Sukta 5

Mantra 1

वैश्वानराय मीळ्हुषे सजोषाः कथा दाशेमाग्नये बृहद्भाः । अनूनेन बृहता वक्षथेनोप स्तभायदुपमिन्न रोधः ॥

దానశీలుడైన వైశ్వానరునికి, ఏకమనస్సుతో—విశాల తేజస్సుగల అగ్నికి మేము అర్పణను ఎలా సమర్పించుదుము? క్షీణించని, విస్తృత-ధారణశక్తితో ఆయన అడ్డంకిని కొలిచిన హద్దులా నిలిపి ఉంచెను—వృద్ధిచెందే వెలుగుకు మార్గం తెరిచి నిలువునట్లు.

Mantra 2

मा निन्दत य इमां मह्यं रातिं देवो ददौ मर्त्याय स्वधावान् । पाकाय गृत्सो अमृतो विचेता वैश्वानरो नृतमो यह्वो अग्निः ॥

నాకు ఈ దానాన్ని ఇచ్చిన ఆ దేవుణ్ణి—స్వధావాన్, అంటే తన స్వశక్తి-నియమంలో స్థిరుడై ఒక మర్త్యునికి ఇచ్చినవాణ్ని—నిందించకండి. పరిపక్వమవుతున్న ఆత్మ (పాకా) కొరకు అదే అగ్ని—యహ్వ (ఉన్నత ప్రేరణగలవాడు), నృతమ (అత్యంత పురుషోత్తముడు), వైశ్వానరుడు—విచేతా అమృతుడై, గృత్స (ప్రేరిత కవి)గా అవతరిస్తాడు.

Mantra 3

साम द्विबर्हा महि तिग्मभृष्टिः सहस्ररेता वृषभस्तुविष्मान् । पदं न गोरपगूळ्हं विविद्वानग्निर्मह्यं प्रेदु वोचन्मनीषाम् ॥

సామం—ద్విబర్హా (రెండు ఆధారములది), మహత్, తిగ్మభృష్టి (తీక్ష్ణ-దీప్త ధారగలది), సహస్రరేతా—బహువీర్యవంతుడైన వృషభుడు, తువిష్మాన్—ప్రచండ బలవంతుడు. గో (కిరణం/ప్రకాశ-ధేను) యొక్క గూఢ పాదాన్ని తెలిసిన అగ్ని, నాకు ముందుకు సాగి మనీషా—ప్రేరిత ప్రజ్ఞను—ప్రకటించాడు.

Mantra 4

प्र ताँ अग्निर्बभसत्तिग्मजम्भस्तपिष्ठेन शोचिषा यः सुराधाः । प्र ये मिनन्ति वरुणस्य धाम प्रिया मित्रस्य चेततो ध्रुवाणि ॥

తీక్ష్ణ దవడలుగల అగ్ని, తన తపిష్ఠ శోచి—అత్యంత దహించే జ్వాల—తో వారిపై ప్రజ్వలించి దాడి చేస్తాడు; అతడు సురాధా—సుకార్యసిద్ధుడైనవాడు. వరుణుని ధామం—ఋత-నియమ నివాసాన్ని—భంగపరచువారిని, మిత్రుని ప్రియమైన ధ్రువమైన, చైతన్యాన్ని మేల్కొలిపే వ్యవస్థలను కలవరపెట్టువారిని అతడు సంహరిస్తాడు.

Mantra 5

अभ्रातरो न योषणो व्यन्तः पतिरिपो न जनयो दुरेवाः । पापासः सन्तो अनृता असत्या इदं पदमजनता गभीरम् ॥

సోదరులు లేని స్త్రీల వలె వారు రక్షణలేక అటూ ఇటూ తిరుగుతారు; శత్రు-స్వామి భార్యల వలె దుష్పథాలలో నడుస్తారు. పాపులై—అనృత, అసత్య, ఋత (సత్య-వ్యవస్థ) ఆధారంలేనివారై—ఈ గంభీరమైన ‘పద’ (చైతన్యస్థానం) ను జనింపజేయలేరు.

Mantra 6

इदं मे अग्ने कियते पावकामिनते गुरुं भारं न मन्म । बृहद्दधाथ धृषता गभीरं यह्वं पृष्ठं प्रयसा सप्तधातु ॥

అగ్నీ, ఇదే నాకు—ఎంతయితే అంత; నా పావక (శుద్ధికర) జ్వాల దీనిని పూర్తిగా మోయలేను—నా మననం భారమైన భారంలా. నీవు దీనిని ధైర్యంగా, విశాలంగా, గంభీరంగా స్థాపించు; నీ ‘ప్రయస్’ (పూర్ణత) తో దీనిని ‘సప్తధా-ధాతు’—ఏడు మడుగుల ఆధారంలో—ప్రతిష్ఠించి, యాత్రకు ఉత్సుకమైన పృష్ఠరేఖగా చేయు.

Mantra 7

तमिन्न्वेव समना समानमभि क्रत्वा पुनती धीतिरश्याः । ससस्य चर्मन्नधि चारु पृश्नेरग्रे रुप आरुपितं जबारु ॥

ఆయననే—సమావేశంలో నిత్యం ఒకేలా, సమానంగా ఉన్నవాడిని—సంకల్పబలంతో శుద్ధి చేసే ‘ధీతి’ (చింతన-స్తుతి) చేరుతుంది. పెరుగుతున్న ‘సస్య’ యొక్క చర్మంపై, ‘చారు-పృష్ణి’ (అందమైన చుక్కల ప్రకృతి-క్షేత్రం) పై—అగ్రభాగంలో రూపం సౌందర్యంతో స్థాపించబడుతుంది; అదే ‘జబారు’—అంతర్గత నిర్మాణానికి బాహ్య సూచకం.

Mantra 8

प्रवाच्यं वचसः किं मे अस्य गुहा हितमुप निणिग्वदन्ति । यदुस्रियाणामप वारिव व्रन्पाति प्रियं रुपो अग्रं पदं वेः ॥

నా ఈ వాక్యము గురించి ఏమి చెప్పగలం? దీనిని వారు రహస్య గుహలో నిహితమై ఉందని అంటారు. ఉస్రియాః (కిరణాలు) యొక్క ఆ గాయం/చీలిక విశాలావకాశ ద్వారంలా తెరచినప్పుడు, ప్రియ రూపము కిరణాల అగ్ర పాదం—దర్శనపు అగ్ర స్థానాన్ని—కాపాడుతుంది.

Mantra 9

इदमु त्यन्महि महामनीकं यदुस्रिया सचत पूर्व्यं गौः । ऋतस्य पदे अधि दीद्यानं गुहा रघुष्यद्रघुयद्विवेद ॥

ఇదే ఆ మహత్తరమైన, విశాలమైన తేజోముఖం—ఆద్య గోము ఉస్రియాః (కిరణాలు)తో సంగమించినప్పుడు. ఋతస్య పదముపై జ్వలిస్తూ, గుహలో నిహితమైన దానిని రఘు (వేగగామి) అన్వేషకుడు వేగమైన పురోగతితో కనుగొంటాడు; సత్యపు వెలుగు-ఆసనాన్ని పొందుతాడు.

Mantra 10

अध द्युतानः पित्रोः सचासामनुत गुह्यं चारु पृश्नेः । मातुष्पदे परमे अन्ति षद्गोर्वृष्णः शोचिषः प्रयतस्य जिह्वा ॥

అప్పుడు ద్యుతిమానుడు (అగ్ని), రెండు తల్లిదండ్రుల సమీపంలో, పృశ్ని యొక్క రహస్యమైన, మనోహరమైన కార్యాన్ని గ్రహించాడు. తల్లి యొక్క పరమ పదంలో అతడు సమీపంగా కూర్చున్నాడు—గోవులోని వృషభుని ప్రేరక జ్వాల యొక్క జిహ్వ; (అగ్ని) సమ్యక్ గమనంలో స్థాపితమైన ప్రకాశశక్తి.

Mantra 11

ऋतं वोचे नमसा पृच्छ्यमानस्तवाशसा जातवेदो यदीदम् । त्वमस्य क्षयसि यद्ध विश्वं दिवि यदु द्रविणं यत्पृथिव्याम् ॥

నమస్కారంతో నేను ఋతం (ఋతమ్)ను పలుకుతున్నాను; ఆశతో ప్రశ్నిస్తున్నాను—హే జాతవేదస్, ఈ (గూఢ) విషయమును గురించి. ఎందుకంటే నీవే దీనికి అధిపతిగా నివసిస్తున్నావు—దివి (స్వర్గంలో) ఉన్నదంతా, మరియు పృథివ్యాం (భూమిలో) ఉన్న ద్రవిణం (సంపద/అస్తిత్వ-ధనం) అంతా.

Mantra 12

किं नो अस्य द्रविणं कद्ध रत्नं वि नो वोचो जातवेदश्चिकित्वान् । गुहाध्वनः परमं यन्नो अस्य रेकु पदं न निदाना अगन्म ॥

మాకు అతని ద్రవిణం (నిజమైన ధనం) ఏమిటి? నిజంగా అతని రత్నం ఏమిటి? హే జాతవేదస్, హే చికిత్వాన్ (తెలిసినవాడా), మాకు వివరంగా చెప్పు. ఎందుకంటే మేము వాదించేవారు కాదు; అన్వేషకులమై, మార్గపు గుహలో దాగి ఉన్న అతని పరమ పదం—అతని ప్రకాశమయ స్థానం—అక్కడికి వచ్చాము.

Mantra 13

का मर्यादा वयुना कद्ध वाममच्छा गमेम रघवो न वाजम् । कदा नो देवीरमृतस्य पत्नीः सूरो वर्णेन ततनन्नुषासः ॥

ఏ మర్యాద (సీమ/నియమం), ఏ వయున (సరైన వివేకం/ఉపాయం), ఏ వామం (కాంక్షిత మంగళం) మమ్మల్ని నేరుగా అక్కడికి చేర్చుతుంది—బలసంపద వైపు వేగంగా దూసుకెళ్లే వీరుల వలె? ఎప్పుడు మాకు అమృతస్య పత్న్యః—దేవీ ఉషాసులు—సూర్యుని వర్ణంతో తమ కాంతిని విస్తరింపజేస్తారు?

Mantra 14

अनिरेण वचसा फल्ग्वेन प्रतीत्येन कृधुनातृपासः । अधा ते अग्ने किमिहा वदन्त्यनायुधास आसता सचन्ताम् ॥

రసం లేని వాక్యంతో, తుచ్ఛమైన మరియు భ్రాంతమైన బుద్ధితో, తృప్తిలేనివారు ఇటూ అటూ తిరుగుతారు. అప్పుడు, హే అగ్నీ, ఇక్కడ వారు నీతో ఏమి చెప్పగలరు? ఆయుధంలేనివారు కూర్చొని, తమ స్వంత అసహాయతకే అంటిపెట్టుకోనివ్వు.

Mantra 15

अस्य श्रिये समिधानस्य वृष्णो वसोरनीकं दम आ रुरोच । रुशद्वसानः सुदृशीकरूपः क्षितिर्न राया पुरुवारो अद्यौत् ॥

అతని శ్రీ కోసం—ప్రజ్వలించబడుతున్న ఆ వృషభుని కోసం—వసువు యొక్క విశాల ముఖం గృహంలో ప్రకాశించింది. కాంతిని ధరించి, సుస్పష్టంగా దర్శనమిచ్చే రూపంతో, అతడు జ్వలించాడు—ఇలా సమృద్ధితో నిండిన, విస్తార ద్వారాలున్న నివాసంలా, ధనవైభవంతో మెరిశాడు.