Sukta 5

Mantra 1

वैश्वानराय मीळ्हुषे सजोषाः कथा दाशेमाग्नये बृहद्भाः । अनूनेन बृहता वक्षथेनोप स्तभायदुपमिन्न रोधः ॥

พร้อมเพรียงกัน เราทั้งหลายแด่ไวศวานระ (Vaiśvānara) ผู้เอื้อเฟื้อ—เราจะถวายบูชาแก่อัคนีผู้มีรัศมีอันไพศาลอย่างไรเล่า? ด้วยพลังอันไม่พร่องและกว้างใหญ่ที่รองรับได้ เขาได้ค้ำยันสิ่งกีดขวางไว้ ประหนึ่งขอบเขตที่กำหนดวัดไว้; เพื่อให้หนทางตั้งเปิดอยู่แก่แสงสว่างที่กำลังเติบโต.

Mantra 2

मा निन्दत य इमां मह्यं रातिं देवो ददौ मर्त्याय स्वधावान् । पाकाय गृत्सो अमृतो विचेता वैश्वानरो नृतमो यह्वो अग्निः ॥

อย่ากล่าวโทษเทพผู้ประทานทานนี้แก่ข้าพเจ้า—แก่ปุถุชนผู้ทรงธรรมแห่งพลังของตนเอง (สวธา). เพื่อผู้กำลังสุกงอม อัคนี—ผู้เร่าร้อน ผู้เป็นบุรุษยิ่ง วัยศวานระ—ย่อมเป็นอมตะผู้รู้จำแนก เป็นผู้แสวงหาที่ได้รับแรงดลใจ ผู้รู้หนทางแห่งสำนึก.

Mantra 3

साम द्विबर्हा महि तिग्मभृष्टिः सहस्ररेता वृषभस्तुविष्मान् । पदं न गोरपगूळ्हं विविद्वानग्निर्मह्यं प्रेदु वोचन्मनीषाम् ॥

บทสวดแห่งความกลมกลืน ตั้งอยู่บนฐานคู่ ยิ่งใหญ่ มีคมสว่างดุจคมดาบ เป็นโคผู้ผู้มีพืชพันธุ์นับพัน เปี่ยมฤทธิ์เดช. อัคนี ผู้ค้นพบรอยก้าวที่ซ่อนเร้นของโค (รัศมี) ได้กล่าวแก่ข้าพเจ้าถึงปัญญาอันเกิดจากแรงดลใจ.

Mantra 4

प्र ताँ अग्निर्बभसत्तिग्मजम्भस्तपिष्ठेन शोचिषा यः सुराधाः । प्र ये मिनन्ति वरुणस्य धाम प्रिया मित्रस्य चेततो ध्रुवाणि ॥

อัคนีผู้มีขากรรไกรคมกริบ ลุกโพลงเข้าต้านพวกเขาด้วยเปลวรัศมีอันร้อนแรงที่สุด—ผู้มีการงานอันสมบูรณ์. เขาฟาดฟันผู้ที่บ่อนทำลายที่สถิตแห่งธรรมของวรุณะ และผู้ที่ก่อกวนความกลมกลืนอันเป็นที่รัก มั่นคง และปลุกเร้าจิตรู้ของมิตร.

Mantra 5

अभ्रातरो न योषणो व्यन्तः पतिरिपो न जनयो दुरेवाः । पापासः सन्तो अनृता असत्या इदं पदमजनता गभीरम् ॥

ดุจหญิงไร้พี่น้อง เขาทั้งหลายเร่ร่อนปราศจากผู้คุ้มครอง; ดุจภรรยาของนายผู้เป็นศัตรู เขาทั้งหลายดำเนินไปในทางอันชั่ว. เป็นคนบาป—มุสา ไม่ตั้งอยู่ในฤตะ (ṛta: ระเบียบความจริง)—ย่อมไม่อาจก่อกำเนิด “ปทะ” (pada: ที่ตั้ง/รอยเท้าแห่งสำนึก) อันลึกซึ้งนี้ได้.

Mantra 6

इदं मे अग्ने कियते पावकामिनते गुरुं भारं न मन्म । बृहद्दधाथ धृषता गभीरं यह्वं पृष्ठं प्रयसा सप्तधातु ॥

อัคนี (Agni) เอ๋ย นี่แลคือสิ่งที่เปลวไฟผู้ชำระของข้าพเจ้ายังแบกไว้ไม่หมด—มโน (manas) ของข้าพเจ้าดุจภาระหนัก. ขอท่านจงตั้งมันให้กว้าง ให้ลึก และให้กล้า; ด้วยความอุดมของท่าน จงทำให้เป็นสันหลังอันเร่งร้อนแห่งการเดินทาง และสถาปนาไว้บนรากฐานเจ็ดชั้น.

Mantra 7

तमिन्न्वेव समना समानमभि क्रत्वा पुनती धीतिरश्याः । ससस्य चर्मन्नधि चारु पृश्नेरग्रे रुप आरुपितं जबारु ॥

แท้จริงแล้ว พระองค์—ผู้เดียวกันเสมอในที่ประชุมร่วม—ความคิดผู้ชำระ (dhīti) ย่อมเข้าถึงด้วยเจตจำนง (kratu) ของตน. บนหนัง (carma) แห่งผู้กำลังงอกงาม บนพฤศนี (pṛśni: ผืนธรรมชาติอันแต้มลายงาม) ณ เบื้องหน้า รูปทรงถูกตั้งไว้ด้วยความงาม—เป็น “ชะบารุ” (jabāru) เครื่องหมายภายนอกแห่งการก่อรูปภายใน.

Mantra 8

प्रवाच्यं वचसः किं मे अस्य गुहा हितमुप निणिग्वदन्ति । यदुस्रियाणामप वारिव व्रन्पाति प्रियं रुपो अग्रं पदं वेः ॥

วาจานี้ของข้าพเจ้าซึ่งควรถูกกล่าวถึงนั้นคืออะไรเล่า? เขาทั้งหลายกล่าวว่ามันถูกซ่อนไว้ในถ้ำลับ. เมื่อบาดแผลเปิดออกดุจประตูสู่ที่ว่างกว้างไกล เมื่อนั้น “รูป” อันเป็นที่รัก (rūpa) ย่อมพิทักษ์ย่างก้าวแรกสุดแห่งรัศมีทั้งหลาย (usríyāṇām) คือสถานีเบื้องหน้าของการเห็น (veḥ).

Mantra 9

इदमु त्यन्महि महामनीकं यदुस्रिया सचत पूर्व्यं गौः । ऋतस्य पदे अधि दीद्यानं गुहा रघुष्यद्रघुयद्विवेद ॥

นี่แลคือพระพักตร์แห่งพลังอันยิ่งใหญ่ไพศาล เมื่อโคดึกดำบรรพ์ร่วมเคียงกับรัศมีทั้งหลาย (usríyā). มันลุกโชติช่วงเหนือย่างก้าวแห่งṛta (ระเบียบ-สัจจะ) ซ่อนอยู่ในถ้ำ; ผู้แสวงหาผู้ว่องไว ย่อมค้นพบด้วยการรุดหน้าอันรวดเร็ว—พบที่นั่งแห่งแสงของสัจจะ.

Mantra 10

अध द्युतानः पित्रोः सचासामनुत गुह्यं चारु पृश्नेः । मातुष्पदे परमे अन्ति षद्गोर्वृष्णः शोचिषः प्रयतस्य जिह्वा ॥

แล้วผู้ส่องประกาย ผู้แนบชิดกับบิดามารดาทั้งสอง (ฟ้าและดิน) ก็หยั่งรู้กิจอันลี้ลับและงดงามของPṛśni. ณ ที่นั่งสูงสุดของมารดา เขานั่งอยู่ใกล้: ลิ้นแห่งเปลวเพลิงผู้ขับเคลื่อนของพฤษภภายในโค—อัคนี (Agni) พลังเรืองรองที่ถูกเร้าให้เคลื่อนไหวโดยชอบธรรม.

Mantra 11

ऋतं वोचे नमसा पृच्छ्यमानस्तवाशसा जातवेदो यदीदम् । त्वमस्य क्षयसि यद्ध विश्वं दिवि यदु द्रविणं यत्पृथिव्याम् ॥

ข้าพเจ้ากล่าวถึง ṛta (ระเบียบอันเที่ยงแท้แห่งจักรวาล) ด้วยนมสการ และทูลถามด้วยความหวังซึ่งเป็นของท่าน โอ้ Jātavedas (ผู้รู้แต่กำเนิด/เทพอัคนี) เกี่ยวกับความลี้ลับนี้ เพราะท่านสถิตเป็นเจ้าแห่งสิ่งทั้งปวง—ไม่ว่าในสวรรค์มีสิ่งใด และไม่ว่าบนแผ่นดินมีทรัพย์แห่งภาวะและสมบัติใด.

Mantra 12

किं नो अस्य द्रविणं कद्ध रत्नं वि नो वोचो जातवेदश्चिकित्वान् । गुहाध्वनः परमं यन्नो अस्य रेकु पदं न निदाना अगन्म ॥

ทรัพย์แท้ของเขาสำหรับเราคืออะไร? ขุมทรัพย์ของเขาแท้จริงคืออะไร? โอ้ Jātavedas ผู้รู้แจ้ง โปรดบอกแก่เราให้ชัดเถิด เพราะเรามาถึง—มิใช่ในฐานะผู้โต้เถียง—แต่เป็นผู้แสวงหา ณ ก้าวสูงสุดซึ่งซ่อนอยู่ในถ้ำแห่งหนทาง—สถานีอันรุ่งเรืองของเขา.

Mantra 13

का मर्यादा वयुना कद्ध वाममच्छा गमेम रघवो न वाजम् । कदा नो देवीरमृतस्य पत्नीः सूरो वर्णेन ततनन्नुषासः ॥

ขอบเขตใดเล่า? ความหยั่งรู้ที่ถูกต้อง (vayunā) ใดเล่า? และความดีอันพึงปรารถนาแท้จริงใดจะนำเราไปถึงที่นั้นโดยตรง—รวดเร็วประหนึ่งผู้มุ่งสู่ความบริบูรณ์แห่งพลัง? เมื่อใดเพื่อเรา เหล่าอุษาส (รุ่งอรุณ) อันเป็นเทวี—ชายาของอมฤตะ—จักแผ่รัศมีของตนด้วยสีสันแห่งสุริยะ?

Mantra 14

अनिरेण वचसा फल्ग्वेन प्रतीत्येन कृधुनातृपासः । अधा ते अग्ने किमिहा वदन्त्यनायुधास आसता सचन्ताम् ॥

ด้วยวาจาอันไร้แก่นสาร ด้วยความเข้าใจอันตื้นเขินและหลงผิด ผู้ไม่อิ่มเอมย่อมเที่ยวไปมา แล้วอัคนีเอ๋ย ที่นี่เขาจะกล่าวสิ่งใดแก่ท่านได้เล่า? ขอให้ผู้ไร้อาวุธนั่งลง และยึดเกาะอยู่เพียงความไร้หนทางของตนเองเถิด

Mantra 15

अस्य श्रिये समिधानस्य वृष्णो वसोरनीकं दम आ रुरोच । रुशद्वसानः सुदृशीकरूपः क्षितिर्न राया पुरुवारो अद्यौत् ॥

เพื่อความรุ่งเรืองของเขา—เพื่อพฤษภผู้ถูกจุดให้ลุกโพลง—พักตร์ของวสุผู้กว้างใหญ่ก็ส่องประกายในเรือน เขาสวมแสงเรืองรอง รูปกายงามชัดเจนให้เห็น แล้วลุกโชติช่วง—ดุจที่พำนักอันอุดมสมบูรณ์ ประตูใหญ่กว้างด้วยความมั่งคั่ง