Adhyaya 22: Gaurī’s Rebirth, Umā’s Austerities, Rudra’s Test, and the Himalayan Wedding

Verse 1

महातपा उवाच । तस्मिन् निवसतस्तस्य रुद्रस्य परमेष्ठिनः । चुकोप गौरी देवस्य पितुर्वैरमनुस्मरन् ॥ २२.१ ॥

ಮಹಾತಪನು ಹೇಳಿದನು—ಪರಮೇಷ್ಠಿ ರುದ್ರನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದೇವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈರವನ್ನು ನೆನೆದು ಗೌರೀ ಕೋಪಗೊಂಡಳು।

Verse 2

चिन्तयामास दक्षस्य अनेनापकृतं पुरा । यज्ञो विध्वंसितो यस्मात् तस्माच्चान्यां तनूमहम् ॥ २२.२ ॥

ಅವನು ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ಇವನು ಹಿಂದೆ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಅಪಕಾರ ಮಾಡಿದನು; ಅದರಿಂದ ಯಜ್ಞವು ಧ್ವಂಸವಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುವೆನು.”

Verse 3

आराध्य तपसा तस्य गृहे भूत्वा व्रजाम्यहम् । कथं गच्छामि पितरं दक्षं क्षपितबान्धवम् ॥ २२.३ ॥

ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಅವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆದು, ಬಂಧುಗಳು ನಾಶವಾದ ನನ್ನ ತಂದೆ ದಕ್ಷನ ಬಳಿಗೆ ನಾನು ಹೇಗೆ ಹೋಗಲಿ?

Verse 4

भवपत्नी च दुहिता एवं संचिन्त्य सुन्दरी । जगाम तपसे शैलं हिमवन्तं महागिरिम् ॥ २२.४ ॥

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿ, ಭವನ ಪತ್ನಿಯೂ (ದಕ್ಷನ) ಪುತ್ರಿಯೂ ಆದ ಆ ಸುಂದರಿ ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಮಹಾಗಿರಿ ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.

Verse 5

तत्र कालेन महता क्षपयन्ती कलेवरम् । स्वशरीराग्निना दग्धा ततः शैलसुता अभवत् ॥ २२.५ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ದೇಹವನ್ನು ಕ್ಷಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ತನ್ನದೇ ದೇಹಾಗ್ನಿಯಿಂದ ದಗ್ಧಳಾಗಿ, ನಂತರ ಶೈಲಸುತೆ (ಪರ್ವತಪುತ್ರಿ)ಯಾದಳು.

Verse 6

उमा नामेति महती कृष्णा चेत्यभिधानतः । लब्ध्वा तु शोभनां मूर्तिं हिमवन्तगृहे शुभा ॥ २२.६ ॥

ಅವಳಿಗೆ ‘ಉಮಾ’ ಎಂಬ ಮಹತ್ತಾದ ನಾಮವೂ, ‘ಕೃಷ್ಣಾ’ ಎಂಬ ಅಭಿಧಾನವೂ ಇತ್ತು. ಶೋಭನ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು ಆ ಶುಭೆ ಹಿಮವಂತನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದಳು.

Verse 7

पुनस्तपश्चकारोग्रं देवं स्मृत्वा त्रिलोचनम् । असावेव पतिर्मह्यमित्युक्त्वा तपसि स्थिता ॥ २२.७ ॥

ಅವಳು ಮತ್ತೆ ತ್ರಿಲೋಚನ ದೇವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದಳು. “ಅವರೇ ನನ್ನ ಪತಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾದಳು.

Verse 8

कुर्वन्त्या तत् तपश्चोग्रं हिमवन्ते महागिरौ । कालेन महता देवस्तपसाराधितस्तया ॥ २२.८ ॥

ಹಿಮವಂತ ಮಹಾಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಳು ಆ ಘೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಅವಳ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇವರು ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು.

Verse 9

अजगामाश्रमं तस्या विप्रो भूत्वा महेश्वरः । वृद्धः शिथिलसर्वाङ्गः स्खलंश्चैव पदे पदे ॥ २२.९ ॥

ಮಹೇಶ್ವರನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವಳ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ವೃದ್ಧನಾಗಿ, ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಶಿಥಿಲವಾಗಿ, ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೆ ತಡಬಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 10

कृच्छ्रात् तस्याः समीपं तु आगत्य द्विजसत्तमः । बुभुक्षितोऽस्मि मे देहि भद्रे भोज्यं द्विजस्य तु ॥ २२.१० ॥

ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಅವಳ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು ಹೇಳಿದನು—“ನಾನು ಹಸಿದಿದ್ದೇನೆ. ಭದ್ರೇ, ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಭೋಜನವನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡು.”

Verse 11

एवमुक्ता तदा कन्या उमा शैलसुता शुभा । उवाच ब्राह्मणं भोज्यं दद्मि विप्र फलादिकम् । कुरु स्नानं द्रुतं विप्र भुञ्जस्वान्नं यदृच्छया ॥ २२.११ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಶುಭ ಶೈಲಸುತೆ ಉಮಾ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ಓ ವಿಪ್ರ, ಫಲಾದಿ ಭೋಜನವನ್ನು ನಾನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಶೀಘ್ರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಯದೃಚ್ಛೆಯಿಂದ ದೊರೆತ ಅನ್ನವನ್ನು ಭುಂಜಿಸು.”

Verse 12

एवमुक्तस्तदा विप्रस्तस्य पार्श्वे महानदीम् । गङ्गां जगाम स्नानार्थी स्नानं कर्त्तुमवातरात् ॥ २२.१२ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸಮೀಪದ ಮಹಾನದಿಯಾದ ಗಂಗೆಯ ಬಳಿಗೆ ಸ್ನಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೋಗಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ನೀರಿಗೆ ಇಳಿದನು।

Verse 13

स्नानं तु कुर्वता तेन रुद्रेण द्विजरूपिणा । भूत्वा मायामयं भीमं मकरं भयदर्शनम् । ग्राहितस्तु तदा विप्रस्तेन दुष्टेन मद्गुणा ॥ २२.१३ ॥

ಆ ವೇಳೆ ದ್ವಿಜರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದ ರುದ್ರನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮಾಯೆಯಿಂದ ಭೀಕರವಾದ, ಭಯದರ್ಶನವಾದ ಮಕರರೂಪವಾಗಿ ಬದಲಿ, ಆ ದುಷ್ಟ ಮದ್ಗುಣನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಹಿಡಿದನು।

Verse 14

दृष्ट्वा धृतमथात्मानं मकरॆण बलीयसा । वृद्धमात्मानमन्यं तां दर्शयन् वाक्यमब्रवीत् ॥ २२.१४ ॥

ನಂತರ ಬಲಿಷ್ಠ ಮಕರನು ತನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವಳಿಗೆ ತನ್ನ ವೃದ್ಧವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 15

अब्रह्मण्यं गतं कन्ये धावस्वानय मां रुषः । यावन्नायाति विकृतिं तावन्मां त्रातुमर्हसि ॥ २२.१५ ॥

ಓ ಕನ್ಯೆ! ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ದುರಾಚಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ; ಓಡಿ ಹೋಗಿ ಅವನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆತರು. ಅವನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಕೃತಿಗೆ ಬೀಳುವ ಮೊದಲು ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು।

Verse 16

एवमुक्ता तदा कन्या चिन्तयामास पार्वती । पितृभावेन शैलेन्द्रं भर्तृभावेन शङ्करम् । स्पृशामि तपसा पूता कथं विप्रं स्पृशाम्यहम् ॥ २२.१६ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಕನ್ಯೆ ಪಾರ್ವತಿ ಚಿಂತಿಸಿದಳು—‘ಶೈಲೇಂದ್ರನನ್ನು ಪಿತೃಭಾವದಿಂದಲೂ, ಶಂಕರನನ್ನು ಭರ್ತೃಭಾವದಿಂದಲೂ ನಾನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶುದ್ಧಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲಿ?’

Verse 17

यद्येनं नापकर्षामि मकरॆण जले धृतम् । तदानिं ब्रह्मवध्याऽ मे भवतीति न संशयः ॥ २२.१७ ॥

ಮಕರವು ಜಲದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಈತನನ್ನು ನಾನು ಹೊರತೆಗೆದಿಲ್ಲವಾದರೆ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ದೋಷವು ನನಗೆ ಬೀಳುವುದು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 18

अन्यव्यतिक्रमे धर्ममपनेतुं च शक्यते । ब्रह्मवध्याः पुनर्नैवमेवमुक्त्वा गता त्वरम् ॥ २२.१८ ॥

ಇತರ ಅತಿಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ದೋಷನಿವಾರಣೆ ಸಾಧ್ಯ; ಆದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವಳು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಟಳು।

Verse 19

सा गत्वा त्वरितं भीरुर् गृहीत्वा पाणिना द्विजम् । चकर्षान्तर्-जलात् तावत् स्वयं भूतपतिर् हरः ॥ २२.१९ ॥

ಅವಳು ಭಯಗೊಂಡು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೋಗಿ, ಕೈಯಿಂದ ಆ ದ್ವಿಜನನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಜಲಾಂತರದಿಂದ ಎಳೆದು ಮೇಲಕ್ಕೆ ತಂದಳು; ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಭೂತಪತಿ ಹರನು ಸ್ವಯಂ (ಸಹಾಯಕರಾಗಿ) ಇದ್ದನು।

Verse 20

यमाराध्य तपश्चर्त्तुमारब्धं शैलपुत्र्याः । स एव भगवान् रुद्रस्तस्याः पाणौ विलम्बत ॥ २२.२० ॥

ಯಾರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಶೈಲಪುತ್ರಿಯು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಳೋ, ಆ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನೇ ಅವಳ ಕೈಗೆ (ಅಂದರೆ ವರನಾಗಿ) ಲಭಿಸಿದನು।

Verse 21

तं दृष्ट्वा लज्जिता देवी पूर्वत्यागमनुस्मरन् । न किञ्चिदुत्तरं सुभ्रूर्वदति स्म सुलज्जिता ॥ २२.२१ ॥

ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ದೇವಿ, ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ವಿದಾಯವನ್ನು ನೆನೆದು ಲಜ್ಜಿತಳಾದಳು; ಸುಭ್ರೂವಾದ ಅವಳು ಅತ್ಯಂತ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಏನೂ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 22

तूष्णीम्भूतां तु तां दृष्ट्वा गौरीं रुद्रो हसन्निव । पाणौ गृहीत्वा मां भद्रे कथं त्यक्तुमिहार्हसि ॥ २२.२२ ॥

ಗೌರಿಯು ಮೌನವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ರುದ್ರನು ನಗುವಂತೆ; ನನ್ನ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಹೇಳಿದನು—“ಭದ್ರೇ, ನನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತ್ಯಜಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ಹೇಗೆ ಯುಕ್ತ?”

Verse 23

मत्पाणिग्रहणं भद्रे वृथा यदि करिष्यसि । तदानीं ब्रह्मणः पुत्र्यामाहारार्थं ब्रवीम्यहम् ॥ २२.२३ ॥

ಭದ್ರೇ, ನನ್ನ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣವನ್ನು ನೀನು ವ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ, ಆಗ ಆಹಾರಸಾಧನೆಗಾಗಿ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರಿಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು.

Verse 24

न भवेत् परिहासोऽयमुक्ता देवी परापरा । लज्जमाना तदा वाक्यं वदति स्मितपूर्वकम् ॥ २२.२४ ॥

ಇಂತೆ ಸಂಬೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಾಪರ ದೇವಿ ಹೇಳಿದಳು—“ಇದು ಪರಿಹಾಸವಾಗಬಾರದು.” ನಂತರ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ, ಮೃದುಸ್ಮಿತಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಾಕ್ಯವನ್ನಾಡಿದಳು.

Verse 25

देवदेव त्रिलोकेश त्वदर्थोऽयं समुद्यमः । प्राग्जन्माराधितो भर्त्ता भवान् देवो महेश्वरः ॥ २२.२५ ॥

ದೇವದೇವಾ, ತ್ರಿಲೋಕೇಶಾ! ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ನಿನ್ನಾರ್ಥವೇ. ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಆರಾಧಿತ ಭರ್ತಾ-ಪಾಲಕ; ನೀನು ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು.

Verse 26

इदानीं मे भवान् देवः पतिर्नान्यो भविष्यति । किन्तु स्वामी पिता मह्यं शैलेन्द्रो मे व्रजामि तम् । अनुज्ञाप्य विधानॆन ततः पाणिं गृहीष्यसि ॥ २२.२६ ॥

ಇದೀಗ, ಓ ದೇವಾ, ನೀನೇ ನನ್ನ ಪತಿ; ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ನನ್ನ ರಕ್ಷಕ ತಂದೆ ಶೈಲೆಂದ್ರನು ಸ್ವಾಮಿ; ನಾನು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಅವನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ನಂತರ ನೀನು ನನ್ನ ಕೈ ಗ್ರಹಿಸುವೆ.

Verse 27

एवमुक्त्वा तदा देवी पितरं प्रति भामिनी । कृताञ्जलिपुटा भूत्वा हिमवन्तमुवाच ह ॥ २२.२७ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆಗ ಪ್ರಕಾಶವಂತಿಯಾದ ದೇವಿ ತಂದೆಯ ಕಡೆಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಹಿಮವಂತನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 28

अतोऽन्यजन्मभर्त्ता मे रुद्रो दक्षमखान्तकः । इदानीं तपसा सैव ध्यातोऽभूद्गतिभावनः ॥ २२.२८ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದ ಪತಿ, ದಕ್ಷಯಜ್ಞಾಂತಕ ರುದ್ರನು, ಈಗ ಅವಳ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಧ್ಯಾನಿತನಾಗಿ ಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವವನಾದನು.

Verse 29

स च विश्वपतिर्भूत्वा ब्राह्मणो मे तपोवनम् । आगत्य भोजनार्थाय याचयामास शङ्करः । मया स्नातुं व्रजस्वेति चोदितो जाह्नवीं गतः ॥ २२.२९ ॥

ಅವನು ವಿಶ್ವಪತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂಪದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಪೋವನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಶಂಕರನು ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಡಿದನು. ನಾನು ‘ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗು’ ಎಂದಾಗ ಅವನು ಜಾಹ್ನವೀ (ಗಂಗೆ)ಗೆ ಹೋದನು.

Verse 30

तत्रासौ वृद्धकायेन द्विजरूपेण शङ्करः । मकरेण धृतस्तूर्णं अब्रह्महण्यमुवाच ह ॥ २२.३० ॥

ಅಲ್ಲಿ ಶಂಕರನು ವೃದ್ಧದೇಹದಿಂದ ದ್ವಿಜರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮಕರದಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟನು; ಆಗ ಅವನು ಅಬ್ರಹ್ಮಹಣ್ಯನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 31

ब्रह्महत्याभयात् तात मया पाणौ धृतस्ततः । धृतमात्रः स्वकं देहं दर्शयामास शङ्करः ॥ २२.३१ ॥

‘ತಾತಾ! ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಭಯದಿಂದ ನಾನು ಆಗ ಅವನ ಕೈಯನ್ನು ಹಿಡಿದೆ. ಹಿಡಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಶಂಕರನು ತನ್ನ ಸ್ವದೇಹ (ನಿಜಸ್ವರೂಪ)ವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.’

Verse 32

ततो मामब्रवीद् देवः पाणिग्रहणमागताम् । भवती देवि मा किञ्चिद् विचारय तपोधने ॥ २२.३२ ॥

ಆಗ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ ವಿಧಿಗಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ದೇವರು ಹೀಗೆಂದನು— “ದೇವಿ, ತಪೋಧನ, ಯಾವುದನ್ನೂ ವಿಚಾರಿಸಬೇಡ.”

Verse 33

एवमुक्ता त्वहं तेन शङ्करेण महात्मना । तदनुज्ञाप्य देवेशं भवन्तं प्रष्टुमागता । इदानीं यत्क्षमं कार्यं तच्छीघ्रं संविधीयताम् ॥ २२.३३ ॥

ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಶಂಕರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ, ದೇವೇಶನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯವೇನಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಲಿ.

Verse 34

एवं श्रुत्वा तदा वाक्यं शैलराजो मुदा युतः । उवाच दुहितां धन्यां तस्मिन् काले वराननाम् ॥ २२.३४ ॥

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶೈಲರಾಜನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಧನ್ಯಳಾದ ಸುಂದರಮುಖಿಯ ಪುತ್ರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 35

पुत्रि धन्योऽस्म्यहं लोके यस्य रुद्रः स्वयं हरः । जामाता भविता देवि त्वयापत्यवतामहम् । स्थापितो मूर्ध्नि देवानामपि पुत्रि त्वया ह्यहम् ॥ २२.३५ ॥

ಮಗಳೇ, ನಾನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧನ್ಯನು; ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ವಯಂ ಹರನಾದ ರುದ್ರನು ನನ್ನ ಅಳಿಯನಾಗುವನು. ದೇವಿ, ನಿನ್ನಿಂದ ನಾನು ಸಂತಾನವಂತನಾಗುವೆ; ಮಗಳೇ, ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ನಾನು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶಿರೋಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 36

स्थीयतां क्षणमेकं तु यावदागमनं मम । एवमुक्त्वा गतो राजा शैलानां ब्रह्मणोऽन्तिकम् ॥ २२.३६ ॥

“ನಾನು ಮರಳಿ ಬರುವವರೆಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಲ್ಲಿರಿ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪರ್ವತಗಳ ರಾಜನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋದನು.

Verse 37

तत्र दृष्ट्वा महात्मानं सर्वदेवपितामहम् । उवाच प्रणतो भूत्वा ब्रह्माणं शैलराट् ततः ॥ २२.३७ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವರ ಪಿತಾಮಹನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕಂಡು, ಶೈಲರಾಜನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 38

देवो मा दुहिता मह्यं तां रुद्राय ददाम्यहम् । त्वया देव अनुज्ञातस्तत्करोमि प्रसाधि माम् ॥ २२.३८ ॥

ಹೇ ದೇವಾ! ಅವಳು ನನ್ನ ಪುತ್ರಿ; ನಾನು ಅವಳನ್ನು ರುದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ದೇವಾ, ನಿಮ್ಮ ಅನುಮತಿಯಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿರಿ।

Verse 39

ततो ब्रह्मा प्रीतमना याहि रुद्राय तां शुभाम् । प्रयच्छोवाच देवानां तदा लोकपितामहः ॥ २२.३९ ॥

ಆಗ ಪ್ರೀತಮನಸ್ಸಿನ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೋಗು, ಆ ಶುಭಳನ್ನು ರುದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸು.” ಹೀಗೆ ಆ ವೇಳೆಗೆ ಲೋಕಪಿತಾಮಹನು, ದೇವಪಿತಾಮಹನು ನುಡಿದನು।

Verse 40

एवमुक्तः शैलराजः स्ववेश्मागम्य सत्वरम् । देवानृषीन् सिद्धसङ्घान् चामन्त्रयत सत्वरम् ॥ २२.४० ॥

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಶೈಲರಾಜನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಕೂಡಲೇ ದೇವರುಗಳನ್ನು, ಋಷಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಸಂಘಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು।

Verse 41

तुम्बुरुं नारदं चैव हाहाहूहूं तथैव च । स गत्वा किन्नरांश्चैव असुरान् राक्षसानपि ॥ २२.४१ ॥

ಅವನು ತುಂಬುರು, ನಾರದ ಮತ್ತು ಹಾಹಾಹೂಹೂ ಇವರನ್ನೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೊರಟು; ಕಿನ್ನರರ ಬಳಿಗೂ, ಅಸುರರ ಬಳಿಗೂ, ರಾಕ್ಷಸರ ಬಳಿಗೂ ಹೋದನು।

Verse 42

पर्वताः सरितः शैलाः वृक्षाः ओषधयस्तथा । आगताः मूर्त्तिमन्तो वै पर्वताः सङ्गमोपलाः । हिमवद्दुहितुर्द्रष्टुं विवाहं शङ्करेण ह ॥ २२.४२ ॥

ಪರ್ವತಗಳು, ನದಿಗಳು, ಶೈಲಶಿಖರಗಳು, ವೃಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದವು. ಸಂಗಮಶಿಲೆಗಳೊಡನೆ ಪರ್ವತಗಳು ಮೂರ್ತಿಮಂತರಾಗಿ ಬಂದು, ಹಿಮವತನ ಪುತ್ರಿಯ ವಿವಾಹವನ್ನು ಶಂಕರನೊಂದಿಗೆ ನೋಡಲು ಸೇರಿದರು.

Verse 43

तत्र वेदिः क्षितिश्चासीद् कलशाः सप्त सागराः । सूर्यॊ दीपस्तथा सोमः सरितो ववहुर् जलम् ॥ २२.४३ ॥

ಅಲ್ಲಿ ವೇದಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಿತಿ (ಭೂಮಿ) ಇದ್ದವು; ಏಳು ಸಾಗರಗಳು ಕಲಶಗಳಂತೆ ಇದ್ದವು. ಸೂರ್ಯನು ದೀಪವಾಗಿದ್ದನು, ಚಂದ್ರನೂ ಹಾಗೆಯೇ; ನದಿಗಳು ಜಲವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 44

एवं विवाहसामग्रीं कृत्वा शैलवराधिपः । प्रेषयामास रुद्राय समीपं मन्दरं गिरिम् ॥ २२.४४ ॥

ಹೀಗೆ ವಿವಾಹಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿ (ಹಿಮವತ) ರುದ್ರನ ಬಳಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನು ದೂತನಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 45

स तदा मन्दरोक्‍तस्तु शङ्करो द्रुतमाययौ । विधिना सोमया पाणिं जग्राह परमेश्वरः ॥ २२.४५ ॥

ಆಗ ಮಂದರದ ಮಾತಿನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಶಂಕರನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಂದನು. ವಿಧಿಯಂತೆ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಸೋಮೆಯ ಕೈಯನ್ನು ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದನು.

Verse 46

तत्रोत्सवे पर्वतनारदौ द्वौ जगुश्च सिद्धा ननृतुर्वनस्पतीः । पुष्पाण्यनेकानि विचिक्षिपुः शुभाः ननर्तुरुच्चैः सुरयोषितो भृशम् ॥ २२.४६ ॥

ಆ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ನಾರದ—ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಹಾಡಿದರು; ಸಿದ್ಧರು ನೃತ್ಯಮಾಡಿದರು, ವನಸ್ಪತಿಗಳೂ ನೃತ್ಯಿಸಿದಂತೆ ಅಲೆಯಿದವು. ಅನೇಕ ಶುಭಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಚೆಲ್ಲಲಾಯಿತು; ದೇವಯೋಷಿತರು ಉಚ್ಚಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡಿದರು.

Verse 47

तस्मिन् विवाहे सलिलप्रवाहे चतुर्मुखो लोकपरः स्वसंस्थः । उवाच कन्यां भव पुत्रि लोके नारी प्रभर्त्ता तव चान्यपुंसाम् ॥ इत्येवमुक्त्वा स उमां सरुद्रां पितामहः स्वं पुरमाजगाम ॥ २२.४७ ॥

ಆ ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ, ಜಲಪ್ರವಾಹದ ಮಧ್ಯೆ, ಲೋಕಹಿತಪರನಾಗಿ ಸ್ವಸ್ಥಾನಸ್ಥನಾದ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ— “ಪುತ್ರಿ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಯೇ ಇರು; ಸ್ತ್ರೀ ನಿನಗೂ ಇತರ ಪುರುಷರಿಗೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿನಿ ಹಾಗೂ ಆಧಾರಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಪಿತಾಮಹನು ರುದ್ರಸಹಿತ ಉಮೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಪುರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 48

जामातरं पर्वतराट् सुपूज्य विसर्जयामास विभुं स सोमम् । देवान्श्च दैत्यान् विविधानृषींश्च सम्पूज्य सर्वान् विविधैस्तु वस्तुभिः । विभूषणैर्वस्त्रवरान्नदानैः—र्विसर्जयामास तदाद्रिमुख्यान् ॥२२.४८॥

ಪರ್ವತರಾಜ ಹಿಮವಂತನು ತನ್ನ ಅಳಿಯನಾದ ವಿಭು ಸೋಮನನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ನಂತರ ದೇವರು, ದೈತ್ಯರು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಋಷಿಗಳು—ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನಾನಾವಿಧ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಆಭರಣಗಳು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಉತ್ತಮ ಅನ್ನದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ದಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ವತಗಳನ್ನೂ ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 49

स वीतशोको विरजो विशुद्धः शुभाननां देववराय दत्त्वा । उमां महात्मा हिमवानद्रिराजः पैतामहे लोक इवाध्वरे भात् ॥ २२.४९ ॥

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪರ್ವತರಾಜ ಹಿಮವಂತನು ಶೋಕವಿಲ್ಲದೆ, ಮಲಿನರಹಿತನಾಗಿ, ವಿಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಶುಭಮುಖಿಯಾದ ಉಮೆಯನ್ನು ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಪೈತಾಮಹ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

Verse 50

इतीरितेयं तव राजसत्तम प्रसूतिरॆषा न विदुर्यां सुरासुराः । स्वयम्भुदक्षादिराजः त्रिजन्मभिर्गौरीविवाहोऽपि मया सुकीर्तितः ॥ २२.५० ॥

ಓ ರಾಜಸತ್ತಮ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಿನ್ನ ವಂಶಪ್ರಸೂತಿಯನ್ನು ನಾನು ವರ್ಣಿಸಿದೆನು; ಇದನ್ನು ದೇವರೂ ಅಸುರರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯರು. ಸ್ವಯಂಭುವಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಆದಿರಾಜ ದಕ್ಷನ ಕಥೆಯನ್ನೂ, ಗೌರಿಯ ಮೂರು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿವಾಹವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೂ ನಾನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸಿದೆನು.

Verse 51

श्रीवराह उवाच । एवं सा गौरिनाम्ना तु कारणान्मूर्तिमागता । सम्बभूव यथा प्रोक्तं प्रजापालाय पृच्छते । ऋषिणा महता पूर्वं तपसा भावितात्मना ॥ २२.५१ ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು— ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ‘ಗೌರಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ಅವಳು ಕಾರಣವಶಾತ್ ದೇಹರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು, ಮುಂಚೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ತಾನೇ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದಳು; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತಾತ್ಮನಾದ ಮಹರ್ಷಿಯು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪಾಲನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ.

Verse 52

गौर्याः उत्पत्तिर् एषा वै कथिता परमर्षिणा । विवाहश्च यथा वृत्तस् तत्सर्वं कथितं तव ॥ २२.५२ ॥

ಗೌರಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಪರಮರ್ಷಿಯು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ವಿವಾಹವು ಹೇಗೆ ನಡೆದಿತ್ತೋ, ಆ ಎಲ್ಲವೂ ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 53

एतत्सर्वं तु गौर्या वै सम्पन्नं तु तृतीयया । तस्यां तिथौ तृतीयायां लवणं वर्जयेन्नरः । यश्चोपोष्यति नारी वा सा सौभाग्यं तु विन्दति ॥ २२.५३ ॥

ಇವೆಲ್ಲವೂ ಗೌರಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತೃತೀಯಾ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ತೃತೀಯಾ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಲವಣವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು; ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವ ಸ್ತ್ರೀ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.

Verse 54

दुर्भगा या तु नारी स्यात् पुरुषश्चातिदुर्भगः । एतच्छ्रुत्वा तृतीयायां लवणं तु विवर्जयेत् ॥ २२.५४ ॥

ಸ್ತ್ರೀ ದುರ್ಭಾಗ್ಯವತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಪುರುಷನು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಭಾಗ್ಯನಾಗಿದ್ದರೆ—ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ತೃತೀಯಾ ದಿನ ಲವಣವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು.

Verse 55

सर्वकामानवाप्नोति सौभाग्यं द्रव्यसम्पदम् । आरोग्यं च सदा लोके कान्तिं पुष्टिं च विन्दति ॥ २२.५५ ॥

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಸೌಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ದ್ರವ್ಯಸಂಪತ್ತು. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಆರೋಗ್ಯ, ಕಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.