Sukta 13
Sukta 2.13
Gṛtsamada (traditional attribution for RV 2.13)
Indra (traditional Anukramaṇī for RV 2.13; verse imagery also resonates with Soma/Waters as supporting powers)
Triṣṭubh (likely; requires metrical verification)
RV 2.13 গৃৎসমদৰ ত্ৰিষ্টুভ্ ছন্দৰ এক সূক্ত, য’ত ইন্দ্ৰক ঋত (বিশ্ব-নিয়ম)ৰ ধাৰক হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—তেওঁ জগতসমূহ বিস্তাৰ কৰে, জীৱনদায়ী শক্তিসমূহ মুক্ত কৰে, আৰু স্বৰ্গৰ গর্জনময় দীপ্তি প্ৰকাশ কৰে। সূক্তখনে ইন্দ্ৰৰ পৰাক্ৰমক জল, ঋতুচক্ৰ, আৰু সোম-সদৃশ “প্ৰথম অমৃত/মধু”ৰ প্ৰতিমাৰ জৰিয়তে জননশীল শক্তিৰ সৈতে সংযোগ কৰে; শেষত সামূহিক যজ্ঞ-আচাৰত সু-শৃঙ্খল দানশীলতা, যশ, আৰু বীৰশক্তিৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Mantras
Mantra 1
ऋतुर्जनित्री तस्या अपस्परि मक्षू जात आविशद्यासु वर्धते । तदाहना अभवत्पिप्युषी पयोंऽशोः पीयूषं प्रथमं तदुक्थ्यम् ॥
ঋতু—জননী শক্তি; তাইৰ চাৰিওফালে আপঃ (জলসমূহ)। জন্ম হোৱাৰ লগে লগে সি দ্ৰুতগতিতে সেই জলসমূহত প্ৰৱেশ কৰিলে, য’ত সি বৃদ্ধি পায়। তেতিয়া তাই দুগ্ধিনী গাই হ’ল, সমৃদ্ধিত ফুলে-ফেঁপে উঠিল; অশ্ব-দণ্ডৰ (সোমলতাৰ) দুগ্ধ—প্ৰথম পীয়ূষ—এইয়েই স্তোত্ৰৰ যোগ্য।
Mantra 2
सध्रीमा यन्ति परि बिभ्रतीः पयो विश्वप्स्न्याय प्र भरन्त भोजनम् । समानो अध्वा प्रवतामनुष्यदे यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥
সামঞ্জস্যে সিহঁতে গতি কৰে, দুগ্ধ-সাৰ বহন কৰি চাৰিওফালে ঘূৰে; বিশ্বপ্স্ন্য (সৰ্ব-পোষক) জনৰ বাবে আনন্দদায়ক ভোজন আগবঢ়ায়। একেই পথ—ঢালু প্ৰৱত পথেদি—সিহঁতে অনুসৰণ কৰে; যি তুমি প্ৰথমে সিহঁতক তেনে কৰিলা, তুমি স্তোত্ৰৰ যোগ্য।
Mantra 3
अन्वेको वदति यद्ददाति तद्रूपा मिनन्तदपा एक ईयते । विश्वा एकस्य विनुदस्तितिक्षते यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥
এজনে যি দিয়ে, তাক অনুসৰি আন এজনে ঘোষণা কৰে; তথাপি সেই দানৰ ৰূপ-ৰেখা সি সলনি কৰে। একেজনেই জলৰ দৰে নিজে গতি কৰে। একজনৰ বিৰুদ্ধে উঠা সকলো প্ৰতিৰোধ আৰু ঠেলাঠেলি সিয়েই সহে-সহন কৰে—যিজনে প্ৰথমে সেই শক্তিসমূহ গঢ়ি তুলিছিল; সিয়েই এই স্তোত্ৰৰ সত্য বিষয় (উক্থ্য)।
Mantra 4
प्रजाभ्यः पुष्टिं विभजन्त आसते रयिमिव पृष्ठं प्रभवन्तमायते । असिन्वन्दंष्ट्रैः पितुरत्ति भोजनं यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥
প্ৰজাসকলৰ বাবে পুষ্টি ভাগ-বতৰা কৰি সিহঁতে বহে—যেনেকৈ বহন কৰিব পৰা আৰু বৃদ্ধি কৰিব পৰা পিঠিত ধন থোৱা হয়। অতৃপ্তজন দন্তেৰে পিতাৰ আহাৰ খায়—যিজনে প্ৰথমে সেই শক্তিসমূহ গঢ়ি তুলিছিল; সিয়েই এই স্তোত্ৰৰ সত্য বিষয় (উক্থ্য)।
Mantra 5
अधाकृणोः पृथिवीं संदृशे दिवे यो धौतीनामहिहन्नारिणक्पथः । तं त्वा स्तोमेभिरुदभिर्न वाजिनं देवं देवा अजनन्त्सास्युक्थ्यः ॥
তাৰ পাছত তুমি পৃথিৱীক দৰ্শনত দ্যৌৰ সমকক্ষ কৰিলা; দীপ্তজনসকলৰ বাবে সৰ্প-হনন কৰি পথসমূহ মুকলি কৰিলা। হে দেৱ, বাজিক অশ্বৰ দৰে—স্তোত্ৰসমূহে আৰু উত্থিত জলধাৰাৰে—দেৱসকলে তোমাক দেৱ ৰূপে জন্ম দিলে; সিয়েই এই স্তোত্ৰৰ সত্য বিষয় (উক্থ্য)।
Mantra 6
यो भोजनं च दयसे च वर्धनमार्द्रादा शुष्कं मधुमद्दुदोहिथ । स शेवधिं नि दधिषे विवस्वति विश्वस्यैक ईशिषे सास्युक्थ्यः ॥
তুমি ভোজনো দিয়া আৰু বৃদ্ধিো দিয়া; সিক্তৰ পৰা শুষ্ককো মধুময় ৰূপে দুহি উলিয়াই আনা। তুমি তেজস্বী বিবস্বতৰ ভিতৰত ধন-নিধি স্থাপন কৰা; তুমি একাই সমগ্ৰ বিশ্বৰ ওপৰত অধিপতি—সেইজনেই স্তোত্ৰৰ সত্য বিষয় (সাস্যুক্ত্য)।
Mantra 7
यः पुष्पिणीश्च प्रस्वश्च धर्मणाधि दाने व्यवनीरधारयः । यश्चासमा अजनो दिद्युतो दिव उरुरूर्वाँ अभितः सास्युक्थ्यः ॥
যিজনে ধৰ্মৰ দ্বাৰা, দানৰ দ্বাৰা, তুমি পুষ্পিত শক্তিসমূহ আৰু প্ৰসৱশীল শক্তিসমূহ স্থিৰ কৰি ৰাখিলা, আৰু পৃথিৱী-লোকসমূহ বিস্তাৰ কৰিলা। আৰু তুমি স্বৰ্গৰ অতুল্য বিদ্যুৎসমূহ জন্ম দিলা—চাৰিওফালে বিস্তৃত; সেইজনেই স্তোত্ৰৰ সত্য বিষয় (সাস্যুক্ত্য)।
Mantra 8
यो नार्मरं सहवसुं निहन्तवे पृक्षाय च दासवेशाय चावहः । ऊर्जयन्त्या अपरिविष्टमास्यमुतैवाद्य पुरुकृत्सास्युक्थ्यः ॥
নাৰ্মৰ—বলসমৃদ্ধজন—নিহন্ত কৰিবলৈ তুমি পৃক্ষাৰ বাবে আৰু দাসৱেশাৰ বাবে সহায় আনিলা। শক্তিদায়িনী উৰ্জাৰ পৰা তুমি অবৰুদ্ধ নোহোৱা মুখ দান কৰিলা; আৰু আজিও তুমি বহু কৰ্মৰ কৰ্তা—সেইজনেই স্তোত্ৰৰ সত্য বিষয় (সাস্যুক্ত্য)।
Mantra 9
शतं वा यस्य दश साकमाद्य एकस्य श्रुष्टौ यद्ध चोदमाविथ । अरज्जौ दस्यून्त्समुनब्दभीतये सुप्राव्यो अभवः सास्युक्थ्यः ॥
শতজন হওক বা দহজন একেলগে—এজনৰ আহ্বানত যেতিয়া তুমি প্ৰেৰণাৰে সৈতে আহিলা। যুদ্ধ-শাৰীত তুমি দস্যুসকলক একেলগে বান্ধি বিভ্ৰান্তিৰ বাবে স্থবিৰ কৰিলা; তুমি সু-ৰক্ষক হ’লা—সেইজনেই এই স্তোত্ৰৰ সত্য বিষয় (উক্থ্য)।
Mantra 10
विश्वेदनु रोधना अस्य पौंस्यं ददुरस्मै दधिरे कृत्नवे धनम् । षळस्तभ्ना विष्टिरः पञ्च संदृशः परि परो अभवः सास्युक्थ्यः ॥
সকলো সীমা-বন্ধনেই তেওঁৰ পুৰুষত্ব অনুসৰণ কৰিলে আৰু তেওঁক দিলে; সম্পাদনকাৰীৰ বাবে ধন স্থাপন কৰিলে। তুমি ছয় বিস্তাৰ স্থিৰ কৰিলা, পাঁচ সাদৃশ্য স্থাপন কৰিলা; তুমি পৰৰো পৰ হ’লা—সেইজনেই এই স্তোত্ৰৰ সত্য বিষয় (উক্থ্য)।
Mantra 11
सुप्रवाचनं तव वीर वीर्यं यदेकेन क्रतुना विन्दसे वसु । जातूष्ठिरस्य प्र वयः सहस्वतो या चकर्थ सेन्द्र विश्वास्युक्थ्यः ॥
হে বীৰ, তোমাৰ বীৰ্য সু-বচনীয়; কিয়নো একেটা সংকল্পে তুমি ধন-সম্পদ বিচাৰি পাওঁ। সদা-স্থিৰ, সহস্ৰবলীৰ শক্তি তুমি আগবঢ়াই দিয়া; হে ইন্দ্ৰ, তুমি যি কৰিলা—সকলো দিশতে তুমি স্তোত্ৰ-যোগ্য, উক্থ্য।
Mantra 12
अरमयः सरपसस्तराय कं तुर्वीतये च वय्याय च स्रुतिम् । नीचा सन्तमुदनयः परावृजं प्रान्धं श्रोणं श्रवयन्त्सास्युक्थ्यः ॥
তুমি তাৰা, কং, তুৰ্বীতি আৰু বয়্যাৰ বাবে দ্ৰুতগামীসকলক সাজু কৰিলা, আৰু পথ/গতি নিৰ্ধাৰণ কৰিলা। যি নীচত পৰি আছিল তাক তুমি ওপৰলৈ তুলিলা; যি পৰাভিমুখ হৈছিল তাক আগলৈ আনিলা; অন্ধ আৰু খোঁৰাকো তুমি শুনিবলৈ সক্ষম কৰিলা—সেইজনেই স্তুতি-উক্তিৰ সত্য অধিকারী।
Mantra 13
अस्मभ्यं तद्वसो दानाय राधः समर्थयस्व बहु ते वसव्यम् । इन्द्र यच्चित्रं श्रवस्या अनु द्यून्बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
হে বসু (ইন্দ্ৰ), আমাৰ বাবে দানৰ সেই শক্তি, সেই আনন্দ-সমৃদ্ধি সঠিকভাৱে স্থাপন কৰি দিয়া; তোমাৰ বসব্য ধন বহু। হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ যি আশ্চৰ্য্য কীৰ্তি-শ্ৰৱস্য—দিনে দিনে তাক অনুসৰণ কৰি—আমি সভা-সমিতিত ব্ৰহৎ বচন কওঁ, বীৰশক্তিত সুদৃঢ় হৈ।
Frequently Asked Questions
It praises Indra’s power to uphold cosmic order, expand the worlds, and release life-giving forces, and it asks him for prosperity, strength, and a respected voice in the community.
Indra is closely linked with releasing the waters and with Soma. The hymn uses waters/nectar as symbols of growth, nourishment, and the energizing delight that supports Indra’s victories and gifts.
It expresses the wish to speak the ‘Vast’—a noble, truthful, and powerful utterance—in the ritual assembly, supported by Indra’s wealth and heroic vitality.
Ask anything about Sukta 13 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.