Sukta 13

Mantra 1

ऋतुर्जनित्री तस्या अपस्परि मक्षू जात आविशद्यासु वर्धते । तदाहना अभवत्पिप्युषी पयोंऽशोः पीयूषं प्रथमं तदुक्थ्यम् ॥

ฤดูกาล (ṛtu) คือพลังให้กำเนิด; รอบนางมีสายน้ำทั้งหลาย. เขาเมื่อบังเกิดแล้วก็รีบเร่งเข้าไปสู่เหล่านั้นซึ่งเขาเติบโตในนั้น. แล้วนางก็กลายเป็นโคให้นม พองเต็มด้วยความอุดม; น้ำนมแห่งก้าน, น้ำทิพย์แรกเริ่ม—สิ่งนี้แลสมควรแก่บทสรรเสริญ.

Mantra 2

सध्रीमा यन्ति परि बिभ्रतीः पयो विश्वप्स्न्याय प्र भरन्त भोजनम् । समानो अध्वा प्रवतामनुष्यदे यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥

นางทั้งหลายเคลื่อนไปอย่างพร้อมเพรียง โอบอุ้มและแบกพาแก่นแท้แห่งน้ำนม; เพื่อผู้หล่อเลี้ยงสรรพสิ่ง นางนำหน้าอาหารแห่งความรื่นรมย์. หนทางเดียวกัน นางไหลตามลาดลงสู่หมู่มนุษย์; ผู้ที่ทำให้นางเป็นเช่นนั้นแต่แรก—ท่านสมควรแก่บทสรรเสริญ.

Mantra 3

अन्वेको वदति यद्ददाति तद्रूपा मिनन्तदपा एक ईयते । विश्वा एकस्य विनुदस्तितिक्षते यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥

ผู้คนติดตามและประกาศสิ่งที่เขามอบให้; ทว่าเขากลับแปรเปลี่ยนรูปแห่งทานนั้นเสียเอง. มีเพียง “ผู้เดียว” ที่เคลื่อนไปโดยลำพัง ดุจสายน้ำที่ไหลไปเอง. การผลักไสและการกระแทกทั้งปวงที่พุ่งใส่ “ผู้เดียว” นั้น เขาเป็นผู้แบกรับและอดทน—ผู้ซึ่งปั้นแต่งพลังทั้งหลายเป็นครั้งแรก; เขานั่นแลคือเนื้อแท้แห่งบทสรรเสริญนี้.

Mantra 4

प्रजाभ्यः पुष्टिं विभजन्त आसते रयिमिव पृष्ठं प्रभवन्तमायते । असिन्वन्दंष्ट्रैः पितुरत्ति भोजनं यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥

พวกเขานั่งอยู่ แบ่งปันความอุดมเลี้ยงดูแก่เหล่าผู้เกิดขึ้นทั้งหลาย ดุจวางทรัพย์ไว้บนหลังที่รองรับได้และเพิ่มพูนได้. ผู้ไม่รู้จักอิ่มกัดกินอาหารของบิดาด้วยเขี้ยวฟัน—ผู้ซึ่งปั้นแต่งพลังทั้งหลายเป็นครั้งแรก; เขานั่นแลคือเนื้อแท้แห่งบทสรรเสริญนี้.

Mantra 5

अधाकृणोः पृथिवीं संदृशे दिवे यो धौतीनामहिहन्नारिणक्पथः । तं त्वा स्तोमेभिरुदभिर्न वाजिनं देवं देवा अजनन्त्सास्युक्थ्यः ॥

แล้วท่านได้ทำให้แผ่นดินเป็นคู่ประจักษ์แก่ฟ้า; ท่านผู้สังหารอสรพิษเพื่อเหล่าผู้ส่องสว่าง ได้เปิดหนทางทั้งหลาย. ท่าน—ดุจม้าอาชาแห่งความอุดม—ด้วยบทสรรเสริญและสายน้ำที่ชูขึ้น เหล่าเทพได้ให้กำเนิดท่านเป็นเทพ; เขานั่นแลคือเนื้อแท้แห่งบทสรรเสริญนี้.

Mantra 6

यो भोजनं च दयसे च वर्धनमार्द्रादा शुष्कं मधुमद्दुदोहिथ । स शेवधिं नि दधिषे विवस्वति विश्वस्यैक ईशिषे सास्युक्थ्यः ॥

ท่านประทานทั้งอาหารและความเพิ่มพูน; จากสิ่งชุ่มชื้นท่านรีดเอาสิ่งแห้งออกมาให้หวานดุจน้ำผึ้ง. ท่านวางขุมทรัพย์ไว้ภายในผู้ส่องประกาย วิวัสวัต (Vivasvat); ท่านผู้เดียวครอบครองเหนือสรรพสิ่ง—แท้จริงท่านคือผู้เป็นเนื้อหาของบทสรรเสริญนี้.

Mantra 7

यः पुष्पिणीश्च प्रस्वश्च धर्मणाधि दाने व्यवनीरधारयः । यश्चासमा अजनो दिद्युतो दिव उरुरूर्वाँ अभितः सास्युक्थ्यः ॥

ท่านทรงค้ำจุนพลังอันผลิบานและพลังอันก่อกำเนิดไปข้างหน้า ด้วยธรรม (dharma) ด้วยการให้ และทรงแผ่ขยายโลกทั้งหลาย. อีกทั้งท่านทรงให้กำเนิดสายฟ้าแห่งสวรรค์อันหาที่เปรียบมิได้ กว้างไกลรอบด้าน—แท้จริงท่านคือผู้เป็นเนื้อหาของบทสรรเสริญนี้.

Mantra 8

यो नार्मरं सहवसुं निहन्तवे पृक्षाय च दासवेशाय चावहः । ऊर्जयन्त्या अपरिविष्टमास्यमुतैवाद्य पुरुकृत्सास्युक्थ्यः ॥

ท่านนำความช่วยเหลือมาเพื่อให้ปรึกษะ (Pṛkṣa) และทาสะ-เวศะ (Dāsa-veśa) ได้โค่นนัรมระ (Narmara) ผู้มั่งคั่งด้วยพลัง. จากพลังอันเสริมกำลังนั้น ท่านนำ “ปาก” ที่ไม่ถูกกีดขวางมาให้—ใช่แล้ว แม้วันนี้ท่านยังทรงกระทำกิจมากมาย; แท้จริงท่านคือผู้เป็นเนื้อหาของบทสรรเสริญนี้.

Mantra 9

शतं वा यस्य दश साकमाद्य एकस्य श्रुष्टौ यद्ध चोदमाविथ । अरज्जौ दस्यून्त्समुनब्दभीतये सुप्राव्यो अभवः सास्युक्थ्यः ॥

จะเป็นร้อย หรือสิบมาพร้อมกัน—เมื่อเสียงเรียกของผู้เดียวดังขึ้น ท่านก็มาพร้อมแรงผลักดันนั้น ในแนวรบท่านมัดพวกทัสยุ (Dasyu) ให้รวมกันเพื่อให้พวกเขางุนงงหวาดหวั่น; ท่านได้เป็นผู้คุ้มครองอันประเสริฐยิ่ง—แท้จริงผู้นั้นแลคือผู้เป็นสาระแห่งบทสรรเสริญนี้

Mantra 10

विश्वेदनु रोधना अस्य पौंस्यं ददुरस्मै दधिरे कृत्नवे धनम् । षळस्तभ्ना विष्टिरः पञ्च संदृशः परि परो अभवः सास्युक्थ्यः ॥

บรรดาเขตแดนทั้งปวงล้วนตามพลังบุรุษของเขาและมอบให้แก่เขา; พวกเขาจัดวางทรัพย์ไว้เพื่อผู้บรรลุการกระทำให้สำเร็จ ท่านได้ค้ำจุนหกมณฑลกว้างใหญ่ และห้าความสอดคล้อง; ท่านได้เป็นผู้เหนือยิ่งกว่า ‘ฟากโน้นเหนือฟากโน้น’—แท้จริงผู้นั้นแลคือผู้เป็นสาระแห่งบทสรรเสริญนี้

Mantra 11

सुप्रवाचनं तव वीर वीर्यं यदेकेन क्रतुना विन्दसे वसु । जातूष्ठिरस्य प्र वयः सहस्वतो या चकर्थ सेन्द्र विश्वास्युक्थ्यः ॥

โอ้วีรบุรุษ พลังวีรภาพของท่านควรค่าแก่การกล่าวสรรเสริญยิ่งนัก เพราะด้วยเจตจำนงหนึ่งเดียว (kratu) ท่านย่อมค้นพบทรัพย์สมบัติ ท่านขับเคลื่อนพลังชีวิตและกำลังของผู้มั่นคง ผู้ทรงฤทธิ์ให้ก้าวหน้า; สิ่งทั้งปวงที่ท่านได้กระทำ—โอ้อินทรา—ท่านควรค่าแก่บทสรรเสริญในทุกประการ

Mantra 12

अरमयः सरपसस्तराय कं तुर्वीतये च वय्याय च स्रुतिम् । नीचा सन्तमुदनयः परावृजं प्रान्धं श्रोणं श्रवयन्त्सास्युक्थ्यः ॥

ท่านได้จัดเตรียมเหล่าผู้ว่องไวไว้เพื่อทารา (Tārā) เพื่อกัม (Kaṃ) เพื่อทุรวีติ (Turvīti) และเพื่อวยยะ (Vayya) และได้กำหนดทางเดินและรอยทางไว้ ผู้ที่จมต่ำท่านนำขึ้นสูง ผู้ที่หันเหไปท่านนำกลับให้ก้าวหน้า; ท่านทำให้คนตาบอดและคนง่อยได้ยิน—ท่านผู้นั้นแลคือเนื้อแท้แห่งบทสรรเสริญ เป็นผู้เป็นหัวข้อแท้ของอุกถะ (uktha).

Mantra 13

अस्मभ्यं तद्वसो दानाय राधः समर्थयस्व बहु ते वसव्यम् । इन्द्र यच्चित्रं श्रवस्या अनु द्यून्बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

เพื่อพวกเรา โอ วสุ (Vasu—อินทรา) โปรดจัดให้สำเร็จโดยชอบธรรมซึ่งพลังแห่งการให้ทานนั้น ซึ่งความอุดมแห่งความรื่นรมย์นั้น; ทรัพย์อันสว่างไสวของท่านมีมากมายยิ่ง โอ อินทรา ขอให้เราตามรอยเกียรติอันน่าอัศจรรย์แห่งชื่อเสียงของท่านไปตลอดวันทั้งหลาย แล้วกล่าวถึง ‘ความยิ่งใหญ่’ คือ พฤหัต (Bṛhat) ในที่ประชุมพิธี (vidatha) โดยมีกำลังวีรชนอันมั่นคง