
The Science of Poetics
Literary theory covering rasa, alamkara (figures of speech), riti (literary styles), dhvani (suggestion), and the aesthetics of Sanskrit literature.
Chapter 336 — काव्यादिलक्षणम् (Definitions of Poetry and Related Arts)
பகவான் அக்னி இலக்கிய-சாஸ்திரத்தை முறையாக விளக்கத் தொடங்குகிறார். வाङ்மயத்தின் அடிப்படை அங்கங்கள்—த்வனி, வர்ணம், பதம், வாக்கியம்—என வரையறுத்து, சாஸ்திரம் மற்றும் இதிஹாசம் ஆகியவற்றின் வேறுபாட்டைச் சொல்கிறார்: ஒன்றில் சொல்-வடிவமைப்பு முதன்மை, மற்றொன்றில் நிலைபெற்ற பொருள் முதன்மை. கவிதையை அபிதா (நேரடி பொருள்) முதன்மையுடன் கூறி, உண்மையான கல்வி, கவிசக்தி, விவேகம் அரிது என வலியுறுத்துகிறார். விபக்தி, வாக்கிய எல்லை நிர்ணயம் போன்ற மொழியியல் கூறுகளுக்குப் பின், காவியம் அலங்காரமுடையது, குணங்களால் நிறைந்தது, தோஷமற்றது ஆக வேண்டும்; வேதமும் லோகப் பயன்பாடும் இரண்டும் அதற்கு ஆதாரம் என்கிறார். பின்னர் மொழிநிலை மற்றும் வடிவம் (கதைநடை, செய்யுள், கலவை) அடிப்படையில் வகைப்படுத்தி, கதைநடை பாணிகள் மற்றும் ஐந்து கதைநடை காவிய வகைகள்—ஆக்யாயிகா, கதா, கண்டகதா, பரிகதா, கதானிகா—விவரிக்கிறார். இறுதியில் சந்தங்கள், முக்கிய செய்யுள் வடிவங்கள் கூறி, மகாகாவ்ய லக்ஷணம் நிறைவு பெறுகிறது: ரீதி, ரசம் நிறைந்த மகாகாவியம்; சொல் நுணுக்கம் மேலோங்கினாலும் ரசமே காவியத்தின் உயிர் எனக் கூறி, தொழில்நுட்பக் கலை மற்றும் அழகியல்-ஆன்மீக நோக்கை இணைக்கிறார்।
Nāṭaka-nirūpaṇam (Exposition of Drama / Dramatic Genres and Plot-Structure)
பகவான் அக்னி நாட்யத்தைச் சாஸ்திர முறையில் விளக்கத் தொடங்கி, முதலில் ரூபக முதலான அங்கீகரிக்கப்பட்ட நாடக மற்றும் நிகழ்த்தல்-சார்ந்த இலக்கிய வகைகளை எண்ணி, நாடகத்தின் வகைப்பாட்டை நிறுவுகிறார். பின்னர் லக்ஷணா மற்றும் நாடக விதிகளில் பொதுப் பயன்பாடு–சிறப்புப் பயன்பாடு என்ற வேறுபாட்டைத் தெளிவுபடுத்தி, ரசம், பாவம், விபாவ–அனுபாவம், அபிநயம், அங்கம், நாடக முன்னேற்றம் (ஸ்திதி) ஆகியவை எல்லா நாடகங்களிலும் பரவியுள்ள கூறுகள் எனக் கூறுகிறார். அடுத்ததாக பூர்வரங்கத்தை நிகழ்த்தலின் நடைமுறை அடித்தளமாக விவரிக்கிறார்—நாந்தி, வணக்கம் மற்றும் ஆசீர்வாதம், சூத்ரதாரரின் முறையான அறிமுகம், வம்சப் புகழ்ச்சி மற்றும் ஆசிரிய/கவியின் திறன் குறிப்பு. பின்னர் ஆமுக/பிரஸ்தாவனா, பிரவ்ருத்தக, கதோத்காத, பிரயோக, பிரயோகாதிசய போன்ற தொடக்க உபாயங்களை வரையறுத்து, இதிவ்ருத்தம் (கதைக்கூறு) நாடகத்தின் ‘உடல்’ என நிறுவுகிறார்; அது சித்த (பாரம்பரிய) மற்றும் உத்ப்ரேக்ஷித (கவிக் கற்பனை) என இருவகை. இறுதியில் ஐந்து அர்த்தப்ரக்ருதிகள் மற்றும் ஐந்து சந்திகள் மூலம் கதைகட்டமைப்பை விளக்கி, ஒழுங்கான நிகழ்வுக்காக காலம்–தேசம் குறிப்பிடுதல் அவசியம் என வலியுறுத்துகிறார்.
Chapter 338 — शृङ्गारादिरसनिरूपणम् (Exposition of the Rasas beginning with Śṛṅgāra)
இந்த அதிகாரத்தில் பகவான் அக்னி அழகியலின் அடித்தளத்தை தத்துவத்தில் நிறுவுகிறார்—அக்ஷரப் பிரம்மம் ஒரே சைதன்ய-ஒளி; அதன் இயல்பான ஆனந்தமே ‘ரசம்’ ஆக வெளிப்படுகிறது. ஆதிப் பரிணாமம் (அஹங்காரம், அபிமானம்) வழி தோன்றும் ‘ரதி’ எனும் உணர்வு-விதை, வ்யபிசாரி பாவங்களும் வெளிப்பாட்டு காரணிகளும் துணைநின்று முதிர்ந்து ‘ச்ருங்கார’ ரசமாகிறது. பின்னர் ச்ருங்கார, ஹாஸ்ய, ரௌத்ர, வீர, கருண, அத்புத, பயானக, வீபத்ஸ ஆகிய ரசங்களும், சாந்தத்தின் இடமும் உட்பட ரசங்களின் உருவாக்க வரைபடம் கூறி—ரசமில்லா கவிதை சுவையற்றது; கவிஞன் படைப்பாளிபோல் காவ்ய உலகை அமைக்கிறான் என வலியுறுத்துகிறது. ரசம்-பாவம் பிரிக்கமுடியாதது என நிறுவி, ஸ்தாயி பாவங்கள் மற்றும் பல வ்யபிசாரி பாவங்களின் சுருக்கமான இலக்கணங்கள், மன-உடல் அறிகுறிகள் தரப்படுகின்றன. இறுதியில் நாடகத் தொழில்நுட்பம்—விபாவ (ஆலம்பன/உத்தீபன), அனுபாவ, நாயக வகைகள், துணையர்கள், மேலும் வாகாரம்பம், ரீதி-விருத்தி-ப்ரவிருத்தி என்ற முக்கோணப் பிரிவுகள் மூலம் பயனுள்ள காவ்யத் தொடர்பின் வகைப்பாடு முடிவுறுகிறது।
Rīti-nirūpaṇam (Explanation of Poetic Style)
அலங்காரச் சாஸ்திரத் தொடரில் பகவான் அக்னி ரசக் கோட்பாட்டிலிருந்து ‘ரீதி’ (கவிதைச் சைலி) விளக்கத்திற்குச் சென்று, சைலியை வாக்-வித்யையின் (வாக்கிய அறிவின்) ஒரு முறையான அங்கமாக நிறுவுகிறார். ரீதியை நான்கு வகைகளாக—பாஞ்சாலீ, கௌடீ (கௌடதேசீயா), வைதர்பீ, லாடீ—என்று வகுத்து, அலங்கார அடர்த்தி (உபசார), வாக்கிய இணைப்பு/சந்தர்ப பந்தம், விரிவு/விக்ரஹம் ஆகியவற்றால் அவற்றின் இலக்கணங்களைச் சொல்கிறார். பின்னர் கவிதைச் சைலியிலிருந்து நாடக வ்ருத்திகளுக்குத் திரும்பி—பாரதீ, ஆரபடீ, கௌசிகீ, சாத்த்வதீ—என்ற செயல்-அடிப்படையிலான வ்ருத்திகளை விளக்கி, காவ்யத் தத்துவத்தை நாட்ய நியமங்களுடன் இணைக்கிறார். பாரதீ வாக்கு-முன்னிலை, இயல்பான பேச்சு கொண்டது, பரத மரபுடன் தொடர்புடையது எனக் கூறி, அதன் அங்கங்கள், மேலும் வீதி, ப்ரஹசன போன்ற நாடக வடிவங்கள் மற்றும் வீதி-அங்கப் பட்டியல்களையும் குறிப்பிடுகிறார். இறுதியில் ப்ரஹசனம் நகைச்சுவை-பரிகாச நாடகமாக வரையறுக்கப்படுகிறது; ஆரபடீ மாயை, போர் போன்ற உற்சாகக் காட்சிகளும் வேகமான மேடைச் செயல்பாடும் கொண்டதாகச் சொல்லி, தர்மச் சூழலில் அழகியல் நுட்பம் ஒழுங்குபடுத்தப்பட்ட வெளிப்பாட்டிற்கு எவ்வாறு துணைபுரிகிறது என்பதை காட்டுகிறது।
Chapter 340 — नृत्यादावङ्गकर्मनिरूपणम् (Explanation of Bodily Actions in Dance and Performance)
பகவான் அக்னி முன் அலங்கார விவாதத்திலிருந்து நாட்டு (நாடகம்/நடனம்) சார்ந்த நுட்பத்திற்குச் சென்று, நடனத்தில் தேகஅபிநயம் (1) இயக்கத்தின் சிறப்பு வகைகள், (2) அங்கம்–பிரத்யங்கம் (முக்கிய/உப அங்கங்கள்) செயல்கள்—ஆரம்ப ‘ஆதார நிலை’யை அடிப்படையாகக் கொண்டு—உண்டாகிறது என வரையறைக்கிறார். லீலா, விலாசம், விச்சித்தி, விப்ரமம், கிலகிஞ்சிதம், மொட்டாயிதம், குட்டமிதம், விவ்வோகம், லலிதம் போன்ற நுண்ணிய, பெரும்பாலும் சೃங்கார-நிறமுடைய வெளிப்பாட்டு முறைகளைச் சொல்லி, ‘கிஞ்சித்-விலாசம்’ மற்றும் ‘கிலகிஞ்சிதம்’ (சிரிப்பு–அழுகை போன்ற அனுபாவக் குறிகளின் கலவை) ஆகியவற்றை உபவரையறைகளுடன் விளக்குகிறார். பின்னர் தலை, கை, மார்பு, பக்கங்கள், இடுப்பு/நிதம்பம், பாதம் என உடலமைப்பின் படி அபிநயத்தை வரைபடமாக்கி, இயல்பான பிரத்யங்கச் செயல் மற்றும் முயற்சியால் செய்யப்படும் செயல் என்ற வேறுபாட்டைத் தெளிவுபடுத்துகிறார். தொழில்நுட்ப பட்டியலில் தலை இயக்கங்கள் 13, புருவச் செயல்கள் 7, ரச–பாவங்களோடு தொடர்புடைய பார்வை/த்ருஷ்டி வகைகள் (36 துணைப்பிரிவுகள், 8 வகைகள்), தாரகா/கண் செயல்கள் 9, மூக்கு 6, சுவாசம் 9, முக–கழுத்து குறைகள் ஆகியவை வருகின்றன. கைமுத்திரைகள் ஒருகை, இணைக்கை எனப் பிரிக்கப்படுகின்றன; இணைக்கை 13—அஞ்சலி, கபோதம், கர்கடம், ஸ்வஸ்திகம் முதலியவை; மேலும் பதாகா, த்ரிபதாகா, கர்த்தரீமுகம் போன்ற பல ஹஸ்தரூபங்கள், பாடாந்தரங்களும் குறிப்பிடப்படுகின்றன. இறுதியில் உடல்/வயிறு/பக்கவாட்டு/கால்/பாதச் செயல்களின் வகைப்பாடுகளால் நடனம்–நாடகத்தின் தேகசௌந்தர்யம் தர்மநிலையுடைய சாஸ்திர வித்யையாக நிறுவப்படுகிறது।
Explanation of Abhinaya and Related Topics (अभिनयादिनिरूपणम्) — Agni Purana, Chapter 341
பகவான் அக்னி ‘அபிநயம்’ என்பதை, பொருள் பார்வையாளருக்கு நேரடியாகத் தோன்றுமாறு செய்யும் ஒழுங்குபடுத்தப்பட்ட சாதனமாக வரையறைக்கிறார். அதன் நான்கு ஆதாரங்கள்—ஸாத்த்விகம் (உணர்வால் உண்டாகும் தன்னிச்சை வெளிப்பாடு), வாசிகம் (வாக்கு), ஆங்கிகம் (உடல் அசைவுகள்), ஆஹார்யம் (வேடம்/அலங்காரம்). பின்னர் ரசம் முதலிய காவ்யத் தத்துவங்களை நோக்கத்துடன் பயன்படுத்த வேண்டும் எனக் கூறி, அர்த்தமுள்ள வெளிப்பாட்டை கட்டுப்படுத்துவது ஆசிரியரின் அபிப்ராயமே என்று வலியுறுத்துகிறார். ஸ்ருங்கார ரசம் சங்கமம்–விப்ரலம்பம் எனப் பிரிக்கப்படுகிறது; விப்ரலம்பம் பூர்வானுராகம், பிரவாசம், மானம், கருணாத்மகம் என உட்பிரிவுகள் பெறுகிறது. ஹாஸ்யத்தில் புன்னகை முதல் பெருஞ்சிரிப்பு வரை நிலைகள்; கருண, ரௌத்ர, வீர, பயானக, பீபத்ஸ ரசங்களின் காரணங்கள் மற்றும் உடல் அறிகுறிகள் கூறப்படுகின்றன. அதன் பின் காவ்யத்தை அழகுபடுத்தும் அலங்காரங்களில், குறிப்பாக சப்தாலங்காரங்கள்—சாயா (அனுகரண ‘நிழல்’ பாணி), முத்ரா/சய்யா, உக்தியின் ஆறு வாக்கிய வகைகள், யுக்தி (சொல்-பொருள் செயற்கை இணைப்பு), கும்பனா (இலக்கிய நெய்தல்), வாகோவாக்யம் (உரையாடல்) உடன் வக்ரோக்தி, காகூ—என வரையறைகளுடன் பட்டியலிடப்படுகின்றன. முழு अध्यாயம் வகைப்பாட்டுச் சாஸ்திர முறையில், தர்மத்தைப் பாதுகாத்து கலைவல்லமையைச் செம்மைப்படுத்தும் நோக்குடன் போதிக்கிறது.
Chapter 342: शब्दालङ्काराः (Verbal/Sound-based Ornaments)
பகவான் அக்னி சொல்-அலங்காரங்களைத் தொடங்கி, அனுப்ராசம் என்பது சொற்கள் மற்றும் வாக்கியங்களில் ஒலியெழுத்துகள் திட்டமிட்ட முறையில் மீண்டும் மீண்டும் வருதல் என வரையறுத்து, அலங்காரம் அளவோடு இருக்க வேண்டும்; மிகை வேண்டாம் என அறிவுறுத்துகிறார். ஒரே ஒலி-ஆதிக்கத்தின் அடிப்படையில் மதுர, லலித, ப்ரௌட, பத்ர, பருஷ என்ற ஐந்து வ்ருத்திகளை வகுத்து, வர்கக் கட்டுப்பாடுகள், இணைஎழுத்துகளின் தாக்கம், அனுஸ்வாரம்/விஸர்கம் தரும் கடினத்தன்மை, லகு–குரு விதிகள் ஆகியவற்றால் இனிமை மற்றும் கனத்தன்மை நிர்ணயிக்கப்படுவதை விளக்குகிறார். பின்னர் யமகத்தை அவ்யபேத (அடுத்தடுத்து) மற்றும் வ்யபேத (இடைவெளியுடன்) எனப் பிரித்து, முக்கிய துணைவகைகளை பத்துவகை வரை பல மாற்றங்களுடன் பட்டியலிடுகிறார். தொடர்ந்து சித்ரகாவ்யத்தில் சபைச் சூழலில் கேள்வி, புதிர், மறைவு/இடமாற்ற அமைப்புகள் மூலம் மறைத்தலும் கட்டமைப்பு இடப்பெயர்வும் இரண்டாம் பொருளை உருவாக்குவதைச் சொல்கிறார். இறுதியில் பந்த (வடிவக் கவிதை) பகுதியில் சர்வதோபத்ர, அம்புஜ (தாமரை), சக்ர, முரஜ வடிவங்கள், எழுத்து-நிறுவல் விதிகள் மற்றும் பெயரிடல் கூறி, ஒலி–யாப்பு–காட்சி அமைப்பு தர்மநெறியுடன் கூடிய ஒழுங்கான கலையாக ஒன்றுபடுவதை காட்டுகிறார்.
Arthālaṅkāras (Ornaments of Meaning): Definitions, Taxonomy, and the Centrality of Upamā
சப்தாலங்காரங்களின் விளக்கம் முடிந்த பின், பகவான் அக்னி அர்த்தாலங்காரங்களை முறையாக எடுத்துரைத்து, பொருள்-அலங்காரம் இன்றிய சொல்-அழகு இறுதியில் ஈர்ப்பற்றது—அலங்காரமற்ற சரஸ்வதியைப் போல—என்று கூறுகிறார். முதலில் ‘ஸ்வரூப/ஸ்வபாவ’த்தை அடிப்படை நோக்காக வைத்து, சாஂஸித்திக (இயல்பான) மற்றும் நைமித்திக (சந்தர்ப்பஜன்ய) வேறுபாடுகளை விளக்குகிறார். பின்னர் சாத்திருஷ்யத்தை மையமாகக் கொண்டு உபமையின் விரிவான வகைப்பாட்டை கூறுகிறார்—ஒப்பீட்டைச் சுட்டும் குறிகள், சமாச/அசமாச வடிவங்கள், பகுப்பாய்வால் பல துணைவகைகள், இறுதியில் பதினெட்டு வகைத் தெளிவுத்தன்மை வரை. பரஸ்பர, வ்யத்யய, நியத/அநியத, எதிர்மறை, பல, மாலோபமா, மாற்றமய, அதிசய, மாயிக, சந்தேக/நிச்சய, வாக்கியார்த்த, ஸ்வோபமா, படிப்படியான (ககனோபமா) மற்றும் ஐந்து பயன்பாட்டு முறைகள்—புகழ்ச்சி, பழிப்பு, கற்பித, யதார்த்த, அंश—எனக் குறிப்பிடுகிறார். தொடர்ந்து ரூபகம், ஸஹோக்தி, அர்த்தாந்தரந்யாசம், உத்ப்ரேக்ஷை, அதிசயம் (சாத்திய/அசாத்திய), விசேஷோக்தி, விபாவனா-சங்கதீகரணம், விரோதம், ஹேது (காரக/ஞாபக) ஆகியவற்றை வ்யாப்தி குறிப்புகளுடன் விளக்குகிறார்।
Chapter 344: Ornaments of Word-and-Meaning (शब्दार्थालङ्काराः)
பகவான் அக்னி இலக்கிய-சாஸ்திரத் தொடரில், சொல் (சப்தம்) மற்றும் பொருள் (அர்த்தம்) இரண்டையும் ஒருசேர அழகுபடுத்தும் ‘சப்தார்த்த அலங்காரங்கள்’ பற்றி விளக்குகிறார்—ஒரே மாலை கழுத்தும் மார்பும் இரண்டையும் ஒருங்கே அலங்கரிப்பதுபோல். அவர் ஆறு செயல்வாய்ந்த அமைப்பு-குணங்களைச் சொல்கிறார்: பிரசஸ்தி, காந்தி, ஒளசித்யம், சங்க்ஷேபம், யாவதர்த்ததா, அபிவ்யக்தி. பிரசஸ்தி என்பது கேட்பவரின் உள்ளத்தை உருக்கும் வாக்கு; அது அன்புச் சம்போதனம் மற்றும் முறையான புகழ்ச்சி என இரு வகை. காந்தி என்பது சொல்லக்கூடியது மற்றும் தெரிவிக்கப்படும் பொருள் ஆகியவற்றின் மனமகிழ் இசைவு. ஒளசித்யம் என்பது ரீதி, வ்ருத்தி, ரசம் ஆகியவை பொருளுக்கு ஏற்றபடி இருந்து, வீரியம்–மாதுர்யம் சமநிலையுடன் அமையும்போது தோன்றும். பின்னர் அபிவ்யக்தியில் ஸ்ருதி (நேரடி முக்கியார்த்தம்) மற்றும் ஆக்ஷேபம் (சுட்டிய/வ்யங்க்ய அர்த்தம்), முக்கிய–உபசார வேறுபாடு, தொடர்பு/அருகாமை/சமவாயம் வழி எழும் லக்ஷணா ஆகியவை தொழில்நுட்பமாக கூறப்படுகின்றன. இறுதியில் ஆக்ஷேபம், சமாஸோக்தி, அபஹ்நுதி, பர்யாயோக்தா முதலியவை த்வனியுடன் இணைக்கப்பட்டு, மறைபொருளே கவிதை வலிமையின் மையம் என நிறுவப்படுகிறது।
काव्यगुणविवेकः (Examination of the Qualities of Poetry)
பகவான் அக்னி இலக்கியசாஸ்திரத்தில் அலங்காரத்திலிருந்து நகர்ந்து, கவிதையை இனிமையாக்கும் அடிப்படை ‘குண’ங்களை ஆராய்கிறார். குணமின்றி அலங்காரம் பாரமாகும் எனக் கூறி, வாச்யத்தை குண-தோஷங்களிலிருந்து வேறுபடுத்தி, அழகுணர்வின் விளைவு ‘பாவ’த்தில் நிலைகொள்கிறது என விளக்குகிறார். குணங்களால் உண்டாகும் ‘சாயா’ பொதுவானது/விசேஷமானது எனப் பிரிக்கப்பட்டு, அது சொல், பொருள் அல்லது இரண்டிலும் எவ்வாறு அமைகிறது என வகைப்படுத்தப்படுகிறது. சொல்லடிப்படை குணங்கள்—ஷ்லேஷம், லாலித்யம், காம்பீர்யம், சௌகுமார்யம், உதாரதா—மேலும் உண்மைத்தன்மை, வ்யுத்பத்தி-ஒத்திசைவு கூறப்படுகிறது. பொருளடிப்படை குணங்கள்—மாதுர்யம், ஸம்விதானம், கோமலத்வம், உதாரதா, ப்ரௌட்ஹி, ஸாமயிகத்வம்—உடன் பரிகர, யுக்தி, சூழ்நிலைப் பொருளுணர்வு, பெயரிடலின் இருவகைச் சிறப்பு விளக்கப்படுகிறது. இறுதியில் பிரசாதம், பாகம் நான்கு வகை, பயிற்சியால் வரும் ஸராகம், ராகத்தின் மூன்று நிறங்கள், ச்வலக்ஷணத்தால் விசேஷிக நிர்ணயம் கூறப்படுகிறது।
Discrimination of the Qualities of Poetry (Kāvya-guṇa-viveka) — Closing Verse/Colophon Transition
இங்கு தரப்பட்ட தொடக்கவரி ஒரு ‘இணைப்புக் கண்ணி’ போல: முந்தைய அதிகாரத்தில் கவ்ய-குணங்களின் விவேகத்தை முடித்து, உடனே அடுத்த அதிகாரத்தில் கவ்ய-தோஷங்களின் ஆராய்ச்சியைத் தொடங்குகிறது. அக்னி–வசிஷ்டரின் ஶாஸ்த்ரீய போதனையில் ஜோடி-ஆய்வு முறை வெளிப்படுகிறது—முதலில் கவ்யத்தின் சிறப்பை நிறுவும் குணங்கள், பின்னர் ரசாஸ்வாதத்தையும் பண்டிதர் ஏற்றுக்கொள்ளுதலையும் குலைக்கும் தோஷங்கள். கொலோபன் புராணத்தின் கலைக்களஞ்சிய ஒழுங்கை வலியுறுத்துகிறது; கவ்யத்தத்துவம் பிற தொழில்நுட்ப வித்யைகளுக்கு இணையாகக் கடுமையான வித்யையாகக் கருதப்படுகிறது. குணத்திலிருந்து தோஷத்திற்கான மாற்றம், கவ்யம் இலக்கணம், மரபு/சமயம், புரிதல் ஆகியவற்றால் கட்டுப்படும் ஒழுங்கான பயிற்சி என்பதைச் சொல்கிறது; மதிப்பீடு சப்யர், ஶப்த-ஶாஸ்திரம், நியமப் பயன்பாடு ஆகியவற்றில் நிலைத்து, தர்மமும் மனப் பரிசுத்தியும் உடன் இலக்கியக் கலை இணைகிறது।
Chapter 347: One-syllable Appellations (एकाक्षराभिधानम्)
இந்த अध्यாயத்தில் பகவான் அக்னி, மாத்ருகையுடன் இணைந்த ஏகாக்ஷர அபிதானம்—ஒற்றை அசை/ஒற்றை எழுத்துப் பெயர்கள்—என்ற விளக்கத்தை அறிவிக்கிறார். முதலில் உயிர், மெய் எழுத்துகளுக்கான பொருள்‑தேவதா தொடர்புகளைச் சொல்லி, கவிதைச் சொற்பயன், மந்திரக் குறியீடு, சின்னவிளக்கம் ஆகியவற்றிற்கு உதவும் சுருக்கமான அகராதி போல அமைக்கிறார். பின்னர் பீஜாக்ஷரங்கள் மற்றும் குறு மந்திரங்களை தேவதைகளும் பலன்களும் (ரक्षा, செழிப்பு) உடன் இணைக்கிறார்—எ.கா. ‘க்ஷோ’ மூலம் ஹரி/நரசிம்ஹ குறிப்பு. தொடர்ந்து நவதுர்கைகள் மற்றும் அவர்களுடன் உள்ள வட்டுக சேவகர்களின் பெயர்கள், தாமரை‑யந்திரத்தில் பூஜை விதி, துர்கா‑காயத்ரி வடிவ மந்திரம், ஷடங்க ந்யாச வரிசை கூறப்படுகிறது. கணபதியின் மூலமந்திரம், ரூப‑லட்சணங்கள், ஸ்வாஹாந்த நாமங்களால் பூஜை‑ஹோமம், இறுதியில் மந்திர அமைப்பு மற்றும் காத்யாயனருடன் தொடர்புடைய இலக்கணக் குறிப்பு மூலம் புனித வாக்கு மொழியியல் ஞானமும் முக்தி‑சாதனத் தொழில்நுட்பமும் என நிறுவப்படுகிறது।