Adhyaya 338

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे अलङ्कारे नाटकनिरूपणं नाम सप्तत्रिंशदधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथाष्टत्रिंशदधिकत्रिशततमो ऽध्यायः शृङ्गारादिरसनिरूपणम् अग्निर् उवाच अक्षरं परमं ब्रह्म सनातनमजं विभुं वेदान्तेषु वदन्त्येकं चैतन्यं ज्योतिरीश्वरम्

இவ்வாறு அக்னி மகாபுராணத்தின் அலங்காரப் பிரிவில் ‘நாடக நிரூபணம்’ எனும் மூன்றுநூற்று முப்பத்தேழாம் அதிகாரம் நிறைவுற்றது. இப்போது மூன்றுநூற்று முப்பத்தெட்டாம் அதிகாரம்—‘ச்ருங்காராதி ரச நிரூபணம்’ தொடங்குகிறது. அக்னி கூறினார்—அக்ஷரம், பரம்பிரம்மம், சனாதனம், அஜம், விபு; வேதாந்தங்களில் ஒன்றே எனச் சொல்லப்படுவது—அதே சைதன்யம், அதே ஜோதி, அதே ஈச்வரன்।

Verse 2

आनन्दः सहजस्तस्य व्यज्यते स कदाचन व्यक्तिः सा तस्य चैतन्यचमत्काररसाह्वया

அவருடைய ஆனந்தம் இயல்பானது; அது சில வேளைகளில் வெளிப்படும். அந்த வெளிப்பாடே ‘ரசம்’ என அழைக்கப்படுகிறது—சைதன்யத்தின் அதிசயத் திளைப்பில் பிறக்கும் சுவை/ஆஸ்வாதம்।

Verse 3

आद्यस्तस्य विकारो यः सो ऽहङ्कार इति स्मृतः ततो ऽभिमानस्तत्रेदं समाप्तं भुवनत्रयं

அந்த (பிரகృతి/ஆதி தத்துவம்) என்பதின் முதல் விகாரம் ‘அஹங்காரம்’ என ஸ்மிருதியில் கூறப்படுகிறது. அதிலிருந்து ‘அபிமானம்’ தோன்றுகிறது; அதிலேயே இந்த முழு திரிபுவனம் வெளிப்பட்ட உலகமாக அடங்கியுள்ளது.

Verse 4

अभिमानाद्रतिः सा च परिपोषमुपेयुषी व्यभिचार्यादिसामान्यात् शृङ्गार इति गीयते

அபிமானத்திலிருந்து எழும் ‘ரதி’ முழுமையாகப் போஷணமடைந்து முதிர்ச்சி பெறும் போது, வியபிசாரி-பாவம் முதலிய தற்காலிக உணர்வுகளின் பொதுச் சேர்க்கையுடன் இணைந்தால், அது ‘சிருங்கார’ ரசம் எனப் பாடப்படுகிறது.

Verse 5

तद्भेदाः काममितरे हास्याद्या अप्यनेकशः स्वस्वस्थादिविशेषोत्थपरिघोषस्वलक्षणाः

இதன் பிரிவுகள் விருப்பத்திற்கேற்ப பல—ஹாஸ்யம் முதலிய பிற ரசங்களும். ஒவ்வொன்றுக்கும் தனித்த இலக்கணம் உண்டு; அது தத்தம் நிலை முதலிய சிறப்பு காரணங்களால் எழுந்து, தனித்த குரல்-உத்காரங்களால் வெளிப்படுகிறது.

Verse 6

सत्त्वादिगुणसन्तानाज्जायन्ते परमात्मनः रागाद्भवति शृङ्गारो रौद्रस्तैक्ष्णात् प्रजायते

சத்த்வம் முதலிய குணங்களின் தொடர்ச்சியிலிருந்து, பரமாத்மாவை ஆதாரமாகக் கொண்ட (ரச/பாவ) நிலைகள் தோன்றுகின்றன. ராகத்திலிருந்து சிருங்கார ரசம் உண்டாகிறது; தைக்ஷ்ண்யம் (கூர்மை) காரணமாக ரௌத்ர ரசம் பிறக்கிறது.

Verse 7

वीरो ऽवष्टम्भजः सङ्कोचभूर्वीभत्स इष्यते शृङ्गाराज्ज्यायते हासो रौद्रात्तु करुणो रसः

வீர ரசம் அவஷ்டம்பம் (தன்னம்பிக்கை/திடத்தன்மை) காரணமாக உண்டாகிறது எனக் கூறப்படுகிறது. பீபத்ஸ ரசத்தின் அடிப்படை சங்கோசம் (விலக்கம்/அருவருப்பு) என ஏற்கப்படுகிறது. சிருங்காரத்திலிருந்து ஹாஸ்யம் பிறக்கிறது; ரௌத்ரத்திலிருந்து கருண ரசம் தோன்றுகிறது.

Verse 8

वीराच्चाद्भुतनिष्पत्तिः स्याद्वीभत्साद्भयानकः शृङ्गारहास्यकरुणा रौद्रवीरभयानकाः

வீர ரசத்திலிருந்து அத்புத ரசம் தோன்றும்; வீபத்ஸ ரசத்திலிருந்து பயானக ரசம் வெளிப்படும். சிருங்கார, ஹாஸ்ய, கருணா, ரௌத்ர, வீர, பயானக—இவையும் முதன்மை ரசங்களாகக் கூறப்படுகின்றன.

Verse 9

वीभत्साद्भुतशान्ताख्याः स्वभावाच्चतुरो रसाः लक्ष्मीरिव विना त्यागान्न वाणी भाति नीरसा

இயல்பினால் நான்கு ரசங்கள் சிறப்பாக அறியப்படுகின்றன—வீபத்ஸ, அத்புத, சாந்த (மற்றும் மரபின்படி இன்னொன்று). தியாகமின்றி லக்ஷ்மி ஒளிராததுபோல், ரசமின்றி வாணி/கவிதை ஒளிராது; அது நீரசமாகும்.

Verse 10

अपारे काव्यसंसारे कविरेव प्रजापतिः यथा वै रोचते विश्वं तथेदं परिवर्तते

அளவற்ற கவிதை உலகில் கவிஞனே பிரஜாபதியைப் போன்ற படைப்பாளன். அவனுக்கு உலகம் எவ்வாறு இனிமையாகத் தோன்றுகிறதோ, அவ்வாறே இந்த (கவிதை உலகம்) வடிவமாறி அமைக்கப்படுகிறது.

Verse 11

शृङ्गारी चेत् कविः काव्ये जातं रसमयं जगत् स चेत् कविर्वीतरागो नीरसं व्यक्तमेव तत्

கவிஞன் சிருங்கார உணர்வால் நிறைந்திருந்தால், கவிதையில் உலகம் ரசமயமாகிறது. ஆனால் அதே கவிஞன் வீதராகனாக இருந்தால், அது (கவிதை உலகம்) வெளிப்படையாக நீரசம்—ரசமற்றது—ஆகும்.

Verse 12

न भावहीनो ऽस्ति रसो न भावो रसवर्जितः भावयन्ति रसानेभिर्भाव्यन्ते च रसा इति

பாவமின்றி ரசம் இல்லை; ரசமின்றி பாவமும் இல்லை. பாவங்கள் இவற்றின் (விபாவாதி) மூலம் ரசங்களை எழுப்புகின்றன; ரசங்களும் பாவங்களின் மூலம் வெளிப்பட்டு அனுபவிக்கப்படுகின்றன—என்று கூறப்படுகிறது.

Verse 13

स्थायिनो ऽष्टौ रतिमुखाः स्तम्भाद्या व्यभिचारिणः मनो ऽनुकूले ऽनुभवः सुखस्य रतिरिष्यते

நிலையான (ஸ்தாயி) பாவங்கள் எட்டு; அவை ரதி (அன்பு/இன்பம்) முதலியன. நிலையற்ற (வ்யபிசாரி) பாவங்கள் ஸ்தம்பம் முதலியன. மனம் அனுகூலமாக இருக்கையில் சுக அனுபவமே ரதி என அறியப்படுகிறது.

Verse 14

हर्षादिभिश् च मनसो विकाशो हास उच्यते चित्रादिदर्शनाच्चेतोवैक्लव्यं ब्रुवते भयम्

மகிழ்ச்சி முதலிய காரணங்களால் மனம் விரிவடைந்து மலர்வது ‘ஹாஸ’ (சிரிப்பு) எனப்படுகிறது. விசித்திரமானவற்றை முதலியனக் கண்டதால் உள்ளத்தில் உண்டாகும் கலக்கம்/தடுமாற்றம் ‘பயம்’ எனப்படும்.

Verse 15

जुगुप्सा च पदार्थानां निन्दा दौर्भाग्यवाहिनां विस्मयो ऽतिशयेनार्थदर्शनाच्चित्तविस्तृतिः

‘ஜுகுப்ஸா’ என்பது பொருட்களின்மேல் அருவருப்பு/வெறுப்பு; ‘நிந்தை’ என்பது துர்பாக்கியத்தை உண்டாக்குவோர்மேல். ‘விஸ்மயம்’ என்பது அசாதாரண அர்த்தம்/வஸ்துவைக் கண்டதால் உள்ளம் விரிவடைவதாகும்.

Verse 16

अष्टौ स्तम्भादयः सत्त्वाद्रजसस्तमसः परम् स्तम्भश्चेष्टाप्रतीघातो भयरागाद्युपाहितः

ஸ்தம்பம் முதலிய எட்டு நிலைகள் சத்த்வம், ரஜஸ், தமஸ் ஆகிய குணங்களிலிருந்து தோன்றுகின்றன. ஸ்தம்பம் என்பது செயல்/முயற்சிக்கு தடையாகும்; அது பயம், ராகம் முதலியவற்றுடன் இணைந்தது.

Verse 17

श्रमरागाद्युपेतान्तःक्षोभजन्म वपुर्जलं स्वेदो हर्षादिभिर्देहोच्छासो ऽन्तःपुलकोद्गमः

வியர்வை என்பது உடலின் நீர்; அது சிரமம், ராகம் முதலியவற்றுடன் கூடிய உள்ளக் கலக்கத்தால் உண்டாகிறது. மகிழ்ச்சி முதலிய பாவங்களால் உடலில் உற்சாகம் எழுந்து, உள்ளிருந்து புலகம்/ரோமாஞ்சம் தோன்றுகிறது.

Verse 18

हर्षादिजन्मवाक्सङ्गः स्वरभेदो भयादिभिः मनोवैक्लव्यमिच्छन्ति शोकमिष्टक्षयादिभिः

மகிழ்ச்சி முதலிய உணர்வுகளால் பேச்சு தடைபடுதல் அல்லது தடுமாற்றம் உண்டாகும்; அச்சம் முதலிய நிலையால் குரலில் மாற்றம் (ஸ்வரபேதம்) உண்டாகும்; துயரம், அன்புடையவற்றின் இழப்பு முதலியவற்றால் மனவிகலம் ஏற்படும் என்று கூறப்படுகிறது।

Verse 19

क्रोधस्तैक्ष्णप्रबोधश् च प्रतिकूलानुकारिणि पुरुषार्थसमाप्त्यार्थो यः स उत्साह उच्यते

கோபத்திற்குரிய தீவிரமும் கூர்மையான விழிப்பும் இலக்கணமாகக் கொண்டு, எதிர்மறை சூழலிலும் தளராமல், மனித வாழ்வின் இலக்குகள் (புருஷார்த்தங்கள்) நிறைவேறச் செயற்படும் நோக்கமுள்ள ஊக்கமே ‘உத்ஸாஹம்’ எனப்படுகிறது।

Verse 20

चित्तक्षोभभवोत्तम्भो वेपथुः परिकीर्तितः वैवर्ण्यञ्च विषादादिजन्मा कान्तिविपर्ययः

மனக் கலக்கத்தால் உண்டாகும் இறுக்கம் அல்லது திடீர் தசைநடுக்கம் போன்ற உறைதலே ‘வேபது’ (நடுக்கம்) என வர்ணிக்கப்படுகிறது. மனச்சோர்வு முதலியவற்றால் உண்டாகும் நிறமாற்றம் ‘வைவர்ண்யம்’; அது உடல் ஒளி/நிறத்தின் (காந்தி) மாறுபாடு, அதாவது அசாதாரண மாற்றம் ஆகும்।

Verse 21

दुःखानन्दादिजन्नेत्रजलमश्रु च विश्रुतम् इन्द्रयाणामस्तमयः प्रलयो लङ्घनादिभिः

துயரம், மகிழ்ச்சி முதலியவற்றால் உண்டாகும் கண்களின் நீர் ‘அஷ்ரு’ (கண்ணீர்) எனப் புகழ்பெற்றது. நோன்பு முதலிய காரணங்களால் புலன்கள் அடங்கிப் போதல்/நிறுத்தம் (அஸ்தமயம்) ‘ப்ரலயம்’ எனப்படுகிறது।

Verse 22

वैराग्यादिर्मनःखेदो निर्वेद इति कथ्यते मनःपीडादिजन्मा च सादो ग्लानिः शरीरगा

விராகம் முதலியவற்றால் தொடங்கும் மனச்சோர்வு ‘நிர்வேதம்’ எனப்படுகிறது. மேலும் மன வேதனை முதலியவற்றால் உண்டாகும் ‘சாதம்’ என்பது உடலெங்கும் பரவும் ‘க்லானி’ (உடல் தளர்ச்சி) ஆக வெளிப்படுகிறது।

Verse 23

शङ्कानिष्टागमोत्प्रेक्षा स्यादसूया च मत्सरः मदिराद्युपयोगोत्थं मनःसंमोहनं मदः

சந்தேகம், விரும்பாதது வருமெனக் கற்பித்தல், தீய சாத்தியங்களை ஊகித்தல்—இவையே அசூயா (பொறாமை) மற்றும் மத்ஸர (பொறாமை-வெறுப்பு). மதுபானம் முதலியவற்றின் பயன்பாட்டால் மனம் மயங்குதல் ‘மத’ ஆகும்.

Verse 24

क्रियातिशयजन्मान्तःशरीरोत्थक्लमः श्रमः शृङ्गारादिक्रियाद्वेषश्चित्तस्यालस्यमुच्यते

அதிகமான செயற்பாடுகளால் உடலின் உள்ளிருந்து எழும் களைப்பு ‘ஶ்ரம’. மேலும், சிருங்கார முதலிய செயல்கள் உட்பட எந்தச் செயலுக்கும் மனம் வெறுப்படுதல் ‘ஆலஸ்யம்’ எனப்படுகிறது.

Verse 25

भयरागाद्युपस्थित इति ख दैन्यं सत्त्वादपभ्रंशश्चिन्तार्थपरिभावनं इतिकर्तव्यतोपायाद्रशनं मोह उच्यते

பயம், ஆசை முதலியவை எழும்போது தாழ்வு மனநிலை உண்டாகிறது; மனத் திடத்தன்மை சிதைகிறது; கவலையின் பொருளை மீண்டும் மீண்டும் சிந்தித்தல் நிகழ்கிறது; மேலும் என்ன செய்ய வேண்டும், அதற்கான வழி என்ன—இவை தெரியாமை ‘மோஹம்’ எனப்படும்.

Verse 26

स्मृतिः स्यादनुभूतस्य वस्तुनः प्रतिविम्बनं मतिरर्थपरिच्छेदस्तत्त्वज्ञानोपनायितः

முன்பு அனுபவித்த பொருளின் மீளப் பிரதிபலிப்பு ‘ஸ்ம்ருதி’. பொருளின் அர்த்தத்தைத் தீர்மானமாகப் பற்றிக் கொள்வது, தத்துவஞானத்திற்குத் தூண்டுவது ‘மதி’ (புத்தி).

Verse 27

व्रीडानुरागादिभवः सङ्कोचः कोपि चेतसः भवेच्चपलातास्थैर्यं हर्षश्चित्तप्रसन्नता

வெட்கம், அன்பு முதலியவற்றால் மனத்தில் உண்டாகும் ஒரு தனிப்பட்ட சுருக்கமே ‘ஸங்கோசம்’. ‘சபலதா’ என்பது நிலையின்மை; ‘ஹர்ஷ’ என்பது மனத்தின் மகிழ்ச்சி.

Verse 28

आवेशश् च प्रतीकारः शयो वैधुर्यमात्मनः कर्तव्ये प्रतिभाभ्रंशो जडतेत्यभिधीयते

ஆவேசம் போன்ற பிடிப்பு, எதிர்த்தடுப்பு, மிகுந்த நித்திரை, தன் திறன்களின் குறைவு, மேலும் செயல் வேண்டிய வேளையில் முனைப்பு மற்றும் விவேக இழப்பு—இதுவே ‘ஜடதா’ எனப்படும்.

Verse 29

इष्टप्राप्तेरूपचितः सम्पदाभ्युदयो धृतिः गर्वाः परेष्ववज्ञानमात्मन्युत्कर्षभावना

விரும்பியது கிடைத்தால் சேர்க்கை உண்டாகும்; செல்வத்தால் உயர்வு; திடநிலையால் அகந்தை; அகந்தையால் பிறரை இகழ்தலும் தன்னை உயர்ந்தவன் எனும் எண்ணமும் தோன்றும்.

Verse 30

भवेद्विषादो दैवादेर्विघातो ऽभीष्टवस्तुनि औत्सुक्यमीप्सिताप्राप्तेर्वाञ्छया तरला स्थितिः

விதி முதலிய காரணங்களால் விரும்பிய பொருளில் தடையுண்டானால் ‘விஷாதம்’ உண்டாகும். வேண்டியது கிடைக்காதபோது ஆசையால் ஏற்படும் நிலையற்ற நிலையே ‘ஔத்ஸுக்யம்’.

Verse 31

चित्तेन्द्रियाणां स्तैमित्यमपस्मारो ऽचला स्थितिः युद्धे बाधादिभीस्त्रासो वीप्सा चित्तचमत्कृतिः

மனம் மற்றும் இந்திரியங்களின் மந்தம், அபஸ்மாரம், அசையாத உறைநிலை; போரில் துன்பங்கள் முதலியவற்றால் பயம்; மீண்டும் மீண்டும் அருவருப்பு; மேலும் மனத்தின் திகைப்பு—இவை அறிகுறிகளாகக் கூறப்படுகின்றன.

Verse 32

क्रोधस्याप्रशमो ऽमर्षः प्रबोधश्चेतनोदयः अवहित्थं भवेद्गुप्तिरिङ्गिताकारगोचरा

கோபம் தணியாமை ‘அமர்ஷம்’; திடீர் விழிப்பு மற்றும் சைதன்ய எழுச்சி (உள் கலக்கம்) கூட. இவை ‘அவஹித்த’ (மறைத்துக் காட்டும் நடிப்பு) எனப்படும்; ‘குப்தி’ (மறைவு) சைகை மற்றும் வெளிப்புற தோற்றத்தால் அறியப்படும்.

Verse 33

रोषतो गुरुवाग्दण्डपारुष्यं विदुरुग्रतां ऊहो वितर्कःस्याद्व्याधिर्मनोवपुरवग्रहः

கோபத்திலிருந்து கடுமை எழுகிறது—கடுஞ்சொல் மற்றும் தண்டனையெனும் அடிகள்; அதனால் அறிவோர் உக்கிரத்தைக் காண்கிறார்கள். அதிலிருந்தே ஊகம்‑விதர்க்கம், கவலைமிகு மிகைவிசாரம் உண்டாகிறது; மனம்‑உடலைப் பீடிக்கும் நோயும் தோன்றுகிறது.

Verse 34

अनिबद्धप्रलापादिरुन्मादो मदनादिभिः तत्त्वज्ञानादिना चेतःकषायो परमः शमः

கட்டுப்பாடற்ற, தொடர்பற்ற புலம்பலால் தொடங்கும் உன்மாதம் காமம் (மதன்) முதலியவற்றால் உண்டாகிறது; ஆனால் தத்துவஞானம் முதலிய சாதனைகளால் சித்தத்தின் கசாயம் (மாசு) நீங்குதல் தான் பரம ஶமம்—உயர்ந்த அமைதி.

Verse 35

कविभिर्योजनीया वै भावाः काव्यादिके रसाः विभाव्यते हि रत्यादिर्यत्र येन विभाव्यते

கவிதை முதலிய படைப்புகளில் கவிஞர்கள் பாவங்களையும் ரசங்களையும் நிச்சயமாக அமைக்க வேண்டும்; ஏனெனில் எங்கு எவ்விதமாக ரதி முதலிய பாவங்கள் விபாவிக்கப்படுகின்றனவோ (வெளிப்படுத்தப்படுகின்றனவோ), அங்கேயே அவை வெளிப்படும்.

Verse 36

विभावो नाम सद्वेधालम्बनोद्दीपनात्मकः रत्यादिभाववर्गो ऽयं यमाजीव्योपजायते

விபாவம் எனப்படுவது இருவகை—ஆலம்பன (ஆதார நிர்ணயகம்) மற்றும் உத்தீபன (தூண்டுநிர்ணயகம்). ரதி முதலிய பாவங்களின் இக்குழு தன் உபஜீவ்ய/ஆச்ரயம் (தாங்கும் ஆதாரம்) சார்ந்து தோன்றுகிறது.

Verse 37

आलम्बनविभावो ऽसौ नायकादिभवस् तथा धीरोदात्तो धीरोद्धतः स्याद्धीरललितस् तथा

இதுவே ஆலம்பன-விபாவம்; இது நாயகன் முதலியவற்றை ஆதாரமாகக் கொண்டு அமைகிறது. நாயகன் ‘தீரோதாத்த’, ‘தீரோத்தத’, மேலும் ‘தீரலலித’ என வகைப்படுத்தப்படுகிறான்.

Verse 38

धीरप्रशान्त इत्य् एवं चतुर्धा नायकः स्मृतः अनुकूलो दक्षिणश् च शठो धृष्टः प्रवर्तितः

இவ்வாறு நாயகன் நாடக மரபில் நான்கு/ஐந்து வகையாக நினைக்கப்படுகிறான்—தீர-ப்ரசாந்தன், அனுகூலன், தக்ஷிணன் (வினயமும் நுண்ணறிவும் உடையவன்), ஷடன் (கபடன்), த்ருஷ்டன் (துணிவாளன்); இவ்வகைகள் மரபாக நிறுவப்பட்டவை।

Verse 39

पीठमर्दो विटश् चैव विदूषक इति त्रयः शृङ्गारे नर्मसचिवा नायकस्यानुनायकाः

ச்ருங்கார ரசத்தில் பீடமர்த, விட, விதூஷகன்—இம்மூவர் நாயகனின் நர்ம-சசிவர்கள் (விளையாட்டு நகைச்சுவைத் துணையர்கள்) என்றும், அவனுடைய அனுநாயகர்கள் (உப-துணைவர்கள்) என்றும் கூறப்படுகின்றனர்।

Verse 40

पीठमर्दः सम्बलकः श्रीमांस्तद्वेशजो विटः विदूषको वैहसिकस्त्वष्टनायकनायिकाः

நாடக வகைகள்: பீடமர்தன், சம்பலகன் (உபகரண வழங்குபவன்), ஸ்ரீமான் (செல்வமிக்க நற்புருஷன்), அந்த (நகர) வேஷத்திலிருந்து தோன்றிய விடன், விதூஷகன், வைஹாசிகன் (நகைச்சுவைத் தமாஷ்காரன்); மேலும் நாயக-நாயிகைக்கும் எட்டு வகைகள் கூறப்பட்டுள்ளன।

Verse 41

स्वकीया परकीया च पुनर्भूरिति कौशिकाः सामान्या न पुनर्भूरिरित्याद्या बहुभेदतः

கௌசிக மரபினர் பல உபவகைகளைச் சொல்கிறார்கள்—‘ஸ்வகீயா’ (தன் மனைவி), ‘பரகீயா’ (பிறனுடைய மனைவி), ‘புனர்பூ’ (மறுமணம் செய்தவள்), ‘ஸாமான்யா’ (பொதுப் பெண்), ‘ந புனர்பூ’ (புனர்பூ அல்லாதவள்) முதலியன.

Verse 42

उद्दिपनविभावास्ते संस्कारैर् विविधैः स्थितैः आलम्बनविभावेषु भावानुद्वीपयन्ति ये

பலவகைச் சாஸ்காரங்களால் நிலைபெற்று, ஆலம்பன-விபாவங்களின் தொடர்பில் பாவங்களைத் தூண்டி வலுப்படுத்துவன ‘உத்தீபன-விபாவங்கள்’ என அழைக்கப்படுகின்றன।

Verse 43

चतुःषष्टिकला द्वेधा कर्माद्यैर् गीतिकादिभिः कुहकं स्मृतिरप्येषां प्रायो हासोपहारकः

அறுபத்துநான்கு கலைகள் இருவகை—கர்மம் முதலான நடைமுறைத் தொழில்கலைகள், மேலும் கீதிகா முதலான இசை-நடிப்புக் கலைகள். இவற்றில் ‘குஹகம்’ (மாயை/மந்திரவாதம்) பெரும்பாலும் நகைச்சுவை மற்றும் பொழுதுபோக்கிற்கானதாக ஸ்மிருதியில் கூறப்படுகிறது।

Verse 44

आलम्बनविभावस्य भावैर् उद्बुद्धसंस्कृतैः मनोवाग्बुद्धिवपुषां स्मृतीछाद्वेषयत्नतः

விழித்தெழுந்து செம்மைப்படுத்தப்பட்ட பாவங்களால் ஆலம்பன-விபாவம் வெளிப்படுகிறது. ஸ்மிருதி, மறைப்பு, வெறுப்பு, முயற்சி ஆகியவற்றின் திட்டமிட்ட செயலால் அது மனம், வாக்கு, புத்தி, உடலைப் பாதிக்கிறது।

Verse 45

आरम्भ एव विदुषामनुभाव इति स्मृतः स चानुभूयते चात्र भवत्युत निरुच्यते

ஒரு படைப்பின் தொடக்கமே அறிஞர்களால் ‘அனுபாவம்’—வெளிப்படும் விளைவு—என்று நினைவில் கூறப்படுகிறது. இங்கே அது அனுபவிக்கப்படுகிறது, தோன்றுகிறது, அதற்கேற்ப விளக்கமும் செய்யப்படுகிறது।

Verse 46

मनोव्यापारभूयिष्ठो मन आरम्भ उच्यते द्विविधः पौरुषस्त्रैण ईदृशो ऽपि प्रसिध्यति

மனச் செயல்பாடு மிகுதியாக இருக்கும் நிலை ‘மனத்தின் ஆரம்பம்’ எனப்படுகிறது. அது இருவகை—பௌருஷம் (ஆண்-இயல்பு) மற்றும் ஸ்திரைணம் (பெண்-இயல்பு); நடைமுறையிலும் அப்படியே அறியப்படுகிறது।

Verse 47

शोभा विलासो माधुर्यं स्थैर्यं गाम्भीर्यमेव च ललितञ्च तथौदार्यन्तेजो ऽष्टाविति पौरुषाः

சோபை, விலாசம், மாதுரியம், ஸ்தைரியம், காம்பீரியம், லலிதம், ஒளதாரியம், தேஜஸ்—இவ்வெட்டு ‘பௌருஷ’ (வீர-ஆண்மைக் குணங்கள்) என அழைக்கப்படுகின்றன।

Verse 48

नीचनिन्दोत्तमस्पर्धा शौर्यं दाक्षादिकारणं मनोधर्मे भवेच्छोभा शोभते भवनं यथा

தாழ்ந்தோரைக் கண்டித்தல், உயர்ந்தோருடன் போட்டி, வீரியம், திறமை முதலான காரணங்கள்—இவை மனநிலைகளாக இருந்தால், அவை சொல்வெளிப்பாட்டில் அலங்காரமாகின்றன; அலங்கரிக்கப்பட்ட வீடு அழகுறுவது போல।

Verse 49

भावो हावश् च हेला च शोभा कान्तिस्तथैव च दीप्तिर्माधुर्यशौर्ये च प्रागल्भ्यं स्यादुदारता

பாவம், ஹாவம், ஹேலா, சோபை, காந்தி, தீப்தி, மாதுரியம், சௌரியம், பிராகல்பியம், உதாரதா—இவையே இலக்கணக் குணங்களாக ஏற்றுக்கொள்ளப்படுகின்றன।

Verse 50

स्थैर्यं गम्भीरता स्त्रीणां विभावा द्वादशेरिताः भावो विलासो हावःस्याद्भावः किञ्चिच्च हर्षजः

பெண்களுக்குரிய நிலைத்தன்மையும் கம்பீரமும் இங்கு கூறப்பட்ட பன்னிரண்டு விபாவங்களில் அடங்கும். இவற்றிலிருந்து பாவம் உண்டாகிறது; அதன் விளையாட்டுத் தோற்றம் ‘விலாசம்’, நளினக் கவர்ச்சித் தோற்றம் ‘ஹாவம்’ எனப்படும். பாவம் சிலவேளை சிறிதாகவும், மகிழ்ச்சியால் பிறந்ததாகவும் இருக்கும்।

Verse 51

वाचो युक्तिर्भवेद्वागारम्भो द्वादश एव सः तत्राभाषणमालापः प्रलापो वचनं वहु

வாக்கின் யுக்தி ‘வாகாரம்பம்’ எனப்படுகிறது; அது பன்னிரண்டு வகை. அவற்றில் அபாஷணம் (பேசாமை), ஆலாபம் (சாதாரண உரையாடல்), பிரலாபம் (ஒழுங்கற்ற பிதற்றல்), பஹுவசனம் (அதிகமாகப் பேசுதல்) ஆகியவை உள்ளன।

Verse 52

विलापो दुःखवचनमनुलापो ऽसकृद्वचः संलाप उक्तप्रत्युक्तमपलापो ऽन्यथावचः

‘விலாபம்’ என்பது துயரத்தை வெளிப்படுத்தும் சொல்; ‘அனுலாபம்’ என்பது மீண்டும் மீண்டும் கூறுதல்; ‘சம்லாபம்’ என்பது கூறல்-பதில்கூறல் கொண்ட உரையாடல்; ‘அபலாபம்’ என்பது வேறுவிதமாகச் சொல்லுதல்—முரண்பட்ட அல்லது தப்பித்துச் செல்லும் சொல்।

Verse 53

वार्ताप्रयाणं सन्देशो निर्देशः प्रतिपादनम् तत्त्वदेशो ऽतिदेशो ऽयमपदेशो ऽन्यवर्णनम्

‘வார்த்தாப்ரயாணம்’ (பிரயாணக் கதை), ‘சந்தேசம்’, ‘நிர்தேசம்’, ‘பிரதிபாதனம்’, ‘தத்த்வதேசம்’, ‘அதிதேசம்’, ‘அபதேசம்’, ‘அன்யவர்ணனம்’—இவை உரைநடையின் ஏற்ற முறைகளாகக் கூறப்படுகின்றன.

Verse 54

उपदेशश् च शिक्षावाक् व्याजोक्तिर्व्यपदेशकः बोधाय एष व्यापारःसुबुद्ध्यारम्भ इष्यते तस्य भेदास्त्रयस्ते च रीतिवृत्तिप्रवृत्तयः

உபதேசம், சிக்ஷாவாக் (போதனைவாக்கு), வ்யாஜோக்தி (மறைமொழி), வ்யபதேசகம் (சுட்டிக்காட்டும் பெயரிடல்)—இவ்வாணி-வியாபாரம் அறிவை உண்டாக்கவும் நல்விவேகத்தைத் தொடங்கவும் ஏற்றதாகக் கருதப்படுகிறது. இதன் பிரிவுகள் மூன்று—ரீதி, வ்ருத்தி, ப்ரவ்ருத்தி.