Sukta 16
Sukta 10.16
Funerary hymn seer of RV 10.16 (Anukramaṇī attribution varies across recensions).
Agni (especially Jātavedas) as the psychopomp-transformer in the funeral rite.
Triṣṭubh.
ഋഗ്വേദം 10.16 ജാതവേദസ് അഗ്നിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന ശവസംസ്കാര സൂക്തമാണ്. ദഹനാഗ്നി മരിച്ചവനെ ഹിംസാപൂർവമായ “ചിതറിക്കൽ” കൂടാതെ ശാന്തമായി പരിവർത്തനം ചെയ്ത് പിതൃകളുടെ (പൂർവ്വികരുടെ) അടുക്കലേക്ക് എത്തിക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഇവിടെ അഗ്നിയെ സൂക്ഷ്മമായ മനോവാഹകനായി വരച്ചുകാട്ടുന്നു: ദേഹത്തെ പാകം/പക്വമാക്കി യാത്രയ്ക്കായി ഒരുക്കുന്നവൻ, ഹാനിക്കരുതാത്തതിനെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവൻ, പിതൃലോകത്തിലേക്കുള്ള വഴി തുറക്കുന്നവൻ. സൂക്തത്തിൽ പാത്രങ്ങൾ/ഹവിസ്സർപ്പണങ്ങൾ തുടങ്ങിയ യാഗചിത്രങ്ങളും കാണാം; അവസാനം അഗ്നിയെ ശമിപ്പിച്ച് തണുപ്പിക്കുകയും പ്രകാശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സമാപന-ശാന്തികരണം ഉണ്ടായി, കർമ്മം മംഗളമായി പൂർത്തിയാകട്ടെ എന്നു ആശംസിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
मैनमग्ने वि दहो माभि शोचो मास्य त्वचं चिक्षिपो मा शरीरम् । यदा शृतं कृणवो जातवेदोऽथेमेनं प्र हिणुतात्पितृभ्यः ॥
ഹേ അഗ്നേ, അവനെ ചിതറിക്കരുതേ; അവനെ ദഹിപ്പിച്ച് നശിപ്പിക്കരുതേ; അവനെ ചുട്ടുപൊള്ളിക്കരുതേ; അവന്റെ ത്വക്ക് തള്ളിക്കളയരുതേ; ശരീരം കീറിക്കളയരുതേ. ഹേ ജാതവേദാ, നീ അവനെ ശൃത (സുസംസ്കൃതമായി പാകപ്പെടുത്തിയ) ആക്കിയാൽ, അവനെ പിതൃകളിലേക്കു മുന്നോട്ട് അയയ്ക്കുക.
Mantra 2
शृतं यदा करसि जातवेदोऽथेमेनं परि दत्तात्पितृभ्यः । यदा गच्छात्यसुनीतिमेतामथा देवानां वशनीर्भवाति ॥
ഹേ ജാതവേദാ, നീ അവനെ ശൃത (പാകമായി സന്നദ്ധ) ആക്കുമ്പോൾ, അവനെ പിതൃകൾക്കു പരിയായി ഏല്പിക്കുക—പൂർണ്ണമായി അവരുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഏൽപ്പിക്കുക. അവൻ ഈ അසුനീതി (പ്രാണപഥം) വഴി മുന്നേറുമ്പോൾ, അവൻ ദേവന്മാരുടെ വശനീ (ദേവൈച്ഛികമായി നയിക്കപ്പെടുന്നവൻ) ആകുന്നു.
Mantra 3
सूर्यं चक्षुर्गच्छतु वातमात्मा द्यां च गच्छ पृथिवीं च धर्मणा । अपो वा गच्छ यदि तत्र ते हितमोषधीषु प्रति तिष्ठा शरीरैः ॥
കാഴ്ച സൂര്യനിലേക്കു പോകട്ടെ; പ്രാണൻ വായുവിലേക്കു പോകട്ടെ. നിന്റെ സത്യത്തിന്റെ ധർമ്മപ്രകാരം ദ്യൗസിലേക്കും പൃഥിവിയിലേക്കും പോകുക. അല്ലെങ്കിൽ അവിടെയാണെങ്കിൽ നിനക്കു ഹിതം, അപ്സു (ജലങ്ങളിൽ) പോകുക; ഔഷധികളിൽ ശരീരശക്തികളോടെ വീണ്ടും പ്രതിഷ്ഠിതനാകുക.
Mantra 4
अजो भागस्तपसा तं तपस्व तं ते शोचिस्तपतु तं ते अर्चिः । यास्ते शिवास्तन्वो जातवेदस्ताभिर्वहैनं सुकृतामु लोकम् ॥
അജരമായ ഭാഗത്തെ തപസ്സാൽ തപിപ്പിക്കുക—അതിനെ ജ്വലിപ്പിച്ചു തീവ്രമാക്കുക; നിന്റെ ശോചിസ് (ജ്വാല) അതിനെ തപിക്കട്ടെ, നിന്റെ അർച്ചിസ് (കിരണം) അതിനെ ശുദ്ധിയിലേക്കു തപിക്കട്ടെ. ഹേ ജാതവേദസ്, നിന്റെ ശിവ തനുക്കളാൽ അവനെ സുകൃതന്മാരുടെ ലോകത്തിലേക്കു വഹിക്കണമേ.
Mantra 5
अव सृज पुनरग्ने पितृभ्यो यस्त आहुतश्चरति स्वधाभिः । आयुर्वसान उप वेतु शेषः सं गच्छतां तन्वा जातवेदः ॥
ഹേ അഗ്നേ, അവനെ വീണ്ടും വിടുവിക്കണമേ—പിതൃകളിലേക്കു താഴെയും മുന്നെയും—നിനക്കു ആഹുതിയായവൻ സ്വധാ-ശക്തികളിൽ ചരിക്കുന്നു. ശേഷിക്കുന്ന ആയു-പ്രാണൻ വീണ്ടും വസ്ത്രം ധരിച്ച് സമീപിക്കട്ടെ; ഹേ ജാതവേദസ്, ദേഹ-തനു സമരസമായി ഒന്നിച്ചേരട്ടെ.
Mantra 6
यत्ते कृष्णः शकुन आतुतोद पिपीलः सर्प उत वा श्वापदः । अग्निष्टद्विश्वादगदं कृणोतु सोमश्च यो ब्राह्मणाँ आविवेश ॥
നിന്നെ കറുത്ത പക്ഷി കുത്തിയതോ, അല്ലെങ്കിൽ ഉറുമ്പോ, സർപ്പോ, കാട്ടുമൃഗമോ—അഗ്നി അതെല്ലാം പൂർണ്ണമായി നിർവിഷമാക്കട്ടെ; ബ്രാഹ്മണ-തേജസ്സിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന സോമനും അങ്ങനെ തന്നേ. അന്ധകാരജന്യമായ ആക്രമണം ഹാനിരഹിതമാകട്ടെ.
Mantra 7
अग्नेर्वर्म परि गोभिर्व्ययस्व सं प्रोर्णुष्व पीवसा मेदसा च । नेत्त्वा धृष्णुर्हरसा जर्हृषाणो दधृग्विधक्ष्यन्पर्यङ्खयाते ॥
ഗോ-കിരണങ്ങളാൽ അഗ്നിയുടെ കവചം നിന്റെ ചുറ്റും പരത്തുക; സമൃദ്ധിയും മേദ-ബലവുംകൊണ്ട് അതിനെ ചേർത്ത് പൊതിയുക. ഹിംസയിൽ ഉല്ലസിക്കുന്ന ആ ഉഗ്രൻ നിന്നെ കീറി വീഴ്ത്താതിരിക്കട്ടെ; ചുറ്റിപ്പിടിച്ച് ഭക്ഷിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
Mantra 8
इममग्ने चमसं मा वि जिह्वरः प्रियो देवानामुत सोम्यानाम् । एष यश्चमसो देवपानस्तस्मिन्देवा अमृता मादयन्ते ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഈ ചമസം മറിച്ചുകളയരുതേ; ഇത് ദേവന്മാർക്കും സോമ്യശക്തികൾക്കും പ്രിയമാണ്. ഇത് ദേവപാനത്തിന്റെ പാത്രം; അതിൽ അമൃത ദേവന്മാർ ആനന്ദിക്കുന്നു.
Mantra 9
क्रव्यादमग्निं प्र हिणोमि दूरं यमराज्ञो गच्छतु रिप्रवाहः । इहैवायमितरो जातवेदा देवेभ्यो हव्यं वहतु प्रजानन् ॥
ക്രവ്യാദ (മാംസഭോജി) അഗ്നിയെ ഞാൻ ദൂരത്തേക്ക് അയക്കുന്നു; യമരാജന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ, അശുദ്ധിയെ ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടുപോകട്ടെ. ഇവിടെ ഈ മറ്റേ ജാതവേദസ്—സർവ്വജ്ഞൻ—തന്നെ നിലകൊള്ളട്ടെ; പ്രജയെ അറിഞ്ഞ് ദേവന്മാർക്കു ഹവ്യം വഹിക്കട്ടെ.
Mantra 10
यो अग्निः क्रव्यात्प्रविवेश वो गृहमिमं पश्यन्नितरं जातवेदसम् । तं हरामि पितृयज्ञाय देवं स घर्ममिन्वात्परमे सधस्थे ॥
ക്രവ്യാദ രൂപത്തിൽ നിങ്ങളുടെ ഈ ഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ച അഗ്നി—മറ്റേ ജാതവേദസിനെ നോക്കി, സർവ്വജന്മജ്ഞൻ—ആ ദേവനെ ഞാൻ പിതൃയജ്ഞത്തിനായി വേർതിരിക്കുന്നു. പരമ സധസ്ഥത്തിൽ അവൻ ഉഷ്മാവും പരിപാകവും ഉണർത്തട്ടെ.
Mantra 11
यो अग्निः क्रव्यवाहनः पितॄन्यक्षदृतावृधः । प्रेदु हव्यानि वोचति देवेभ्यश्च पितृभ्य आ ॥
ക്രവ്യവാഹനനായ, ഋതത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നി പിതൃന്മാർക്കു യജ്ഞം അർപ്പിക്കട്ടെ. അവൻ ഹവ്യങ്ങളെ മുന്നോട്ടു പ്രഖ്യാപിക്കട്ടെ—ദേവന്മാർക്കും പിതൃന്മാർക്കും—‘ഇവിടെ വരുവിൻ’ എന്നു വിളിച്ചു.
Mantra 12
उशन्तस्त्वा नि धीमह्युशन्तः समिधीमहि । उशन्नुशत आ वह पितॄन्हविषे अत्तवे ॥
ആകാംക്ഷയോടെ ഞങ്ങൾ നിന്നെ സ്ഥാപിക്കുന്നു; ആകാംക്ഷയോടെ തന്നേ നിന്നെ പ്രജ്വലിപ്പിക്കുന്നു. ആകാംക്ഷയോടെ, ആകാംക്ഷയുള്ള ശക്തികളോടുകൂടെ, പിതൃന്മാരെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക—ഹവിഷ് ഭുജിക്കുവാൻ, അകത്തളത്തിലെ വിനിമയം പൂർണമാകുവാൻ.
Mantra 13
यं त्वमग्ने समदहस्तमु निर्वापया पुनः । कियाम्ब्वत्र रोहतु पाकदूर्वा व्यल्कशा ॥
ഹേ അഗ്നേ, നീ പൂർണ്ണമായി ദഹിപ്പിച്ചവനെ വീണ്ടും മോചിപ്പിക്ക; അവനെ പുതുതായി ശാന്തമായി സ്ഥാപിക്ക. ഇവിടെ ജലങ്ങൾ ഉയരട്ടെ; പാകദൂർവാ—ചികിത്സക പുല്ലുകൾ—വാടാതെയായി വളരട്ടെ, യാത്രയ്ക്കുശേഷം സത്ത വീണ്ടും സമഗ്രത പ്രാപിക്കുവാൻ.
Mantra 14
शीतिके शीतिकावति ह्लादिके ह्लादिकावति । मण्डूक्या सु सं गम इमं स्वग्निं हर्षय ॥
ഹേ ശീതികേ, ഹേ അതി-ശീതികാവതി; ഹേ ഹ്ലാദികേ, ഹേ അതി-ഹ്ലാദികാവതി—ഹേ മണ്ഡൂക്യാ, സുസംഗമമായി ഒന്നിച്ചുവരിക: ഈ ശുഭ അഗ്നിയെ ആനന്ദിപ്പിച്ച് പ്രകാശിപ്പിക്ക, യാത്ര ശമിച്ച് ദീപ്തിമയമാകുവാൻ.
Inside Sukta 16
How it unfolds
- Where it opens
A protective plea to Agni: burn in the right way—do not scorch, scatter, or mutilate; treat the body with ritual care.
- Development
Agni is praised and instructed as the skilled transformer who ‘cooks’ the mortal form into readiness, while the rite’s implements and offerings are kept auspicious and properly aligned.
- Climax
The decisive commissioning: once the preparation is complete, Agni is asked to send the departed forward to the Pitṛs—crossing from the human sphere to the ancestral world.
- Where it settles
The hymn closes by pacifying and brightening the fire with cooling/gladdening powers, ensuring the rite ends in calm, order, and safe conveyance.
The deity: Agni
- In the VedaAgni is the divine Fire—household flame, sacrificial mouth of the gods, and knower of births (Jātavedas)—who receives offerings and carries them to the deities; in funerary contexts he also receives the body and prepares the path beyond.
- Cosmic functionMediator and transformer: he converts material forms into subtle conveyance, transports oblations to the gods, and in the funeral rite conducts the departed toward the Pitṛs while maintaining ṛta (right order) through the ritual fire.
- Inner significanceThe discerning inner heat that digests experience and releases the subtle person from attachments—purifying, clarifying, and guiding consciousness from one state to another without fragmentation.
The seer
- Funerary hymn seer of RV 10.16 (Anukramaṇī attribution varies across recensions)Associated with one of the Rig Veda’s principal cremation/funeral hymns, shaping the ritual language that addresses Agni as the conductor of the dead to the ancestral world.
Famous verses
mainam agne vi daho … pra hiṇutāt pitṛbhyaḥ
इममग्ने चमसं मा वि जिह्वरः प्रियो देवानामुत सोम्यानाम् । एष यश्चमसो देवपानस्तस्मिन्देवा अमृता मादयन्ते ॥शीतिके शीतिकावति ह्लादिके ह्लादिकावति । मण्डूक्या सु सं गम इमं स्वग्निं हर्षय ॥Attributes of the deity
- Psychopomp guide to the Pitṛs
- Transformer/purifier (pācaka: ‘ripener/cooker’)
- Carrier-messenger between worlds
- Protector when correctly invoked
- Ritual ‘mouth’ of the gods (havyavāhana)
- Jātavedas: knower of all births/origins
Also by this seer
- Related funerary material in Mandala 10 is often transmitted with variable seer attributions across recensions (Anukramaṇī traditions).
- The seer is cited primarily in connection with the funeral-rite corpus rather than a large, stable set of additional hymns under a single fixed name.
The rite, step by step
- Kindle and establish the funeral fire with Agni invoked as Jātavedas.
- Address Agni to ‘not scatter’ or harm the person improperly; request a measured, ritually correct burning.
- Ask Agni to ‘prepare/ripen’ (śṛtam kṛ-) the deceased—transforming the bodily form into a fit vehicle for passage.
- Commend and dispatch the departed onward to the Pitṛs, affirming continuity with the ancestral realm.
- Maintain ritual implements/vessels and offerings (e.g., cup/ladle imagery) as properly oriented and protected in the rite.
- Conclude with pacification: cooling/gladdening invocations that soothe and brighten the fire, sealing the rite in auspicious order.
Offerings
- Ghee/clarified butter (ājya) into the fire
- Funerary fuel/wood and kindling
- Ritual oblations accompanying cremation (havis)
- Vessels/implements symbolically protected (e.g., camasa ‘cup/chalice’)
Frequently Asked Questions
It is a Rig Vedic funerary hymn used in cremation-related rites, asking Agni to conduct the burning correctly and to guide the departed onward to the Pitṛs (ancestors).
The language emphasizes a ritually proper, non-violent transformation: Agni should ‘prepare’ the person for passage, not destroy in a chaotic way. It reflects a concern for order (ṛta) and safe transition.
The Pitṛs are the ancestral Fathers—those who have gone before. The hymn asks Agni to send the departed to join that ancestral community in its proper realm.
Ask anything about Sukta 16 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
