Shloka 85

The Discourse of Rukmāṅgada

Prabodhinī Ekādaśī, Kārtika-vrata, and Satya-dharma

Devanagari script

वर्णानामाश्रमाणां हि सत्यं राजेंद्र पूज्यते । विशेषाद्भूमिपालानां त्वद्विधानां महीपते ॥ ८५ ॥

Transliteration

varṇānāmāśramāṇāṃ hi satyaṃ rājeṃdra pūjyate | viśeṣādbhūmipālānāṃ tvadvidhānāṃ mahīpate || 85 ||

Translation

Hỡi vua của các vị vua, sự chân thật quả thực được tôn trọng trong mọi tầng lớp xã hội và giai đoạn của cuộc đời; và đặc biệt được tôn kính nơi những người cai trị bảo vệ trái đất như ngài.

Word by Word

• वर्णानाम्: of the social classes
• वर्णानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• आश्रमाणाम्: of the life-stages
• आश्रमाणाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (indeed)

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (राज्ञाम् इन्द्रः)

• पूज्यते: is honoured
• पूज्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद; प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive): ‘is worshipped/honoured’

• विशेषात्: especially
• विशेषात्: Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/पञ्चमी), एकवचन; ablative of specification: ‘especially’

• भूमिपालानाम्: of kings (protectors of the earth)
• भूमिपालानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भूमि + पाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भूमेः पालः)

• त्वद्विधानाम्: of those like you
• त्वद्विधानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: त्वद् + विधान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; तत्पुरुष (त्वद्विधानः = त्वया विधः/सदृशः)

• महीपते: O lord of the earth
• महीपते: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मही + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (महेः/महीयाः पतिः)

Speaker

Sanatkumara (addressing a king, rājendra/mahīpati)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It elevates satya (truthfulness) as a universally revered dharma across varṇa and āśrama, and declares it even more crucial for rulers whose words shape justice, protection, and public morality.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not directly teaching a bhakti practice, it frames truthfulness as a foundational virtue that purifies conduct—supporting devotional life by aligning speech and action with dharma, which is essential for pleasing Bhagavān and sustaining righteous rule.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse is primarily dharma-oriented rather than a technical Vedāṅga instruction; its practical takeaway is ethical discipline of speech (satya-vākya), a prerequisite for correct ritual intent and trustworthy governance.