The Discourse of Rukmāṅgada (Prabodhinī Ekādaśī, Kārtika-vrata, and Satya-dharma)

Verse 1

मोहिन्युवाच । वाक्यमुक्तं त्वया साधु कार्तिके यदुपोषणम् । व्रतादिकरणं राज्ञां नोक्तं क्वापि निदर्शने ॥ १ ॥

Mohinī thưa: “Ngài đã nói thật hay về việc giữ chay trong tháng Kārtika. Nhưng ở đâu cũng không thấy ngài nêu một ví dụ minh họa về cách các bậc quân vương nên thực hành các vrata (lời nguyện) và những nghi lễ liên hệ.”

Verse 2

मुक्त्वैकं ब्राह्मणं लोके नोक्तं शूद्रविशोरपि । दानं हि पालनं युद्धं तृतीयं भूभुजां स्मृतम् ॥ २ ॥

Trong đời này, ngoài Brāhmaṇa ra, không có bổn phận nào khác được nêu cho Śūdra hay Vaiśya. Còn đối với các bậc vua chúa, ba điều được ghi nhớ là: bố thí, hộ trì cai trị, và chiến trận.

Verse 3

न व्रतं हि त्वया कार्यं यदि मामिच्छसि प्रियाम् । मुहूर्तमपि राजेंद्र न शक्नोमि त्वया विना ॥ ३ ॥

“Nếu chàng muốn thiếp làm người yêu dấu, chàng chẳng cần lập lời thệ nguyện nào. Ôi bậc vua của các vua, thiếp không thể chịu nổi dù chỉ một muhūrta khi vắng chàng.”

Verse 4

स्थातुं कमलगर्भाभ किं पुनर्माससंख्यया । यत्रोपवासकरणं मन्यसे वसुधाधिप ॥ ४ ॥

“Ôi đấng Brahmā thai sen, cần gì phải nói đến việc đếm tháng? Ôi chúa tể cõi đất, nơi nào ngài cho là chỗ nên hành trì trai giới (upavāsa), thì công đức cũng thành tựu ngay tại đó.”

Verse 5

तत्र वै भोजनं देयं विप्राणां च महात्मनाम् । अथवा ज्येष्ठपत्नी या सा करोतु व्रतादिकम् । एवमुक्ते तु वचने मोहिन्या रुक्मभूषणः ॥ ५ ॥

“Tại đó, nên dâng thức ăn cúng thí cho các brāhmaṇa cao quý, bậc đại tâm. Hoặc nếu không, hãy để người vợ cả thực hành vrata cùng các nghi thức. Khi Mohinī nói lời ấy, Rukmabhūṣaṇa—người trang sức bằng vàng—liền đáp lại.”

Verse 6

आजुहाव प्रियां भार्यां नाम्ना संध्यावलिंशुभाम् । आहूता तत्क्षणात्प्राप्ता राजानं भूरिदक्षिणम् ॥ ६ ॥

“Ông cho gọi người vợ yêu dấu, phu nhân cát tường tên Saṃdhyāvalī. Vừa được gọi, nàng lập tức đến trước mặt nhà vua, bậc nổi danh vì ban phát dakṣiṇā dồi dào.”

Verse 7

आशीनं शयने दिव्ये मोहिनीबाहुसंवृतम् । संघृष्टँ हि कुचाग्रेण स्वर्णकुंभनिभेन हि ॥ ७ ॥

“Ông ngồi trên chiếc sàng nằm thần diệu, được đôi tay Mohinī ôm choàng; và bị những đầu ngực của nàng—tựa như những vò vàng—áp sát, miết và cọ xát.”

Verse 8

शयने वामनेत्रायाः सकामाया महीपते । कृतां जलिपुटा भूत्वा भर्तुर्नमितकन्धरा ॥ ८ ॥

Tâu Đại vương, khi phu quân nàng nằm nghỉ, người nữ đầy dục vọng ấy liếc mắt trái đầy mê hoặc; cúi cổ hướng về chồng, chắp hai tay thành dáng nâng nước như kẻ khẩn cầu rồi tiến đến gần ngài.

Verse 9

संध्यावली प्राह नृपं किमाहूता करोम्यहम् । तव वाक्ये स्थिता कांत दुःसापत्न्यविवर्जिता ॥ ९ ॥

Sandhyāvalī thưa với vua: “Khi được ngài gọi đến, thiếp phải làm gì? Ôi người yêu dấu, thiếp luôn ở trong lời ngài, vắng bóng nỗi khổ do tranh chấp giữa các thê thiếp.”

Verse 10

यथा यथा हि रमसे मोहिन्या सह भूपते । तथा तथा मम प्रीतिर्वर्द्धते नात्र संशयः ॥ १० ॥

Tâu Đại vương, ngài càng vui thích ở bên Mohinī bao nhiêu, thì tình thương của thiếp dành cho ngài càng tăng bấy nhiêu—điều ấy không chút nghi ngờ.

Verse 11

भर्तुः सौख्येन या नारी दुःखयुक्ता प्रजायते । सा तु श्येनी भवेद्राजंस्त्रीणि वर्षाणि पञ्च च ॥ ११ ॥

Tâu Đại vương, người phụ nữ nào tuy thấy chồng được an vui mà vẫn sống nặng sầu khổ, người ấy sẽ tái sinh làm chim ưng (śyenī) trong ba năm và thêm năm năm nữa.

Verse 12

आज्ञां मे देहि राजेंद्र मा व्रीहां कामिकां कुरु ॥ १२ ॥

Ôi bậc vua của các vua, xin ban cho thiếp mệnh lệnh; xin đừng biến việc này thành hành động vì tư dục, vì lòng ham muốn riêng.

Verse 13

रुक्मांगद उवाच । जानामि तव शीलं तु कुलं जानामि भामिनि । तव वाक्येन हि चिरं मोहिनी रमिता मया ॥ १३ ॥

Rukmāṅgada nói: “Ta biết hạnh nết của nàng, và cũng biết gia tộc của nàng, hỡi người nữ đầy đam mê. Quả thật, chính bởi lời nàng mà ta đã lâu ngày bị mê hoặc, hỡi kẻ quyến rũ, và đã chung sống cùng nàng.”

Verse 14

रममाणस्य सुचिरं बहवः कार्तिका गताः । प्रिया सौख्येन मुग्धस्य न गतो हरिवासरः ॥ १४ ॥

Với kẻ cứ mãi đắm chìm trong hưởng lạc, nhiều tháng Kārtika trôi qua; nhưng đối với người mê muội, bị sự êm ái của người yêu làm say đắm, thì ngày thiêng của Hari (Ekādaśī) dường như chẳng bao giờ đến.

Verse 15

सोऽहं तृप्तिमनुप्राप्तः कामभोगात्पुनः पुनः । ज्ञातोऽयं कार्तिको मासः सर्वपापक्षयंकरः ॥ १५ ॥

Ta đã hết lần này đến lần khác tìm sự thỏa mãn trong những hưởng lạc của dục vọng, và chỉ đạt được một niềm mãn nguyện thoáng qua. Nhưng nay ta đã hiểu: tháng Kārtika chính là tháng có năng lực tiêu trừ mọi tội lỗi.

Verse 16

कर्तुकामो व्रतं देवि कार्तिकाख्यं सुपुण्यदम् । इयं वारयते मां च व्रताद्ब्रह्मसुता शुभे ॥ १६ ॥

Ô Nữ Thần, ta ước nguyện thực hành lời thệ nguyện tối phúc lành mang tên Kārtika-vrata; nhưng người con gái cát tường của Phạm Thiên này cũng đang ngăn ta khỏi lời nguyện ấy.

Verse 17

अस्या न विप्रियं कार्यं सर्वथा वरवर्णिनि । मामकं व्रतमाधत्स्व कृच्छ्राख्यं कायशोषकम् ॥ १७ ॥

Hỡi người nữ da sắc thanh nhã, chớ làm điều gì khiến nàng ấy phiền lòng, dù là nhỏ nhất. Trái lại, hãy thọ trì lời nguyện của ta gọi là Kṛcchra—một khổ hạnh làm thân thể hao gầy.

Verse 18

सा चैवमुक्ता नवहेमवर्णा भर्त्रा तदा पीनपयोधरंगी । उवाच वाक्यं द्विजराजवक्त्राव्रतं चरिष्ये तव तुष्टिहेतोः ॥ १८ ॥

Được phu quân nói như vậy, người nữ—sắc vàng như vàng mới luyện, bầu ngực đầy đặn đoan trang—liền thưa: “Ôi đấng có dung nhan như vua của bậc nhị sinh (trăng), thiếp sẽ giữ giới nguyện (vrata) để làm vừa lòng chàng.”

Verse 19

येनैव कीर्तिस्तु यशो भवेच्च तथैव सौख्यं तव कीर्तियुक्तम् । करोमि सौम्यं नरदेवनाथ क्षिपामि देहं ज्वलनेत्वदर्थम् ॥ १९ ॥

“Nhờ chính việc này, xin cho danh tiếng và vinh quang được dấy lên; và xin cho hạnh phúc, gắn liền với uy danh của chàng, cũng đến với chàng. Ôi bậc hiền hòa, ôi chúa tể các vua, thiếp sẽ làm—thiếp sẽ gieo thân mình vào lửa vì chàng.”

Verse 20

अकार्यमेतन्नहि भूमिपाल वाक्येन ते हन्मि सुतं स्वकीयम् । किंत्वेवमेतद्व्रतकर्म भूयः करोमि सौम्यं नरदेवनाथ ॥ २० ॥

“Việc ấy không phải điều nên làm, hỡi đấng hộ trì cõi đất; theo lời chàng, thiếp không thể giết chính con trai mình. Nhưng, ô bậc hiền hòa, bậc chúa giữa loài người, thiếp sẽ lại thực hành chính nghi lễ giới nguyện này như một vrata.”

Verse 21

इत्येवमुक्त्वा रविपुत्रशत्रुं प्रणम्य तं चारुविशालनेत्रा । व्रतं चकाराथ तदा हि देवी ह्यशेषपापौघविनाशनाय ॥ २१ ॥

Nói xong như vậy, vị Devī—đôi mắt rộng đẹp—đảnh lễ kẻ thù của con trai Mặt Trời (Yama), rồi bắt đầu thực hành giới nguyện, quả thật để diệt trừ toàn bộ dòng thác tội lỗi.

Verse 22

व्रते प्रवृत्ते वरकृच्छ्रसंज्ञे प्रियाकृते हर्षमवाप राजा । उवाच वाक्यं कुशकेतुपुत्रीं कृतं वचः सुभ्रु समीहितं ते ॥ २२ ॥

Khi giới nguyện mang tên Varakṛcchra được khởi sự, nhà vua hoan hỷ vì đó là điều mình yêu quý. Rồi vua nói với con gái Kuśaketu: “Ôi người có mày đẹp, điều nàng mong đã được thành; điều nàng ước đã được hoàn tất.”

Verse 23

रमस्व कामं मयि सन्निविष्टसंपूर्णवांछा करभोरु हृष्टा । विमुक्तकार्यस्तव सुभ्रु हेतोर्नान्यास्ति नारी मम सौख्यहेतुः ॥ २३ ॥

Hãy an nghỉ trong tình yêu với ta—đã hòa nhập vào ta—mọi ước nguyện đều viên mãn, hỡi người nữ có đùi như voi, lòng hân hoan. Vì nàng, hỡi người mày ngài xinh đẹp, ta đã gác lại mọi việc khác; chẳng có người nữ nào khác là nguyên do hạnh phúc của ta.

Verse 24

सा त्वेवमुक्ता निजनायकेन प्रहर्षमभ्येत्य जगाद भूपम् । ज्ञात्वा भवंतं बहुकामयुक्तं त्रिविष्टपान्नाथ समागताहम् ॥ २४ ॥

Được chính phu quân nói như vậy, nàng hân hoan tiến đến và thưa với nhà vua: “Biết ngài đầy những ước muốn, ô Chúa tể chư thiên, nên thiếp đã đến đây.”

Verse 25

त्यक्त्वामरान्दैत्यगणांश्च सर्वान्गंधर्वयक्षोरगराक्षसांश्च । संदृश्यमानान्मम नाथ हेतोः स्नेहान्विताहं तव मंदराद्रौ ॥ २५ ॥

Ôi Chúa của thiếp, vì tình thương đối với ngài, thiếp đã từ bỏ tất cả—chư thiên và bầy A-tu-la, cùng Gandharva, Yakṣa, Nāga và Rākṣasa—dẫu họ hiện ngay trước mắt; và thiếp đã đến núi Mandara của ngài.

Verse 26

एतत्कामफलं लोके यद्द्वयोरेकचित्तता । अन्यचेतः कृतः कामः शवयोरिव संगमः ॥ २६ ॥

Đây thật là quả của dục vọng ở đời: khiến hai người đồng một tâm. Nhưng dục vọng được theo đuổi khi tâm hướng nơi khác thì như sự giao hợp của hai xác chết—hoàn toàn vô sinh khí và vô ích.

Verse 27

सफलं हि वपुर्मेऽद्य सफलं रूपमेव हि । त्वया कामवता कांत दुर्ल्लभं यज्जगत्त्रये ॥ २७ ॥

Quả thật hôm nay thân thể thiếp được viên mãn—ngay cả sắc đẹp này cũng được viên mãn—vì nhờ ngài, người yêu dấu đầy dục vọng, thiếp đã đạt được điều hiếm có trong ba cõi.

Verse 28

प्रोन्नताभ्यां कुचाभ्यां हि कामिनो हृदयं यदि । संश्लिष्टं नहि शीर्येत मन्ये वज्रसमं दृढम् । तदेव चामृतं लोके यत्पुरंध्र्यधरासवम् ॥ २८ ॥

Nếu trái tim của một kẻ đa tình, khi áp sát vào đôi gò bồng đảo vươn cao của người phụ nữ mà không tan vỡ, thì ta xem nó cứng rắn tựa như kim cương sấm sét. Quả thật, trên thế gian này, chỉ có hương vị say đắm từ đôi môi giai nhân mới chính là 'cam lộ'.

Verse 29

कुचाभ्यां हृदि लीनाभ्यां मुखेन परिपीयते । एवमुक्त्वा परिष्वज्य राजानं रहसि स्थितम् ॥ २९ ॥

“Với đôi gò bồng đảo áp chặt vào lồng ngực chàng, nàng uống trọn lấy chàng bằng đôi môi mình.” Nói đoạn, nàng ôm chầm lấy đức vua đang đứng đó trong nơi kín đáo.

Verse 30

रमयामास तन्वंगी वात्स्यायनविधानतः । तस्यैवं रममाणस्य मोहिन्या सहितस्य हि ॥ ३० ॥

Người phụ nữ với thân hình mảnh mai ấy đã làm chàng vui sướng theo đúng những phương thức mà Vātsyāyana đã truyền dạy; và trong khi chàng đang tận hưởng hoan lạc cùng Mohinī như thế...

Verse 31

रुक्मांगदस्य कर्णाभ्यां पटहध्वनिरागतः । मत्तेभकुंभसंस्थस्तु धर्मांगदनिदेशतः ॥ ३१ ॥

Theo lệnh của Dharmāṅgada, tiếng trống trận vang rền đặt trên trán của con voi đang cơn hăng máu đã vọng đến tai của Rukmāṅgada.

Verse 32

प्रातर्हरिदिनं लोकास्तिष्ठध्वं त्वेकभोजनाः । अक्षारलवणाः सर्वे हविष्यान्ननिषेविणः ॥ ३२ ॥

“Hỡi muôn dân, hãy thức dậy sớm vào ngày của Đấng Hari. Hãy giữ giới nguyện chỉ ăn một bữa; tránh xa các chất kiềm và muối; và chỉ dùng thực phẩm haviṣya (thức ăn thanh tịnh dùng trong tế lễ).”

Verse 33

अवनीतल्पशयनाः प्रियासंगविवर्जिताः । स्मरध्वं देवदेवेशं पुराणं पुरुषोत्तमम् ॥ ३३ ॥

Hãy nằm trên đất trần, lìa bỏ sự vướng mắc vào sự gần gũi của người yêu; hãy tưởng niệm Đấng Chúa của chư thiên—Đấng Cổ Xưa, Puruṣottama, Ngôi Vị Tối Thượng.

Verse 34

सकृद्भोजनसंयुक्ता उपवासं करिष्यथ । अकृतश्राद्धनिचया अप्राप्ताः पिंडमेव च ॥ ३४ ॥

Chỉ thọ thực một lần rồi hãy thực hành nhịn ăn (upavāsa). Những ai chưa làm đầy đủ các lễ Śrāddha tích lũy thì đến cả piṇḍa (lễ vật cúng vong) cũng không đạt được.

Verse 35

गयामगतपुत्राश्च गच्छध्वं श्रीहरेः पदम् । एषा कार्तिकशुक्ला वै हरेर्निद्राव्यपोहिनी ॥ ३५ ॥

Hỡi các người con đã đến Gayā, hãy đi đến cảnh giới tối thượng nơi chân liên hoa của Śrī Hari. Nửa tháng sáng của Kārttika này quả là thời kỳ xua tan giấc ngủ thiêng của Hari.

Verse 36

प्रातरेकादशी प्राप्ता मा कृथा भोजनं क्वचित् । ब्रह्महत्यादिपापानि कामकारकृतानि च ॥ ३६ ॥

Khi bình minh của Ekādaśī đã đến, chớ thọ thực vào bất cứ lúc nào; nhờ giữ giới ấy, các tội như brahmahatyā và những trọng tội khác—kể cả do cố ý vì dục vọng—đều bị tiêu trừ.

Verse 37

तानि यास्यंति सर्वाणि उपोष्येमां प्रबोधिनीम् । प्रबोधयेद्धर्म्मपरान्न्यायाचार समन्वितान् ॥ ३७ ॥

Nhờ nhịn ăn trong ngày Prabodhinī (Ekādaśī) này, mọi điều ấy (tội lỗi và chướng ngại) đều chấm dứt. Hãy đánh thức Đức Chúa, và cũng đánh thức những người chí tâm với dharma—những ai đầy đủ hạnh kiểm ngay thẳng và kỷ luật đúng đắn.

Verse 38

हरेः प्रबोधमाधत्ते तेनैषा बोधिनी स्मृता । सकृच्चोपोषितां चेमां निद्राच्छेदकरीं हरेः ॥ ३८ ॥

Vì ngày này làm cho Hari thức tỉnh, nên Ekādaśī ấy được ghi nhớ là “Bodhinī”. Dù chỉ giữ trai giới (upavāsa) một lần, cũng trở thành nhân duyên cắt đứt giấc ngủ yoga của Hari.

Verse 39

तनयो न भवेन्मर्त्यो न गर्भे जायते पुनः । रुरुध्वं चक्रिणः पूजामात्मवित्तेन मानवाः ॥ ३९ ॥

Kẻ phàm nhân sẽ không còn bị ràng buộc trở lại làm con, cũng không còn sinh lại trong bào thai. Vì vậy, hỡi mọi người, hãy kiên quyết phụng thờ Cakrin (Đức Viṣṇu, Đấng mang đĩa thần) bằng tài sản chân chánh của chính mình.

Verse 40

वस्त्रैः पुष्पैर्धूपदीपैर्वरचंदनकुंकुमैः । सुहृद्यैश्च फलैर्गंधैर्यजध्वं श्रीहरेः पदम् ॥ ४० ॥

Với y phục, hoa, hương và đèn; với chiên-đàn thượng hạng và kuṅkuma; cùng trái quả và hương thơm làm đẹp lòng—hãy phụng thờ thánh trú xứ, đôi chân của Śrī Hari.

Verse 41

यो न कुर्याद्वचो मेऽद्य धर्म्यं विष्णुगतिप्रदम् । स मे दंड्यश्च वाध्यश्च निर्वास्यो विषयाद्ध्रुवम् ॥ ४१ ॥

Ai không thi hành lời ta hôm nay—mệnh lệnh chánh pháp ban cho sự đạt đến Viṣṇu—kẻ ấy ắt sẽ bị ta trừng phạt, bị quở trách, và chắc chắn bị trục xuất khỏi cõi này.

Verse 42

एवंविधे वाद्यमाने पटहे मेघनिःस्वने । हस्ता दमुंच तांबूलं सकर्पूरं नृपोत्तमः ॥ ४२ ॥

Khi chiếc trống lớn (paṭaha) vang rền như tiếng mây sấm đang được tấu lên như thế, vị vua bậc nhất đã để miếng trầu (tāmbūla) trộn long não rơi khỏi tay.

Verse 43

मोहिनीकुचयोर्लग्नं हृदयं स विकृष्य वै । उदत्तिष्ठन्महीपालः शय्यायां रतिवर्द्धनः ॥ ४३ ॥

Trái tim nhà vua như dính chặt nơi bầu ngực Mohinī, phải gắng sức mới kéo rời; và vị quốc vương, dục tình bừng cháy, liền trỗi dậy trên giường.

Verse 44

मोहिनीं मोहकामार्त्तां सत्वियन् श्लक्ष्णया गिरा । देवि प्रातर्हरिदिनं भविष्यत्यधनाशनम् ॥ ४४ ॥

Bằng lời lẽ dịu dàng, ông an ủi Mohinī đang khổ vì dục vọng sinh từ mê si: “Ôi Nữ Thần, sáng mai sẽ là ngày của Hari, Đấng diệt trừ cảnh nghèo.”

Verse 45

संयतोऽहं भविष्यामि क्षम्यतां क्षम्यतामिति । तवाज्ञया मया कृच्छ्रं सन्ध्यावल्या तु कारितम् ॥ ४५ ॥

“Từ nay ta sẽ tự chế—xin tha thứ, xin tha thứ. Theo lệnh của nàng, ta đã khiến Sandhyāvalī thực hành kṛcchra, pháp khổ hạnh sám tội nghiêm ngặt.”

Verse 46

इयमेकादशी कार्या प्रबोधकरणी मया । अशेषपापबंधस्य छेदनी गतिदायिनी ॥ ४६ ॥

“Ekādaśī này phải được hành trì như ta đã dạy; nó đánh thức tâm linh, chặt đứt mọi trói buộc của tội lỗi và ban con đường chân thật (đạt đến cứu cánh tối thượng).”

Verse 47

त्रयाणामपि लोकानां महोत्सवविधायिनी । तस्माद्धविष्यं भोक्ष्येऽहं नियतो मत्तगामिनी ॥ ४७ ॥

“Đấng thiết lập đại lễ cho cả ba cõi—vì thế ta sẽ, với quyết tâm giữ giới, chỉ dùng haviṣya (thực phẩm giản dị dâng tế); và nàng sẽ thuận theo ý ta.”

Verse 48

मया सह विशालाक्षि त्वं चापि तमधोक्षजम् । आराधय हृषीकेशमुपवासपरायणा । येन यास्यसि निर्वाणं दाहप्रलयवर्जितम् ॥ ४८ ॥

Hỡi người mắt lớn, cùng với ta, nàng cũng hãy thờ phụng Đấng Adhokṣaja—Hṛṣīkeśa—với tâm chuyên nhất nơi việc trai giới; nhờ đó nàng sẽ đạt đến niết-bàn, lìa khỏi sự thiêu đốt và sự tan hoại.

Verse 49

मोहिन्युवाच । साधूक्तं हि त्वया राजन्पूजनं चक्रपाणिनः । जन्ममृत्युजराछेदि करिष्येऽहं तवाज्ञया ॥ ४९ ॥

Mohinī thưa: “Tâu Đại vương, lời ngài thật chí phải—chính là việc thờ phụng Đấng cầm Luân (Viṣṇu). Theo mệnh lệnh của ngài, thiếp sẽ thực hành sự lễ bái ấy, điều chặt đứt sinh, tử và già.”

Verse 50

प्रतिज्ञा या त्वया पूर्वं कृता मंदरमस्तके । करप्रदानसहिता भवता सुकृतांकिता ॥ ५० ॥

Lời thệ nguyện mà ngài đã lập thuở trước trên đỉnh núi Mandara—được ấn chứng bằng việc trao tay—đã được ngài xác nhận như một cam kết thiêng liêng, đầy công đức.

Verse 51

तस्यास्तु समयः प्राप्तो दीयतां स हि मे त्वया । जन्मप्रभृति यत्पुण्यं त्वया यत्नेन संचितम् ॥ ५१ ॥

Nay thời hạn dành cho nàng đã đến—vì thế hãy trao nàng cho ta. Và mọi công đức mà ngài đã gắng công tích lũy từ thuở sinh ra, cũng hãy chuyển trao luôn vậy.

Verse 52

तत्सर्वं नश्यति क्षिप्रं न ददासि वरं यदि । रुक्मांगद उवाच । एहि चार्वंगि कर्त्तास्मि यत्ते मनसि वर्तते ॥ ५२ ॥

“Nếu ngài không ban ân huệ, tất cả sẽ mau chóng tiêu tan.” Rukmāṅgada nói: “Hãy đến đây, hỡi người thân thể mỹ lệ; ta sẽ làm điều gì đang ở trong lòng nàng.”

Verse 53

नादेयं विद्यते किंचित्तुभ्यं मे जीवितावधि । किं पुनर्ग्रामवित्तादि धरायुक्तं च भामिनि ॥ ५३ ॥

Hỡi người yêu dấu! Cho đến tận cùng đời ta, chẳng có gì thuộc về ta mà không thể dâng cho nàng. Huống chi là làng mạc, của cải và mọi thứ khác, cùng cả ruộng đất nữa, hỡi giai nhân!

Verse 54

मोहिन्युवाच । नाथ कांत विभो राजन् जीवितेश रतिप्रिय । नोपोष्यं वामरं विष्णोर्भोक्तव्या यद्यहं प्रिया ॥ ५४ ॥

Mohinī nói: “Ôi chúa tể, người yêu dấu, bậc vương quyền hùng lực—chủ của sinh mệnh thiếp, kẻ ưa niềm ái lạc—xin đừng giữ chay vì Vāmana (Đức Viṣṇu). Nếu thiếp là người được chàng thương, xin chàng hãy ăn.”

Verse 55

न च तेऽहं प्रिया राजन् सुहूर्तमपि कामये । त्वत्संयोगं विना भूता भविष्यामि वरं विना ॥ ५५ ॥

Ôi Quốc vương! Thiếp chẳng hề muốn làm người yêu của chàng dù chỉ trong một khoảnh khắc. Không được kết hợp cùng chàng, thiếp sẽ tồn tại không một ân huệ—trơ trọi, mất hết phúc lành.

Verse 56

तस्मान्मां यदि वांछेथा भोक्तुं सत्यपरायण । तदा त्यजोपवासं हि भुज्यतां हरिवासरे ॥ ५६ ॥

Vì vậy, hỡi người nương tựa nơi chân thật, nếu chàng thật lòng muốn cho thiếp được ăn, thì xin hãy bỏ việc giữ chay và hãy dùng bữa trong ngày thánh của Hari (Harivāsara).

Verse 57

एष एव वरो देयो यो मया प्रार्थितः पुरा । न चेद्दास्यसि राजेंद्र भूत्वानृतवचाभवान् ॥ ५७ ॥

Chính ân huệ này—điều thiếp đã cầu xin từ trước—nhất định phải được ban. Nếu chàng không ban, hỡi bậc vương giả tối thượng, chàng sẽ thành kẻ nói lời dối trá.

Verse 58

यास्यते नरके घोरे यावदाभूतसंप्लवम् । राजोवाच । मैवं त्वं वद कल्याणि नेदं त्वय्युपपद्यते ॥ ५८ ॥

“Người ấy sẽ rơi vào địa ngục ghê rợn cho đến khi đại kiếp tan hoại.” Nhà vua nói: “Ôi người cát tường, chớ nói như vậy; điều ấy không hợp với nàng.”

Verse 59

विधेश्च तनया भूत्वा धर्मविघ्नं करोषि किम् । जन्मप्रभृत्यहं नैव भुक्तवान्हरिवासरे ॥ ५९ ॥

Dẫu nàng là ái nữ của Đấng Tạo Hóa (Phạm Thiên Brahmā), cớ sao lại gây chướng ngại cho chánh pháp? Từ khi mới sinh ra, ta chưa từng ăn uống vào ngày thánh của Hari (Hari-vāsara).

Verse 60

स चाद्याहं कथं भोक्ता संजातपलितः शुभे । यौवनातीतमर्त्यस्य क्षीणेंद्रियबलस्य च ॥ ६० ॥

Và nay, ô người cát tường, làm sao ta còn có thể hưởng thụ dục lạc? Tóc ta đã bạc; ta là kẻ phàm đã qua tuổi thanh xuân, sức lực các căn cũng đã suy tàn.

Verse 61

स्वर्णदीसेवनं युक्तमथवा हरिपूजनम् । न कृतं यन्मया बाल्ये यौवने न कृतं च यत् ॥ ६१ ॥

Phụng sự nơi dòng sông thiêng Svarṇadī, hoặc thờ phượng Đức Hari, quả là điều hợp đạo; nhưng những gì ta đã không làm khi còn thơ ấu, và những gì ta cũng không làm lúc tuổi trẻ—những bổn phận bị bỏ quên ấy nay đè nặng trong lòng ta.

Verse 62

तदहं क्षीणवीर्योऽद्य कथं कुर्यां जुगुप्सितम् । प्रसीद चपलापांगि प्रसीद वरवर्णिनि ॥ ६२ ॥

Vì thế hôm nay sức lực ta đã cạn—làm sao ta có thể làm điều đáng khinh ấy? Xin đoái thương, ô nàng liếc mắt đa tình; xin đoái thương, ô người có sắc dung mỹ lệ.

Verse 63

मा कुरुष्व व्रते भंगं दाताहं राज्यसंपदाम् । अथवा नेच्छसि त्वं तत्करोम्यन्यत्सुलोचने ॥ ६३ ॥

“Đừng phá vỡ lời thệ nguyện (vrata) của nàng. Ta có thể ban cho sự thịnh vượng của vương quyền. Hoặc nếu nàng không ước muốn điều ấy, ô người có đôi mắt đẹp, ta sẽ làm điều khác cho nàng.”

Verse 64

आरोपयित्वा शिबिकां विमानप्रतिमां शुभाम् । यत्रेच्छसि नयिष्यामि पादचारी कलत्रयुक् ॥ ६४ ॥

Đặt nàng ngồi trên một kiệu lành, được làm giống như cỗ xe trời, ta—đi bộ, cùng với thê tử của ta—sẽ đưa nàng đến bất cứ nơi nào nàng muốn.

Verse 65

यदि तच्चापि नेच्छेस्त्वं विमानं हि कृतं मया । तर्हि स्वर्णमयौ स्तंभौ कृत्वा विद्रुमभूषितौ ॥ ६५ ॥

Nếu nàng không muốn nhận cả vimāna (điện thờ/cung điện) mà ta đã cho làm, thì hãy làm thay vào đó hai cột bằng vàng, trang sức bằng san hô.

Verse 66

मुक्ताफलमयीं दोलां करिष्ये त्वत्कृते प्रिये । तत्र त्वां दोलयिष्यामि बहून्मासानहर्निशम् ॥ ६६ ॥

Người yêu dấu, vì nàng ta sẽ làm một chiếc xích đu kết bằng ngọc trai; và tại đó ta sẽ cho nàng đu đưa ngày đêm suốt nhiều tháng.

Verse 67

व्रतभंगं वरारोहे मा कुरुष्व मम प्रिये । वरं श्वपचमांसं हि श्वमांसं वा वरानने ॥ ६७ ॥

Ô người thắt lưng thon, người yêu của ta—đừng phá vỡ vrata. Ô người mặt xinh, thà chịu đựng cả thịt của kẻ nấu thịt chó, hay thậm chí thịt chó, còn hơn phạm vào sự phá giới của vrata.

Verse 68

आत्मनो वा नरैर्भुक्तं यैर्भुक्तं हरिवासरे । त्रैलोक्यघातिनः पापं मैथुने शशिनः क्षये ॥ ६८ ॥

Dù tự mình ăn, hay khiến người khác ăn vào ngày thánh của Hari (Ekādaśī), tội ấy được nói là tội có thể làm hại cả tam giới; cũng vậy, giao hợp vào lúc trăng tàn đến cuối kỳ suy cũng chuốc lấy ác nghiệp nặng nề.

Verse 69

नरस्य संचरेत्पापं भूतायां क्षौरकर्मणि । भोजने वासरे विष्णोस्तैले षष्ठ्यां व्यवस्थिते ॥ ६९ ॥

Tội lỗi đến với người nếu cạo tóc/cạo râu khi tithi Bhūta (bất tường) đang hiện hành; cũng vậy, nếu ăn vào ngày dành cho Viṣṇu, và nếu xoa dầu vào ngày trăng thứ sáu (Ṣaṣṭhī).

Verse 70

लवणे तु तृतीयायां सप्तम्यां पिशिते शुभे । आज्येषु पौर्णमास्यां वै सुरायां रविसंक्रमे ॥ ७० ॥

Với muối, sự nhiễm lỗi/ô uế được tính trong ba ngày; với thịt, một cách “cát tường”, được tính trong bảy ngày; với bơ ghee thì cho đến ngày rằm; và với rượu thì cho đến kỳ chuyển vận của Mặt Trời (saṅkrānti).

Verse 71

गोचारस्य प्रलोपे च कूटसाक्ष्यप्रदायके । निक्षेपहारके वापि कुमारीविघ्नकारके ॥ ७१ ॥

Cũng vậy, có sự sám hối/chuộc tội được quy định cho kẻ trộm bò, kẻ làm chứng gian, kẻ lấy trộm vật ký thác, và cả kẻ gây chướng ngại cho một thiếu nữ (ngăn trở hôn nhân hay phúc lợi chính đáng của nàng).

Verse 72

विश्वस्तघातके चापि मृतवत्साप्रदोग्धरि । ददामीति द्विजाग्र्याय प्रतिश्रुत्य न दातरि ॥ ७२ ॥

Cũng vậy, tội lỗi thuộc về kẻ phản bội người đã tin mình; kẻ cố vắt sữa một con bò có bê đã chết; và kẻ đã hứa với vị Bà-la-môn tối thượng rằng “tôi sẽ dâng cho”, nhưng rồi không dâng.

Verse 73

मणिकूटे तुलाकूटे कन्यानृतगवानृते । यत्पातकं तदन्ने हि संस्थितं हरिवासरे ॥ ७३ ॥

Mọi tội lỗi phát sinh do làm giả châu báu, gian lận cân đong đo lường, lừa dối thiếu nữ, hay nói dối về bò—chính những tội ấy, vào ngày thánh của Hari, được nói là trú ngụ trong thức ăn bất tịnh (không đúng pháp).

Verse 74

तद्विद्वांश्चारुनयने कथं भोक्ष्यामि पातकम् । मोहिन्युवाच । एकभुक्तेन नक्तेन तथैवायाचितेन च ॥ ७४ ॥

Bấy giờ người trí nói: “Ôi nàng mắt đẹp, dẫu ta đã biết vậy, ta phải chuộc tội ấy bằng cách nào?” Mohinī đáp: “Hãy ăn chỉ một bữa, giữ hạnh naktā (dùng bữa ban đêm), và cũng chỉ thọ thực khi được dâng mà không cầu xin.”

Verse 75

उपवासेन राजेंद्र द्वादशीं न हि लंघयेत् । गुर्विणीनां गृहस्थानां क्षीणानां रोगिणां तथा ॥ ७५ ॥

Tâu Đại vương, không nên để ngày Dvādaśī trôi qua mà vẫn còn nhịn ăn. Quy tắc này cũng áp dụng cho phụ nữ mang thai, người sống đời gia thất, người gầy mòn suy kiệt, và người bệnh.

Verse 76

शिशूनां वलिगात्राणां न युक्तं समुपोषणम् । यज्ञभोगोद्यतानां च संग्रामक्षितिसेविनाम् ॥ ७६ ॥

Việc nhịn ăn nghiêm ngặt không thích hợp cho trẻ sơ sinh, cho người thân thể yếu ớt gầy mòn, cho người đang dự phần thọ hưởng phẩm vật tế lễ, hay cho người đang phục vụ nơi chiến địa và việc hộ quốc.

Verse 77

पतिव्रतानां राजेंद्र न युक्तं समुपोषणम् । एतन्मे गौतमः प्राह स्थिताया मंदराचले ॥ ७७ ॥

Tâu Đại vương, đối với những người vợ tiết hạnh một lòng với chồng (pativratā), không thích hợp để thực hành nhịn ăn hoàn toàn. Điều ấy chính Gautama đã nói với tôi khi tôi đang lưu trú trên núi Mandara.

Verse 78

नाव्रतेन दिनं विष्णोर्नेयं मनुजसत्तम । ते गृहस्था द्विजा ज्ञेया येषामग्निपरिग्रहः ॥ ७८ ॥

Hỡi bậc ưu tú trong loài người, chớ để một ngày trôi qua mà không có lời nguyện (vrata) dâng lên Đức Viṣṇu. Những bậc nhị sinh (dvija) đã lập và gìn giữ lửa thiêng đúng pháp, mới được biết là gia chủ chân chính.

Verse 79

राजानस्ते तु विज्ञेया ये प्रजापालने स्थिताः । गुर्विणी ह्यष्टमासीया शिशवश्चाष्टवत्सराः ॥ ७९ ॥

Hãy biết rằng những “vua” chân chính là những người chuyên tâm hộ trì dân chúng—đặc biệt là người phụ nữ mang thai tám tháng và trẻ thơ cho đến tám tuổi.

Verse 80

अतिलंघनिनः क्षीणा वलिगात्रास्तु वार्द्धकाः । ये विवाहादिमांगल्यकर्मव्यग्रा महोत्सवाः ॥ ८० ॥

Kẻ vượt quá giới hạn đúng pháp thì trở nên gầy mòn suy kiệt; người già được nhận biết bởi thân thể nhăn nheo. Thế nhưng họ vẫn mải mê trong những đại lễ, bận rộn với các nghi lễ cát tường như hôn lễ và những việc tương tự.

Verse 81

निवृत्ताश्च प्रवृत्तेभ्यो यज्ञानां चोद्यता हि ते । त्रिविधेन पुराणेन भर्त्तुर्या स्त्री हिते रता ॥ ८१ ॥

Những người phụ nữ đã lìa bỏ các việc vướng bận thế tục và thật sự chuyên cần trong việc cử hành tế lễ (yajña)—người vợ như thế, nhờ kỷ luật Purāṇa ba phần, luôn một lòng vì lợi ích của chồng mình.

Verse 82

पतिव्रता तु सा ज्ञेया योनिसंरक्षणा तथा । किमन्यैर्बहुभिर्भूप वाक्यालापकृतैर्मया ॥ ८२ ॥

Chỉ người ấy mới được biết là bậc pativratā chân thật—và cũng là người gìn giữ tiết hạnh của mình. Còn cần nói gì thêm nữa, hỡi Đại vương, bằng nhiều lời chỉ là lời nói suông của ta?

Verse 83

भोजने तु कृते प्रीतिरेकादश्यां त्वया मम । न प्रीतिर्यदि मे छित्वा शिरः स्वं हि प्रयच्छसि ॥ ८३ ॥

Nếu nhà vua ăn trong ngày này, ngài sẽ không nhận được ân huệ của ta vào ngày Ekādaśī. Ngay cả khi ngài tự chặt đầu mình dâng lên cho ta, ta vẫn sẽ không hài lòng.

Verse 84

न करिष्यसि चेद्राजन् भोजनं हरिवासरे । तदा ह्यसत्यवचसो देहं न स्पर्शयामि ते ॥ ८४ ॥

Tâu Đại vương, nếu ngài không kiêng ăn vào ngày thiêng liêng của Đấng Hari, thì—vì lời nói của ngài là sai sự thật—ta sẽ không chạm vào thân thể ngài.

Verse 85

वर्णानामाश्रमाणां हि सत्यं राजेंद्र पूज्यते । विशेषाद्भूमिपालानां त्वद्विधानां महीपते ॥ ८५ ॥

Hỡi vua của các vị vua, sự chân thật quả thực được tôn trọng trong mọi tầng lớp xã hội và giai đoạn của cuộc đời; và đặc biệt được tôn kính nơi những người cai trị bảo vệ trái đất như ngài.

Verse 86

सत्येन सूर्यस्तपति शशी सत्येनराजते । सत्ये स्थिता क्षितिर्भूप सत्यं धारयते जगत् ॥ ८६ ॥

Nhờ chân lý mà Mặt trời tỏa nhiệt; nhờ chân lý mà Mặt trăng chiếu sáng. Trái đất đứng vững trên nền tảng chân lý, tâu Đại vương; chân lý nâng đỡ toàn bộ thế giới.

Verse 87

सत्येन वायुर्वहति सत्येन ज्वलते शिखी । सत्या धारमिदं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम् ॥ ८७ ॥

Nhờ chân lý mà gió thổi; nhờ chân lý mà lửa cháy. Toàn bộ thế giới này—cả những vật bất động và chuyển động—được nâng đỡ với chân lý là nền tảng.

Verse 88

न सत्याच्चालते सिंधुर्न विंध्यो वर्द्धते नृप । न गर्भं युवती धत्ते वेलातीतं कदाचन ॥ ८८ ॥

Tâu Đại vương, nhờ Chân Thật mà biển cả không vượt khỏi bờ cõi của mình; núi Vindhya không còn cứ lớn mãi; và người thiếu nữ cũng chẳng bao giờ thụ thai vượt quá thời kỳ thích hợp.

Verse 89

सत्ये स्थिता हि तरवः फलपुष्पप्रदर्शिनः । दिव्यादिसाधनं नॄणां सत्याधारं महीपते ॥ ८९ ॥

Tâu Đại vương, cây cối an trụ trong Chân Thật nên mới hiển lộ hoa trái; cũng vậy, đối với con người, Chân Thật là nền tảng nâng đỡ mọi phương tiện tu hành và những thành tựu thiêng liêng.

Verse 90

अश्वमेधसहस्रेभ्यः सत्यमेव विशिष्यते । मदिरापानतुल्येन कर्मणा लिप्यसेऽनृतात् ॥ ९० ॥

Chỉ riêng Chân Thật còn thù thắng hơn cả ngàn lễ tế Aśvamedha. Do hành vi dối trá, người ta bị vấy nhiễm nghiệp như kẻ uống rượu say.

Verse 91

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे रुक्मांगदसँलापो नाम त्रयोविंशोऽध्यायः ॥ २३ ॥

Như vậy kết thúc chương hai mươi ba, mang tên “Cuộc đối thoại của Rukmāṅgada”, trong phần Uttara-bhāga (hậu phần) của Śrī Bṛhan-Nāradīya Purāṇa.