Shloka 35

The Discourse of Rukmāṅgada

Prabodhinī Ekādaśī, Kārtika-vrata, and Satya-dharma

Devanagari script

गयामगतपुत्राश्च गच्छध्वं श्रीहरेः पदम् । एषा कार्तिकशुक्ला वै हरेर्निद्राव्यपोहिनी ॥ ३५ ॥

Transliteration

gayāmagataputrāśca gacchadhvaṃ śrīhareḥ padam | eṣā kārtikaśuklā vai harernidrāvyapohinī || 35 ||

Translation

Hỡi các người con đã đến Gayā, hãy đi đến cảnh giới tối thượng nơi chân liên hoa của Śrī Hari. Nửa tháng sáng của Kārttika này quả là thời kỳ xua tan giấc ngủ thiêng của Hari.

Word by Word

• गयाम्: to Gayā
• गयाम्: Karma (कर्म/Object of motion)
• Type: Noun
• Root: गया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (गमनस्य कर्म)

• अगत-पुत्राः: (you) whose sons have not gone to Gayā / who have not gone to Gayā (as sons)
• अगत-पुत्राः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: अगत (कृदन्त; नञ्-पूर्वक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘ये गयां न गताः (ते) पुत्राः’/‘whose sons have not gone to Gayā’ (contextual)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• गच्छध्वम्: go (you all)
• गच्छध्वम्: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; आत्मनेपद

• श्री-हरेः: of Śrī Hari
• श्री-हरेः: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/Possessor)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (श्रीमान् हरिः)

• पदम्: abode/feet/state
• पदम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• एषा: this (feminine)
• एषा: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• कार्तिक-शुक्ला: the bright (fortnight/day) of Kārtika
• कार्तिक-शुक्ला: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: कार्तिक (प्रातिपदिक) + शुक्ल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कार्तिकस्य शुक्ला = कार्तिकमासस्य शुक्लपक्षा/शुक्लतिथिः)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक/खलु-अर्थ (particle)

• हरेः: of Hari
• हरेः: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/Possessor)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• निद्रा-व्यपोहिनी: that which removes (Hari’s) sleep
• निद्रा-व्यपोहिनी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: निद्रा (प्रातिपदिक) + वि + अप + ऊह्/अपोह् (धातु) → व्यपोहिनी (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कृदन्त—णिनि/इनी-प्रत्ययान्त (agentive) ‘व्यपोहिनी’ = अपोहयित्री; समासः—तत्पुरुषः (निद्रां व्यपोहयति या)

Speaker

Sanatkumara (in dialogue with Narada, within the tirtha-mahatmya narration)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Hari (Vishnu)
• Gaya (Gayā)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It links Gayā-tīrtha merit with the Kārttika bright fortnight, presenting this time as especially powerful for reaching Śrī Hari’s supreme state—because it marks the removal of Hari’s “sleep” (the end of divine slumber).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

It directs devotees toward Śrī Hari’s padam (His feet/abode), implying that pilgrimage and timely observance in Kārttika culminate in Vishnu-centered devotion and liberation-oriented surrender.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects calendrical discipline (Jyotiṣa/pañcāṅga usage): identifying Kārttika śukla pakṣa as a ritually potent period for vrata and tīrtha practice, aligned with the tradition of Hari’s awakening.