Shloka 26

The Discourse of Rukmāṅgada

Prabodhinī Ekādaśī, Kārtika-vrata, and Satya-dharma

Devanagari script

एतत्कामफलं लोके यद्द्वयोरेकचित्तता । अन्यचेतः कृतः कामः शवयोरिव संगमः ॥ २६ ॥

Transliteration

etatkāmaphalaṃ loke yaddvayorekacittatā | anyacetaḥ kṛtaḥ kāmaḥ śavayoriva saṃgamaḥ || 26 ||

Translation

Đây thật là quả của dục vọng ở đời: khiến hai người đồng một tâm. Nhưng dục vọng được theo đuổi khi tâm hướng nơi khác thì như sự giao hợp của hai xác chết—hoàn toàn vô sinh khí và vô ích.

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण; नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन

• काम-फलम्: fruit/result of desire
• काम-फलम्: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• लोके: in the world
• लोके: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन

• यत्: which
• यत्: सम्बन्ध (Relative link)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सम्बन्धक-अव्यय (relative pronoun used correlatively), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘that which’

• द्वयोः: of two
• द्वयोः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्याशब्द; षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), द्विवचन (dual)

• एक-चित्तता: single-mindedness; unity of mind
• एक-चित्तता: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक) + चित्तता (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• अन्य-चेतः: with mind elsewhere
• अन्य-चेतः: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक) + चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण (one whose mind is elsewhere)

• कृतः: made; formed
• कृतः: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘made/constituted’

• कामः: desire; love
• कामः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• शवयोः: of two corpses
• शवयोः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: शव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), षष्ठी विभक्ति, द्विवचन (dual)

• इव: like
• इव: उपमा (Upamā/Simile marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-अव्यय (particle of comparison)

• संगमः: union; meeting
• संगमः: प्रत्यय (Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: संगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bibhatsa

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that desire becomes meaningful only when it is supported by inner alignment and sincerity; divided attention makes even intimate acts spiritually empty and degrading, pushing the mind away from purity and steadiness.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By condemning a scattered mind (anyacetas), the verse indirectly supports bhakti’s core discipline: one-pointedness. Just as love fails without ekacittatā, devotion to Vishnu also requires undivided attention and heartfelt unity with the object of worship.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

A practical takeaway aligned with Vyakarana/Niti-style clarity: the verse distinguishes ekacittatā (single-mindedness) from anyacetas (distracted intent), emphasizing mental discipline as the key factor determining the ‘phala’ (result) of an action.