ท้าวทศรถ in the Ramayana

ครั้นทอดพระเนตรพระรามผู้เพียบพร้อมด้วยคุณธรรมดังนี้—ทรงกล้าหาญตั้งมั่นในสัจจะ เป็นโอรสองค์ใหญ่ ประดับด้วยคุณอันประเสริฐ และเป็นที่รักยิ่งของท้าวทศรถ ผู้มุ่งประโยชน์สุขแห่งปวงประชาและใฝ่สิ่งที่ประชารักใคร่—พระมหากษัตริย์ผู้ครองแผ่นดินจึงทรงป…

ด้วยความสัตย์ต่อวาจาและถูกผูกไว้ด้วยบ่วงแห่งธรรม พระราชาทศรถจึงจำต้องส่งพระราม โอรสอันเป็นที่รัก ออกไปสู่การเนรเทศในป่า

พระรามผู้กล้าหาญเสด็จสู่พงไพร ทรงรักษาปฏิญญาไว้—ด้วยพระบัญชาของพระบิดา และเพื่อสนองความพอพระทัยของไกเกยี

สีตา พระชายาอันเป็นที่รักของพระราม ผู้เป็นดุจลมหายใจของพระองค์และมุ่งประโยชน์เกื้อกูลอยู่เสมอ ประสูติในราชวงศ์พระชนก ราวกับถูกรังสรรค์ด้วยศิลป์ทิพย์ ทรงพร้อมด้วยลักษณะมงคลทั้งปวง เป็นยอดแห่งสตรี เป็นพระสุณิสาแห่งราชสกุลทศรถ…

ชาวเมืองและพระบิดาท้าวทศรถติดตามไปไกล พระรามผู้มีจิตบริสุทธิ์เสด็จถึงเมืองศฤงคเวรปุระริมฝั่งแม่น้ำคงคา ทรงส่งสารถีกลับ แล้วเสด็จไปพบท้าวคุหะ กษัตริย์แห่งนิษาทผู้เป็นที่รัก พระรามพร้อมด้วยท้าวคุหะ พระลักษมณ์ และนางสีดา เสด็จทางต่อไป

เมื่อพระรามเสด็จไปยังจิตรคูฏแล้ว พระเจ้าทศรถผู้ทุกข์ระทมด้วยโศกเพราะพระโอรส คร่ำครวญถึงพระบุตร แล้วเสด็จสู่สวรรค์

ครั้นเมื่อพระองค์นั้น (ทศรถ) สวรรคตแล้ว พระภรตผู้ทรงพละ แม้ถูกพระวสิษฐ์และพราหมณ์ทั้งหลายชักชวนให้รับราชสมบัติ ก็หาได้ปรารถนาราชย์ไม่

แล้วพระรามผู้รุ่งเรืองยิ่ง ผู้ปราบศัตรู—โอรสแห่งทศรถ—เสด็จไปยังศบรี และศบรีได้บูชาต้อนรับพระองค์ด้วยความเคารพอย่างถูกต้องตามธรรมเนียม

ด้วยพลังแห่งธรรมะและตบะ มหาฤๅษีได้เห็นอย่างแจ่มชัดตามความจริงที่เกิดขึ้น คือพระราม พระลักษมณ์ และพระสีดา; พระเจ้าทศรถพร้อมพระมเหสีและทั้งแว่นแคว้น; และเหตุการณ์ทั้งปวง ณ ที่นั้น—ทั้งวิถีแห่งเรื่องราว ความเพียรพยายาม…

ท่านยังพรรณนาถึงการโต้ตอบระหว่างพระรามกับพระปรศุราม คุณธรรมอันประเสริฐของพระรามโอรสแห่งท้าวทศรถ การตระเตรียมพิธีอภิเษกขึ้นครองราชย์ของพระราม และเจตนาร้ายอันชั่วช้าของนางไกเกยีด้วย

ท่านกล่าวถึงการขัดขวางพิธีอภิเษกของพระราฆวะ การเนรเทศพระรามสู่พงไพร การคร่ำครวญของพระราชาในความโศก และการเสด็จสู่ปรโลกของพระองค์

ท่านกล่าวถึงการสร้างและตั้งถิ่นฐานในที่พำนักกลางป่า การมาถึงของพระภรต ความพยายามของพระภรตในการทูลอ้อนวอนให้พระรามเสด็จกลับ และการที่พระรามประกอบพิธีชำระด้วยน้ำเพื่อพระบิดา

ในนครนั้น พระราชาทศรถ ผู้ทรงบำรุงความรุ่งเรืองแห่งมหาราชอาณาจักร ประทับอยู่ดุจพระอินทร์ จอมเทพสถิตในสวรรค์

นครนั้นเต็มไปด้วยมหารถะนับพัน—มือไวและชำนาญ—ผู้ไม่ยิงผู้โดดเดี่ยวไร้ที่พึ่ง และเมื่อไล่ตามศัตรูที่หนี ก็ยังอาจยิงถูกได้ด้วยการตามรอยเสียง อีกทั้งในพงไพร พวกเขาสามารถสังหารสิงห์ พยัคฆ์ และหมูป่าที่คำรามและกำเริบด้วยความเมามัน…

ในพระนครอโยธยานั้น มีพระราชาทศรถประทับอยู่—ทรงรู้พระเวท มีทรัพยากรพร้อมสรรพ ทรงมองการณ์ไกลและเปล่งรัศมี เป็นที่รักของชาวเมืองและชาวชนบท ทั้งในวงศ์อิกษวากุทรงเป็นอาติรถะ ผู้กล้าศึกแห่งรถศึกชั้นยอด ทรงประกอบยัญ บำเพ็ญธรรม…

ด้วยพระราชาผู้นั้น ผู้มั่นคงในสัตย์และดำเนินไตรวรรค์ (ธรรม อรรถ กาม) โดยชอบ นครอันประเสริฐนั้นจึงได้รับการอภิบาล ดุจอมราวดีที่พระอินทร์ทรงอภิรักษ์

ในอโยธยา หาได้มีชายหรือหญิงผู้ใดที่ไร้ความมั่งคั่งหรือไร้ความงามไม่ และก็ไม่ปรากฏผู้ใดที่ปราศจากภักติ คือความเลื่อมใสจงรักต่อพระราชา

นครนั้นได้รับการคุ้มครองและปกครองอย่างยอดเยี่ยมโดยพระนาถแห่งอิกษวากุ (ทศรถ) ดุจดังในกาลก่อนที่มนู ผู้เป็นมนุษยินทร์ผู้ทรงปัญญา ได้บริหารไว้

นครนั้นแผ่กว้างออกไปอีกสองโยชน์ ส่องประกายสมดังนามอันสัตย์; ณ ที่นั้นพระราชาทศรถประทับอยู่และทรงครองราชย์พิทักษ์โลกทั้งปวง

พระราชาทศรถผู้ยิ่งใหญ่ เปี่ยมรัศมี ผู้ปราบศัตรูสิ้นแล้ว ทรงปกครองนครนั้นดุจพระจันทร์ครอบงำหมู่ดาว