Sukta 13

Mantra 1

ऋतुर्जनित्री तस्या अपस्परि मक्षू जात आविशद्यासु वर्धते । तदाहना अभवत्पिप्युषी पयोंऽशोः पीयूषं प्रथमं तदुक्थ्यम् ॥

ઋતુ—જનિત્રી શક્તિ; તેની આસપાસ આપઃ (જળો). જન્મતાં જ તે ઝડપથી તેમાં પ્રવેશ્યો, જેમાં તે વધે છે. ત્યારે તે દોહણી ગાય બની, સમૃદ્ધિથી ફૂલી ઊઠી; અંશુ (ડાંઠ/સોમદંડ)નું દૂધ—પ્રથમ પીયૂષ (અમૃત)—આ જ સ્તુતિને યોગ્ય છે.

Mantra 2

सध्रीमा यन्ति परि बिभ्रतीः पयो विश्वप्स्न्याय प्र भरन्त भोजनम् । समानो अध्वा प्रवतामनुष्यदे यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥

સધ્રી—એકસૂર થઈ—તેો પરિભ્રમણ કરે છે, દૂધ-રસ (પયઃ) ધારણ કરીને; સર્વપોષક માટે આનંદદાયક ભોજન આગળ ધરે છે. એક જ માર્ગ છે—ઢાળવાળા પ્રવાહ (પ્રવત)ને અનુસરી તેઓ ચાલે છે; જેણે પ્રથમ તેમને એમ રચ્યા, તે તું—સ્તુતિને યોગ્ય છે.

Mantra 3

अन्वेको वदति यद्ददाति तद्रूपा मिनन्तदपा एक ईयते । विश्वा एकस्य विनुदस्तितिक्षते यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥

એક (એકમાત્ર) જે આપે છે તે વિષે અનુગામી બોલે છે; છતાં તે આપેલી ભેટના રૂપોને બદલતો રહે છે. એકલો જ જળોની જેમ પોતે જ ગતિ કરે છે. એકના વિરુદ્ધ થતા સર્વ પ્રતિઘાતો અને ધક્કાઓને તે સહે છે અને સહન કરે છે—જેણે પ્રથમ તે શક્તિઓને ઘડી; એ જ આ સ્તુતિનો સાચો વિષય (ઉકથ્ય) છે.

Mantra 4

प्रजाभ्यः पुष्टिं विभजन्त आसते रयिमिव पृष्ठं प्रभवन्तमायते । असिन्वन्दंष्ट्रैः पितुरत्ति भोजनं यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥

પ્રજાઓને પોષણ વહેંચતા તેઓ બેસે છે—જેમ કોઈ ભાર સહન કરી વધારનાર પીઠ પર ધન મૂકે. અતૃપ્ત (અસિન્ભવ) દાંતોથી પિતાનું ભોજન ખાય છે—જેણે પ્રથમ તે શક્તિઓને ઘડી; એ જ આ સ્તુતિનો સાચો વિષય (ઉકથ્ય) છે.

Mantra 5

अधाकृणोः पृथिवीं संदृशे दिवे यो धौतीनामहिहन्नारिणक्पथः । तं त्वा स्तोमेभिरुदभिर्न वाजिनं देवं देवा अजनन्त्सास्युक्थ्यः ॥

પછી તું પૃથ્વીને દ્યૌ (આકાશ) સાથે દર્શનમાં સમરૂપ કરી; તેજસ્વીઓ માટે અહિ (સર્પ)નો સંહારક બની તું માર્ગો ખોલ્યા. તને—સમૃદ્ધિના અશ્વ સમાન—સ્તોત્રો અને ઊંચે ઉઠેલા જળો દ્વારા દેવોએ દેવરૂપે જનમાવ્યો; એ જ આ સ્તુતિનો સાચો વિષય (ઉકથ્ય) છે.

Mantra 6

यो भोजनं च दयसे च वर्धनमार्द्रादा शुष्कं मधुमद्दुदोहिथ । स शेवधिं नि दधिषे विवस्वति विश्वस्यैक ईशिषे सास्युक्थ्यः ॥

હે દેવ, તું અન્ન પણ આપે છે અને વૃદ્ધિ પણ; ભીના (આર્દ્ર)માંથી તું સૂકું (શુષ્ક) મધુમય રૂપે દોહી કાઢે છે. તેજસ્વી વિવસ્વતમાં તું નિધિ—ખજાનો—સ્થાપે છે; સર્વ પર તું એકલો જ અધિપતિ છે—એ જ આ સ્તુતિનો સાચો વિષય છે.

Mantra 7

यः पुष्पिणीश्च प्रस्वश्च धर्मणाधि दाने व्यवनीरधारयः । यश्चासमा अजनो दिद्युतो दिव उरुरूर्वाँ अभितः सास्युक्थ्यः ॥

જે તું ધર્મ દ્વારા, દાન દ્વારા, પુષ્પિત અને પ્રસવશીલ શક્તિઓને ધારણ કરી; અને લોકોને વિસ્તારી દીધા. અને તું સ્વર્ગની અતુલ દીદ્યુતો—વિજળીઓ—ને સર્વ દિશામાં વિશાળ રૂપે જનમાવી—એ જ આ સ્તુતિનો સાચો વિષય છે.

Mantra 8

यो नार्मरं सहवसुं निहन्तवे पृक्षाय च दासवेशाय चावहः । ऊर्जयन्त्या अपरिविष्टमास्यमुतैवाद्य पुरुकृत्सास्युक्थ्यः ॥

જે તું નાર્મર—બળસમૃદ્ધ—ને નિહંતવા માટે પૃક્ષ અને દાસવેશ માટે સહાય લાવ્યો. ઊર્જાવંતી શક્તિમાંથી તું અવરોધરહિત મુખ પ્રગટાવ્યો; અને હા, આજેય તું બહુ કર્મો કરનાર છે—એ જ આ સ્તુતિનો સાચો વિષય છે.

Mantra 9

शतं वा यस्य दश साकमाद्य एकस्य श्रुष्टौ यद्ध चोदमाविथ । अरज्जौ दस्यून्त्समुनब्दभीतये सुप्राव्यो अभवः सास्युक्थ्यः ॥

સો હોય કે સો, કે દસ સાથે—એકના આહ્વાન પર, પ્રેરણાથી તું આવી પહોંચ્યો. યુદ્ધપંક્તિમાં તું દસ્યુઓને એકસાથે બાંધી દીધા, તેમની ગભરાહટ અને પરાજય માટે; તું સુપ્રાવ્ય—સર્વોત્તમ રક્ષક—બન્યો; એ જ તો સ્તુતિનો સાચો વિષય છે, ઉકથ્ય છે.

Mantra 10

विश्वेदनु रोधना अस्य पौंस्यं ददुरस्मै दधिरे कृत्नवे धनम् । षळस्तभ्ना विष्टिरः पञ्च संदृशः परि परो अभवः सास्युक्थ्यः ॥

તેના પૌરુષને સર્વ સીમાઓ અનુસરી; તેને આપ્યું, અને કર્તા (કૃત્નવ) માટે ધન સ્થાપ્યું. તું છ વિસ્તારોને સ્થિર કર્યા, પાંચ અનુરૂપતાઓને ગોઠવ્યા; તું પરાત્પર—પરથી પણ પર—બન્યો; એ જ તો સ્તુતિનો સાચો વિષય છે, ઉકથ્ય છે.

Mantra 11

सुप्रवाचनं तव वीर वीर्यं यदेकेन क्रतुना विन्दसे वसु । जातूष्ठिरस्य प्र वयः सहस्वतो या चकर्थ सेन्द्र विश्वास्युक्थ्यः ॥

હે વીર, તારો વીર્ય સુપ્રવાચન—સુવર્ણનીય—છે; કારણ કે એક જ ક્રતુ (સંકલ્પ) વડે તું વસુ—સમૃદ્ધિ—શોધી કાઢે છે. જાતૂષ્ઠિર—સદાસ્થિર—અને સહસ્વત—બળવાન—તેની શક્તિ તું આગળ ધપાવે છે; હે ઇન્દ્ર, તું જે કર્યું છે—તે સર્વ રીતે ઉકથ્ય, સ્તુતિપાત્ર છે.

Mantra 12

अरमयः सरपसस्तराय कं तुर्वीतये च वय्याय च स्रुतिम् । नीचा सन्तमुदनयः परावृजं प्रान्धं श्रोणं श्रवयन्त्सास्युक्थ्यः ॥

તમે તારાઃ માટે, કં માટે, તુર્વીતિ માટે અને વય્ય માટે ઝડપી (રથવાળા)ને તૈયાર કર્યા અને માર્ગ/ગતિ નિશ્ચિત કરી. જે નીચે દબાયેલો હતો તેને તમે ઉપર ઉઠાવ્યો; જે પરાવૃત્ત હતો તેને આગળ લાવ્યો; અંધ અને લંગડાને પણ તમે સાંભળવા યોગ્ય બનાવ્યા—એ જ તો સ્તુતિનો સાચો વિષય (ઉક્થ્ય) છે.

Mantra 13

अस्मभ्यं तद्वसो दानाय राधः समर्थयस्व बहु ते वसव्यम् । इन्द्र यच्चित्रं श्रवस्या अनु द्यून्बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

હે વસુ (ઇન્દ્ર), અમારા માટે દાન માટેનું તે રાધઃ—આનંદ-સમૃદ્ધિનું પરિપૂર્ણ બળ—સુવ્યવસ્થિત કર; તારી વસવ્ય (પ્રકાશમય) સંપત્તિ બહુ છે. હે ઇન્દ્ર, તારી કીર્તિનું જે અદ્ભુત ચિત્ર-યશ છે—દિવસો દિવસ તેની અનુસૃતિ કરતાં—અમે વિદથોમાં બૃહત્ (વિશાળ) વાણી બોલીએ, સુવીરાઃ (વીર-શક્તિથી સમૃદ્ધ) બનીને.