Adhyaya 165

Verse 1

अपना बछ। अफड-ण क्र एकोनषष्टर्याधेकशततमो< ध्याय: श्रीकृष्णका प्रद्मुम्नको ब्राह्मणोंकी महिमा बताते हुए दुर्वासाके चरित्रका वर्णन करना और यह सारा प्रसंग युधिष्ठिरको सुनाना युधिछिर उवाच ब्रृहि ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिं त्वं मधुसूदन । वेत्ता त्वमस्य चार्थस्य वेद त्वां हि पितामह:

Yudhiṣṭhira nói: “Ôi Madhusūdana, xin hãy nói cho ta biết kết quả chân thật và lợi ích phát sinh từ việc tôn kính và thờ phụng các Brāhmaṇa. Ngài hiểu thấu đáo ý nghĩa của điều này, và chính ông nội ta cũng xem Ngài là bậc am tường việc ấy.”

Verse 2

वायुदेव उवाच शृणुष्वावहितो राजन्‌ द्विजानां भरतर्षभ | यथा तत्त्वेन वदतो गुणान्‌ वै कुरुसत्तम

Vāyudeva nói: “Tâu Đại vương, bậc tráng kiện nhất trong dòng Bharata, xin hãy lắng nghe với trọn sự chú tâm. Ta sẽ thuật, đúng theo chân lý, những đức hạnh của hàng ‘nhị sinh’ (brāhmaṇa), hỡi bậc ưu tú nhất trong nhà Kuru.”

Verse 3

द्वारवत्यां समासीन पुरा मां कुरुनन्दन । प्रद्युम्न: परिपप्रच्छ ब्राह्म॒णैः परिकोपित:

Vāyu nói: “Hỡi niềm vui của nhà Kuru, thuở xưa, khi ta đang ở Dvāravatī, con trai ta là Pradyumna—nổi giận vì bị một số brāhmaṇa khiêu khích—đã đến hỏi ta.”

Verse 4

कि फल ब्राह्मुणेष्वस्ति पूजायां मधुसूदन । ईश्वरत्वं कुतस्तेषामिहैव च परत्र च

Vāyudeva nói: “Hỡi Madhusūdana, việc tôn kính cúng dường các Bà-la-môn đem lại quả báo gì? Và vì cớ gì họ được xem như bậc thần linh—cả ở đời này lẫn ở đời sau?”

Verse 5

सदा द्विजातीन्‌ सम्पूज्य कि फलं तत्र मानद । एतद्‌ ब्रूहि स्फुटं सर्व सुमहान्‌ संशयोत्र मे

Vāyu nói: “Hỡi đấng ban danh dự, việc luôn kính lễ và tôn vinh những bậc ‘nhị sinh’ đem lại quả báo gì? Xin hãy nói rõ ràng và đầy đủ cho ta, vì trong lòng ta đã dấy lên một mối nghi lớn về điều ấy.”

Verse 6

इत्युक्ते वचने तस्मिन्‌ प्रद्युम्नेन तथा त्वहम्‌ । प्रत्यत्रुवं महाराज यत्‌ तच्छुणु समाहित:

Khi Pradyumna đã nói những lời ấy, ta đáp lại, hỡi đại vương: hãy lắng nghe với tâm ý chuyên nhất điều ta nói. Hỡi con của Rukmiṇī, con ơi, hãy nghe. Ta sẽ giảng rõ quả báo của việc tôn kính các Bà-la-môn. Vua trong hàng Bà-la-môn là Soma, tức Mặt Trăng; bởi vậy, họ có quyền năng—ở đời này và đời sau—ban phát hạnh phúc và khổ đau.

Verse 7

व्युष्टि ब्राह्मणपूजायां रौक्मिणेय निबोध मे । एते हि सोमराजान ईश्वरा: सुखदुःखयो:

Vāyu nói: “Hỡi con của Rukmiṇī, hãy hiểu từ ta về trật tự và kỷ luật đúng đắn khi tôn kính các Bà-la-môn. Vì những Bà-la-môn ấy—chủ nhân của minh triết thánh điển—quả thật như các bậc vương giả dưới quyền Soma: họ nắm quyền đối với sự phát sinh của hạnh phúc và khổ đau.”

Verse 8

ब्राह्मणप्रमुखं सौम्यं न मे5त्रास्ति विचारणा

Vāyu nói: “Hỡi người hiền hòa, Bà-la-môn đứng hàng đầu; về điều ấy, trong lòng ta không hề nghi ngờ. Trong hàng Bà-la-môn, tâm tính an hòa là đức nổi trội. Vì vậy ta không cần bàn luận thêm nữa. Tôn kính Bà-la-môn thì được trường thọ, danh tiếng, vinh hiển và sức mạnh. Quả thật, mọi cõi—và cả các chúa tể của các cõi—đều là những kẻ tôn thờ Bà-la-môn.”

Verse 9

ब्राह्मणप्रतिपूजायामायु: कीर्तिययशो बलम्‌ । लोका लोकेश्चराश्वैव सर्वे ब्राह्मणपूजका:

Vāyu nói: “Ai tôn kính và phụng thờ các Bà-la-môn đúng phép thì được trường thọ, danh tiếng, thanh danh và sức mạnh. Quả thật, mọi cõi và cả các chúa tể của các cõi đều là những kẻ phụng thờ Bà-la-môn.”

Verse 10

त्रिवर्गे चापवर्गे च यश:श्रीरोगशान्तिषु । देवतापितृपूजासु संतोष्याश्चैव नो द्विजा:

Vāyudeva nói: “Để thành tựu ba mục tiêu của đời sống—dharma, artha, kāma—và cả để đạt giải thoát; để được danh tiếng, phú quý, sức khỏe và dứt bệnh; và vào những lúc cúng tế chư thiên cùng tổ tiên—trong mọi dịp như thế, ta phải làm cho các Bà-la-môn được hoàn toàn mãn nguyện.”

Verse 11

तत्कथं वै नाद्रियेयमी श्वरोडस्मीति पुत्रक । मा ते मन्युर्महाबाहो भवत्वत्र द्विजान्‌ प्रति

“Vậy thì, con ta, sao ta có thể không tôn kính các Bà-la-môn? Hỡi bậc tay mạnh, chớ để cơn giận khởi lên ở đây đối với hàng ‘nhị sinh’, vì nghĩ rằng: ‘Ta là Chúa tể, có thể làm được mọi việc’. Sự kính trọng đối với Bà-la-môn không được đem sức mạnh của mình ra mà bỏ đi.”

Verse 12

ब्राह्मणा हि महद्भूतमस्मिललोके परत्र च । भस्म कुर्युर्जगदिदं क्रुद्धा: प्रत्यक्षदर्शिन:

Vāyu-deva nói: “Các Bà-la-môn được xem là một quyền lực lớn, cả ở đời này lẫn đời sau. Họ là những bậc tiên tri thấy biết trực tiếp; và nếu bừng lên cơn thịnh nộ, họ có thể thiêu rụi cả thế gian này thành tro.”

Verse 13

अन्यानपि सूृजेयुश्न लोकॉल्लोकेश्वरांस्तथा । कथं तेषु न वर्तेरन्‌ सम्यग्‌ ज्ञानातू सुतेजस:

Vāyu nói: “Họ có thể tạo ra những thế giới khác, và cả các vị cai quản những thế giới ấy. Vậy thì, những người rực sáng quyền lực—đã hiểu đúng bằng tri kiến chân thật về sự vĩ đại của các Bà-la-môn—sao lại không cư xử cho phải đạo đối với họ?”

Verse 14

अवसन्मदगहे तात ब्राह्मणो हरिपिड्रल: । चीरवासा बिल्वदण्डी दीर्घश्मश्रु: कृशो महान्‌

Vāyu nói: “Con yêu, thuở xa xưa có một vị bà-la-môn da sắc xanh pha vàng nâu từng ở trong chỗ cư ngụ của ta. Ông mặc áo quần rách cũ và cầm một cây gậy bằng gỗ bilva. Râu ria và ria mép dài; thân hình gầy guộc, nhưng phong thái uy nghi, khiến người ta phải kính sợ.”

Verse 15

दीर्घेभ्यश्व मनुष्येभ्य: प्रमाणादधिको भुवि । स स्वैरं चरते लोकान्‌ ये दिव्या ये च मानुषा:

Vāyu nói: “Trên cõi đất này, ông cao vượt cả những người cao lớn nhất. Theo ý mình, ông có thể tự do du hành qua các thế giới—cả cõi thần linh lẫn cõi người—không hề bị ngăn trở.”

Verse 16

इमां गाथां गायमानश्चत्वरेषु सभासु च । दुर्वाससं वासयेत्‌ को ब्राह्मुणं सत्कृतं गृहे

Ông vừa hát bài kệ này vừa đi khắp các nhà trọ và ngã tư đường: “Ai sẽ cho ta—bà-la-môn Durvāsā—được lưu trú trong nhà mình với sự kính trọng và tiếp đãi?”

Verse 17

रोषण: सर्वभूतानां सूक्ष्मेडप्यपकृते कृते । परिभाषां च मे श्रुत्वा को नु दद्यात्‌ प्रतिश्रयम्‌

Vāyu nói: “Cơn giận có thể bùng lên đối với mọi loài, dù chỉ vì một điều xúc phạm rất nhỏ. Vậy sau khi nghe lời cảnh báo của ta, còn ai dám cho (một kẻ như thế) nương náu nữa?”

Verse 18

यस्माजन्नाद्रियते कश्नचित्‌ ततो5हं समवासयम्‌

Vāyu nói: “Con ạ, vì chẳng ai trong loài người chịu kính trọng ông, ta đã cho ông trú ngụ trong chính nhà ta. Có lúc, chỉ trong một bữa, ông ăn nhiều đến mức có thể làm no hàng ngàn người; có lúc lại ăn rất ít rồi rời khỏi nhà—và vào những ngày như thế, ông không trở lại nữa.”

Verse 19

स सम्भुड्क्ते सहस्राणां बहूनामन्नमेकदा । एकदा सोअल्पकं भुड्धक्ते न चैवैति पुनर्गहान्‌

Vāyu-deva nói: “Có lúc ông ta ăn trong một lần nhiều đến mức có thể làm no thỏa hàng ngàn người. Có lúc lại chỉ ăn rất ít rồi bỏ đi; và vào ngày như thế, ông ta không trở về nhà nữa.”

Verse 20

अकस्माच्च प्रहसति तथाकस्मात्‌ प्ररोदिति । न चास्य वयसा तुल्य: पृथिव्यामभवत्‌ तदा,वे अकस्मात्‌ जोर-जोरसे हँसने लगते और अचानक फूट-फूटकर रो पड़ते थे। उस समय इस पृथ्वीपर उनका समवयस्क कोई नहीं था

Vāyu-deva nói: “Không vì cớ gì rõ ràng, ông ta bỗng bật cười vang; rồi cũng đột ngột như thế, ông ta òa khóc. Khi ấy, trên cõi đất này không có ai đồng niên có thể sánh với ông ta.”

Verse 21

अथ स्वावसथं गत्वा स शय्यास्तरणानि च । कन्याश्वालंकृता दग्ध्वा ततो व्यपगत: पुन:

Rồi ông ta đến chỗ trú của mình, thiêu thành tro giường chiếu và chăn đệm ở đó, cùng cả những thiếu nữ được trang sức bằng y phục và châu báu; sau đó ông ta lại rút lui khỏi nơi ấy.

Verse 22

अथ मामब्रवीद्‌ भूय: स मुनि: संशितव्रत: । कृष्ण पायसमिच्छामि भोक्तुमित्येव सत्वर:

Rồi vị hiền giả giữ giới nguyện nghiêm cẩn ấy lại vội vã đến gặp ta và nói: “Hỡi Kṛṣṇa, ta muốn ăn pāyasa (cơm sữa ngọt) ngay lập tức.”

Verse 23

तदैव तु मया तस्य चित्तज्ञेन गृहे जनः । सर्वाण्यन्नानि पानानि भक्ष्याश्नोच्चावचास्तथा

Vāyu nói: “Ngay lúc ấy, vì ta hiểu được ý nghĩ của ông ta, ta đã dặn người trong nhà kính cẩn chuẩn bị từ trước mọi thứ đồ ăn thức uống, cùng các món ăn đa dạng, loại thượng hạng và loại trung bình. Mọi thứ đều sẵn như ta đã căn dặn; vì vậy ta dâng lên vị hiền giả bát pāyasa nóng hổi, vừa nấu xong.”

Verse 24

भवन्तु सत्कृतानीह पूर्वमेव प्रचोदित: । ततोऊहं ज्वलमानं वै पायसं प्रत्यवेदयम्‌

Vāyu nói: “Biết trước ý định của họ, ta đã dặn người trong nhà chuẩn bị, với lòng kính trọng, đủ mọi thứ ẩm thực và đồ giải khát—vừa thượng hạng vừa vừa phải. Vì mọi thứ đã sẵn theo lời ta căn dặn, ta liền dâng lên vị hiền giả món cháo sữa gạo (pāyasa) còn bốc hơi nóng.”

Verse 25

त॑ भूक्त्वैव स तु क्षिप्रं ततो वचनमत्रवीत्‌ । क्षिप्रमड्गानि लिम्पस्व पायसेनेति स सम ह,उसको थोड़ा-सा ही खाकर वे तुरंत मुझसे बोले--“कृष्ण! इस खीरको शीघ्र ही अपने सारे अंगोंमें पोत लो"

Ngài chỉ ăn một chút rồi lập tức nói với ta: “Kṛṣṇa, mau lấy món pāyasa này mà xoa khắp các chi thể của ngươi!”

Verse 26

अविमृश्यैव च ततः कृतवानस्मि तत्‌ तथा । तेनोच्छिष्टेन गात्राणि शिरश्वैवा भ्यमृक्षयम्‌,मैंने बिना विचारे ही उनकी इस आज्ञाका पालन किया। वही जूठी खीर मैंने अपने सिरपर तथा अन्य सारे अंगोंमें पोत ली

Ta chẳng kịp suy xét gì, liền làm đúng như lời dạy. Với phần pāyasa còn thừa ấy, ta xoa lên đầu và khắp mọi chi thể của mình.

Verse 27

स ददर्श तदाभ्याशे मातरं ते शुभाननाम्‌ | तामपि स्मयमानां स पायसेनाभ्यलेपयम्‌

Bấy giờ ngài thấy, ở gần đó, mẹ của ngươi—người có dung nhan hiền mỹ. Bà cũng đứng mỉm cười; và vâng theo mệnh lệnh của vị hiền giả, ta cũng xoa pāyasa lên các chi thể của người mẹ đang mỉm cười ấy.

Verse 28

मुनि: पायसदिग्धाज़ीं रथे तूर्णमयोजयत्‌ । तमारुहाय रथं चैव निर्ययौ स गृहान्मम

Vāyu nói: “Vị hiền giả lập tức cho vị vương hậu—người có toàn thân bôi pāyasa—vào ách xe. Rồi chính ngài lên cỗ xe ấy và rời khỏi nhà ta.”

Verse 29

अग्निवर्णो ज्वलन्‌ धीमान्‌ स द्विजो रथधुर्यवत्‌ । प्रतोदेनातुदद्‌ बालां रुक्मिणीं मम पश्यत:

Vāyu nói: “Vị Bà-la-môn ấy—sắc như lửa, rực cháy và trí tuệ sắc bén—ngay trước mắt ta đã bắt đầu quất roi vào nàng Rukmiṇī vô tội, như người ta quất những con ngựa đang thắng vào cỗ xe.”

Verse 30

न च मे स्तोकमप्यासीद्‌ दुःखमीकष्याकृतं तदा । तथा स राजमार्गेण महता निर्ययौ बहि:,उस समय मेरे मनमें थोड़ा-सा भी ईर्ष्याजनित दुःख नहीं हुआ। इसी अवस्थामें वे महलसे बाहर आकर विशाल राजमार्गसे चलने लगे

Vāyu nói: “Khi ấy, trong lòng ta không hề dấy lên dù chỉ một chút sầu não do ganh tị. Rồi ông ta rời khỏi cung điện và đi theo con đường lớn của hoàng gia.”

Verse 31

तद्‌ दृष्टवा महदाश्चर्य दाशार्हा जातमन्यव: । तत्राजल्पन्‌ मिथ: केचित्‌ समाभाष्य परस्परम्‌

Thấy điều kỳ lạ lớn lao ấy, người Dāśārha (dòng Yādava) bừng bừng phẫn nộ. Tại đó, vài người trong họ bàn tán với nhau, thuật lại sự việc và kinh ngạc rằng chỉ một Bà-la-môn mới có thể chịu nổi hiểm nạn như thế mà vẫn sống trên cỗ xe ấy.

Verse 32

ब्राह्मणा एव जायेरन्‌ नान्यो वर्ण: कथंचन । को होन॑ रथमास्थाय जीवेदन्य: पुमानिह

Vāyu nói: “Chỉ nên để Bà-la-môn được sinh ra—chớ để bất cứ giai tầng nào khác xuất hiện. Vì trong cõi đời này, ngoài bậc thánh nhân ấy, còn ai có thể bước lên cỗ xe kia mà vẫn sống?”

Verse 33

आशीविषदिषं तीक्ष्णं ततस्तीक्ष्णतरो द्विज: । ब्रह्माशीविषदग्धस्य नास्ति कश्चिच्चिकित्सक:

Vāyu nói: “Nọc của rắn độc quả thật sắc và chết chóc; nhưng một Bà-la-môn, khi bừng giận và được nâng đỡ bởi uy lực tu hành, còn sắc bén hơn thế. Kẻ đã bị ‘thiêu đốt’ bởi quyền năng như rắn của Bà-la-môn—bị lời nguyền hay thương tổn tâm linh giáng xuống—thì trong đời này không có thầy thuốc nào chữa nổi.”

Verse 34

तस्मिन्‌ व्रजति दुर्धर्षे प्रास्खलद्‌ रुक्मिणी पथि । तन्नामर्षयत श्रीमांस्ततस्तूर्णमचोदयत्‌

Khi vị hiền triết Durvāsā đáng sợ vẫn tiếp tục hành trình, Rukmiṇī vấp ngã trên đường và ngã xuống. Bậc ẩn sĩ lẫy lừng ấy không thể chịu đựng điều mà ông cho là một sự thất lễ hay sơ suất; trong cơn giận, ông lập tức thúc ép nàng một cách khắc nghiệt, xua nàng đi không chút thương xót.

Verse 35

ततः परमसंक्रुद्धो रथात्‌ प्रस्कन्द्य स द्विज: । पदातिरुत्पथेनैव प्राद्रवद्‌ दक्षिणामुख:

Rồi, trong cơn thịnh nộ tột cùng, vị Bà-la-môn ấy nhảy phắt xuống khỏi xe. Trở thành kẻ đi bộ, ông lập tức chạy theo lối mòn ngoài đường, hướng mặt về phương Nam—cơn kích động khiến ông bỏ lối chính mà vội vã lao đi.

Verse 36

तमुत्पथेन धावन्तमन्वधावं द्विजोत्तमम्‌ तथैव पायसादिग्ध: प्रसीद भगवज्निति

Vāyu nói: “Khi bậc hiền giả tối thượng ấy chạy theo lối ngoài đường, ta cũng chạy theo như vậy—thân mình còn dính đầy cháo sữa—và ta kêu lên: ‘Bạch Đấng Tôn Quý, xin nguôi giận, xin đoái thương!’”

Verse 37

ततो विलोक्य तेजस्वी ब्राह्मणो मामुवाच ह । जित: क्रोधस्त्वया कृष्ण प्रकृत्यैव महाभुज

Bấy giờ, vị Bà-la-môn rực rỡ ấy nhìn ta và nói: “Hỡi Kṛṣṇa, bậc dũng sĩ tay dài! Ngươi đã thắng được cơn giận ngay từ bản tính. Ta không thấy nơi ngươi có lỗi lầm nào ở đây; vì thế ta hài lòng. Hãy xin ta bất cứ ân huệ nào ngươi mong muốn.”

Verse 38

न ते5पराधमिह वै दृष्टवानस्मि सुव्रत । प्रीतो5स्मि तव गोविन्द वृणु कामान्‌ यथेप्सितान्‌

Vāyu-deva nói: “Hỡi người kiên định trong giới nguyện cao quý, ta quả thật không thấy nơi ngươi có lỗi lầm nào ở đây. Ta hài lòng về ngươi, Govinda. Vậy hãy xin bất cứ điều gì ngươi mong muốn.”

Verse 39

प्रसन्नस्य च मे तात पश्य व्युष्टिं यथाविधि । यावदेव मनुष्याणामन्ने भावो भविष्यति

Vāyu nói: “Hỡi con yêu dấu của ta, nay khi ta đã hài lòng, hãy nhìn xem kết quả đúng phép, theo đúng lẽ. Chừng nào loài người còn giữ lòng kính trọng đối với lương thực—chừng ấy kết quả đã được định sẵn này sẽ còn bền vững.”

Verse 40

यावच्च पुण्या लोकेषु त्वयि कीर्तिर्भविष्यति,“तीनों लोकोंमें जबतक तुम्हारी पुण्यकीर्ति रहेगी, तबतक त्रिभुवनमें तुम प्रधान बने रहोगे। जनार्दन! तुम सब लोगोंके परम प्रिय होओगे

Vāyu nói: “Chừng nào danh tiếng công đức của ngươi còn lưu truyền giữa các cõi—chừng ấy ngươi sẽ vẫn là bậc đứng đầu trong ba thế giới. Hỡi Janārdana, ngươi sẽ là người được muôn loài yêu mến tột bậc.”

Verse 41

त्रिषु लोकेषु तावच्च वैशिष्ट्यं प्रतिपत्स्यसे । सुप्रिय: सर्वलोकस्य भविष्यसि जनार्दन

Vāyu nói: “Chừng nào danh tiếng công đức của ngươi còn bền trong ba cõi, chừng ấy ngươi sẽ đạt địa vị ưu việt nơi đó. Hỡi Janārdana, ngươi sẽ trở nên vô cùng được muôn loài yêu mến.”

Verse 42

यत्ते भिन्नं च दग्धं च यच्च किंचिद्‌ विनाशितम्‌ । सर्व तथैव द्रष्टासि विशिष्ट वा जनार्दन

Vāyu nói: “Hỡi Janārdana, bất cứ vật gì của ngươi mà ta đã làm gãy, thiêu đốt, hay hủy hoại bằng cách nào—ngươi sẽ thấy tất cả đều được phục hồi như cũ, thậm chí còn tốt hơn trước.”

Verse 43

यावदेतत्‌ प्रलिप्तं ते गात्रेषु मधुसूदन । अतो मृत्युभयं नास्ति यावदिच्छसि चाच्युत

Vāyu nói: “Hỡi Madhusūdana, chừng nào lớp phủ này còn lan trên các chi thể của ngươi, chừng ấy nơi những phần đã được phủ ấy, ngươi sẽ không còn sợ chết vì vết thương. Hỡi Acyuta, ngươi sẽ ở đây bất tử bao lâu tùy ý ngươi.”

Verse 44

न तु पादतले लिप्ते कस्मात्ते पुत्रकाद्य वै । नैतन्मे प्रियमित्येवं स मां प्रीतो5ब्रवीत्‌ तदा

Thần Vāyu nói: “Nhưng khi lòng bàn chân của ngươi đã bị bôi dính, vì sao ngươi lại gọi ta là ‘con trai của ta’ và những lời tương tự? Nói rằng: ‘Điều này không làm ta vừa lòng’, rồi khi ấy ông đã ân cần nói với ta.”

Verse 45

रुक्मिणीं चाब्रवीत्‌ प्रीत: सर्वस्त्रीणां वरं यश:

Thần Vāyu nói: Vị hiền triết, lòng đầy hoan hỷ, bảo Rukmiṇī: “Hỡi người nữ cát tường, nàng sẽ đạt danh tiếng bậc nhất trong hàng nữ nhân và tiếng thơm cao nhất ở đời. Không một tật lỗi nào như tuổi già, bệnh tật hay phai tàn nhan sắc có thể chạm đến nàng. Được ban cho hương thơm thanh tịnh, thiêng liêng, nàng sẽ sống trong lòng sùng kính thờ phụng Śrī Kṛṣṇa.”

Verse 46

कीर्ति चानुत्तमां लोके समवाप्स्यसि शोभने । न त्वां जरा वा रोगो वा वैवर्ण्य चापि भाविनि

Thần Vāyu nói: “Hỡi người rạng ngời, nàng sẽ đạt danh vọng vô song ở đời. Nàng sẽ không hề bị tuổi già, bệnh tật, hay cả sự phai nhạt sắc diện giáng xuống.”

Verse 47

षोडशानां सहस््राणां वधूनां केशवस्य ह

Thần Vāyu nói: “Quả thật, Keśava có mười sáu nghìn người vợ.”

Verse 48

तव मातरमित्युक्त्वा ततो मां पुनरब्रवीत्‌

Nói rằng: “(Bà ấy là) mẹ của con,” rồi ông lại gọi ta lần nữa. Hỡi Pradyumna, sau khi nói như vậy về mẹ ngươi, đại hiền giả Durvāsā rực rỡ—bừng cháy như lửa—liền rời khỏi nơi này; và khi ra đi, ông nói với ta: “Keśava, mong rằng thái độ của ngươi đối với các brāhmaṇa luôn mãi được như thế này.”

Verse 49

प्रस्थित: सुमहातेजा दुर्वासाग्निरिव ज्वलन्‌ | एषैव ते बुद्धिरस्तु ब्राह्मणान्प्रति केशव

Khi Đu-rvā-sa rực rỡ phi thường rời đi—bừng cháy như lửa—ngài lại nói: “Hỡi Keśava, mong rằng chính thái độ này của ngươi đối với các bà-la-môn sẽ luôn luôn bền giữ.”

Verse 50

इत्युक्त्वा स तदा पुत्र तत्रैवान्तरधीयत । तस्मिन्नन्तर्हिते चाहमुपांशुव्रतमाचरम्‌

Nói xong, hỡi con, ngay tại đó ngài liền biến mất. Khi ngài đã khuất, ta thực hành lời thệ nguyện im lặng và tụng niệm thầm trong tâm—giữ sự tiết chế và tự kỷ luật một cách kín đáo.

Verse 51

एतद्‌ व्रतमहं कृत्वा मात्रा ते सह पुत्रक

“Ta đã thọ trì và giữ trọn lời nguyện ấy, cùng với mẹ con và đứa trẻ.”

Verse 52

प्रविष्टमात्रश्न गृहे सर्व पश्यामि तन्नवम्‌

Vāyu nói: “Vừa bước vào nhà, ta đã thấy mọi thứ ở đó đều mới.”

Verse 53

यद्‌ भिजन्नं यच्च वै दग्धं तेन विप्रेण पुत्रक । पुत्र! घरमें प्रवेश करके मैं देखता हूँ तो उन ब्राह्मणने जो कुछ तोड़-फोड़ या जला दिया था, वह सब नूतनरूपसे प्रस्तुत दिखायी दिया ।।

Vāyu nói: “Hỡi con, những gì vị bà-la-môn ấy đã đập phá, những gì đã bị thiêu đốt—khi ta bước vào nhà và nhìn—tất cả đều hiện ra như mới, được phục hồi. Thấy mọi thứ trở nên mới mẻ và vững chắc trở lại, ta vô cùng kinh ngạc.”

Verse 54

अपूजयं च मनसा रौक्मिणेय सदा द्विजान्‌ | रुक्मिणीनन्दन! वे सारी वस्तुएँ नूतन और सुदृढ़ रूपमें उपलब्ध हैं, यह देखकर मुझे बड़ा आश्चर्य हुआ और मैंने मन-ही-मन द्विजोंकी सदा ही पूजा की ।।

Vāyu nói: “Hỡi con của Rukmiṇī, ta hằng tôn kính các Bà-la-môn trong lòng. Thấy mọi vật đều sẵn có như vừa mới làm ra, lại bền chắc nguyên vẹn, ta vô cùng kinh ngạc và trong tâm luôn dâng lời kính lễ lên những bậc ‘nhị sinh’. Ấy là lời ta đã thưa, hỡi bậc hùng trong dòng Bhārata, khi Raukmiṇeya hỏi ta.”

Verse 55

माहात्म्यं द्विजमुख्यस्य सर्वमाख्यातवांस्तदा । भरतभूषण! रुक्मिणीकुमार प्रद्युम्नके पूछनेपर इस तरह मैंने उनसे विप्रवर दुर्वासाका सारा माहात्म्य कहा था ।।

Vāyu nói: “Khi ấy ta đã thuật lại trọn vẹn sự vĩ đại của vị Bà-la-môn tối thượng ấy. Hỡi niềm trang sức của dòng Bhārata! Khi Pradyumna, con của Rukmiṇī, hỏi ta, ta đã kể cho chàng toàn bộ vinh quang của hiền thánh Durvāsā, bậc Bà-la-môn ưu tú. Cũng như vậy, hỡi con của Kuntī, hỡi bậc chúa công, ngươi cũng phải luôn tôn kính và phụng sự các Bà-la-môn.”

Verse 56

एवं व्युष्टिमहं प्राप्तो ब्राह्मणस्य प्रसादजाम्‌ । यच्च मामाह भीष्मो<यं तत्सत्यं भरतर्षभ

“Nhờ ân huệ của một Bà-la-môn, ta đã đạt được phần thưởng rực rỡ. Và mọi điều Bhīṣma này nói về ta, hỡi bậc hùng trong dòng Bhārata, đều hoàn toàn là sự thật.”

Verse 76

अस्मिल्लोके रौक्मिणेय तथामुष्षिंश्व पुत्रक महाराज! प्रद्युम्नके ऐसा कहनेपर मैंने उसको उत्तर दिया। रुक्मिणीनन्दन! ब्राह्मणोंकी पूजा करनेसे क्या फल मिलता है

Vāyu nói: “Hỡi con của Rukmiṇī, hỡi đứa trẻ, hỡi đại vương—khi Pradyumna nói như vậy, ta đáp lời chàng. Hỡi con của Rukmiṇī, ta sẽ giải bày quả báo đạt được do tôn kính các Bà-la-môn; hãy lắng nghe với tâm chuyên nhất. Con ạ, trong hàng Bà-la-môn, bậc quân vương là Soma, tức Mặt Trăng. Vì thế họ có thể ban phát cả an lạc lẫn khổ đau, ở đời này và cả đời sau.”

Verse 159

इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानथधर्मपर्वणि दुर्वासोभिक्षा नाम एकोनषष्ट्यधिकशततमो<ध्याय:

Như vậy, trong Thánh sử Mahābhārata, thuộc Anuśāsana Parva—phần nói về dharma của việc bố thí—kết thúc chương thứ 159, mang tên “Durvāsā xin bố thí”. Lời kết này đặt toàn bộ câu chuyện như một lời dạy về lòng hào hiệp và phép tắc đúng đắn khi đáp lại sự đòi hỏi của bậc thánh nhân, nhấn mạnh rằng bố thí phải được dâng bằng sự kính trọng và không chút oán hờn.

Verse 173

यो मां कश्चिद्‌ वासयीत न स मां कोपयेदिति । “यदि मेरा थोड़ा-सा भी अपराध बन जाय तो मैं समस्त प्राणियोंपर अत्यन्त कुपित हो उठता हूँ। मेरे इस भाषणको सुनकर कौन मेरे लिये ठहरनेका स्थान देगा? जो कोई मुझे अपने घरमें ठहराये

Vāyu nói: “Nghe lời ta rồi, ai còn dám cho ta chỗ trú? Chỉ cần một lỗi nhỏ phạm đến ta, ta liền bùng lên cơn thịnh nộ dữ dội đối với muôn loài. Vì vậy, ai cho ta ngụ trong nhà mình thì chớ khơi dậy cơn giận của ta; người ấy phải luôn luôn cảnh giác về điều này.”

Verse 396

यथैवान्ने तथा तेषां त्वयि भावो भविष्यति । “तात! मेरे प्रसन्न होनेका जो भावी फल है

Vāyu nói: “Tình cảm và sự gắn bó của họ đặt nơi thức ăn thế nào, thì tình cảm họ dành cho ngươi cũng sẽ như thế. Chừng nào chư thiên và loài người còn yêu quý và nương tựa vào lương thực, thì lòng kính trọng họ đối với ngươi cũng sẽ bền lâu đúng theo mức ấy.”

Verse 443

इत्युक्तो5हं शरीरं स्वं ददर्श श्रीसमायुतम्‌ । 'परंतु यह खीर तुमने अपने पैरोंके तलवोंमें नहीं लगायी है। बेटा! तुमने ऐसा क्‍यों किया? तुम्हारा यह कार्य मुझे प्रिय नहीं लगा।” इस प्रकार जब उन्होंने मुझसे प्रसन्नतापूर्वक कहा

Vāyu nói: “Được dạy bảo như thế, ta bỗng thấy chính thân mình rực lên vẻ huy hoàng cát tường.” Trong mạch chuyện, người kể nhớ lại việc được nhắc nhở dịu dàng vì chưa bôi phần kṣīra (sữa ngọt) dâng cúng lên lòng bàn chân; lời khuyên đầy thiện ý ấy trở thành lời răn: điều đã được truyền dạy phải thực hành trọn vẹn, không làm nửa vời, thì sự tinh luyện trong ngoài sẽ hiện bày—tượng trưng bằng ánh quang minh bất chợt của thân thể.

Verse 463

स्प्रक्ष्यन्ति पुण्यगन्धा च कृष्णमाराधयिष्यसि । फिर मुनिने रुक्मिणीसे भी प्रसन्नतापूर्वक कहा--“शोभने! तुम सम्पूर्ण स्त्रियोंमें उत्तम यश और लोकमें सर्वोत्तम कीर्ति प्राप्त करोगी। भामिनि! तुम्हें बुढ़ापा या रोग अथवा कान्तिहीनता आदि दोष नहीं छू सकेंगे। तुम पवित्र सुगन्धसे सुवासित होकर श्रीकृष्णकी आराधना करोगी

Vāyu-deva nói: “Hương thơm thanh tịnh sẽ vấn vít nơi nàng, và nàng sẽ phụng thờ Kṛṣṇa với lòng kính tín.” Trong mạch chuyện, lời chúc phúc này biểu thị sự che chở về đạo hạnh và tâm linh: sự trong sạch (tượng trưng bằng hương lành) và lòng sùng kính bền bỉ được nêu như quả lành của hạnh đức, khiến những điều suy đồi không thể ‘chạm’ đến người mộ đạo.

Verse 473

वरिष्ठा च सलोक्या च केशवस्य भविष्यसि । “श्रीकृष्णकी जो सोलह हजार रानियाँ हैं, उन सबमें तुम श्रेष्ठ और पतिके सालोक्यकी अधिकारिणी होओगी”

Vāyu nói: “Trong số mười sáu ngàn vương hậu của Keśava, nàng sẽ là bậc tối thắng, và sẽ đạt sālokya—được cư ngụ trong cùng cõi thiêng liêng với Ngài.”

Verse 503

यक्किंचिद्‌ ब्राह्मुणो ब्रूयात्‌ सर्व कुर्यामिति प्रभो । प्रभावशाली पुत्र! ऐसा कहकर वे वहीं अन्तर्धान हो गये। उनके अदृश्य हो जानेपर मैंने अस्पष्ट वाणीमें धीरेसे यह व्रत लिया कि “आजसे कोई ब्राह्मण मुझसे जो कुछ कहेगा

Thần Vāyu nói: “Muôn điều mà một vị Bà-la-môn có nói ra, hỡi chúa tể, ta sẽ làm trọn cả.” Nói xong, Ngài liền ẩn mất ngay tại chỗ. Khi Ngài đã trở nên vô hình, ta khẽ khàng phát nguyện bằng giọng mơ hồ: “Từ hôm nay trở đi, bất cứ điều gì bất kỳ vị Bà-la-môn nào xin nơi ta, ta sẽ hoàn thành trọn vẹn.”

Verse 516

ततः परमद्दृष्टात्मा प्राविशं गृहमेव च । बेटा! ऐसी प्रतिज्ञा करके परम प्रसन्नचित्त होकर मैंने तुम्हारी माताके साथ घरमें प्रवेश किया

Rồi sau đó, khi nội tâm ta đạt đến sự sáng tỏ và mãn nguyện tột bậc—sau khi đã lập lời thệ ấy—ta cùng với mẹ con bước vào nhà.

Verse 553

पूजयस्व महाभागान्‌ वाम्भिदनिश्व नित्यदा | प्रभो! कुन्तीनन्दन! इसी प्रकार आप भी सदा मीठे वचन बोलकर और नाना प्रकारके दान देकर महाभाग ब्राह्मणोंकी सर्वदा पूजा करते रहें

Thần Vāyu nói: “Hãy tôn kính các vị Bà-la-môn cao quý mọi lúc. Hỡi chúa tể, con của Kuntī, chính ngươi cũng nên luôn luôn kính trọng và phụng sự những vị Bà-la-môn ưu tú ấy—bằng lời nói ngọt lành, nhã nhặn, và bằng những bố thí đủ mọi loại.”