Sukta 5

Mantra 1

वैश्वानराय मीळ्हुषे सजोषाः कथा दाशेमाग्नये बृहद्भाः । अनूनेन बृहता वक्षथेनोप स्तभायदुपमिन्न रोधः ॥

ବୈଶ୍ୱାନର—ଉଦାର ଦାତା—ପ୍ରତି ଏକମନରେ: ବିଶାଳ ତେଜସ୍ବୀ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ କିପରି ଅର୍ପଣ କରିବା? ଅକ୍ଷୟ, ବିଶାଳ-ବହନ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ସେ ଅବରୋଧକୁ ଭରସା ଦେଇ ଠିଆ କରିଛନ୍ତି—ମାପିତ ସୀମା ପରି—ଯେପରି ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଆଲୋକ ପାଇଁ ପଥ ଖୋଲା ରହେ।

Mantra 2

मा निन्दत य इमां मह्यं रातिं देवो ददौ मर्त्याय स्वधावान् । पाकाय गृत्सो अमृतो विचेता वैश्वानरो नृतमो यह्वो अग्निः ॥

ଯେ ଦେବ ସ୍ୱଧାବାନ୍ (ନିଜ ଶକ୍ତିର ନିୟମଧାରୀ) ମର୍ତ୍ୟକୁ—ମୋତେ—ଏହି ଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନି। ପାକାୟ (ପରିପକ୍ୱ) ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଯହ୍ୱ (ଉନ୍ନତ), ନୃତମ (ଅତି ପୁରୁଷାର୍ଥୀ), ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନି—ଗୃତ୍ସ (ଜାଗ୍ରତ) ବିଚେତା—ଅମୃତ ହୋଇ ପଥଜ୍ଞ ପ୍ରେରିତ ଅନ୍ୱେଷକ ହୁଅନ୍ତି।

Mantra 3

साम द्विबर्हा महि तिग्मभृष्टिः सहस्ररेता वृषभस्तुविष्मान् । पदं न गोरपगूळ्हं विविद्वानग्निर्मह्यं प्रेदु वोचन्मनीषाम् ॥

ସାମ—ଦ୍ୱିବର୍ହା (ଦ୍ୱି-ଆଧାରବତ୍), ମହାନ, ତିଗ୍ମଭୃଷ୍ଟି (ତୀକ୍ଷ୍ଣ-ତେଜସ୍ୱୀ ଧାରାଳ), ସହସ୍ରରେତା (ହଜାର ବୀଜବତ୍), ତୁବିଷ୍ମାନ୍ ବୃଷଭ—ଏମିତି ଅଗ୍ନି; ଗୋ (କିରଣ-ଗାଈ)ର ଗୁପ୍ତ ପଦକୁ ଲୁଚିଥିବା ପରି ଖୋଜି ଜାଣିଥିବା ସେ, ମୋତେ ମନୀଷା—ପ୍ରେରିତ ବୁଦ୍ଧି—ପ୍ରକାଶ କରି କହିଲେ।

Mantra 4

प्र ताँ अग्निर्बभसत्तिग्मजम्भस्तपिष्ठेन शोचिषा यः सुराधाः । प्र ये मिनन्ति वरुणस्य धाम प्रिया मित्रस्य चेततो ध्रुवाणि ॥

ତିଗ୍ମଜମ୍ଭ (ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଜହ୍ୱାଳ/ଜବଡ଼ାବତ୍) ଅଗ୍ନି, ତପିଷ୍ଠ ଶୋଚିଷା (ଅତିଦହନ ଜ୍ୟୋତି)ରେ, ସୁରାଧା (ସୁକାର୍ଯ୍ୟସାଧକ) ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଭାବେ ଜ୍ୱଳେ। ଯେମାନେ ବରୁଣଙ୍କ ଧାମ (ଧର୍ମ-ନିବାସ)କୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି ଏବଂ ମିତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧ୍ରୁବାଣି (ପ୍ରିୟ, ଅଟଳ) ଚେତତୋ (ଚେତନା ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା) ସମନ୍ୱୟକୁ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କୁ ସେ ପ୍ରହାର କରନ୍ତି।

Mantra 5

अभ्रातरो न योषणो व्यन्तः पतिरिपो न जनयो दुरेवाः । पापासः सन्तो अनृता असत्या इदं पदमजनता गभीरम् ॥

ଭାଇ ନଥିବା ନାରୀମାନେ ଯେପରି ରକ୍ଷାହୀନ ଭାବେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ସେପରି ସେମାନେ ବିଛିନ୍ନ ହୋଇ ଘୁରନ୍ତି; ଶତ୍ରୁ-ସ୍ୱାମୀର ଅଧୀନ ପତ୍ନୀମାନେ ଯେପରି ଦୁର୍ମାର୍ଗରେ ଚାଲନ୍ତି, ସେପରି ସେମାନେ ଦୁଷ୍ପଥରେ ଗତି କରନ୍ତି। ପାପୀ ହୋଇ—ଅନୃତ, ଅସତ୍ୟ, ଋତରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ନୁହେଁ—ଏହି ଗଭୀର ‘ପଦ’ (ଚେତନାର ସ୍ଥାନ) ସେମାନେ ଜନାଇ ପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Mantra 6

इदं मे अग्ने कियते पावकामिनते गुरुं भारं न मन्म । बृहद्दधाथ धृषता गभीरं यह्वं पृष्ठं प्रयसा सप्तधातु ॥

ହେ ଅଗ୍ନେ, ଏହି ମୋର—ମୋ ପାବକ ଜ୍ୱାଳା ଯେତେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବହନ କରିପାରେ ନାହିଁ; ମୋର ମନନ ଭାରୀ ଭାର ସମାନ। ତୁମେ ଏହାକୁ ବିଶାଳ, ଗଭୀର ଓ ଧୃଷ୍ଟ-ଧୀର ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କର; ଯାତ୍ରାର ଉତ୍ସୁକ ପୃଷ୍ଠ-ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଏହାକୁ କର; ଏବଂ ତୁମ ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ଏହାକୁ ସପ୍ତଧା ଆଧାରରେ ନିଶ୍ଚଳ କର।

Mantra 7

तमिन्न्वेव समना समानमभि क्रत्वा पुनती धीतिरश्याः । ससस्य चर्मन्नधि चारु पृश्नेरग्रे रुप आरुपितं जबारु ॥

ତାହାକୁ ହିଁ—ସାଧାରଣ ସମାଗମରେ ସଦା ସମାନ ଥିବା ତାହାକୁ—ସ୍ୱଇଚ୍ଛା (କ୍ରତୁ) ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଧୀ (ଧୀତି) ପହଞ୍ଚେ। ବଢୁଥିବା ସତ୍ତ୍ୱର ଚର୍ମ ଉପରେ, ସୁନ୍ଦର ଚିହ୍ନିତ ପୃଶ୍ନି ଉପରେ, ଅଗ୍ରଭାଗରେ ରୂପ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ—ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗଢ଼ଣର ବାହ୍ୟ ଚିହ୍ନ, ‘ଜବାରୁ’।

Mantra 8

प्रवाच्यं वचसः किं मे अस्य गुहा हितमुप निणिग्वदन्ति । यदुस्रियाणामप वारिव व्रन्पाति प्रियं रुपो अग्रं पदं वेः ॥

ମୋର ଏହି ବଚନ ବିଷୟରେ କ’ଣ କହିବି? ସେମାନେ କହନ୍ତି—ଏହା ଗୁହାରେ, ରହସ୍ୟମୟ ଗର୍ଭରେ, ନିହିତ। ଯେତେବେଳେ ଉସ୍ରିୟାମାନଙ୍କ (କିରଣମାନଙ୍କ) ପାଇଁ ବିଶାଳ ଅବକାଶର ଦ୍ୱାର ପରି ଆବରଣ ଖୋଲିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରିୟ ରୂପ କିରଣମାନଙ୍କର ଅଗ୍ର ପଦକୁ—ଦର୍ଶନର ଅଗ୍ର ସ୍ଥାନକୁ—ରକ୍ଷା କରେ।

Mantra 9

इदमु त्यन्महि महामनीकं यदुस्रिया सचत पूर्व्यं गौः । ऋतस्य पदे अधि दीद्यानं गुहा रघुष्यद्रघुयद्विवेद ॥

ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ସେଇ ମହାନ, ବିଶାଳ ଶକ୍ତିମୟ ମୁଖ—ଯେତେବେଳେ ପୂର୍ବ୍ୟ ଗୋ (ପ୍ରାଚୀନ ଗାଈ) ଉସ୍ରିୟାମାନଙ୍କ (କିରଣମାନଙ୍କ) ସହ ସଚେତ ହୁଏ। ଋତର ପଦ ଉପରେ ଦୀପ୍ତ, ଗୁହାରେ ନିହିତ ତାହାକୁ ରଘୁଗତି ଧାରୀ ଅନ୍ୱେଷକ ରଘୁ ପ୍ରଗତିରେ ଆବିଷ୍କାର କରେ—ସତ୍ୟର ଆଲୋକମୟ ଆସନକୁ ପାଏ।

Mantra 10

अध द्युतानः पित्रोः सचासामनुत गुह्यं चारु पृश्नेः । मातुष्पदे परमे अन्ति षद्गोर्वृष्णः शोचिषः प्रयतस्य जिह्वा ॥

ତାପରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ (ଅଗ୍ନି), ଦୁଇ ପିତୃମାତୃଙ୍କ ସମୀପରେ ଥାଇ, ପୃଶ୍ନିର ଗୁହ୍ୟ ଓ ମନୋହର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନୁଭବ କଲା। ମାତାର ପରମ ପଦରେ ସେ ନିକଟେ ବସିଲା—ଗୋର ଭିତରେ ଥିବା ବୃଷଣର ପ୍ରେରକ ଶୋଚିଷର ଜିହ୍ୱା: ଯଥାର୍ଥ ଗତିରେ ସ୍ଥାପିତ ଦୀପ୍ତ ଶକ୍ତି (ଅଗ୍ନି)।

Mantra 11

ऋतं वोचे नमसा पृच्छ्यमानस्तवाशसा जातवेदो यदीदम् । त्वमस्य क्षयसि यद्ध विश्वं दिवि यदु द्रविणं यत्पृथिव्याम् ॥

ନମସ୍କାର ସହିତ ମୁଁ ଋତକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛି; ପ୍ରଶ୍ନିତ ହୋଇ, ହେ ଜାତବେଦସ, ତୁମ ଆଶ୍ରୟରେ ଏହି ରହସ୍ୟ ବିଷୟରେ ପଚାରୁଛି। କାରଣ ତୁମେ ଏହାର ଅଧିପତି ହୋଇ ସର୍ବତ୍ର ବସ କରୁଛ—ଦିବିରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଯେ ଦ୍ରବିଣ, ଅସ୍ତିତ୍ୱ-ଧନ ଅଛି, ସେ ସବୁ।

Mantra 12

किं नो अस्य द्रविणं कद्ध रत्नं वि नो वोचो जातवेदश्चिकित्वान् । गुहाध्वनः परमं यन्नो अस्य रेकु पदं न निदाना अगन्म ॥

ଆମ ପାଇଁ ତାହାର ସତ୍ୟ ଦ୍ରବିଣ କ’ଣ? ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ତାହାର ରତ୍ନ କ’ଣ? ହେ ଜାତବେଦସ, ଜ୍ଞାନୀ, ଆମକୁ କହ। କାରଣ ଆମେ ତର୍କକାର ଭାବେ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୱେଷକ ଭାବେ ଆସିଛୁ—ପଥର ଗୁହାରେ ଗୁପ୍ତ ଥିବା ସେଇ ପରମ ପଦକୁ, ତାହାର ଦୀପ୍ତ ଆସନକୁ।

Mantra 13

का मर्यादा वयुना कद्ध वाममच्छा गमेम रघवो न वाजम् । कदा नो देवीरमृतस्य पत्नीः सूरो वर्णेन ततनन्नुषासः ॥

କେଉଁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା, କେଉଁ ବିବେକ-ଦୃଷ୍ଟି, ଏବଂ କେଉଁ ସତ୍ୟ ଇଚ୍ଛନୀୟ ଶ୍ରେୟସ ଆମକୁ ସିଧା ସେଠାକୁ ନେଇଯିବ—ବଳର ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ଧାଉଥିବା ପରି? କେବେ ଆମ ପାଇଁ ଅମୃତର ପତ୍ନୀମାନେ ଏହି ଦେବୀ ଉଷାମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ବର୍ଣ୍ଣରେ ନିଜ କିରଣ-ବିସ୍ତାର ପ୍ରସାରିତ କରିବେ?

Mantra 14

अनिरेण वचसा फल्ग्वेन प्रतीत्येन कृधुनातृपासः । अधा ते अग्ने किमिहा वदन्त्यनायुधास आसता सचन्ताम् ॥

ରସହୀନ ବାଣୀରେ, ତୁଚ୍ଛ ଓ ଭ୍ରାନ୍ତ ବୁଝାମଣାରେ, ଅତୃପ୍ତମାନେ ଘୁରିବୁଲନ୍ତି। ତେବେ, ହେ ଅଗ୍ନି, ଏଠାରେ ସେମାନେ ତୁମକୁ କ’ଣ କହିପାରିବେ? ନିରାୟୁଧମାନେ ବସି ରହୁନ୍ତୁ ଏବଂ ନିଜ ଅସହାୟତାକୁ ମାତ୍ର ଧରି ରହୁନ୍ତୁ।

Mantra 15

अस्य श्रिये समिधानस्य वृष्णो वसोरनीकं दम आ रुरोच । रुशद्वसानः सुदृशीकरूपः क्षितिर्न राया पुरुवारो अद्यौत् ॥

ତାହାର ଶ୍ରୀ ପାଇଁ—ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ ହେଉଥିବା ସେଇ ବୃଷଭ ପାଇଁ—ବିଶାଳ ବସୁର ମୁଖ ଗୃହରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା। ଦୀପ୍ତି ପରିଧାନ କରି, ସୁଦୃଶ୍ୟ ରୂପବାନ୍, ସେ ଜ୍ୱଳିଲା—ଯେପରି ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିବାସ, ବହୁଦ୍ୱାରୀ, ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ।