Sukta 13

Mantra 1

ऋतुर्जनित्री तस्या अपस्परि मक्षू जात आविशद्यासु वर्धते । तदाहना अभवत्पिप्युषी पयोंऽशोः पीयूषं प्रथमं तदुक्थ्यम् ॥

ଋତୁ—ଜନିତ୍ରୀ ଶକ୍ତି; ତାହାର ଚାରିପାଖେ ଅପଃ (ଜଳମାନେ)। ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ସହସା ସେ ଶୀଘ୍ର ତାହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଯେଉଁଠି ସେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ତେବେ ସେ ଦୋହଣୀ ଗାଈ ହେଲା, ସମୃଦ୍ଧିରେ ଫୁଲିଉଠିଲା; ଅଂଶୁ (ଡାଠ/ସୋମଦଣ୍ଡ)ର ଦୁଧ—ପ୍ରଥମ ପୀୟୂଷ (ଅମୃତ)—ଏହି ଉକ୍ଥ (ସ୍ତୁତି)କୁ ଯୋଗ୍ୟ।

Mantra 2

सध्रीमा यन्ति परि बिभ्रतीः पयो विश्वप्स्न्याय प्र भरन्त भोजनम् । समानो अध्वा प्रवतामनुष्यदे यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥

ସଧ୍ରୀ—ଏକତାରେ—ସେମାନେ ପରିଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ଦୁଧ-ରସ (ପୟଃ) ବହନ କରି; ସର୍ବପୋଷକ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଭୋଜନ ଆଗକୁ ଆଣନ୍ତି। ଏକେଇ ପଥ—ଢାଳୁ ପ୍ରବାହ (ପ୍ରବତ)କୁ ଅନୁସରି ସେମାନେ ଚାଲନ୍ତି; ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏପରି କରିଥିଲା, ସେ ତୁମେ—ସ୍ତୁତିକୁ ଯୋଗ୍ୟ।

Mantra 3

अन्वेको वदति यद्ददाति तद्रूपा मिनन्तदपा एक ईयते । विश्वा एकस्य विनुदस्तितिक्षते यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥

ଏକ (ଏକମାତ୍ର) ଯେ ଦେଉଛି, ତାହାକୁ ଅନୁଗାମୀ କହେ; କିନ୍ତୁ ସେ ଦାନର ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରେ। ଜଳମାନଙ୍କ ପରି ଏକ ମାତ୍ର ନିଜେ ଗତି କରେ। ଏକଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆସୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଘାତ ଓ ଧକ୍କାକୁ ସେ ସହେ ଓ ଧୈର୍ୟରେ ଧାରଣ କରେ—ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ସେଇ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଗଢ଼ିଥିଲେ; ସେଇ ଏହି ଉକ୍ଥର ସତ୍ୟ ବିଷୟ (ଉକ୍ଥ୍ୟ) ଅଟେ।

Mantra 4

प्रजाभ्यः पुष्टिं विभजन्त आसते रयिमिव पृष्ठं प्रभवन्तमायते । असिन्वन्दंष्ट्रैः पितुरत्ति भोजनं यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥

ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ ବିଭାଜନ କରି ସେମାନେ ଆସନଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି—ଯେପରି ଭାର ବହି ବଢ଼ାଇପାରୁଥିବା ପିଠି ଉପରେ ଧନ ରଖାଯାଏ। ଅତୃପ୍ତ ଜଣେ ନିଜ ଦନ୍ତଦ୍ୱାରା ପିତାଙ୍କ ଭୋଜନକୁ ଭକ୍ଷଣ କରେ—ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ସେଇ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଗଢ଼ିଥିଲେ; ସେଇ ଏହି ଉକ୍ଥର ସତ୍ୟ ବିଷୟ (ଉକ୍ଥ୍ୟ) ଅଟେ।

Mantra 5

अधाकृणोः पृथिवीं संदृशे दिवे यो धौतीनामहिहन्नारिणक्पथः । तं त्वा स्तोमेभिरुदभिर्न वाजिनं देवं देवा अजनन्त्सास्युक्थ्यः ॥

ତାପରେ ତୁମେ ପୃଥିବୀକୁ ଦ୍ୟୌ (ଆକାଶ) ସହ ଦର୍ଶନରେ ସମପ୍ରତିରୂପ କଲ; ଦୀପ୍ତମାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅହି (ସର୍ପ) ହନନକାରୀ ହୋଇ ତୁମେ ପଥଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଲିଦେଲ। ତୁମକୁ—ସମୃଦ୍ଧିର ଅଶ୍ୱ ପରି—ସ୍ତୋତ୍ରମାନେ ଓ ଉଦ୍ଧତ ଜଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ଦେବ ଭାବେ ଜନ୍ମାଇଲେ; ସେଇ ଏହି ଉକ୍ଥର ସତ୍ୟ ବିଷୟ (ଉକ୍ଥ୍ୟ) ଅଟେ।

Mantra 6

यो भोजनं च दयसे च वर्धनमार्द्रादा शुष्कं मधुमद्दुदोहिथ । स शेवधिं नि दधिषे विवस्वति विश्वस्यैक ईशिषे सास्युक्थ्यः ॥

ହେ ଦେବ, ତୁମେ ଭୋଜନ ମଧ୍ୟ ଦାନ କର ଓ ବୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ; ଆର୍ଦ୍ରରୁ ତୁମେ ଶୁଷ୍କକୁ ମଧୁମୟ ଭାବେ ଦୋହି ବାହାର କର। ଦୀପ୍ତିମାନ ବିବସ୍ୱତ୍‌ରେ ତୁମେ ନିଧି—ଧନ—ନିହିତ କର; ସମସ୍ତର ଉପରେ ତୁମେ ଏକା ଅଧିପତି—ସେଇ ଏହି ଉକ୍ଥ୍ୟର ସତ୍ୟ ବିଷୟ।

Mantra 7

यः पुष्पिणीश्च प्रस्वश्च धर्मणाधि दाने व्यवनीरधारयः । यश्चासमा अजनो दिद्युतो दिव उरुरूर्वाँ अभितः सास्युक्थ्यः ॥

ଯିଏ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍ପିଣୀ ଏବଂ ପ୍ରସବଶୀଳ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କଲେ, ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ତାର କଲେ। ଏବଂ ଯିଏ ଦିବର ଅସମ ଦିଦ୍ୟୁତ—ବିଜୁଳି—କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଶାଳ ଭାବେ ଜନ୍ମାଇଲେ—ସେଇ ଏହି ଉକ୍ଥ୍ୟର ସତ୍ୟ ବିଷୟ।

Mantra 8

यो नार्मरं सहवसुं निहन्तवे पृक्षाय च दासवेशाय चावहः । ऊर्जयन्त्या अपरिविष्टमास्यमुतैवाद्य पुरुकृत्सास्युक्थ्यः ॥

ଯିଏ ନାର୍ମରକୁ—ସହବସୁ, ବଳସମୃଦ୍ଧକୁ—ନିହନ୍ତବେ ପାଇଁ ପୃକ୍ଷ ଓ ଦାସବେଶ ପାଇଁ ସହାୟତା ଆଣିଲେ। ଊର୍ଜୟନ୍ତୀ ଶକ୍ତିରୁ ସେ ଅପରିବିଷ୍ଟ ଆସ୍ୟ—ଅବରୋଧହୀନ ମୁଖ—ପ୍ରକାଶ କଲେ; ହଁ, ଆଜି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପୁରୁକୃତ୍—ବହୁ କର୍ମର କର୍ତ୍ତା—ସେଇ ଏହି ଉକ୍ଥ୍ୟର ସତ୍ୟ ବିଷୟ।

Mantra 9

शतं वा यस्य दश साकमाद्य एकस्य श्रुष्टौ यद्ध चोदमाविथ । अरज्जौ दस्यून्त्समुनब्दभीतये सुप्राव्यो अभवः सास्युक्थ्यः ॥

ଶତ ହେଉ କି ଦଶ ଏକସାଥି—ଏକଜଣଙ୍କ ଆହ୍ୱାନରେ, ପ୍ରେରଣା ସହ ତୁମେ ଆସିଲ। ଯୁଦ୍ଧପଙ୍କ୍ତିରେ ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ବାନ୍ଧି ତାଙ୍କର ଭ୍ରମ–ଭୀତି ଓ ପରାଜୟ ପାଇଁ କଲ; ତୁମେ ସୁପ୍ରାବ୍ୟ—ସର୍ବୋତ୍ତମ ରକ୍ଷକ—ହେଲ; ସେଇ ହେଉଛି ସ୍ତୁତିର ସତ୍ୟ ବିଷୟ, ଉକ୍ଥ୍ୟ।

Mantra 10

विश्वेदनु रोधना अस्य पौंस्यं ददुरस्मै दधिरे कृत्नवे धनम् । षळस्तभ्ना विष्टिरः पञ्च संदृशः परि परो अभवः सास्युक्थ्यः ॥

ତାଙ୍କର ପୌଂସ୍ୟ (ପୌରୁଷ) କୁ ସମସ୍ତ ସୀମା ଅନୁସରି ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ; କୃତ୍ନବ—ସାଧକ—ପାଇଁ ଧନ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ତୁମେ ଛଅ ବିସ୍ତାରକୁ ଦୃଢ଼ କଲ, ପାଞ୍ଚ ସାଦୃଶ୍ୟ/ଅନୁରୂପତା (ସନ୍ଦୃଶ) କୁ ବିନ୍ୟାସ କଲ; ତୁମେ ପରାତ୍ପର—ପରରୁ ମଧ୍ୟ ପର—ହେଲ; ସେଇ ହେଉଛି ସ୍ତୁତିର ସତ୍ୟ ବିଷୟ, ଉକ୍ଥ୍ୟ।

Mantra 11

सुप्रवाचनं तव वीर वीर्यं यदेकेन क्रतुना विन्दसे वसु । जातूष्ठिरस्य प्र वयः सहस्वतो या चकर्थ सेन्द्र विश्वास्युक्थ्यः ॥

ହେ ବୀର, ତୁମ ବୀର୍ୟ ସୁପ୍ରବାଚନ—ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଉଚ୍ଚାରଣୀୟ; କାରଣ ଏକମାତ୍ର କ୍ରତୁ (ସଙ୍କଳ୍ପ) ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବସୁ—ସମୃଦ୍ଧି—ଲଭ କର। ଜାତୂଷ୍ଠିର—ସଦାସ୍ଥିର—ଏବଂ ସହସ୍ୱତ—ବଳବାନ—ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ତୁମେ ଆଗେଇ ନେଉଛ; ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ କୃତ୍ୟ—ସମସ୍ତ ଭାବେ ଉକ୍ଥ୍ୟ, ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ।

Mantra 12

अरमयः सरपसस्तराय कं तुर्वीतये च वय्याय च स्रुतिम् । नीचा सन्तमुदनयः परावृजं प्रान्धं श्रोणं श्रवयन्त्सास्युक्थ्यः ॥

ତାରା, କଂ, ତୁର୍ବୀତି ଓ ବୟ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଦ୍ରୁତଗାମୀମାନଙ୍କୁ (ରଥବାହମାନଙ୍କୁ) ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲା ଏବଂ ପଥ/ଗତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲା। ନିମ୍ନରେ ପତିତକୁ ତୁମେ ଉପରକୁ ନେଲା; ପରାବୃତ୍ତକୁ ଆଗକୁ ଆଣିଲା; ଅନ୍ଧ ଓ ଖୋଡ଼ାକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିବା ଶକ୍ତି ଦେଲା—ସେଇ ହେଉଛି ସ୍ତୁତିର ସତ୍ୟ ବିଷୟ (ଉକ୍ଥ୍ୟ)।

Mantra 13

अस्मभ्यं तद्वसो दानाय राधः समर्थयस्व बहु ते वसव्यम् । इन्द्र यच्चित्रं श्रवस्या अनु द्यून्बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

ହେ ବସୁ (ଇନ୍ଦ୍ର), ଆମ ପାଇଁ ଦାନାର୍ଥ ତୁମର ସେଇ ରାଧଃ—ଆନନ୍ଦ-ସମୃଦ୍ଧିର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବଳ—ସୁସଂଗଠିତ କର; ତୁମର ବସବ୍ୟ (ପ୍ରକାଶମୟ) ଧନ ଅପାର। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ କୀର୍ତ୍ତିର ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଚିତ୍ର-ଯଶକୁ ଦିନେଦିନେ ଅନୁସରି, ଆମେ ବିଦଥମାନେ ବୃହତ୍ (ବିଶାଳ) ବାଣୀ କହିବା; ସୁବୀର (ବୀରଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ) ହେବା।