Verse 7

मेखलादामभिश्चित्रैरन्यैश्च शुभभूषणैः ।बभासे बहुभिर्बद्धा रज्जुबद्धेव वानरी ॥७॥

多くの色とりどりの帯紐やその他の縁起の良い装飾品で縛られ、彼女はまるで縄で縛られた雌猿のように輝いていました。

Verse 8

तां समीक्ष्य तदा द्वास्स्थास्सुभृशं पापकारिणीम् ।गृहीत्वाऽकरुणां कुब्जां शत्रुघ्नाय न्यवेदयन् ॥८॥

その時、門番たちは彼女を見て、この猫背の女を極悪非道で無慈悲な罪人と見なし、彼女を捕らえてシャトルグナに報告しました。

Verse 9

यस्याः कृते वने रामो न्यस्तदेहश्च वः पिता ।सेयं पापा नृशंसा च तस्याः कुरु यथामति ॥९॥

「彼女のせいでラーマは森におり、あなたの父上は御身を捨てられました。これがあの罪深く残酷な女です。あなたが適切だと思うように処断してください。」

Verse 10

शत्रुघ्नश्च तदाज्ञाय वचनं भृशदुःखितः ।अन्तःपुरचरान्सर्वानित्युवाच धृत व्रतः ॥१०॥

その言葉を聞いて、シュatrughna（シャトルグナ）は深く悲しみつつも誓いに堅く、奥宮のすべての侍従に向かって語りかけた。

Verse 11

तीव्रमुत्पादितं दुःखं भ्रात्रूणां मे तथा पितुः ।यया सेयं नृशंसस्य कर्मणः फलमश्नुताम् ॥११॥

「我が兄たちと父上に激しい苦しみをもたらしたその女――その残忍な行いの報いを、まさに彼女自身が受けるがよい。」

Verse 12

एवमुक्त्वा तु तेनाशु सखीजनसमावृता ।गृहीता बलवत्कुब्जा सा तद्गृहमनादयत् ॥१२॥

そう言い終えるや、彼は仲間に囲まれていた猫背の女をたちまち力強く捕らえた。すると彼女はその家中に響く大声で泣き叫んだ。

Verse 13

तत स्सुभृशसन्तप्तस्तस्या स्सर्व स्सखीजनः ।क्रुद्धमाज्ञाय शत्रुघ्नं विपलायत सर्वशः ॥१३॥

すると彼女の仲間たちはひどく動揺し、シャトルグナの怒りを悟って、四方へと逃げ散った。

Verse 14

आमन्त्रयत कृत्स्न श्च तस्या स्सर्व स्सखीजनः ।यथाऽयं समुपक्रान्तो निश्शेषां नः करिष्यति ॥१४॥

仲間たちは皆で相談した。「あの始め方では、この男は私たちを徹底して滅ぼし、誰一人残さぬだろう。」

Verse 15

सानुक्रोशां वदान्यां च धर्मज्ञां च यशस्विनीम् ।कौसल्यां शरणं याम सा हि नोऽस्तु ध्रुवा गतिः ॥१५॥

「憐れみ深く、施しに富み、ダルマに通じ、名高きカウサリヤーにこそ帰依しよう。彼女こそ、われらの揺るぎない確かな拠り所である。」

Verse 16

स च रोषेण ताम्राक्ष श्शत्रुघ्न श्शत्रुतापनः ।विचकर्ष तदा कुब्जां क्रोशन्तीं धरणीतले ॥१६॥

そのとき、敵を焼き尽くすシャトルグナは、怒りに目を赤くし、叫び声を上げるせむし女を地面の上へ引きずった。

Verse 17

तस्या ह्याकृष्यमाणाया मन्थराया स्ततस्ततः ।चित्रं बहुविधं भाण्डं पृथिव्यां तद्व्यशीर्यत ॥१७॥

マンタラーが引きずられると、彼女の色とりどりでさまざまな装身具が、あちらこちらへ散り、地に落ちて砕けた。

Verse 18

तेन भाण्डेन संस्तीर्णं श्रीमद्राजनिवेशनम् ।अशोभत तदा भूयः शारदं गगनं यथा ॥१८॥

その装身具が散り敷かれたことで、輝かしい王宮はかえっていっそう美しく映え、澄みわたる秋の空のようであった。

Verse 19

स बली बलवत्क्रोधाद्गृहीत्वा पुरुषर्षभः ।कैकेयीमभिनिर्भर्त्स्य बभाषे परुषं वचः ॥१९॥

力強く人中の雄たる彼は、激しい怒りにとらわれてそれを掴み、カイケーイーを威して、荒々しい言葉を放った。

Verse 20

तैर्वाक्यैः परुषैर्दुःखैः कैकेयी भृशदुःखिता ।शत्रुघ्नभयसन्त्रस्ता पुत्रं शरणमागता ॥२०॥

その辛辣で痛ましい言葉に傷つけられ、カイケーイーは深く嘆き苦しんだ。シャトルグナを恐れて、彼女は子のもとへ避難し、庇護を求めた。

Verse 21

तं प्रेक्ष्य भरतः क्रुद्धं शत्रुघ्नमिदमब्रवीत् ।अवध्या स्सर्वभूतानां प्रमदाः क्षम्यतामिति ॥२१॥

怒りに燃えるシャトルグナを見て、バラタは言った。「あらゆる生きとし生けるものの中で、女は殺してはならぬ。どうか赦してほしい。」

Verse 22

हन्यामहमिमां पापां कैकेयीं दुष्टचारिणीम् ।यदि मां धार्मिको रामो नासूयेन्मातृघातकम् ॥२२॥

この罪深きカイケーイー、邪なる行いの女を、私は討ち果たしていたであろう――ただし、正しきラーマが私を「母殺し」として咎めぬならば。

Verse 23

इमामपि हतां कुब्जां यदि जानाति राघवः ।त्वां च मां च हि धर्मात्मा नाभिभाषिष्यते ध्रुवम् ॥२३॥

もしラグハヴァが、このせむし女までも殺されたと知れば、法に生きるその御方は、きっと汝にも我にも言葉をかけまい。

Verse 24

भरतस्य वचश्श्रुत्वा शत्रुघ्नो लक्ष्मणानुजः ।न्यवर्तत ततो रोषात्तां मुमोच च मन्थराम् ॥२४॥

バラタの言葉を聞くや、ラクシュマナの弟シャトルグナは怒りを抑え、マンタラーを放した。

Verse 25

सा पादमूले कैकेय्या मन्थरा निपपात ह ।निश्श्वसन्ती सुदुःखार्ता कृपणं विललाप च ॥२५॥

マンタラーはカイケーイーの足もとに倒れ伏した。深く息をつき、悲嘆に責められて、哀れに嘆き泣いた。

Verse 26

शत्रुघ्नविक्षेपविमूढसंज्ञां समीक्ष्य कुब्जां भरतस्य माता ।शनैस्समाश्वासयदार्तरूपां क्रौञ्चीं विलग्नामिव वीक्षमाणाम् ॥२६॥

バラタの母カイケーイーは、シャトルグナに投げ回されて意識も朦朧としたせむし女を見た。苦悶の姿で、罠にかかった雌のクラウンチャ鳥のように周囲を見回す彼女を、そっと慰めた。