Sukta 13
Sukta 2.13
Gṛtsamada (traditional attribution for RV 2.13)
Triṣṭubh (likely; requires metrical verification)
ఋగ్వేదం 2.13 గృత్సమదుడు రచించిన త్రిష్టుభ్ ఛందస్సు స్తోత్రం; ఇందులో ఇంద్రుడు ఋత (విశ్వ క్రమం)ను నిలబెట్టే అధిష్ఠాతగా స్తుతింపబడుతున్నాడు—లోకాలను విస్తరింపజేసి, జీవనదాయక శక్తులను విడుదల చేసి, స్వర్గపు గర్జనభరిత తేజస్సును ప్రకటించేవాడిగా. జలాలు, ఋతుచక్రం, మరియు సోమసదృశ “మొదటి అమృతం” అనే ప్రతిమల ద్వారా ఇంద్రుని మహిమ సృజనాత్మక శక్తులతో అనుసంధానించబడుతుంది; చివర్లో సామూహిక యజ్ఞక్రియల్లో సక్రమమైన దానశీలత, కీర్తి, మరియు వీరబలం ప్రసాదించమని ప్రార్థనతో ముగుస్తుంది.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
ऋतुर्जनित्री तस्या अपस्परि मक्षू जात आविशद्यासु वर्धते । तदाहना अभवत्पिप्युषी पयोंऽशोः पीयूषं प्रथमं तदुक्थ्यम् ॥
ఋతు—జనయిత్రీ శక్తి; ఆమె చుట్టూ ఆపః (జలాలు) ఉన్నాయి. అతడు, పుట్టగానే, వేగంగా తాను పెరుగుతున్న ఆ జలాలలో ప్రవేశించాడు. అప్పుడు ఆమె (జనయిత్రీ) పాలు ఇచ్చే ఆవుగా మారి, సమృద్ధితో ఉబ్బింది; అంశు (దండు) యొక్క పాలు—మొదటి పీయూషం—ఇదే ఉక్థ్య (స్తుతి-యోగ్యము).
Mantra 2
सध्रीमा यन्ति परि बिभ्रतीः पयो विश्वप्स्न्याय प्र भरन्त भोजनम् । समानो अध्वा प्रवतामनुष्यदे यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥
వారు సమన్వయంగా కదులుతారు, చుట్టూ పాల-సారం (పయః)ను ధరించి; సర్వపోషకునికై వారు ఆనందదాయకమైన భోజనాన్ని ముందుకు తెస్తారు. మార్గం ఒక్కటే—సరళి/సరువు ప్రవాహాన్ని అనుసరించి వారు సాగుతారు; వారిని మొదట అలా చేసినవాడు—ఉక్థ్య (స్తుతి-యోగ్యుడు).
Mantra 3
अन्वेको वदति यद्ददाति तद्रूपा मिनन्तदपा एक ईयते । विश्वा एकस्य विनुदस्तितिक्षते यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥
అతడు ఇచ్చేదానిని గురించి ఒకడు అనుసరించి ప్రకటిస్తాడు; కానీ అతడు ఆ దానపు రూపాలను మార్చివేస్తాడు. అతడు ఒక్కడే, ఆపః (జలతత్త్వం) వలె, ఒంటరిగా గమనం చేస్తాడు. ఆ ఏకునికి వ్యతిరేకంగా లేచే అన్ని ప్రతిఘాతాలు, తోసివేతలు అతడే భరిస్తూ సహిస్తాడు—ఆ శక్తులను మొదటగా నిర్మించినవాడు అతడే; అతడే ఈ ఉక్థ (స్తుతి) యొక్క నిజమైన విషయం.
Mantra 4
प्रजाभ्यः पुष्टिं विभजन्त आसते रयिमिव पृष्ठं प्रभवन्तमायते । असिन्वन्दंष्ट्रैः पितुरत्ति भोजनं यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥
వారు ప్రజల కొరకు పోషణను విభజిస్తూ కూర్చుంటారు; మోయగలిగి పెంచగలిగే వెన్నుపై ధనాన్ని ఉంచినట్లుగా. తృప్తి లేనివాడు (అసిన్వన్) తన దంష్ట్రలతో తండ్రి భోజనాన్ని తింటాడు—ఆ శక్తులను మొదటగా నిర్మించినవాడు అతడే; అతడే ఈ ఉక్థ యొక్క నిజమైన విషయం.
Mantra 5
अधाकृणोः पृथिवीं संदृशे दिवे यो धौतीनामहिहन्नारिणक्पथः । तं त्वा स्तोमेभिरुदभिर्न वाजिनं देवं देवा अजनन्त्सास्युक्थ्यः ॥
అప్పుడు నీవు భూమిని దివ్ (స్వర్గం)కు దర్శనంలో సమానమైన ప్రతిరూపంగా చేసావు; ప్రకాశవంతుల కొరకు అహి-హననకర్తవై మార్గాలను తెరిచావు. సమృద్ధి గల అశ్వంలా నిన్ను, స్తోత్రాలతోను పైకెత్తబడిన జలధారలతోను, దేవులు దేవుడిగా జన్మింపజేశారు; అతడే ఈ ఉక్థ యొక్క నిజమైన విషయం.
Mantra 6
यो भोजनं च दयसे च वर्धनमार्द्रादा शुष्कं मधुमद्दुदोहिथ । स शेवधिं नि दधिषे विवस्वति विश्वस्यैक ईशिषे सास्युक्थ्यः ॥
అన్నమును కూడా, వృద్ధిని కూడా ప్రసాదించువాడు; ఆర్ద్రములోనుండి శుష్కమును మధుమయ రసముగా దోహించువాడు. అతడు వివస్వత్ (దీప్తిమాన్) లో ‘శేవధి’ అనే నిధిని స్థాపించును; సమస్త విశ్వముపై ఏకైక అధిపతి అతడే—అతడే ఈ ఉక్త్య యొక్క యథార్థ విషయుడు (సాస్యుక్థ్య).
Mantra 7
यः पुष्पिणीश्च प्रस्वश्च धर्मणाधि दाने व्यवनीरधारयः । यश्चासमा अजनो दिद्युतो दिव उरुरूर्वाँ अभितः सास्युक्थ्यः ॥
ధర్మముచేత, దానముచేత పుష్పిణీ మరియు ప్రసవశీల శక్తులను నిలిపి, లోకములను విస్తరింపజేసినవాడు. ఇంకా దివ్యాకాశమునకు చెందిన అసమాన ‘దిద్యుత్’ (మిన్నొళ్లు) చుట్టూరా విస్తరించునట్లు జనింపజేసినవాడు—అతడే ఈ ఉక్త్య యొక్క యథార్థ విషయుడు (సాస్యుక్థ్య).
Mantra 8
यो नार्मरं सहवसुं निहन्तवे पृक्षाय च दासवेशाय चावहः । ऊर्जयन्त्या अपरिविष्टमास्यमुतैवाद्य पुरुकृत्सास्युक्थ्यः ॥
నర్మరుడు—బలసంపన్నుడు—అతనిని సంహరించుటకు పృక్షకును దాసవేశకును (సహాయం) తీసికొచ్చినవాడు. ఇంకా ‘ఊర్జయంతీ’ అనే బలప్రద శక్తిచేత అడ్డంకులేని ముఖమును ప్రసాదించినవాడు; అవును, నేడు కూడా నీవు అనేక కృత్యముల కర్తవు—అతడే ఈ ఉక్త్య యొక్క యథార్థ విషయుడు (సాస్యుక్థ్య).
Mantra 9
शतं वा यस्य दश साकमाद्य एकस्य श्रुष्टौ यद्ध चोदमाविथ । अरज्जौ दस्यून्त्समुनब्दभीतये सुप्राव्यो अभवः सास्युक्थ्यः ॥
నూరు అయినా—లేదా పది కలిసి అయినా—ఒకే ఒక్కరి పిలుపునకు, ప్రేరణతో నీవు వచ్చితివి. యుద్ధపంక్తిలో దస్యువులను నీవు బంధించి సమీకరించితివి, వారి గందరగోళ-భీతికై; నీవు పరిపూర్ణ రక్షకుడవై నిలిచితివి—అతడే నిజంగా ఈ ఉక్తానికి ‘ఉక్త్య’ (స్తుత్యుడు).
Mantra 10
विश्वेदनु रोधना अस्य पौंस्यं ददुरस्मै दधिरे कृत्नवे धनम् । षळस्तभ्ना विष्टिरः पञ्च संदृशः परि परो अभवः सास्युक्थ्यः ॥
అతని పౌంస్యాన్ని అనుసరించి అన్ని సరిహద్దులు నడిచాయి, అతనికి అర్పించాయి; కార్యసాధకునికై వారు ధనాన్ని నిలిపారు. నీవు ఆరు విస్తారాలను స్థిరపరిచితివి, ఐదు అనురూపాలను; నీవు పరమపరమునకు అతీతుడవై నిలిచితివి—అతడే నిజంగా ఈ ఉక్తానికి ‘ఉక్త్య’ (స్తుత్యుడు).
Mantra 11
सुप्रवाचनं तव वीर वीर्यं यदेकेन क्रतुना विन्दसे वसु । जातूष्ठिरस्य प्र वयः सहस्वतो या चकर्थ सेन्द्र विश्वास्युक्थ्यः ॥
హే వీరా, నీ వీర్యం సుప్రవాచనం—మంచిగా పలకదగినది, స్తుత్యమైనది—ఎందుకంటే ఒకే ‘క్రతు’ (సంకల్పం)తో నీవు ‘వసు’ (సంపద)ను కనుగొంటావు. ఎల్లప్పుడూ స్థిరమైన, బలవంతుని శక్తిని—అతని బలాన్ని—నీవు ముందుకు నడిపిస్తావు; హే ఇంద్రా, నీవు చేసిన సమస్తంలో నీవు సర్వతోముఖంగా ‘ఉక్త్య’ (స్తుత్యుడు).
Mantra 12
अरमयः सरपसस्तराय कं तुर्वीतये च वय्याय च स्रुतिम् । नीचा सन्तमुदनयः परावृजं प्रान्धं श्रोणं श्रवयन्त्सास्युक्थ्यः ॥
తారా, కం, తుర్వీతి, వయ్యల కొరకు నీవు ఆ వేగవంతులను (రథ/అశ్వ) సిద్ధం చేసి, మార్గాన్ని (స్రుతి) స్థాపించావు. కిందకు పడిపోయినవానిని నీవు పైకి నడిపించావు; వెనుదిరిగినవానిని ముందుకు తెచ్చావు; అంధుడికీ కుంటివాడికీ వినికిడి కలిగించావు—అతడే ఈ ఉక్థ్య (స్తుతి) యొక్క నిజమైన విషయము.
Mantra 13
अस्मभ्यं तद्वसो दानाय राधः समर्थयस्व बहु ते वसव्यम् । इन्द्र यच्चित्रं श्रवस्या अनु द्यून्बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
వసు (ఇంద్రా), మా కొరకు ఆ దానశక్తిని, ఆ రాధస్ (సమృద్ధి/ఆనందపూర్ణత) ను సక్రమంగా ఏర్పాటు చేయుము; నీ వసవ్య (ధన-ఐశ్వర్యం) అపారము. ఇంద్రా, నీ శ్రవస్యా (యశస్సు) యొక్క ఆ విచిత్ర మహిమను—దినదినాన అనుసరిస్తూ—మేము విదథ (సభ)లలో బృహత్ (మహత్తర) వాక్యాన్ని పలుకుదుము; సువీరా (వీరశక్తి గలవారు)గా బలపడుదుము.
Inside Sukta 13
How it unfolds
- Where it opens
Begins with generative, orderly forces—seasonality and waters—introducing a ‘first nectar’ imagery that frames divine power as life-producing and hymn-worthy.
- Development
Moves from origin-and-growth imagery to Indra’s law-sustaining action: he upholds flourishing powers, spreads out the worlds, and manifests the unequalled lightnings of heaven.
- Climax
Indra is acclaimed as the true subject of praise (ukthyaḥ), the one whose cosmic feats make abundance and wide space possible for gods and humans alike.
- Where it settles
Concludes with a direct petition: may Indra set in order for us the gift of plenitude and wealth, so that we may speak the Vast (bṛhat) in assemblies, endowed with heroic offspring/energies.
The deity: Indra
- In the VedaHe is praised as expansive, radiant, and law-affirming—one who establishes wide spaces, brings forth the lightning of heaven, and makes prosperity flow to worshippers.
- Cosmic functionTo secure and renew cosmic order by releasing and regulating life-forces (waters, fertility, rain), expanding the worlds/spaces, and defeating constricting powers that block abundance and light.
- Inner significanceThe awakened will and courageous consciousness that breaks inner limitation, releases the ‘waters’ of inspiration/energy, and organizes one’s powers into effective action aligned with dharma/ṛta.
The seer
- GṛtsamadaĀṅgirasa (Gṛtsamada lineage within the Angiras-associated seer families) · A principal seer of Maṇḍala 2, renowned for powerful Indra-stotras that blend cosmology (ṛta, worlds, lightnings) with practical ritual petition for wealth, strength, and victorious vitality.
Famous verses
ऋतुर्जनित्री तस्या अपस्परि मक्षू जात आविशद्यासु वर्धते । तदाहना अभवत्पिप्युषी पयोंऽशोः पीयूषं प्रथमं तदुक्थ्यम् ॥यः पुष्पिणीश्च प्रस्वश्च धर्मणाधि दाने व्यवनीरधारयः । यश्चासमा अजनो दिद्युतो दिव उरुरूर्वाँ अभितः सास्युक्थ्यः ॥bṛhad vadema
Attributes of the deity
- Vajra-bearer (thunderbolt power)
- World-expander and space-maker (urú, wide)
- Giver of wealth and victory (dāna, rādhas)
- Allied with Soma and the Waters as energizing supports
- Radiant, lightning-producing, heaven-affirming
- Protector of the community in assembly (vidatha)
Also by this seer
- Primary authorship/traditional association with many hymns of Rig Veda Maṇḍala 2 (especially Indra hymns)
- Hymns to Agni and other deities within Maṇḍala 2 under the Gṛtsamada tradition
- A characteristic style emphasizing orderly giving (dāna), world-expansion motifs, and Indra’s heroic sovereignty
The rite, step by step
- Ācamana and sankalpa: establish intention for strength, prosperity, and right-ordered giving (ṛta/dharma).
- Agni-kindling and preliminary oblations to open the rite (āhuti as invitation to the gods).
- Indra-āvāhana: recite RV 2.13 with focused praise of Indra’s cosmic acts (world-expansion, lightning, release of powers).
- Soma/juice or symbolic ‘nectar’ offering: emphasize the hymn’s nectar/waters imagery and Indra’s delight in Soma.
- Main oblations with repeated Indra-nāma and selected verses (especially the concluding petition).
- Śānti and closing: dedicate merit to communal well-being; conclude with a final offering and respectful dismissal (visarjana).
Offerings
- Soma (where ritually appropriate) or Soma-substitutes in later practice
- Ghee (ghṛta) oblations into fire
- Cooked offering (caru) or grains as havis
- Water libations (āpas) as supportive symbolism for release and increase
Frequently Asked Questions
It praises Indra’s power to uphold cosmic order, expand the worlds, and release life-giving forces, and it asks him for prosperity, strength, and a respected voice in the community.
Indra is closely linked with releasing the waters and with Soma. The hymn uses waters/nectar as symbols of growth, nourishment, and the energizing delight that supports Indra’s victories and gifts.
It expresses the wish to speak the ‘Vast’—a noble, truthful, and powerful utterance—in the ritual assembly, supported by Indra’s wealth and heroic vitality.
Ask anything about Sukta 13 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
