Adhyaya 45

Verse 1

। नारद उवाच । तथा बहूदकस्थाने कथामाकर्णयाद्भुताम् । यस्माद्बहूदकं कामरूपे यदस्ति च

နာရဒ မုနိက ပြော၏— «ဤသို့ပင် ‘ဗဟူဒက’ ဟု ခေါ်သော သန့်ရှင်းရာနေရာ၌ အံ့ဖွယ်ကောင်းသော ပုံပြင်တစ်ပုဒ်ကို နားထောင်လော့။ အကြောင်းမူကား ကာမရူပဒေသ၌ ‘ဗဟူဒက’ ဟု အမည်ရသော တီရ္ထတစ်ခု ရှိနေသောကြောင့်ပင်။»

Verse 2

तदस्ति चात्र संक्रांतं तस्मात्प्रोक्तं बहूदकम् । कपिलेनात्र तप्त्वा च वर्षाणि सुबहून्यपि

ဤနေရာ၌လည်း သန့်ရှင်းသော «သင်္ကရန္တိ» (ကာလကူးပြောင်းသည့် ပူဇော်သက္ကာရအခိုက်) ရှိသဖြင့် ထို့ကြောင့် «ဗဟူဒက» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့အပြင် ဤနေရာ၌ ကပိလ မုနိသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ တပသ္ယာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

Verse 3

स्थापितं शोभनं लिंगं कपिलश्वरसंज्ञितम् । तच्च लिगं सदा पार्थ नन्दभद्र इति समृतः

ထိုနေရာ၌ တင့်တယ်လှပသော လင်္ဂတော်တစ်ဆူကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး «ကပိလေရှ္ဝရ» ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထိုလင်္ဂတော်ကို အို ပါရ္ထ၊ အမြဲတမ်း «နန္ဒဘဒ္ရ» ဟူသော နာမဖြင့် မှတ်မိကြသည်။

Verse 4

वाणिक्संपूजयामास त्रिकालं च कृतादरः । सर्वधर्प्रविशेवज्ञः साक्षाद्धर्म इवापरः

ကုန်သည်တစ်ဦးသည် ထိုလင်္ဂတော်ကို အလွန်ရိုသေစွာ တစ်နေ့သုံးကြိမ် ပူဇော်ခဲ့သည်။ သူသည် တာဝန်ဓမ္မအမျိုးမျိုးထဲသို့ ဝင်ရောက်ကျင့်သုံးရာတွင် ကျွမ်းကျင်ပြီး၊ အခြားရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ဓမ္မတော်ကိုယ်တိုင်ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 5

नाज्ञातं तस्य किंचिच्च यद्धर्मेषु प्रकीर्त्यते । सर्वेषां च सुहृन्नित्यं सर्वेषां च हिते रतः

ဓမ္မအကြောင်း သင်ကြားပြောကြားသမျှထဲမှ သူမသိသောအရာ တစ်စုံတစ်ရာမျှ မရှိ။ သူသည် လူအားလုံး၏ မိတ်ဆွေကောင်းအဖြစ် အမြဲတမ်း ရှိပြီး၊ လူအားလုံး၏ အကျိုးအမြတ်အတွက် အမြဲတမ်း စိတ်ပါဝင်စားနေသူ ဖြစ်သည်။

Verse 6

कर्मणा मनसा वाचा धर्ममेनमुपाश्रितः । न भूतो न भविष्यश्च न स धर्मोऽस्ति किंचन

အလုပ်အကိုင်ဖြင့်လည်း၊ စိတ်ဖြင့်လည်း၊ စကားဖြင့်လည်း သူသည် ဓမ္မကို အားကိုးရာအဖြစ် ခိုလှုံခဲ့သည်။ အတိတ်၌ဖြစ်စေ အနာဂတ်၌ဖြစ်စေ သူမပါဝင်မထင်ဟပ်သော ဓမ္မတာဝန်တစ်စုံတစ်ရာမျှ မရှိ။

Verse 7

विदोषो यो हि सर्वत्र निश्चित्यैवं व्यवस्थितः । अस्य धर्मसमुद्रस्य संप्रवृद्धस्य सर्वतः

အရာရာ၌ အပြစ်ကင်းသောအရာကို သေချာစွာ ဆုံးဖြတ်သိမြင်ပြီး ထိုသို့ပင် တည်ကြည်ခိုင်မာစွာ နေတော်မူ၏။ ဤဓမ္မပင်လယ်သည် အရပ်ရပ်၌ ကျယ်ပြန့်၍ တိုးပွားလာ၏။

Verse 8

निर्मथ्य नन्दभद्रेण आहृतं तन्निशामय । वाणिज्यं मन्यते श्रेष्ठं जीवनाय तदा स्थितः

ယခု နန္ဒဘဒ္ဒရသည် ကြိုးစားအားထုတ်၍ (နို့ပင်လယ်ကို မွှေသကဲ့သို့) ထုတ်ယူလာသောအရာကို နားထောင်လော့။ ထိုအခါ သူသည် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက် ကုန်သွယ်ရေးကို အကောင်းဆုံးဟု ယူဆကာ ထိုလုပ်ငန်း၌ တည်နေ၏။

Verse 9

परिच्छिन्नैः काष्ठतृणैः शरणं तेन कारितम् । मद्यवर्जं भेदवर्जं कूटवर्जं समं तथा

သစ်တုံးနှင့် မြက်ခင်းအပိုင်းအစများကို စုဆောင်း၍ သူသည် ရိုးရိုးရှင်းရှင်း အမိုးအကာတစ်ခု ဆောက်လုပ်၏။ အရက်ကို ရှောင်ကြဉ်၍၊ ကွဲပြားစေသောအရာကို ရှောင်ကြဉ်၍၊ လိမ်လည်မှုကို ရှောင်ကြဉ်၍၊ စိတ်ညီမျှတည်ငြိမ်စွာလည်း နေ၏။

Verse 10

सर्वभूतेषु वाणिज्यमल्पलाभेन सोऽचरत् । अमायया परेभ्योऽसौ गृहीत्वैव क्रयाणकम्

သူသည် သတ္တဝါအပေါင်းတို့နှင့် ကုန်သွယ်ရာ၌ အမြတ်အနည်းငယ်သာ ယူ၍ လုပ်ကိုင်၏။ လှည့်စားမှုမရှိဘဲ အခြားသူတို့ထံမှ ဝယ်ယူတန်ဖိုးအတိုင်းသာ လက်ခံ၏။

Verse 11

अमाययैव भूतेभ्यो विक्रीणात्यस्य सद्व्रतम् । केचिद्यज्ञं प्रशंसंति नन्दभद्रो न मन्यते

လှည့်စားမှုကင်းစွာဖြင့် သူသည် မေတ္တာကရုဏာအားဖြင့် သတ္တဝါတို့၏နှလုံးကို “ဝယ်ယူ” (အနိုင်ယူ) သည်—ဤသည်ပင် သူ၏ စင်ကြယ်သော သဒ္ဓဝရတ (ကောင်းသောဝတ်) ဖြစ်၏။ အချို့က ယဇ်ပူဇော်ပွဲကို ချီးမွမ်းကြသော်လည်း နန္ဒဘဒ္ဒရသည် ထိုအရာကို အမြင့်ဆုံးဟု မခံယူ။

Verse 12

दोषमेनं विनिश्चत्य श्रृमु तं पांडुनन्दन । लुब्धोऽनृती दांभीकश्च स्वप्रशंसापरायणः

ဤအပြစ်ကို ဆုံးဖြတ်သိမြင်ပြီးနောက်၊ ပာဏ္ဍု၏သားရေ၊ နားထောင်လော့။ သူသည် လောဘကြီးသူ၊ မုသာပြောသူ၊ ဟန်ဆောင်သူ၊ ကိုယ်ကိုယ်တိုင် ချီးမွမ်းခြင်းကိုသာ အားထားသူ ဖြစ်၏။

Verse 13

यजन्यज्ञैर्जगद्धं ति स्वं चांधतमसं नयेत् । अग्नौ प्रास्ताहुतिः सम्यगादित्यमुपतिष्ठते

ယဇ္ဉများကို ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် လောကကို ထောက်မပေးနိုင်ပြီး မျက်ကန်းအမှောင်ထဲသို့ မကျရောက်စေ။ မီးထဲသို့ မှန်ကန်စွာ ပူဇော်သည့် အဟုတိသည် အာဒိတျ (နေမင်း) ထံသို့ သင့်တော်စွာ ရောက်၏။

Verse 14

आदित्याज्जायते वृष्टिर्वष्टेरन्नं ततः प्रजाः । यद्यदा यजमानस्य ऋत्विजो द्रव्यमेव च

နေမင်း (အာဒိတျ) မှ မိုးရွာခြင်း ပေါ်ပေါက်၏။ မိုးမှ အစာအဟာရ ဖြစ်၏။ ထိုအစာမှ သတ္တဝါတို့ ရှင်သန်ကြ၏။ ထို့ပြင် ယဇ္ဉပြုသူ၊ ရိတဝိဇ် ပုရောဟိတ်များနှင့် ယဇ္ဉပစ္စည်းတို့ ပါဝင်သည့်အခါတိုင်း…

Verse 15

चौरप्रायस्य कलुषाज्जन्म जायेज्जनस्य हि । अदक्षिणे वृथा यज्ञे कृते चाप्यविधानतः

အမှန်တကယ်ပင် ခိုးယူသကဲ့သို့နီးပါးသော ယဇ္ဉ၏ အညစ်အကြေးကြောင့် လူ၏ ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းသည် နိမ့်ကျစွာ ဖြစ်ပေါ်၏။ ဒက္ခိဏာ (အခကြေး) မပေးဘဲ၊ အလဟသဖြစ်စေ၊ စည်းကမ်းမတော်မူဘဲ ယဇ္ဉကို ပြုလုပ်လျှင် ထိုယဇ္ဉသည် အညစ်အကြေးတင်၏။

Verse 16

पशवो लकुटैर्हन्युर्यजमानं मृतं हताः । तस्माच्छुद्धैर्यवद्रव्यैर्यजमानः शुभः स्मृतः

တုတ်ဖြင့် ထိုးနှက်သတ်ခံရသော ယဇ္ဉတိရစ္ဆာန်တို့သည် ယဇ္ဉပြုသူ သေပြီးနောက်တွင် ပြန်လည်ထိုးနှက်သကဲ့သို့ ဖြစ်လာမည်။ ထို့ကြောင့် မုယောစပါးစသည့် ပူဇော်ပစ္စည်းများ သန့်ရှင်းလျှင် ယဇ္ဉပြုသူသည် မင်္ဂလာရှိသူဟု မှတ်ယူကြ၏။

Verse 17

यज्ञ एवं विचार्यासौ यज्ञसारं समास्थितः । श्रद्धया देवपूजा या नमस्कारः स्तुतिः शुभा

ယဇ္ဉကို ဤသို့ စဉ်းစားသုံးသပ်ပြီးနောက်၊ သူသည် ယဇ္ဉ၏ အနှစ်သာရ၌ တည်နေ၏—ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် ဒေဝတားတို့ကို ပူဇော်ခြင်း၊ ရိုသေစွာ နမസ്കာရပြုခြင်း၊ မင်္ဂလာရှိသော စတုတ္တိတော်ကို ချီးမွမ်းခြင်း။

Verse 18

नैवेद्यं हविषश्चैव यज्ञोऽयं हि विकल्मषः । स एव यज्ञः प्रोक्तो वै येन तुष्यन्ति देवताः

နైవေဒျ (အစားပူဇော်) နှင့် ဟဝိစ် (အလှူမီးပူဇော်) တို့ပါဝင်သော်လည်း၊ ဤယဇ္ဉသည် အညစ်အကြေးကင်းစင်၏။ ဒေဝတားတို့ အမှန်တကယ် ကျေနပ်ပျော်ရွှင်စေသော အရာတည်းဟူသော ယဇ္ဉကိုသာ “ယဇ္ဉ” ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 19

केचिच्छंसन्ति संन्यासं नन्दभद्रो न मन्यते । यो हि संन्यस्य विषयान्मनसा गृह्यते पुनः

အချို့က သံန്യാസ (လောကီကို စွန့်ခြင်း) ကို ချီးမွမ်းကြသော်လည်း၊ နန္ဒဘဒ္ဒရသည် ထိုသို့ မထင်မြင်။ အကြောင်းမူကား အာရုံခံအရာများကို စွန့်ပြီးနောက်တောင် စိတ်ဖြင့် ပြန်လည် ဆုပ်ကိုင်ယူလျှင် ထိုသည် မစစ်မှန်သော စွန့်လွှတ်ခြင်း ဖြစ်၏။

Verse 20

उभयभ्रष्ट एवासौ भिन्ना भूमिर्विनश्यति । संन्यासस्य तु यत्सारं तत्तेनावृतमुत्तमम्

ထိုသူသည် လမ်းနှစ်ဖက်လုံးမှ ကျဆုံးသူ ဖြစ်၏။ မြေပြင်ကွဲကာ ပျက်စီးသကဲ့သို့ သူလည်း ပျက်စီးရာသို့ ရောက်၏။ သို့သော် သံန്യാസ၏ အနှစ်သာရအမှန်—ထိုအမြင့်မြတ်ဆုံး အနှစ်သာရကို သူ့အတွက် ဖုံးကွယ်ထားလေ၏။

Verse 21

कस्यचिन्नैव कर्माणि शपते वा प्रशंसति । नानामार्गस्थितांल्लोकांश्चन्द्रवल्लीयते क्षितौ

သူသည် မည်သူ့အလုပ်ကိုမျှ မကဲ့ရဲ့သော်လည်း မချီးမွမ်းလည်း မပြု။ လမ်းမျိုးစုံ၌ တည်နေသော လူအများကြား လှုပ်ရှားသော်လည်း၊ မြေပြင်ပေါ်တွင် လကဲ့သို့—ဝေးကွာတည်ငြိမ်၍ အေးမြကာ မညစ်မလွင်—နေ၏။

Verse 22

न द्वेष्टि नो कामयते न विरुद्धोऽनुरुध्यते । समाश्मकांचनो धीरस्तुल्यनिंदात्मसंस्तुतिः

သူသည် မုန်းတီးခြင်းမရှိ၊ လိုချင်တပ်မက်ခြင်းမရှိ။ ဆန့်ကျင်ခံရသော်လည်း မျက်နှာချိုမသွား၊ အတည်ပြုချက်မတောင်း။ သတ္တိတည်ငြိမ်၍ ဉာဏ်မြင်ကောင်းကာ ကျောက်နှင့် ရွှေကို တူတူမြင်ပြီး အပြစ်တင်ခြင်းနှင့် ကိုယ်ကိုချီးမွမ်းခြင်းတွင်လည်း တူညီစွာတည်နေသည်။

Verse 23

अभयः सर्वभूतेभ्यो यथांधबधिराकृतिः । न कर्मणां फलाकांक्षा शिवस्याराधनं हि तत्

သူသည် သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် အကြောက်ကင်းခြင်းကို ပေးတတ်ပြီး လှုံ့ဆော်နှိုးဆွမှုများကို မမြင်မကြားသကဲ့သို့ နေတတ်သည်။ ကမ္မ၏အကျိုးဖလကို မလိုလားမတောင့်တ—ဤအရာပင် သီဝကို အမှန်တကယ် အာရాధနာပြုခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 24

कारणाद्धर्ममन्विच्छन्न लोभं च ततश्चरन्

ဓမ္မကို အကြောင်းရင်းနှင့် ရည်ရွယ်ချက်အမှန်အတိုင်း ရှာဖွေပြီးနောက် လောဘမပါဘဲ ဆက်လက်ကျင့်သုံးခြင်း—ဤသည်ပင် သူ၏ အကျင့်လမ်း ဖြစ်သည်။

Verse 25

विविच्य नंदभद्रस्तत्सारं मोक्षेषु जगृहे । कृषिं केचित्प्रशंसंति नंदभद्रो न मन्यते

စိစစ်သေချာစွာ ခွဲခြားမြင်ပြီး နန္ဒဘဒ္ဒရသည် အနှစ်သာရကို မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) အဖြစ် လက်ခံယူ하였다။ အချို့က စိုက်ပျိုးရေးကို ချီးမွမ်းသော်လည်း နန္ဒဘဒ္ဒရသည် ထိုအရာကို အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုးဟု မထင်မြင်။

Verse 26

यस्यां छिंदंति वृषाणां चैव नासिकाम् । कर्षयंति महाभारान्बध्नंति दमयंति च

ထိုအလုပ်တွင် နွားထီးတို့၏ နှာခေါင်းကိုတောင် ဖြတ်တောက်ကြသည်။ အလွန်လေးလံသော ဝန်ကို ဆွဲခိုင်း၍ ချည်နှောင်ကာ အမိန့်နာခံအောင် ချိုးနှိမ်ကြသည်။

Verse 27

बहुदंशमयान्देशान्नयंति बहुकर्दमान् । वाहसंपीडिता धुर्याः सीदंत्यविधिना परे

သူတို့သည် ကိုက်တတ်သောပိုးမွှားများပြည့်နှက်သည့်ဒေသများနှင့် နက်ရှိုင်းသောရွံ့ထဲမှတဆင့် မောင်းနှင်ကြသည်။ ဝန်ထုပ်ကြောင့် ဖိစီးခံရသော ဆွဲတိရစ္ဆာန်များသည် စည်းကမ်းမဲ့ မေတ္တာမဲ့သူတို့ကြောင့် လဲကျကုန်သည်။

Verse 28

मन्यंते भ्रूणहत्यापि विशिष्टा नास्य कर्मणः । अघ्न्या इति गवां नाम श्रुतौ ताः पीडयेत्कथम्

သူတို့သည် သန္ဓေဖျက်သတ်ခြင်းတောင် ဤအမှုထက် မပြင်းထန်ဟု ထင်ကြသည်။ ဝေဒတွင် နွားကို “အဃ္နျာ” — “မထိခိုက်ရ” ဟု ခေါ်ထားရာ၊ ထိုနွားတို့ကို ဘယ်လိုနှိပ်စက်နိုင်မည်နည်း။

Verse 29

भूमिं भूमिशयांश्चैव हंति काष्ठमयोमुखम् । पंचेंद्रियेषु जीवेषु सर्वं वसति दैवतम्

သစ်သားမျက်နှာရှိသော ထွန်သည် မြေကြီးနှင့် မြေအောက်၌ အိပ်နေသော သတ္တဝါတို့ကိုပါ ထိခိုက်စေသည်။ အာရုံငါးပါးရှိသော သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း၌ ဘုရားသဘောတရားသည် အပြည့်အဝ တည်ရှိသည်။

Verse 30

आदित्यश्चंद्रमा वायुः प्रभूत्यैव च तांस्तु यः । विक्रीणाति सुमूढस्य तस्य का नु विचारणा

နေ၊ လ၊ လေ နှင့် အခြားအင်အားကြီးသော သတ္တိများသည် အသက်ရှင်မှုကို ထောက်ပံ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ထိုအရာတို့ကို မိမိပစ္စည်းကဲ့သို့ “ရောင်းချ” သောသူသည် အလွန်မိုက်မဲ၏—ထိုသူ၌ ဘာသိမြင်မှု ရှိနိုင်မည်နည်း။

Verse 31

अजोऽग्निर्वरुणो मेषः सूर्यश्च पृथिवी विराट् । धेनुर्वत्सश्च सोमो वै विक्रीयैतान्न सिध्यति

ဆိတ်၊ မီး၊ ဝရုဏ၊ သိုးထီး၊ နေ၊ မြေကြီး၊ ဗိရာဋ္ (ကမ္ဘာဝိရတ်)၊ နွားနှင့် နွားကလေး၊ ထို့ပြင် ဆိုမ—ဤသန့်ရှင်းသော သတ္တဝါနှင့် သဘောတရားတို့ကို ရောင်းချလျှင် အမှန်တကယ်သော အောင်မြင်မှု မရနိုင်။

Verse 32

एवंविधसहस्रैश्च युता दोषैः कृषिः सदा । अष्टगवं स्याद्धि हलं त्रिंशद्भागं त्यजेत्कृषेः

ဤသို့သောအပြစ်အနာအဆာ ထောင်ပေါင်းများနှင့် ကပ်လျက်နေသဖြင့် လယ်ယာလုပ်ငန်းသည် အမြဲတမ်း ချို့ယွင်းမှုများနှင့် ရောယှက်နေ၏။ ထွန်သည် အကောင်ရှစ်ကောင်ဆွဲသကဲ့သို့ ဖြစ်သဖြင့် လယ်ယာထွက်ကုန်၏ သုံးဆယ်ပုံတစ်ပုံကို ဓမ္မအလှူအဖြစ် စွန့်လွှတ်သင့်၏။

Verse 33

धर्मे दद्यात्पशून्वृद्धान्पुष्यादेषा कृषिः कुतः । सारमेतत्कृषेस्तेन नंदभद्रेण चादृतम्

ဓမ္မအတွက် အိုမင်းသော နွားတိရစ္ဆာန်များကို လှူဒါန်းသင့်၏; ထိုသို့ဖြစ်လျှင် အပြစ်ဘေးမကင်းဘဲ လယ်ယာလုပ်ငန်းသည် မည်သို့တကယ်တိုးတက်နိုင်မည်နည်း။ ဤသည်ပင် လယ်ယာနှင့်ပတ်သက်သော အနှစ်သာရဖြစ်၍ နန္ဒဘဒ္ဒရက လေးစားကာ ထိန်းသိမ်းခဲ့၏။

Verse 34

विसाधितव्यान्यन्नानि स्वशक्त्या देवपितृषु । मनुष्य द्विजभूतेषु नियुज्याश्नीत सर्वदा

မိမိစွမ်းအားအတိုင်း အစာကို ပြင်ဆင်၍ နတ်များနှင့် ဘိုးဘွားပိတೃများထံ သင့်တော်စွာ ပူဇော်ရမည်။ ထို့နောက် လူများ၊ ဒွိဇဧည့်သည်များနှင့် သက်ရှိအပေါင်းတို့အား ဝေမျှပြီးမှသာ အမြဲတမ်း စားသုံးသင့်၏။

Verse 35

केचिच्छंसंति चैश्वर्यं नंदभद्रो न मन्यते । मानुषा मानुषानेव दासभावेन भुंजते

အချို့က အာဏာနှင့် အုပ်စိုးမှုကို ချီးမွမ်းကြသော်လည်း နန္ဒဘဒ္ဒရက မလက်ခံ။ လူသည် လူကို ကျွန်အဖြစ်ထား၍ “ပျော်ရွှင်ခြင်း” ဟု ခံစားခြင်းသည် ချည်နှောင်မှုအမြစ်ရှိသော ခံစားမှုသာ ဖြစ်၏။

Verse 36

वधबंधनिरोधेन पीडयंति दिवानिशम् । देहं किमेतद्धातुः स्वं मातुर्वा जनकस्य वा

သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ချည်နှောင်ခြင်း၊ ချုပ်နှောင်ထားခြင်းတို့ဖြင့် သူတို့သည် နေ့ညမပြတ် အခြားသူများကို နှိပ်စက်ကြ၏။ သို့သော် ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် မည်သူ၏အပိုင်နည်း—မိမိ၏လား၊ မိခင်၏လား၊ ဖခင်၏လား။

Verse 37

मातुः पितुर्वा बलिनः क्रेतुरग्नेः शुनोऽपि वा । इति संचिंत्य व्यहरन्नमरा इव ईश्वराः

«ဤကိုယ်သည် မိခင်၏၊ ဖခင်၏၊ အင်အားကြီးသူ၏၊ ဝယ်ယူသူ၏၊ မီး၏၊ သို့မဟုတ် ခွေးတစ်ကောင်၏ပင် ဖြစ်နိုင်သည်» ဟု စဉ်းစားပြီးနောက် ထို “အရှင်” များသည် တာဝန်ကင်းသကဲ့သို့ အမရာတို့ကဲ့သို့ ပြုမူကြ၏။

Verse 38

ऐश्वर्यमदपापिष्ठा महामद्यमदादयः । ऐश्वर्यमदमत्तो हि ना पतित्वा हि माद्यति

အာဏာ၏ မူးယစ်မှုသည် အပြစ်အကြီးဆုံး မူးယစ်မှုဖြစ်၏။ အရက်မူးခြင်း စသည့် မူးယစ်မှုကြီးများပင် ထိုထက် နည်းပါး၏။ အကြောင်းမူကား အုပ်စိုးမှုကြောင့် မူးယစ်နေသူသည် ပျက်စီး၍ ကျသွားပြီးနောက်တောင် မသတိပြန်နိုင်။

Verse 39

आत्मवत्सर्वभृत्येषु श्रिया नैव च माद्यति

အပေါ်မူတည်သူများနှင့် အမှုထမ်းအားလုံးကို ကိုယ်တိုင်ကဲ့သို့ မြင်သူသည် စည်းစိမ်နှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကြောင့် မမူးယစ်တော့။

Verse 40

आत्मप्रत्ययवान्देही क्वेश्वरश्चेदृशोऽस्ति हि । ऐश्वर्यस्यापि सारं स जग्राहैतन्निशामय

ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော်လည်း ကိုယ်တိုင်အပေါ် ယုံကြည်မှု (အတွင်းသိမြင်မှု) ခိုင်မာသော အုပ်စိုးရှင်မျိုး ဘယ်မှာရှိမည်နည်း။ သူသည် အုပ်စိုးမှု၏ အနှစ်သာရကိုပင် ဆုပ်ကိုင်ထား၏—ဤအကြောင်းကို ကောင်းစွာ နားထောင်လော့။

Verse 41

स्वशक्त्या सर्व भूतेषु यदसौ न पराङ्मुखः । तीर्थायेके प्रशंसंति नंदभद्रो न मन्यते

မိမိ၏ အတွင်းအားဖြင့် သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် မလှည့်မခွာ မျက်နှာမလွှဲသောကြောင့် လူအချို့က သူ့ကို «တီရ္ထ» (ဘုရားဖူးရာ သန့်ရှင်းသောနေရာ) ဟု ချီးမွမ်းကြ၏။ သို့သော် နန္ဒဘဒ္ရသည် ထိုချီးမွမ်းမှုကို မခံယူ။

Verse 42

श्रमेण संकरात्तापशीतवातक्षुधा तृषा । क्रोधेन धर्मगेहस्य नापि नाशमवाप्नुयात्

ပင်ပန်းအားထုတ်ခြင်း၊ အခက်အခဲ၊ အပူအအေး၊ လေ၊ ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်းတို့ကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဒေါသကြောင့်တောင်လည်းကောင်း—«ဓမ္မ၏အိမ်» သည် မပျက်စီးမယ့်အရာဖြစ်၏။

Verse 43

सौख्येन वा धनस्यापि श्रद्धया स्वल्पगोर्थवान् । समर्थो हि महत्पुण्यं शक्त आप्तुं क्व वास्ति सः

သက်သာချမ်းသာမှုနှင့် ငွေကြေးရှိသော်လည်း၊ ယုံကြည်သဒ္ဓါရှိသော်လည်း—အနည်းငယ်သာပိုင်ဆိုင်သူက မဟာပုဏ္ဏကို အမှန်တကယ် ရယူနိုင်မည့် စွမ်းအားရှိသူ ဘယ်သူရှိသနည်း။

Verse 44

सदा शुचिर्देवयाजी तीर्थसारं गृहेगृह । नापः पुनंति पापानि न शैला न महाश्रमाः

အမြဲသန့်ရှင်း၍ ဒေဝတားတို့ကို ယဇ္ဈပူဇာပြုသူဖြစ်သဖြင့်၊ အိမ်တိုင်းအိမ်တိုင်း၌ တီရ္ထ၏အနှစ်သာရတည်းဟူသောသူ ဖြစ်လာ၏။ အပြစ်ကို သန့်စင်ပေးသည်မှာ ရေတင်မက—တောင်တန်းများလည်းမဟုတ်၊ မဟာအာရှရမ်များလည်းမဟုတ်။

Verse 45

आत्मा पुनाति पापानि यदि पापान्निवर्तते । एवमेव समाचारं प्रादुर्भूतं ततस्ततः

အတ္တမ (အတွင်းရှိ ကိုယ်တိုင်) သည် အပြစ်လုပ်ခြင်းမှ ပြန်လှန်ရပ်တန့်သောအခါ အပြစ်များကို သန့်စင်ပေး၏။ ထိုသို့ပင် မှန်ကန်သော အကျင့်အကြံသည် နေရာနေရာတိုင်း၌ ထပ်ခါထပ်ခါ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့၏။

Verse 46

एकीकृत्य सदा धीमान्नंदभद्रः समास्थितः । तस्यैवं वर्ततः साधोः स्पृहयंत्यपि देवताः

ထိုသို့ စိတ်ကို အမြဲတစုတစည်းထားသော ပညာရှိ နန္ဒဘဒ္ဒရသည် တည်ကြည်စွာ ရပ်တည်နေ၏။ ထိုသန့်ရှင်းသော သာဓု၏ အကျင့်ကို မြင်သော်၊ ဒေဝတားတို့တောင် မက်မောလိုလားကြ၏။

Verse 47

वासवप्रमुखाः सर्वे विस्मयं च परं ययुः । अत्रैव स्थानके चापि शूद्रोऽभूत्प्रतिवेश्मकः

ဝါသဝ (အိန္ဒြာ) ဦးဆောင်သော နတ်တော်အပေါင်းတို့သည် အလွန်အံ့ဩသွားကြ၏။ ထိုနေရာတည်းတွင်ပင် အိမ်နီးချင်းအဖြစ် နေထိုင်သော ရှူဒြတစ်ဦးလည်း ရှိ၏။

Verse 48

स नंदभद्रं धर्मिष्ठं पुनः पुनरसूयत । नास्तिकः स दुराचारः सत्यव्रत इति श्रुतः

သူသည် အလွန်တရားသမာဓိရှိသော နန္ဒဘဒြကို ထပ်ခါထပ်ခါ မနာလိုဖြစ်၏။ ထိုသူသည် မယုံကြည်သူ၊ အကျင့်ဆိုးသူ ဖြစ်သော်လည်း «သတ္တျဝရတ» (အမှန်တရားကို ကတိပြုသူ) ဟု နာမည်ကြားရ၏။

Verse 49

स सदा नंदभद्रस्य विलोकयति चांतरम् । छिद्रं चेदस्य पश्यामि ततो धर्मान्निवर्तये

သူသည် နန္ဒဘဒြ၏ အတွင်းအပြစ်ကို အမြဲတမ်း စောင့်ကြည့်နေ၏။ «သူ့ထဲမှာ ချို့ယွင်းချက်တစ်စုံတစ်ရာကို မြင်ရင်၊ ငါက သူ့ကို ဓမ္မမှ လှည့်ခိုင်းမယ်» ဟု စိတ်ထဲတွင် တွေး၏။

Verse 50

स्वभाव एव क्रूराणां नास्तिकानां दुरात्मनाम् । आत्मानं पातयंत्येव पातयंत्यपरं च यत्

ဤသည်မှာ ကြမ်းတမ်းသူများ၊ မယုံကြည်သူများ၊ စိတ်ယုတ်မာသူများ၏ သဘာဝပင် ဖြစ်၏။ သူတို့သည် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကျဆုံးစေသကဲ့သို့ အခြားသူတို့ကိုလည်း ဆွဲချကျဆုံးစေတတ်၏။

Verse 51

ततस्त्वेवं वर्ततोऽस्य नंदभद्रस्य धीमतः । एकोऽभूत्तयः कष्टाद्वार्धिके सोऽप्यनश्यत

ထို့နောက် ဉာဏ်ပညာရှိသော နန္ဒဘဒြသည် ထိုသို့ပင် ဆက်လက်နေထိုင်ရာမှ သားတစ်ယောက် မွေးဖွားလာ၏။ သို့သော် ကံမကောင်းသဖြင့် ထိုကလေးသည် နို့စို့အရွယ်တွင်ပင် သေဆုံးသွား၏။

Verse 52

तच्च दैवकृतं मत्वा न शुशोच महामतिः । देवो वा मानवो वापि को हि दवाद्विमुच्यते

ဤအရာသည် ကံတရား (ဒైవကృత) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု သိမြင်သဖြင့် စိတ်ကြီးမြတ်သူသည် မဝမ်းနည်းခဲ့။ နတ်ဖြစ်စေ လူဖြစ်စေ—ကံတရားက သတ်မှတ်ထားသမျှမှ မည်သူ လွတ်မြောက်နိုင်မည်နည်း။

Verse 53

ततोऽस्य सुप्रिया भार्या सर्वैः साध्वीगुणैर्युता । गृहधर्मस्य मूर्तिर्या साक्षादिव अरुंधती

ထို့နောက် သူ၏ချစ်မြတ်နိုးသော ဇနီးသည် သာဓုသီလနှင့် မြတ်နိုးဖွယ် မိန်းမ၏ ဂုဏ်သတ္တိ အားလုံးဖြင့် ပြည့်စုံ၍၊ အိမ်ထောင်ဓမ္မ၏ ရုပ်တော်တည်းဟူသကဲ့သို့၊ အရုန္ဓတီ မိခင်တော်ကဲ့သို့ ထင်ရှားပေါ်လွင်နေ၏။

Verse 54

विनाशमागता पार्थ कनकानाम नामतः । ततो यतेंद्रियोऽप्येष गृहधर्मविनाशतः

အို ပာရ္ထ၊ “ကနကာနာမာ” ဟူသော အမည်ရှိသူမသည် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်လေ၏။ ထို့နောက် အာရုံကို ထိန်းချုပ်နိုင်သူဖြစ်သော်လည်း၊ အိမ်ထောင်ဓမ္မ ပျက်ယွင်းသဖြင့် ဤသူပင် လှုပ်ရှားတုန်လှုပ်သွား၏။

Verse 55

शुशोच हा कष्टमिति पापोहमिति चासकृत् । तत्तस्य चांतरं दृष्ट्वाऽहृष्यत्यव्रतश्चिरात्

သူသည် “ဟာ၊ ဒုက္ခကြီးပါလား! ငါသည် အပြစ်သားပင်” ဟု အကြိမ်ကြိမ် ငိုကြွေးဝမ်းနည်းလေ၏။ သူ၏နှလုံးအတွင်းရှိ အပေါက်အပြဲကို မြင်သဖြင့်၊ စည်းကမ်းမရှိသူသည် ကြာရှည်စောင့်ဆိုင်းပြီးနောက် ဝမ်းမြောက်လေ၏။

Verse 56

उपाव्रज्य च हा कष्टं ब्रुवंस्तं नंदभद्रकम् । दधिकर्ण इवासाद्य नंदभद्रमुवाच सः

“ဟာ၊ ဒုက္ခပါပဲ” ဟု ငိုကြွေးနေသော သူ့ထံသို့ ချဉ်းကပ်လာကာ၊ ထိုသူသည် ဒဓိကဏ္ဏကဲ့သို့ နန္ဒဘဒ္ရကို ရောက်ရှိပြီး နန္ဒဘဒ္ရအား စကားပြောလေ၏။

Verse 57

हा नंदभद्र यद्येवं तवाप्येवंविधं फलम् । एतेन मन्ये मनसि धर्मोप्येष वृथैव यत्

«အို နန္ဒဘဒ္ဒရ၊ သင်တောင် ဒီလိုအကျိုးရလဒ်ကို ရရင်၊ ဒီအကြောင်းကြောင့် ငါ့စိတ်ထဲမှာ ဓမ္မတရားတောင် အကျိုးမဲ့သလိုပဲ ထင်လာတယ်»။

Verse 58

इत्यादि बहुधा प्रोच्य तत्तद्वाक्यं ततस्ततः । सत्यव्रतस्ततः प्राह नंदभद्रं कृपान्वितः

ဒီလိုစကားမျိုးကို အမျိုးမျိုးပြောကာ အကြောင်းပြချက်တွေကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်ဆိုပြီးနောက်၊ ကရုဏာစိတ်ဖြင့် လှုပ်ရှားသော သတ္တျဝရတက နန္ဒဘဒ္ဒရကို ပြောလိုက်သည်။

Verse 59

नंदभद्र सदा तुभ्यं वक्तुकामोस्मि किंचन । प्रस्तावस्याप्यभावाच्च नोदितं च मया क्वचित्

«နန္ဒဘဒ္ဒရ၊ ငါက မင်းကို တစ်စုံတစ်ရာ ပြောချင်တာ အမြဲရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် သင့်တော်တဲ့အခါအခွင့် မရှိလို့ မင်းကို ဘယ်တုန်းကမှ မပြောဖြစ်ခဲ့ဘူး»။

Verse 60

अप्रस्तावं ब्रुवन्वाक्यं बृहस्पतिरपिध्रुवम् । लभते बुद्ध्यवज्ञानमवमानं च हीनवत्

«အမှန်ပင်၊ ဘృဟස්ပတိတောင် အချိန်မတော်သည့်စကား ပြောမိလျှင်၊ ဉာဏ်ပညာကို မလေးစားခြင်းနှင့် အထင်သေးခြင်းကို နိမ့်ကျသူလိုပဲ ကြုံရတတ်သည်»။

Verse 61

नन्दभद्र उवाच । ब्रूहिब्रूहि न मे किंचित्साधु गोप्यं प्रियं परम् । वचोभिः शुद्धसत्त्वानां न मोक्षोऽप्युपमीयते

နန္ဒဘဒ္ဒရက ပြောသည်– «ပြောပါ၊ ပြောပါ။ အကျိုးရှိကောင်းမွန်သမျှကို ငါ့ထံမှ မဖုံးကွယ်ပါနှင့်၊ ချစ်မြတ်နိုးရသော အမြင့်မြတ်ဆုံးသူ။ စင်ကြယ်သောသတ္တဝါရှိသူတို့၏ စကားသည် မောက္ခတောင် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်ပါ»။

Verse 62

सत्यव्रत उवाच । नवभिर्नवभिश्चैव विमुक्तं वाग्विदूषणैः । नवभिर्बुद्धिदोषैश्च वाक्यं वक्ष्याम्यदोषवत्

သတ္တျဝရတ မိန့်တော်မူသည်။ ငါသည် စကား၏ အညစ်အကြေး ကိုးပါးနှင့် ဉာဏ်၏ ချို့ယွင်းချက် ကိုးပါးမှ လွတ်ကင်း၍ အပြစ်ကင်းသော မိန့်ခွန်းကို ပြောကြားမည်။

Verse 63

सौक्ष्म्यं संख्याक्रमश्चापि निर्णयः सप्रयोजनः । पंचैतान्यर्थजातानि यत्र तद्वाक्यमुच्यते

သိမ်မွေ့မှု၊ မှန်ကန်သော ရေတွက်ခြင်း၊ အစဉ်လိုက် စီစဉ်မှု၊ ပြတ်သားသော ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ရည်ရွယ်ချက်ကို ဖော်ပြခြင်း—ဤအဓိပ္ပါယ်ငါးပါး ပါဝင်သည့် စကားကို ကောင်းမွန်သော မိန့်ခွန်းဟု ခေါ်သည်။

Verse 64

धर्ममर्थं च कामं च मोक्षं चोद्दिश्य चोच्यते । प्रयोजनमिति प्रोक्तं प्रथमं वाक्यलक्षणम्

ဓမ္မ၊ အဓိပ္ပါယ်(အရ္ထ)၊ ကာမ၊ သို့မဟုတ် မောက္ခကို ရည်ညွှန်း၍ ပြောဆိုသည့်အခါ ထိုအရာကို “ရည်ရွယ်ချက်” ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ ၎င်းသည် မိန့်ခွန်း၏ ပထမ လက္ခဏာ ဖြစ်သည်။

Verse 65

धर्मार्थकाममोक्षेषु प्रतिज्ञाय विशेषतः । इदं तदिति वाक्यांते प्रोच्यते स विनिर्णयः

ဓမ္မ၊ အရ္ထ၊ ကာမ၊ မောက္ခတို့အပေါ် အထူးသဖြင့် ကတိပြု၍ ထားပြီးနောက် စကား၏ အဆုံးတွင် “ဤသည်ပင် ထိုအရာ” ဟု ကြေညာသည့်အခါ ထိုအရာကို ဝိနိရ္ဏယ (ဆုံးဖြတ်ချက်) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 66

इदं पूर्वमिदं पश्चाद्वक्तव्यं यत्क्रमेण हि । क्रमयोगं तमप्याहुर्वाक्यतत्तविदो बुधाः

အရင်ပြောရမည့်အရာနှင့် နောက်မှပြောရမည့်အရာကို သင့်တော်သော အစဉ်အတိုင်း ဖော်ပြနိုင်ခြင်းကို စကား၏ သဘောတရားကို သိသော ပညာရှိတို့က “က్రమယောဂ” (အစဉ်လိုက်မှု) ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 67

दोषाणां च गुणानां च प्रमाणं प्रविभागतः । उभयार्थमपि प्रेक्ष्य सा संख्येत्युपधार्यताम्

အပြစ်နှင့် ကုသိုလ်၏ အတိုင်းအတာကို သင့်တော်စွာ ခွဲခြားသတ်မှတ်၍ နှစ်ဖက်လုံးကို စူးစမ်းကြည့်ကာ ထိုအရာကို «သင်္ချာ» (ရေတွက်ခြင်း) ဟု နားလည်သင့်သည်။

Verse 68

वाक्यज्ञेयेषु भिन्नेषु यत्राभेदः प्रदृश्यते । तत्रातिशयहेतुत्वं तत्सौक्ष्म्यमिति निर्दिशेत्

ဝါကျတစ်ခုမှ နားလည်ရမည့် အရာဝတ္ထုများ မတူကွဲပြားသော်လည်း အတွင်းပိုင်း တစ်ရပ်တည်းသော ညီညွတ်မှုကို တွေ့မြင်ရသည့်အခါ ထူးကဲမှုကို ဖြစ်စေသော ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ထုတ်နိုင်သည့် အင်အားကို «သောက်ရှ္မယ» (saukṣmya၊ သေးသိမ်လှပမှု) ဟု ဆိုသည်။

Verse 69

इति वाक्यगुणानां च वाग्दोषान्द्विनव श्रृणु । अपेतार्थमभिन्नार्थमपवृत्तं तथाधिकम्

ဤသို့ ဝါကျ၏ ဂုဏ်ရည်များကို ဆိုပြီးပြီ။ ယခုမူ ဝါစ၏ အပြစ်အနာအဆာ တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးကို နားထောင်လော့—«အဓိပ္ပါယ်မရှိသော», «အဓိပ္ပါယ်မခွဲမခြားသော», «အကြောင်းအရာမှ လွဲချော်သော», «အလွန်အကျွံသော» စသည်တို့။

Verse 70

अश्लक्ष्णं चापि संदिग्धं पदांते गुरु चाक्षरम् । पराङ्मुखमुखं यच्च अनृतं चाप्यसंस्कृतम्

ထို့ပြင် အပြစ်ဖြစ်သော စကားမှာ—ကြမ်းတမ်းသော၊ သံသယဖြစ်စေသော၊ စကားလုံးအဆုံးတွင် အလေးသံအက္ခရာပါသော၊ မင်္ဂလာမရှိသကဲ့သို့ မသင့်လျော်သော အဖွင့်ဖြင့် စတင်သော၊ မမှန်သော၊ နှင့် ဘာသာရေးရာအရ မသန့်စင်မပြုပြင်ထားသော စကားတို့ ဖြစ်သည်။

Verse 71

विरुद्धं यत्त्रिवर्गेण न्यूनं कष्टातिशब्दकम् । व्युत्क्रमाभिहृतं यच् सशेषं चाप्यहेतुकम्

စကားသည် တရား(ဓမ္မ)၊ အကျိုး(အರ್ಥ)၊ အလို(ကာမ) ဟူသော တ్రိဝರ್ಗကို ဆန့်ကျင်လျှင်၊ မပြည့်စုံလျှင်၊ ကြမ်းတမ်းသို့မဟုတ် အလွန်အကျွံဖြစ်လျှင်၊ အစီအစဉ်မကျဘဲ ပြောလျှင်၊ မပြီးပြတ်လျှင်၊ နှင့် သင့်တော်သော အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ ပြောလျှင် အပြစ်ရှိသည်။

Verse 72

निष्कारणं च वाग्दोषान्बुद्धिजाञ्छृणु त्वं च यान् । कामात्क्रोधाद्भयाच्चैव लोभाद्दैन्यादनार्यकात्

ယခု စိတ်မှ ပေါက်ဖွား၍ အကြောင်းမဲ့ ထုတ်ပြောသည့် စကား၏ အပြစ်အနာအဆာတို့ကို နားထောင်လော့—ကာမ၊ ဒေါသ၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ လောဘ၊ ဆင်းရဲနိမ့်ကျမှုနှင့် မသိက္ခာသော အကျင့်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 73

हीनानुक्रोशतो मानान्न च वक्ष्यामि किंचन । वक्ता श्रोता च वाक्यं च यदा त्वविकलं भवेत्

နိမ့်ပါးသူတို့အပေါ် ကရုဏာကြောင့်လည်းကောင်း၊ ထိုက်တန်သူတို့အပေါ် လေးစားမှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ အလွတ်သဘော မည်သည့်စကားမျှ မပြောမည်။ ပြောသူ၊ နားထောင်သူ၊ စကားတည်းဟူသော သုံးပါးလုံး မချို့ယွင်းသော်သာ စကားသည် ထုတ်ပြောရန် သင့်တော်သည်။

Verse 74

सममेति विवक्षायां तदा सोऽर्थः प्रकाशते । वक्तव्ये तु यदा वक्ता श्रोतारमवमन्यते

ပြောလိုသည့်စိတ်နှင့် ထုတ်ဖော်သည့်စကား တစ်ညီတစ်ညွတ်ဖြစ်သော် အဓိပ္ပါယ်သည် ထင်ရှားတောက်ပလာသည်။ သို့ရာတွင် ပြောသင့်သောအခါ၌ ပြောသူက နားထောင်သူကို အထင်သေးလျှင်—

Verse 75

श्रोता चाप्यथ वक्तारं तदा वाक्यं न रोहति । अथ यः स्वप्रियं ब्रूयाच्छ्रोतुर्वोत्सृज्ययदृतम्

နားထောင်သူကလည်း ပြောသူကို မလေးစားလျှင် စကားသည် မမြဲမတည်၊ မစိုက်မပျိုး။ ထို့အတူ မိမိနှစ်သက်ရာကိုသာ ပြော၍ နားထောင်သူအတွက် အမှန်တကယ် အကျိုးရှိသည့်အရာကို စွန့်ပစ်သူသည်—

Verse 76

विशंका जायते तस्मिन्वाक्यं तदपि दोषवत् । तस्माद्यः स्वप्रियं त्यक्त्वा श्रोतुश्चाप्यथ यत्प्रियम्

ထိုသို့သောစကားအပေါ် သံသယ ပေါ်ပေါက်လာပြီး ထိုစကားပင် အပြစ်အနာအဆာပါလာသည်။ ထို့ကြောင့် မိမိနှစ်သက်ရာကို စွန့်၍ နားထောင်သူနှစ်သက်ရာကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်သည်—

Verse 77

सत्यमेव प्रभाषेत स वक्ता नेतरो भुवि । मिथ्यावादाञ्छास्त्रजालसंभवान्यद्विहाय च

ဤလောက၌ အမှန်တရားကိုသာ ပြောသောသူသာ အမှန်တကယ် “ပြောသူ” ဖြစ်၏၊ အခြားသူ မဟုတ်။ “ကျမ်းစာ” ဟု အမည်တပ်ကာ အကြောင်းပြချက်အလှည့်အပြောင်းများဖြင့် ဖန်တီးထားသော မုသာစကားတို့ကိုလည်း ပယ်ချလော့။

Verse 78

सत्यमेव व्रतं यस्मात्तस्मात्सत्यव्रतस्त्वहम् । सत्यं ते संप्रवक्ष्यामि मंतुमर्हसि तत्तथा

အမှန်တရားတစ်ခုတည်းသာ ဝရတ (သစ္စာကတိ) ဖြစ်သောကြောင့် ငါသည် သစ္စာဝရတရှိသူ ဖြစ်၏။ ငါသည် သင်အား အမှန်တရားကို ပြောကြားမည်၊ ထိုအတိုင်းပင် လက်ခံ၍ နားလည်သင့်၏။

Verse 79

यदाप्रभृति भद्र त्वं पाषाणस्यार्चने रतः । तदाप्रभृति किंचिच्च न हि पश्यामि शोभनम्

အို လူကောင်းရေ၊ သင်သည် ကျောက်တုံးတစ်တုံးကိုပင် ပူဇော်ကိုးကွယ်ရန် စိတ်အားထက်သန်လာသည့်အချိန်မှစ၍ ထိုအချိန်ကတည်းက သင့်အတွက် မင်္ဂလာကောင်းမှု တစ်စုံတစ်ရာကို ငါ မမြင်ရတော့။

Verse 80

एकः सोऽपि सुतो नष्टो भार्या चार्याऽप्यनश्यत । कूटानां कर्मणां साधो फलमेवंविधं भवेत्

သင့်တွင်ရှိသော သားတစ်ယောက်တည်းပင် ပျောက်ဆုံးသွားပြီး၊ ဇနီးနှင့် ပစ္စည်းဥစ္စာတို့လည်း ပျက်စီးသွား၏။ အို သာဓုရေ၊ လိမ်လည်ကောက်ကျစ်သော ကမ္မ၏ အကျိုးသည် ဤသို့ပင် ဖြစ်တတ်၏။

Verse 81

क्व देवाः संति मिथ्यैतद्दृश्यंते चेद्भवंत्यपि । सर्वा च कूटविप्राणां द्रव्यायैषा विकल्पना

“ဒေဝတားတွေ ဘယ်မှာလဲ။ ဒီဟာ မုသာပဲ။ မြင်ရတယ်လို့ ပြောပြီး ရှိတယ်ဆိုသော်လည်း အားလုံးက ငွေကြေးအတွက် လိမ်လည်သော ဗြာဟ္မဏတို့က စီမံဖန်တီးထားတဲ့ အကြံအစည်ပဲ။”

Verse 82

पितॄनुद्दिश्य यच्छंति मम हासः प्रजायते । अन्नस्योपद्रवं यच्च मृतो हि किमशिष्यत

ဘိုးဘွားပိတೃတို့ကို ရည်ညွှန်း၍ လှူဒါန်းကြသော် ငါ့တွင် ရယ်မောစိတ် ပေါ်လာ၏။ အစာလည်း ပျက်စီးတတ်၏—သေသူသည် ဘာကို စားသောက်၍ ခံစားနိုင်မည်နည်း?

Verse 83

यत्त्विदं बहुधा मूढा वर्णयंति द्विजाधमाः । विश्वनिर्माणमखिलं तथापि श्रृणु सत्यतः

ဤအကြောင်းကို မိုက်မဲသူများ—ဒွိဇတို့အနိမ့်ဆုံး—အမျိုးမျိုး ဖော်ပြကြသည်၊ အလုံးစုံသော လောကတည်ဆောက်ခြင်းကို ဆိုသည်။ သို့သော် အမှန်တရားအတိုင်း နားထောင်လော့။

Verse 84

उत्पत्तिश्चापि भंगश्च विश्वस्यैतद्द्वयं मृषा । एवमेव हि सर्वं च सदिदं वर्तते जगत्

လောက၏ “ဖြစ်ပေါ်ခြင်း” နှင့် “ပျက်စီးခြင်း” ဟူသော နှစ်ပါးသည် မမှန်ကန်။ ထိုသို့ပင် အရာအားလုံးသည် ရှိနေ၏—ဤကမ္ဘာသည် အရှိတရားအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။

Verse 85

स्वभावतो विश्वमिदं हि वर्तते स्वभावतः सूर्यमुखा भ्रमंत्यमी । स्वभावतो वायवो वांति नित्यं स्वभावतो वर्षति चांबुदोऽयम्

ဤလောကသည် မိမိ၏ သဘာဝအတိုင်း လည်ပတ်၏။ နေကို ဦးဆောင်၍ ဤကောင်းကင်ကာယများသည်လည်း မိမိသဘာဝအတိုင်း လှည့်ပတ်ကြ၏။ လေများသည် မိမိသဘာဝအတိုင်း အစဉ်တိုက်ခတ်၍ ဤမိုးတိမ်သည်လည်း မိမိသဘာဝအတိုင်း မိုးရွာ၏။

Verse 86

स्वभावतो रोहति धान्यजातं स्वभावतो वर्षशीतातपत्वम् । स्वभावतः संस्थिता मेदिनी च स्वभावतः सरितः संस्रवंति

သီးနှံအမျိုးမျိုးသည် မိမိသဘာဝအတိုင်း ပေါက်ရောက်၏။ မိုး၊ အအေး၊ အပူတို့သည်လည်း မိမိသဘာဝအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်၏။ မြေကြီးသည် မိမိသဘာဝအတိုင်း တည်ငြိမ်၍ မြစ်ချောင်းတို့သည် မိမိသဘာဝအတိုင်း ဆက်လက်စီးဆင်း၏။

Verse 87

स्वभावतः पर्वता भांति नित्यं स्वभावतो वारिधिरेष संस्थितः । स्वभावतो गर्भिणी संप्रसूते स्वभावतोऽमी बहवश्च जीवाः

သဘာဝအတိုင်း တောင်တန်းတို့သည် အမြဲတမ်း ထင်ရှားတည်ရှိကြ၏; သဘာဝအတိုင်း ဤသမုဒ္ဒရာသည် မိမိနေရာ၌ တည်နေ၏။ သဘာဝအတိုင်း ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိန်းမသည် မွေးဖွား၏; သဘာဝအတိုင်း ဤအသက်ရှိအရာများ များစွာတို့သည် ရှင်သန်ကြ၏။

Verse 88

यथा स्वभावेन भवंति वक्रा ऋतुस्वबावाद्बदरीषु कण्टकाः । तथा स्वभावेन हि सर्वमेतत्प्रकाशते कोऽपि कर्ता न दृश्यः

သဘာဝအတိုင်း—ရာသီသဘာဝအတိုင်း—ဘဒရီပင်များတွင် ဆူးများ ပေါက်လာသကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ သဘာဝအတိုင်း ဤအရာအားလုံး ပေါ်ထွန်းလာသည်။ မည်သူမျှ ကర్తာ (လုပ်ဆောင်သူ) ဟူ၍ မမြင်ရ။

Verse 89

तदेवं संस्थिते लोके मूढो मुह्यति मत्तवत् । मानुष्यमपि यद्धूर्ता वदंत्यग्र्यं श्रृणुष्वतत्

ဤလောကသည် ထိုသို့တည်ရှိနေသော်လည်း မိုက်မဲသူသည် မူးယစ်သူကဲ့သို့ မောဟဖြစ်၍ ရှုပ်ထွေးသွား၏။ ထို့ပြင် လိမ်လည်သူတို့က ‘အမြင့်ဆုံး’ ဟု ဆိုကြသည့်အရာ—‘လူဘဝ’ ဟုတောင် ဆိုကြသည့်အရာကို—နားထောင်လော့။

Verse 90

मानुष्यान्न परं कष्टं वैरिणां नो भवेद्धि तत् । शोकस्थानसहस्राणि मनुष्यस्य क्षणेक्षणे

လူဖြစ်ခြင်းထက် ပိုမိုကြီးမားသော ဒုက္ခမရှိ; အမှန်တကယ် စစ်သူရဲ (ရန်သူ) တို့တောင် ထိုအရာကို မလိုလားကြ။ လူသားအတွက် စိတ်မကောင်းရာ အကြောင်းအရာ ထောင်ပေါင်းများစွာသည် ခဏတိုင်း ခဏတိုင်း ပေါ်လာတတ်၏။

Verse 91

मानुष्यं हि स्मृताकारं सभाग्योऽस्माद्विमुच्यते । पशवः पक्षिणः कीटाः कृमयश्च यथासुखम्

လူဘဝသည် မှတ်ဉာဏ်နှင့် ခွဲခြားသိမြင်မှု ပါရှိသဖြင့် ကံကောင်းသူသည် ဤချည်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်နိုင်၏။ သို့သော် တိရစ္ဆာန်များ၊ ငှက်များ၊ ပိုးမွှားများနှင့် ပိုးကောင်များသည် မိမိတို့အဆင်ပြေသလိုသာ ရှင်သန်နေကြ၏။

Verse 92

अबद्धा विहरंत्येते योनिरेषां सुदुर्लभा । निश्चिंताः स्थावरा ह्येते सौख्यमेषां महद्भुवि

ချည်နှောင်မှုမရှိဘဲ သူတို့သည် လွတ်လပ်စွာ လှည့်လည်ကြ၏။ ထိုကဲ့သို့သော မွေးဖွားမှုသည် သူတို့အတွက် အလွန်ရှားပါး၏။ စိတ်ပူပန်မှုကင်း၍ တည်ငြိမ်သကဲ့သို့—မြေပြင်ပေါ်၌ သက်သာချမ်းသာမှုကြီးမား၏။

Verse 93

बहुना किं मनुष्येभ्यः सर्वो धन्योऽन्ययोनिजः । स्वभावमेव जानीहि पुण्यापुण्यादिकल्पना

လူသားတို့အကြောင်း အရှည်ကြီး ပြောစရာဘာရှိသနည်း။ အခြားယောနိ၌ မွေးဖွားသူသည် အရာရာ၌ ကံကောင်းသူပင်။ ဤသည်ကို သဘာဝတရားသာဟု သိလော့—‘ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်’ စသည့် အယူအဆတို့သည် စိတ်ကူးတည်ဆောက်မှုသာ ဖြစ်၏။

Verse 94

यदेके स्थावराः कीटाः पतंगा मानुषादिकाः । तस्मान्मित्या परित्यज्य नंदभद्र यथासुखम् । पिब क्रीडनकैः सार्धं भोगान्सत्यमिदं भुवि

အချို့သည် တည်နေသတ္တဝါ၊ အချို့သည် ပိုးမွှား၊ အချို့သည် ပျံသန်းသတ္တဝါ၊ အချို့သည် လူသား စသည်ဖြစ်ကြသဖြင့်—ထို့ကြောင့် နန္ဒဘဒ္ရာ၊ ဤ ‘မှားယွင်းသော အယူအဆ’ များကို စွန့်ပစ်၍ မိမိစိတ်ကြိုက် သောက်စားကစားဖော်တို့နှင့်အတူ အာရုံခံပျော်ရွှင်မှုများကို ခံစားလော့။ ဤသည်သာ မြေပြင်ပေါ်၏ အမှန်တရားဖြစ်၏။

Verse 95

नारद उवाच । इत्येतैरमुखैर्वाक्यैरयुक्तैरसमंजसैः

နာရဒ မိန့်တော်မူ၏။ ထို့သို့ အခြေမဲ့သော စကားများ၊ အကြောင်းမဲ့၍ မညီမညာသော စကားများဖြင့်—

Verse 96

सत्यव्रतस्य नाकम्पन्नंदभद्रो महामनाः । प्रहसन्निव तं प्राह स्वक्षोभ्यः सागरो यथा

မဟာစိတ်ရှိသော နန္ဒဘဒ္ရသည် စတျဝရတ၏ စကားကြောင့် မတုန်လှုပ်ခဲ့။ ရယ်မောသကဲ့သို့ ပြုံးလျက် သူ့အား ပြန်ဆို၏—မိမိလှိုင်းထန်မှုကြောင့်ပင် မလှုပ်ရှားသော သမုဒ္ဒရာကဲ့သို့။

Verse 97

यद्भवानाह धर्मिष्ठाः सदा दुःखस्य भागिनः । तन्मिथ्या दुःखजालानि पश्यामः पापिनामपि

သင်ပြောသကဲ့သို့ “ဓမ္မတရားအလွန်တည်ကြည်သူတို့သည် အမြဲတမ်း ဒုက္ခ၏ အမွေဆက်ခံသူများ” ဟူသည် မမှန်ပါ။ အပြစ်ရှိသူတို့အတွင်း၌ပင် ဒုက္ခ၏ ကွန်ယက်များကို ကျွန်ုပ်တို့ မြင်တွေ့ရသည်။

Verse 98

वधबंधपरिक्लेशाः पुत्रदारादि पंचता । पापिनामपि दृश्यंते तस्माद्धर्मो गुरुर्मतः

သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ချုပ်နှောင်ခြင်းနှင့် အနာတရဒုက္ခများ၊ ထို့ပြင် သားသမီး၊ ဇနီးနှင့် အခြားတို့နှင့် ဆက်နွယ်သော “ငါးမျိုးသော” ဘေးဒုက္ခတို့ကို အပြစ်ရှိသူတို့အတွင်း၌ပင် မြင်ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဓမ္မသည် အမှန်တကယ်သော ဆရာနှင့် လမ်းညွှန်ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 99

अयं साधुरहो कष्टं कष्टमस्य महाजनाः । साधोर्वदंत्येतदपि पापिनां दुर्लभं त्विदम्

“အို၊ ဤသူတော်ကောင်းသည် ဒုက္ခခံရသည်—အလွန်ခက်ခဲလှ!” ဟု မဟာပုဂ္ဂိုလ်တို့က သီလရှိသူအပေါ် ပြောကြသည်။ သို့သော် ဤကဲ့သို့သော (ကောင်းမြတ်ဟု ချီးမွမ်းခံရခြင်း) သည် အပြစ်ရှိသူတို့အတွက် အလွန်ရှားပါးသည်။

Verse 100

दारादिद्रव्यलोभार्यं विशतः पापिनो गृहे । भवानपि बिभेत्यस्माद्द्वेष्टि कुप्यति तद्वृथा

အပြစ်ရှိသူ၏ အိမ်ထဲသို့ ဝင်သော် ဇနီး၊ ဥစ္စာနှင့် ထိုကဲ့သို့သော အရာများအပေါ် လောဘတဏှာဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ သင်တောင် ထိုအရာကို ကြောက်ရွံ့၍ မုန်းတီးကာ ဒေါသထွက်သည်—ထို့ကြောင့် (အဓိပ္ပါယ်မရှိဟု ဆိုခြင်း) သည် အလဟသ ဖြစ်သည်။

Verse 101

यथास्य जगतो ब्रूषे नास्ति हेतुर्महेश्वरः । तद्बालभाषितं तुभ्यं किं राजानं विना प्रजाः

သင်က ဤလောက၌ အကြောင်းရင်းမရှိ၊ မဟေရှဝရ မရှိဟု ဆိုသကဲ့သို့သော စကားသည် ကလေးဆန်သော စကားပင်။ ငါ့ကို ပြောပါ—ဘုရင်မရှိဘဲ ပြည်သူရှိနိုင်သလော။

Verse 102

यच्च ब्रवीषि पाषाणं मिथ्या लिंगं समर्चसि । तद्भवांल्लिंगमाहात्म्यं वेत्ति नांधो यथा रविम्

သင်က «ကျောက်တုံးသာ—မုသာလိင်္ဂကို ပူဇော်နေသည်» ဟုဆိုသော် လိင်္ဂ၏ မဟိမကို မသိကြောင်း ထင်ရှားသည်။ မျက်ကန်းက နေကို မမြင်နိုင်သကဲ့သို့။

Verse 103

ब्रह्मादायः सुरा सर्वे राजानश्च महर्द्धिकाः । मानवा मुनयश्चैव सर्वे लिंगं यजंति च

ဗြဟ္မာနှင့် နတ်ဒေဝအားလုံး၊ အာဏာကြီးမင်းများ၊ လူသားများနှင့် မုနိတို့ပါ—အမှန်တကယ် အားလုံးက—ရှီဝလိင်္ဂကို ပူဇော်ကြသည်။

Verse 104

स्वनामकानि चिह्नानि तेषां लिंगानि संति च । एते किं त्वभवत्मूर्खास्त्वं तु सत्यव्रतः सुधीः

သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်နာမည်ပါသော အမှတ်အသားများလည်း ရှိပြီး၊ ထိုအမှတ်အသားတို့သည် သူတို့၏ လိင်္ဂများဖြစ်သည်။ အဲဒီအားလုံးက မိုက်မဲသူများလား၊ သင်တစ်ယောက်တည်းသာ သစ္စာဝရတရှိသော ပညာရှိလား။

Verse 105

प्रतिष्ठाप्य पुरा ब्रह्मा पुष्करे नीललोहितम् । प्राप्तवान्परमां सिद्धिं ससर्जेमाः प्रजाः प्रभुः

ရှေးကာလ၌ ဗြဟ္မာသည် ပုရှ္ကရ၌ နီလလောဟိတကို တည်ထောင်ပူဇော်ပြီး အမြင့်ဆုံးသော စိဒ္ဓိကို ရရှိ하였다။ ထို့နောက် ထိုသခင်သည် ဤပရဇာတို့ကို ဖန်ဆင်း하였다။

Verse 106

विष्णुनापि निहत्याजौ रावणं पयसांनिधेः । तीरे रामेश्वरं लिंगं स्थापितं चास्ति किं मुधा

ဗိဿနုတောင်မှ စစ်ပွဲ၌ ရာဝဏကို သတ်ပြီးနောက် ပင်လယ်ကမ်းခြေ၌ ရာမေရှွရ လိင်္ဂကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုအရာကို အလဟသ လုပ်ခဲ့သလား။

Verse 107

वृत्रं हत्वा पुरा शक्रो महेंद्रे स्थाप्य शंकरम् । लिंगं विमुक्तपापोऽथ त्रिदिवेद्यापि मोदते

ရှေးကာလ၌ သက္ကရာ (Śakra) သည် ဝෘတြ (Vṛtra) ကို သတ်ပြီးနောက် မဟိန္ဒြ (Mahendra) ပေါ်တွင် သင်္ကရ (Śaṅkara) ကို လိင်္ဂအဖြစ် တည်ထောင်하였다။ အပြစ်မှ လွတ်ကင်းသဖြင့် ယနေ့တိုင် တ్రိဒိဝ (ကောင်းကင်) တွင် ပျော်မြူးနေသည်။

Verse 108

स्थापयित्वा शिवं सूर्यो गंगासागरसंगमे । निरामयोऽभूत्सोमश्च प्रभासे पश्चिमोदधौ

နေမင်း စူရျ (Sūrya) သည် ဂင်္ဂါမြစ်နှင့် သမုဒ္ဒရာ ဆုံရာ၌ ရှိဝ (Śiva) ကို တည်ထောင်하였다။ ထို့အပြင် စောမ (Soma) သည် အနောက်ဘက် သမုဒ္ဒရာကမ်းရှိ ပရဘာသ (Prabhāsa) တွင် ရောဂါကင်းစင်လာ하였다။

Verse 109

काश्यां यमश्च धनदः सह्ये गरुडकश्यपौ । नैमिषे वायुवरुणौ स्थाप्य लिंगं प्रमोदिताः

ကာရှီ (Kāśī) တွင် ယမ (Yama) နှင့် ဓနဒ (Dhanada/ကူဗေရ)၊ ဆဟျ (Sahya) တောင်တန်းတွင် ဂရုဍ (Garuḍa) နှင့် ကശ്യပ (Kaśyapa)၊ နိုင်မိရှ (Naimiṣa) တွင် ဝါယု (Vāyu) နှင့် ဝရုဏ (Varuṇa) — လိင်္ဂကို တည်ထောင်ပြီးနောက် အားလုံး ပျော်မြူး၍ ပြည့်စုံကြ၏။

Verse 110

अस्मिन्नेव स्तंभतीर्थे कुमारेणं गुहो विभुः । लिंगं संस्थापयामास सर्वपापहरं न किम्

ဤနေရာတည်းဟူသော စတမ္ဘသီရ္ထ (Stambha-tīrtha) တွင် အာနုဘော်ကြီးသော ဂုဟ (Guha/Skanda) သည် ကုမာရေးရှ (Kumāreśa) လိင်္ဂကို တည်ထောင်ခဲ့သည်—အပြစ်အားလုံးကို ဖယ်ရှားပေးသောအရာ မဟုတ်လော။

Verse 111

एवमन्यैः सुरैर्यानि पार्थिवैर्मुनिभिस्तथा । संस्तापितानि लिंगानि तन्न संख्यातुमुत्सहे

ထိုနည်းတူ အခြားသော ဒေဝတားများ၊ မြေပြင်ပေါ်ရှိ မင်းများနှင့် မုနိများက တည်ထောင်ထားသော လိင်္ဂများလည်း ရှိသည်—၎င်းတို့ကို ရေတွက်ရန် ကျွန်ုပ် မစွမ်းနိုင်ပါ။

Verse 112

पृथिवीवासिनः सर्वे ये च स्वर्गनिवासिनः । पातालवासिनस्तृप्ता जायंते लिंगपूजया

မြေပြင်၌နေထိုင်သူအားလုံး၊ ကောင်းကင်၌နေထိုင်သူများနှင့် အောက်လောက (ပာတားလ) ၌နေထိုင်သူများပါ—လိင်္ဂကို ပူဇော်ဝတ်ပြုခြင်းအားဖြင့် စိတ်ကျေနပ်ပြည့်ဝကြသည်။

Verse 113

यच्च ब्रवीषि गीर्वाणा न संति सन्ति चेत्कुतः । कुत्रापि नैव दृश्यंते तेन मे विस्मयो महान्

နတ်တို့အတွင်း စကားပြောသူအို—သင်ပြောသကဲ့သို့ ‘မရှိကြ’ ဟုဆို၏; သို့သော် ရှိလျှင် ဘယ်ကနေ ရှိလာသနည်း? မည်သည့်နေရာတွင်မျှ မမြင်ရသဖြင့် ကျွန်ုပ်၏ အံ့ဩမှု ကြီးမားလှ၏။

Verse 114

रंकवत्किं स्म ते देवा याचंतां त्वां कुलत्थवत् । यमिच्छिसि महाप्राज्ञ साधको हि गुरुस्तव

အဘယ်ကြောင့် ထိုနတ်တို့သည် ဆင်းရဲသားကဲ့သို့ သင့်ထံ တောင်းယမ်းရမည်နည်း—ကူလတ္ထ (မြင်းပဲ) လောက်သာ တောင်းသကဲ့သို့? အလွန်ပညာရှိသူအို၊ သင်လိုချင်သမျှကို အမှန်တကယ် ပြီးမြောက်စေသူမှာ သင်၏ ဂုရုသာ ဖြစ်သည်။

Verse 115

स्वबावान्नैव सर्वार्थाः संसिद्धा यदि ते मते । भोजनादि कथं सिध्येद्वद कर्तारमंतरा

သင့်အမြင်အရ အကျိုးရလဒ်အားလုံးသည် သဘာဝတည်းဟူသောအရာတစ်ခုတည်းဖြင့် မပြီးမြောက်နိုင်လျှင်၊ ထိုသို့ဆိုလျှင် ပြောပါ—စားသောက်ခြင်းစသည်တို့သည် လုပ်ဆောင်သူမရှိဘဲ မည်သို့ အောင်မြင်နိုင်မည်နည်း။

Verse 116

बदरीमंतरेणापि दृश्यंते कण्टका न हि । तस्मात्कस्यास्ति निर्माणं यस्य यावत्तथैव तत्

ဘဒရီပင် (ဇီးသီးပင်) မရှိသော်လည်း ဆူးများကို မျက်မြင်တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ရှိသမျှအတိုင်းပင် မပြောင်းလဲတည်ရှိနေသော အရာသည် မည်သူ၏ ‘ဖန်ဆင်းမှု’ နည်း။

Verse 117

यच्च ब्रवीषि पश्वाद्याः सुखिनो धन्यकास्त्वमी । त्वदृते नेदमुक्तं च केनापि श्रुतमेव वा

သင်ပြောသကဲ့သို့ တိရစ္ဆာန်တို့နှင့် ထိုကဲ့သို့သောအရာများသည် ပျော်ရွှင်၍ ကံကောင်းကြသည်ဟူသည်—သင်မရှိလျှင် အခြားသူတစ်ဦးမှ မပြောခဲ့သလို အာဏာရှိသောအရင်းအမြစ်မှလည်း မကြားဖူးပါ။

Verse 118

तामसा विकला ये च कष्टं तेषां च श्लाघ्यताम् । सर्वेंद्रिययुताः श्रेष्ठाः कुतो धन्या न मानुषाः

တမသဂုဏ်ကြောင့် မှိန်ညံ့၍ ချို့တဲ့သူတို့ကို ‘ကံကောင်းသူ’ ဟု ဘယ်လိုချီးမွမ်းနိုင်မည်နည်း။ အင်္ဂါရုံအားလုံးပြည့်စုံ၍ စွမ်းရည်မြင့်သော လူသားတို့က ဘယ်ကြောင့် မင်္ဂလာရှိသူ မဖြစ်ရမည်နည်း။

Verse 119

सत्यं तव व्रतं मन्ये नरकाय त्वयाऽदृतम् । अत्यनर्थे न भीः कार्या कामोयं भविताचिरात्

သင်၏ ဝရတကို ငါအမှန်တကယ် နရကအတွက်ပင် ခံယူထားသည်ဟု ထင်၏။ အလွန်အန္တရာယ်ကြီးသော ပျက်စီးမှုထဲတွင် ကြောက်ရွံ့စရာ မလို—သင်၏ ဆန္ဒသည် မကြာမီ ပြည့်စုံလိမ့်မည်။

Verse 120

आदावाडंबरेणैव ध्रुवतोऽज्ञानमेव मे । इत्थं निःसारता व्यक्तमादावाडंबारात्तु यत्

အစကတည်းက အလှပြအာဒံဗရသာ ရှိနေခြင်းကပင် ငါ၏ အဇ္ဈာနကို သေချာစေ၏။ ထို့ကြောင့် အနှစ်သာရမရှိမှုသည် ထင်ရှားလာသည်—အစကတည်းက အာဒံဗရသာသာ ဖြစ်သောကြောင့်။

Verse 121

मायाविनां हि ब्रुवतां वाक्यं चांडबरावृतम् । कुनाणकमिवोद्दीप्तं परीक्षेयं सदा सताम्

လှည့်ဖြားသူတို့၏ စကားသည် တောက်ပသော အာဒံဗရဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားတတ်၏။ တောက်ပနေသော်လည်း အတုငွေကျပ်ကဲ့သို့ ဖြစ်သဖြင့် သုတေသနရှိသော သဒ္ဓါရှင်တို့က အမြဲ စိစစ်သင့်၏။

Verse 122

आदौ मध्ये तथा चांते येषां वाक्यमदोषवत् । कषदाहैः स्वर्णमिव च्छेदेऽपि स्याच्छुभं शुभम्

အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး တို့တွင် အပြစ်ကင်းသော စကားရှိသူတို့သည်၊ ထိခတ်ကျောက်နှင့် မီးဖြင့် စမ်းသပ်သော ရွှေကဲ့သို့၊ ဖြတ်တောက်စစ်ဆေးသော်လည်း မင်္ဂလာတရားသည် မင်္ဂလာပင် ဖြစ်နေ၏။

Verse 123

त्वयान्यथा प्रतिज्ञातमुक्तं चैवान्यथा पुनः । त्वद्दोषो नायमस्माकं तद्वचः श्रृणुमो हि ये

သင်က တစ်နည်းဖြင့် ကတိပေးခဲ့သော်လည်း နောက်တစ်ဖန် တစ်နည်းဖြင့် ပြောပြန်၏။ ဤအပြစ်သည် သင့်အပြစ်ဖြစ်ပြီး ကျွန်ုပ်တို့အပြစ် မဟုတ်၊ အကြောင်းမူ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင့်စကားကို နားထောင်သူများသာ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 125

आपो वस्त्रं तिलास्तैलं गंधो वा स यथा तथा । पुष्पाणामधिवासेन तथा संसर्गजा गुणाः

ရေ၊ အဝတ်အထည်၊ နှမ်း၊ ဆီ သို့မဟုတ် အနံ့သာတို့သည် မည်သို့မည်ပုံ စိမ့်ဝင်စေသကဲ့သို့ ဖြစ်လာကြသကဲ့သို့၊ လူ၏ဂုဏ်သတ္တိများလည်း ပေါင်းသင်းဆက်ဆံမှုမှ ပေါက်ဖွားလာ၏။

Verse 126

मोहजालस्य यो योनिर्मूढैरिह समागमः । अहन्यहनि धर्मस्य योनिः साधुसमागमः

မောဟကွန်ယက်၏ မူလအမြစ်မှာ ဤလောက၌ မိုက်မဲသူတို့နှင့် ပေါင်းသင်းခြင်း ဖြစ်၏။ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ဓမ္မ၏ မူလအမြစ်မှာ သာဓုသူတော်ကောင်းတို့နှင့် ပေါင်းသင်းခြင်း ဖြစ်၏။

Verse 127

तस्मात्प्राज्ञैश्च वृद्धैश्च शुद्धभावैस्तपस्विभिः । सद्भिश्च सह संसर्गः कार्यः शमपरायणैः

ထို့ကြောင့် အတွင်းငြိမ်းချမ်းမှုကို အားထားသူတို့သည် ပညာရှိများ၊ အိုမင်းသူကြီးများ၊ စိတ်သန့်ရှင်းသော တပသီများနှင့် စစ်မှန်သော လူကောင်းများနှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံမှုကို ပြုလုပ်သင့်၏။

Verse 128

न नीचैर्नाप्यविद्वद्भिर्नानात्मज्ञैर्विशेषतः । येषां त्रीण्यवदातानि योनिर्विद्या च कर्म च

နိမ့်ကျသူများ၊ ပညာမရှိသူများနှင့် မပေါင်းသင်းလော့—အထူးသဖြင့် ကိုယ်သိမြင်မှုမရှိသူများနှင့်။ မျိုးရိုး၊ ပညာ၊ အကျင့်သီလ သုံးပါး သန့်ရှင်းသူတို့ကိုသာ ရွေးချယ်လော့။

Verse 129

तांश्च सेवेद्विशेषेण शास्त्रं येषां हि विद्यते । असतां दर्शनस्पर्शसंजल्पासनभोजनैः

ထိုသူတို့ကို အထူးသဖြင့် ဆည်းကပ်ဝန်ဆောင်လော့—သမ္မာသတ်တော်ကို အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်သူတို့ကို။ မကောင်းသူတို့ကို မြင်ခြင်း၊ ထိတွေ့ခြင်း၊ စကားပြောခြင်း၊ အတူထိုင်ခြင်း၊ အတူစားသောက်ခြင်းတို့ကြောင့် လူသည် အညစ်အကြေးကပ်လျက် ဖြစ်လာသည်။

Verse 130

धर्माचारात्प्रहीयंते न च सिध्यंति मानवाः । बुद्धिश्च हीयते पुंसां नीचैः सह समागमात्

လူတို့သည် ဓမ္မအကျင့်မှ လွဲချော်ကာ မအောင်မြင်နိုင်ကြ။ နိမ့်ကျသူများနှင့် ပေါင်းသင်းခြင်းကြောင့် လူ၏ ဉာဏ်ပညာလည်း လျော့နည်းသွားသည်။

Verse 131

मध्यैश्च मध्यतां याति श्रेष्ठतां याति चोत्तमैः । इति धर्मं स्मरन्नाहं संगमार्थी पुनस्तव । यन्निन्दसि द्विजानेव यैरपेयोऽर्णवः कृतः

အလယ်အလတ်နှင့် ပေါင်းသင်းလျှင် အလယ်အလတ်ဖြစ်၏; အထက်မြတ်သူတို့နှင့် ပေါင်းသင်းလျှင် အထက်မြတ်သို့ ရောက်၏။ ဤဓမ္မကို သတိရလျက် ငါသည် သင်နှင့် ထပ်မံပေါင်းသင်းလို၏; သို့ရာတွင် သင်သည် ဒွိဇတို့ကို ကဲ့ရဲ့လေ၏—သူတို့ကြောင့်ပင် သမုဒ္ဒရာသည် သောက်မရအောင် ဖြစ်ခဲ့၏။

Verse 132

वेदाः प्रमाणं स्मृतयः प्रमाणं धर्मार्थयुक्तं वचनं प्रमाणम् । नैतत्त्रयं यस्य भवेत्प्रमाणं कस्तस्य कुर्याद्वचनं प्रमाणम्

ဝေဒများသည် အာဏာပိုင်အထောက်အထားဖြစ်၏; စမృతိများလည်း အာဏာပိုင်အထောက်အထားဖြစ်၏; ဓမ္မနှင့် အကျိုးရည်ရွယ်ချက်မှန်ကန်သည့် စကားလည်း အာဏာပိုင်အထောက်အထားဖြစ်၏။ သို့သော် ဤသုံးပါးကို အာဏာမထားသူအတွက်—သူ၏စကားကို မည်သူက အာဏာပိုင်ဟု ယူမည်နည်း။

Verse 133

इतिरयित्वा वचनं महात्मा स नंदभद्रः सहसा तदैव । गृहाद्विनिःसृत्य जगाम पुण्यं बहूदकं भट्टरवेस्तु कुंडम्

ဤသို့ဆိုပြီးနောက် မဟာသတ္တဝါ နန္ဒဘဒ္ဒရသည် ချက်ချင်းပင် အိမ်မှအလျင်အမြန်ထွက်ကာ ကုသိုလ်အကျိုးကြီးမား၍ နာမည်ကြီးသော ဘဟူဒက—ဘဋ္ဌရဝီ၏ သန့်ရှင်းသော ကုဏ္ဍသို့ သွားရောက်하였다။

Verse 45124

नास्तिकानां च सर्पाणां विषस्य च गुणस्त्वयम् । मोहयंति परं यच्च दोषो नैषपरस्य तु

ဤသည်မှာ နတ်မယုံသူတို့၊ မြွေတို့နှင့် အဆိပ်တို့၏ ‘ကောင်းမှု’ ဟူသည့်အရာပင်—အခြားသူတို့ကို မောဟစေခြင်းဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုအပြစ်သည် မောဟခံရသူ၌ မဟုတ်ဘဲ အမှန်တကယ် သူတို့၌သာ ရှိသည်။