ท้าวทศรถ

เมื่อไกเกยีกล่าวเช่นนั้น พระเจ้าทศรถจึงตรัสตอบในขณะนั้น—ทรงกริ้ว และชั่วครู่หนึ่งราวกับมึนงงหวั่นไหวไม่มั่นคง

ข้าแต่เทวีผู้เป็นมเหสี อย่าทรงกันแสง และอย่าทรงทำพระวรกายให้ซูบแห้งด้วยความโศกเลย ผู้ใดไม่ควรถูกประหาร—ก็ให้ถูกประหาร; ผู้ใดสมควรถูกประหาร—ก็ให้ปล่อยเป็นอิสระ ผู้ใดยากจน—ก็ให้มั่งมี; ผู้ใดมั่งมี—ก็ให้สิ้นทรัพย์ นี่คือถ้อยคำสัตย์ของข้า

เขาได้เห็นเจ้าแห่งแผ่นดิน (ทศรถ) หม่นมัวลง—ดุจดวงอาทิตย์ถูกคราส ดุจเปลวไฟถูกเถ้าถ่านกลบ ดุจสระน้ำที่เหือดแห้งไร้น้ำ

บทสรรเสริญอันทรงพลังที่พระราชาทศรถทรงประพันธ์นั้น ควรสวดสรรเสริญพระสารีศวรเทวะ เพื่อระงับทุกข์ภัยและความเดือดร้อนทั้งปวงให้สงบลง

พระราชาตรัสว่า “เราชื่อทศรถ เป็นกษัตริย์ผู้บังเกิดในสุริยวงศ์ เป็นโอรสแห่งอชะ เรามาด้วยโทสะเพื่อยับยั้งเจตนาของเจ้า”

สูตะกล่าวว่า: “นับแต่นั้นมา โอ้พราหมณ์ทั้งหลาย มันทะ (ศไนศจะระ) มิได้ทำลาย ‘รถแห่งโรหิณี’ อีกเลย ด้วยถ้อยคำของพระราชาทศรถนั้น”

ด้วยประการฉะนี้ พระราชาทรงเร่าร้อนอยู่ภายในพระหฤทัย และนางไกยเกยีผู้มีจิตชั่วร้าย เห็นสภาพอนาถของพระองค์แล้ว ก็เต็มไปด้วยความพยาบาท ภรตะมิใช่โอรสของพระองค์ดอกหรือ หรือพระองค์ทรงนำข้าพเจ้ามายังที่นี่ซื้อมาด้วยราคาดุจทาสี…

"ด้วยเหตุใด พระราชินี จึงทรงพระพิโรธ?" พระองค์ตรัสถาม แล้วทรงเอาพระหัตถ์แตะนาง แต่นางก็ผลักพระสวามีออก นางจ้องมองพระองค์ด้วยท่าทางอันน่าสะพรึงกลัว ดังงูพิษตัวเมียผู้กริ้ว ความปรารถนาทั้งสองของนางประดุจลิ้นคู่ในโอษฐ์…

หลังจากล้างเท้าดุจดอกบัวของท่านแล้ว ข้าพเจ้าจะอัญเชิญท่านขึ้นเรือ และข้าพเจ้าไม่ขอค่าโดยสารสำหรับการข้ามฝั่ง ข้าแต่พระผู้เป็นนาย โอ้พระราม ข้าพเจ้าสาบานด้วยท่านและด้วยทศรถ และข้าพเจ้ากล่าวความจริงทั้งหมดแด่ท่าน…

ครั้นแล้วทศรถ ผู้ทรงพลังยิ่งใหญ่และรถม้าของท่านเทียบเท่ากับชื่อเสียง ประสงค์จะพิชิตนครชื่อสุมานส จึงเรียกวสิษฐ์ผู้เป็นหลานพระพรหม ถวายบังคมและขออนุญาตจากฤาษีแล้ว ขึ้นขี่ม้าซึ่งกายเปรียบดังจันทร์ พร้อมด้วยกองทัพหนึ่งร้อยอักเษาหินี…

ก่อนหน้านี้ในราชวงศ์ราคูมีพระเจ้าทศรถ ครั้งที่สองในราชวงศ์วฤษณิมีวสุเทพผู้ทรงเกียรติ

ในอดีตที่ราชวงศ์รคุมีพระราชาที่มีชื่อเสียงพระนามว่าทศรถ—จักรพรรดิผู้ยิ่งใหญ่ผู้เป็นเจ้าแห่งทวีปทั้งเจ็ด