Sukta 16

Mantra 1

मैनमग्ने वि दहो माभि शोचो मास्य त्वचं चिक्षिपो मा शरीरम् । यदा शृतं कृणवो जातवेदोऽथेमेनं प्र हिणुतात्पितृभ्यः ॥

હે અગ્નિ, એને વિખેરી ન નાખ; એને દહન કરીને નાશ ન કર; એને દાઝાડ ન કર; એની ત્વચા ફેંકી ન દે; શરીરને ચીર ન નાખ. હે જાતવેદ, જ્યારે તું એને શૃત (સુસંસ્કૃત/પાકેલું) કરી દે, ત્યારે એને પિતૃઓ તરફ આગળ મોકલ.

Mantra 2

शृतं यदा करसि जातवेदोऽथेमेनं परि दत्तात्पितृभ्यः । यदा गच्छात्यसुनीतिमेतामथा देवानां वशनीर्भवाति ॥

હે જાતવેદ, જ્યારે તું એને શૃત (પાકેલું/તૈયાર) કરે, ત્યારે એને પિતૃઓને સોંપી દે—સર્વથા તેમની સંભાળમાં મૂકી દે. જ્યારે તે આ અસુનીતિ (પ્રાણનો માર્ગ) પર આગળ વધે, ત્યારે તે દેવોના વશની (દેવ-ઇચ્છાથી માર્ગદર્શિત) બને છે.

Mantra 3

सूर्यं चक्षुर्गच्छतु वातमात्मा द्यां च गच्छ पृथिवीं च धर्मणा । अपो वा गच्छ यदि तत्र ते हितमोषधीषु प्रति तिष्ठा शरीरैः ॥

દૃષ્ટિ સૂર્ય પાસે જાય; પ્રાણ વાયુ પાસે જાય. તારા સત્યના ધર્મ અનુસાર સ્વર્ગે અને પૃથ્વી પર જા. અથવા જો ત્યાં તારો હિત નિવાસ છે તો જળોમાં જા; ઔષધિઓમાં શરીર-શક્તિઓ સાથે ફરી પ્રતિષ્ઠિત થા.

Mantra 4

अजो भागस्तपसा तं तपस्व तं ते शोचिस्तपतु तं ते अर्चिः । यास्ते शिवास्तन्वो जातवेदस्ताभिर्वहैनं सुकृतामु लोकम् ॥

અજર ભાગને તપસાથી તપાવ—તેને પ્રજ્વલિત કરી તીવ્ર કર; તારો શોચિ (જ્વાળા) તેને તપાવે, તારો અર્ચિ (કિરણ) તેને શુદ્ધિમાં તપાવે. હે જાતવેદસ, તારી શિવ તનુઓ દ્વારા એને સુકૃતમોના લોકમાં વહન કર.

Mantra 5

अव सृज पुनरग्ने पितृभ्यो यस्त आहुतश्चरति स्वधाभिः । आयुर्वसान उप वेतु शेषः सं गच्छतां तन्वा जातवेदः ॥

હે અગ્નિ, એને ફરી છોડ—પિતૃઓ તરફ નીચે અને આગળ—એને, જે તને આહુતિરૂપે અર્પિત થયો, સ્વધાના બળોમાં વિચરે છે. બાકી રહેલો આયુ-પ્રાણ ફરી વસ્ત્ર ધારણ કરી નજીક આવે; હે જાતવેદસ, દેહ-તનુ સમરસ થઈ એકત્ર થાય.

Mantra 6

यत्ते कृष्णः शकुन आतुतोद पिपीलः सर्प उत वा श्वापदः । अग्निष्टद्विश्वादगदं कृणोतु सोमश्च यो ब्राह्मणाँ आविवेश ॥

યે તને કાળો પક્ષી ઘાયલ કરે, અથવા કીડી, સર્પ, કે વન્ય પશુ—અગ્નિ તે સર્વને નિર્વિષ કરી દે; અને સોમ પણ, જે બ્રાહ્મણ-તેજમાં પ્રવેશે. અંધકારજન્ય આઘાત નિષ્ક્રિય થઈ નિર્દોષ બને.

Mantra 7

अग्नेर्वर्म परि गोभिर्व्ययस्व सं प्रोर्णुष्व पीवसा मेदसा च । नेत्त्वा धृष्णुर्हरसा जर्हृषाणो दधृग्विधक्ष्यन्पर्यङ्खयाते ॥

ગૌ-કિરણો વડે અગ્નિનું કવચ તારા ચારે તરફ વિસ્તારી દે; સમૃદ્ધિ અને મેદ-બળથી તેને ઘનિષ્ઠ રીતે ઓઢી દે. હિંસામાં ઉલ્લાસિત તે ઉગ્ર શત્રુ તને ન ફાડી નાંખે, ન ઘેરીને ભક્ષણ કરે.

Mantra 8

इममग्ने चमसं मा वि जिह्वरः प्रियो देवानामुत सोम्यानाम् । एष यश्चमसो देवपानस्तस्मिन्देवा अमृता मादयन्ते ॥

હે અગ્નિ, આ ચમસને ઉથલાવી ન દે; તે દેવોને પ્રિય છે અને સોમ્ય શક્તિઓને પણ પ્રિય છે. આ દેવપાનનો પ્યાલો છે; તેમાં અમૃત દેવો આનંદ પામે છે.

Mantra 9

क्रव्यादमग्निं प्र हिणोमि दूरं यमराज्ञो गच्छतु रिप्रवाहः । इहैवायमितरो जातवेदा देवेभ्यो हव्यं वहतु प्रजानन् ॥

ક્રવ્યાદ (માંસાહારી) અગ્નિને હું દૂર હંકારું છું; યમરાજના લોકમાં જાય, અપવિત્રતાને વહેતી લઈ જાય. અહીં તો આ બીજો જાતવેદા જ રહે—સર્વજ્ઞ—અને દેવોને હવ્ય વહન કરે, પ્રજાને જાણતો.

Mantra 10

यो अग्निः क्रव्यात्प्रविवेश वो गृहमिमं पश्यन्नितरं जातवेदसम् । तं हरामि पितृयज्ञाय देवं स घर्ममिन्वात्परमे सधस्थे ॥

જે અગ્નિ ક્રવ્યાદ રૂપે તમારા આ ગૃહમાં પ્રવેશ્યો છે—બીજા જાતવેદસને નિહાળી, સર્વજન્મજ્ઞ—તે દેવને હું પિતૃયજ્ઞ માટે અલગ કરું છું. પરમ સધસ્થમાં તે ઉષ્મા અને પરિપાકને પ્રેરિત કરે.

Mantra 11

यो अग्निः क्रव्यवाहनः पितॄन्यक्षदृतावृधः । प्रेदु हव्यानि वोचति देवेभ्यश्च पितृभ्य आ ॥

જે અગ્નિ ક્રવ્યવાહન છે, ઋતનો વૃદ્ધિકારક, તે પિતૃઓને યજ્ઞ કરે. તે હવ્યોને આગળ ઘોષે—દેવોને પણ અને પિતૃઓને પણ—‘અહીં આવો’ કહી.

Mantra 12

उशन्तस्त्वा नि धीमह्युशन्तः समिधीमहि । उशन्नुशत आ वह पितॄन्हविषे अत्तवे ॥

આકાંક્ષાથી અમે તને સ્થાપિત કરીએ છીએ; આકાંક્ષાથી જ તને પ્રજ્વલિત કરીએ છીએ. આકાંક્ષી બની, આકાંક્ષી શક્તિઓ સાથે, પિતૃઓને અહીં વહન કર—હવિષ્ય ભક્ષણ કરવા, જેથી અંતઃ-વિનિમય પૂર્ણ થાય.

Mantra 13

यं त्वमग्ने समदहस्तमु निर्वापया पुनः । कियाम्ब्वत्र रोहतु पाकदूर्वा व्यल्कशा ॥

હે અગ્નિ, જેને તું સંપૂર્ણ દહન કર્યો, તેને ફરી મુક્ત કર; તેને પુનઃ શાંતપણે સ્થાપિત કર. અહીં જળો ઉદ્ભવે; પાકદૂર્વા—ઉપચારક ઘાસ—અવિલીન બની ઊગે, જેથી ગમન પછી સત્તા ફરી પૂર્ણતા પામે.

Mantra 14

शीतिके शीतिकावति ह्लादिके ह्लादिकावति । मण्डूक्या सु सं गम इमं स्वग्निं हर्षय ॥

હે શીતિકે, હે અતિ-શીતિકાવતિ; હે હ્લાદિકે, હે અતિ-હ્લાદિકાવતિ—હે મંડૂક્યા, સુસંગમ થા: આ શુભ અગ્નિને આનંદિત અને તેજસ્વી કર, જેથી ગમન શમિત અને પ્રકાશમય બને.