
Sukta 10.16
Funerary hymn seer of RV 10.16 (Anukramaṇī attribution varies across recensions).
Agni (especially Jātavedas) as the psychopomp-transformer in the funeral rite.
Triṣṭubh.
ฤคเวท 10.16 เป็นบทสวดศพแด่อัคนี ชาตเวทัส วอนให้ไฟเผาศพแปรสภาพผู้ตายอย่างนุ่มนวล ไม่ให้เกิดการ “กระจัดกระจาย” อันรุนแรง และนำผู้นั้นไปสู่ปิตฤ (บิดา/บรรพชน). บทสวดวางภาพอัคนีเป็นผู้นำวิญญาณผู้ระมัดระวัง: ปรุง/ทำให้กายสุกงอมเพื่อการผ่านพ้น คุ้มครองสิ่งที่ไม่ควรถูกทำร้าย และเปิดทางเข้าสู่แดนบรรพชน. ยังมีภาพพิธีกรรมเรื่องภาชนะ/เครื่องบูชา และตอนจบเป็นการทำให้สงบ—ทำให้ไฟเย็นลงและสว่างผ่อง—เพื่อให้พิธีเสร็จสิ้นอย่างเป็นมงคล.
Mantra 1
मैनमग्ने वि दहो माभि शोचो मास्य त्वचं चिक्षिपो मा शरीरम् । यदा शृतं कृणवो जातवेदोऽथेमेनं प्र हिणुतात्पितृभ्यः ॥
ข้าแต่อัคนี (Agni) อย่าได้ทำให้เขากระจัดกระจาย อย่าได้เผาผลาญให้สูญสิ้น; อย่าได้ลนเขา อย่าได้สลัดทิ้งผิวหนัง อย่าได้ฉีกทำลายกาย. เมื่อพระองค์ทำให้เขา ‘สุกพร้อม’ (śṛta) แล้ว—ข้าแต่ชาตเวทัส (Jātavedas) —จงส่งเขาออกไป ข้างหน้า สู่หมู่บรรพชน (pitṛ) เถิด.
Mantra 2
शृतं यदा करसि जातवेदोऽथेमेनं परि दत्तात्पितृभ्यः । यदा गच्छात्यसुनीतिमेतामथा देवानां वशनीर्भवाति ॥
เมื่อพระองค์ทำให้เขา ‘สุกพร้อม’ (śṛta) แล้ว ข้าแต่ชาตเวทัส (Jātavedas) จงมอบเขาไว้โดยรอบคอบแก่หมู่บรรพชน (pitṛ). เมื่อเขาไปตามหนทางที่นำลมหายใจ (asunīti) นี้แล้ว เขาย่อมเป็นผู้ที่อาจถูกชี้นำได้ด้วยพระประสงค์อันประสานกลมกลืนของเหล่าเทพ (vaśanī).
Mantra 3
सूर्यं चक्षुर्गच्छतु वातमात्मा द्यां च गच्छ पृथिवीं च धर्मणा । अपो वा गच्छ यदि तत्र ते हितमोषधीषु प्रति तिष्ठा शरीरैः ॥
ขอให้ดวงตาแห่งการเห็นไปสู่สุริยะ; ขอให้ลมหายใจแห่งชีวิต (ปราณะ) ไปสู่ลม. ด้วยธรรม (ธรรมะ) แห่งความจริงของท่าน จงไปสู่ฟ้า และไปสู่แผ่นดิน. หรือจงไปสู่น้ำทั้งหลาย หากที่นั่นเป็นที่ตั้งของท่าน; ในหมู่พืชและสมุนไพร จงตั้งมั่นอีกครั้งด้วยพลังแห่งการมีร่างกาย.
Mantra 4
अजो भागस्तपसा तं तपस्व तं ते शोचिस्तपतु तं ते अर्चिः । यास्ते शिवास्तन्वो जातवेदस्ताभिर्वहैनं सुकृतामु लोकम् ॥
ส่วนอันไม่แก่ชรา—ด้วยตบัส (tapas) จงจุดให้ลุกและเร่งให้เข้ม; ขอให้เปลวไฟและรัศมีอันรุ่งเรืองของท่านเผามันให้บริสุทธิ์. โอ ชาตเวทัส (Jātavedas) ด้วยรูปแห่งพลังอันเป็นมงคลของท่าน จงพาเขาไปสู่โลกของผู้กระทำดี (sukṛtām).
Mantra 5
अव सृज पुनरग्ने पितृभ्यो यस्त आहुतश्चरति स्वधाभिः । आयुर्वसान उप वेतु शेषः सं गच्छतां तन्वा जातवेदः ॥
โอ อัคนี (Agni) จงปล่อยเขาอีกครั้ง—ลงไปและก้าวต่อไป—สู่บรรพชนทั้งหลาย (ปิตฤ) ผู้ซึ่งถูกบูชาแด่ท่านและดำเนินอยู่ในพลังแห่งสวธา (svadhā). ขอให้พลังชีวิตที่ยังเหลือเข้ามาใกล้ ราวกับสวมกายอีกครา; ขอให้ความเป็นกายมาประสานกันโดยพร้อมเพรียง โอ ชาตเวทัส (Jātavedas).
Mantra 6
यत्ते कृष्णः शकुन आतुतोद पिपीलः सर्प उत वा श्वापदः । अग्निष्टद्विश्वादगदं कृणोतु सोमश्च यो ब्राह्मणाँ आविवेश ॥
สิ่งใดที่นกสีดำได้จิกทำร้ายท่าน—ไม่ว่าเป็นมด เป็นงู หรือสัตว์ป่า—ขออัคนีจงทำสิ่งนั้นทั้งหมดให้เป็นอพิษโดยสิ้นเชิง และโสมะผู้เข้าสู่พลังพราหมณ์ก็จงช่วยด้วย ให้การจู่โจมแห่งความมืดดับลงเป็นความไม่เป็นอันตราย
Mantra 7
अग्नेर्वर्म परि गोभिर्व्ययस्व सं प्रोर्णुष्व पीवसा मेदसा च । नेत्त्वा धृष्णुर्हरसा जर्हृषाणो दधृग्विधक्ष्यन्पर्यङ्खयाते ॥
จงแผ่เกราะของอัคนีล้อมรอบท่านด้วยรัศมีดุจโคทั้งหลาย; จงห่อหุ้มให้แนบแน่นด้วยความอุดมและด้วยพลังแห่งไขมันอันหนาแน่น ขออย่าให้ผู้ดุร้ายผู้เริงในความรุนแรง ฉีกทำลายและกลืนกินท่านด้วยการโจมตีแบบล้อมวง
Mantra 8
इममग्ने चमसं मा वि जिह्वरः प्रियो देवानामुत सोम्यानाम् । एष यश्चमसो देवपानस्तस्मिन्देवा अमृता मादयन्ते ॥
โอ้อัคนี อย่าคว่ำถ้วยนี้เลย; ถ้วยนี้เป็นที่รักของเหล่าเทพ และเป็นที่รักของพลังโสมะด้วย นี่คือถ้วยแห่งการดื่มของเทพ; ในถ้วยนี้เอง เหล่าเทพผู้เป็นอมฤตย่อมรื่นรมย์
Mantra 9
क्रव्यादमग्निं प्र हिणोमि दूरं यमराज्ञो गच्छतु रिप्रवाहः । इहैवायमितरो जातवेदा देवेभ्यो हव्यं वहतु प्रजानन् ॥
ข้าพเจ้าส่งไฟผู้กินเนื้อให้ไปไกลนัก; ขอให้กระแสผู้พาความมลทินออกไปนั้น ไปสู่แดนแห่งพระราชายมะ (Yama-rājan). ส่วนที่นี่ ขอให้ชาตเวทัส (Jātavedas ผู้รู้กำเนิดทั้งปวง) อีกองค์หนึ่งคงอยู่ และในฐานะผู้รู้ จงนำเครื่องบูชาไปสู่เหล่าเทพ.
Mantra 10
यो अग्निः क्रव्यात्प्रविवेश वो गृहमिमं पश्यन्नितरं जातवेदसम् । तं हरामि पितृयज्ञाय देवं स घर्ममिन्वात्परमे सधस्थे ॥
อัคนี (Agni) องค์ใด ผู้เป็นผู้กินเนื้อ ได้เข้าไปสู่เรือนนี้ของพวกท่าน—พลางมองเห็นชาตเวทัส (Jātavedas ผู้รู้กำเนิดทั้งปวง) อีกองค์หนึ่ง—ข้าพเจ้าแยกเทพองค์นั้นไว้เพื่อพิธีบูชาแด่บรรพชน (pitṛ-yajña). ขอให้ท่านเร่งเร้าความร้อนและความสุกงอม ณ ที่ประทับอันสูงสุด.
Mantra 11
यो अग्निः क्रव्यवाहनः पितॄन्यक्षदृतावृधः । प्रेदु हव्यानि वोचति देवेभ्यश्च पितृभ्य आ ॥
อัคนี (Agni) องค์ใด ผู้แบกเครื่องบูชาแห่งเนื้อ ผู้เพิ่มพูนฤตะ (ṛta ความเที่ยงธรรม/ระเบียบจักรวาล) จะบูชาแด่บรรพชน. และท่านประกาศเครื่องบูชาให้ก้าวหน้าไป—ทั้งแด่เหล่าเทพ และแด่บรรพชน—พร้อมเรียกเชิญให้มาที่นี่.
Mantra 12
उशन्तस्त्वा नि धीमह्युशन्तः समिधीमहि । उशन्नुशत आ वह पितॄन्हविषे अत्तवे ॥
ด้วยความปรารถนาอันศักดิ์สิทธิ์ เราวางท่านไว้; ด้วยความปรารถนาอันศักดิ์สิทธิ์ เราจุดท่านให้ลุกโพลง. ด้วยความปรารถนา—พร้อมด้วยพลังผู้ปรารถนา—จงนำบรรพชน (ปิตฤ) มายังที่นี้ เพื่อเสวยเครื่องบูชา (หวิษ) ให้การแลกเปลี่ยนภายในสำเร็จสมบูรณ์.
Mantra 13
यं त्वमग्ने समदहस्तमु निर्वापया पुनः । कियाम्ब्वत्र रोहतु पाकदूर्वा व्यल्कशा ॥
ผู้ใดที่ท่านเผาผลาญจนสิ้น, โอ อัคนี, ผู้นั้นจงปล่อยคืนอีกครั้ง; ให้เขาถูกวางลงใหม่อีกครา. ขอให้น้ำ ณ ที่นี้ผุดขึ้น; ขอให้หญ้าเยียวยาเติบโต—ไม่เหี่ยวเฉา—เพื่อให้ภาวะชีวิตกลับคืนความครบถ้วนหลังการผ่านพ้น.
Mantra 14
शीतिके शीतिकावति ह्लादिके ह्लादिकावति । मण्डूक्या सु सं गम इमं स्वग्निं हर्षय ॥
โอ ผู้ทำให้เย็น, โอ ผู้เย็นยิ่ง; โอ ผู้ทำให้ชื่นบาน, โอ ผู้ชื่นบานยิ่ง—โอ มัณฑูกยา จงมาประชุมพร้อมกันโดยดี: จงทำให้ไฟอันประเสริฐนี้ชื่นใจและสว่างไสว เพื่อให้การผ่านพ้นสงบและเรืองรอง.
It is a Rig Vedic funerary hymn used in cremation-related rites, asking Agni to conduct the burning correctly and to guide the departed onward to the Pitṛs (ancestors).
The language emphasizes a ritually proper, non-violent transformation: Agni should ‘prepare’ the person for passage, not destroy in a chaotic way. It reflects a concern for order (ṛta) and safe transition.
The Pitṛs are the ancestral Fathers—those who have gone before. The hymn asks Agni to send the departed to join that ancestral community in its proper realm.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.