
Sukta 9.113
Pavamāna Soma hymn tradition
Unverified without metrical scan.
ഈ പവമാന സോമസ്തോത്രം പിഴിഞ്ഞും ശുദ്ധീകരിച്ചും സോമം ചാലകത്തിലൂടെ ഒഴുകുമ്പോൾ അതിനെ പുകഴ്ത്തുന്നു; ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി അത് ഉന്മേഷത്തോടെ പൊങ്ങി ഒഴുകുവാൻ വിളിക്കുന്നു, അങ്ങനെ ഇന്ദ്രൻ ശക്തി ഉൾക്കൊണ്ട് വിജയം നൽകുന്ന വീരകർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കട്ടെ. കല്ലുകൾ, ജപം, പിഴിയൽ എന്നിവയുടെ യാഗചിത്രങ്ങളോടൊപ്പം, സ്തോത്രം സോമത്തെ ആനന്ദത്തിന്റെ ദാതാവായും അമൃതത്വത്തിലേക്കുള്ള ആകാംക്ഷയായും ദർശിപ്പിക്കുന്നു. “ഇന്ദ്രായേന്ദോ പരി സ്രവ” എന്ന ആവർത്തിക്കുന്ന ധ്രുവപദം പുറത്തെ യാഗത്തെ ഉള്ളിലെ ഉയർച്ചയും പരിപൂർത്തിയും ലക്ഷ്യമാക്കുന്ന ചലനത്തോടു ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 1
शर्यणावति सोममिन्द्रः पिबतु वृत्रहा । बलं दधान आत्मनि करिष्यन्वीर्यं महदिन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ശര്യണാവതിൽ വൃത്രഹാ ഇന്ദ്രൻ സോമം പാനം ചെയ്യട്ടെ; തന്റെ ആത്മാവിൽ ബലം ധരിച്ചു, മഹത്തായ വീര്യം നിർവഹിക്കാൻ ഒരുങ്ങി. ഹേ ഇന്ദു (സോമ), ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി പരി സ്രവ—ചുറ്റും ഒഴുകി മുന്നോട്ടൊഴുകുക.
Mantra 2
आ पवस्व दिशां पत आर्जीकात्सोम मीढ्वः । ऋतवाकेन सत्येन श्रद्धया तपसा सुत इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ഹേ ദിശകളുടെ അധിപനേ, ഹേ സോമ, ഹേ ശക്തിദായകാ, ഞങ്ങളിലേക്കു ഒഴുകിവരിക! ഋതത്തിന്റെ വചനത്താൽ, സത്യത്താൽ, ശ്രദ്ധയാൽ, തപസ്സാൽ പിഴിഞ്ഞെടുത്ത (സുതനായ) — ഹേ ഇന്ദു, ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ചുറ്റി ഒഴുകി, മുന്നോട്ടു ഒഴുകുക.
Mantra 3
पर्जन्यवृद्धं महिषं तं सूर्यस्य दुहिताभरत् । तं गन्धर्वाः प्रत्यगृभ्णन्तं सोमे रसमादधुरिन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
പർജന്യൻ പോഷിപ്പിച്ച മഹാവൃഷഭനെ—സൂര്യന്റെ പുത്രി കൊണ്ടുവന്നു. ഗന്ധർവർ അവനെ പ്രതിയായി സ്വീകരിച്ചു; സോമത്തിൽ അവർ രസം—ആനന്ദത്തിന്റെ സാരം—സ്ഥാപിച്ചു. ഹേ ഇന്ദു, ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ചുറ്റി ഒഴുകി, മുന്നോട്ടു ഒഴുകുക.
Mantra 4
ऋतं वदन्नृतद्युम्न सत्यं वदन्त्सत्यकर्मन् । श्रद्धां वदन्त्सोम राजन्धात्रा सोम परिष्कृत इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ഋതം ഉച്ചരിക്കുന്നവനേ, ഹേ ഋതദ്യുമ്ന (ഋതപ്രഭയുള്ളവനേ); സത്യം ഉച്ചരിക്കുന്നവനേ, ഹേ സത്യകർമ്മൻ (സത്യകർമ്മം ചെയ്യുന്നവനേ); ശ്രദ്ധയെ ഉച്ചരിക്കുന്നവനേ, ഹേ സോമരാജാ—ഹേ സോമ, ധാത്രാ (വിധാതാവ്) ഒരുക്കി പരിഷ്കരിച്ചവനായി, ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ചുറ്റി ഒഴുകി, മുന്നോട്ടു ഒഴുകുക.
Mantra 5
सत्यमुग्रस्य बृहतः सं स्रवन्ति संस्रवाः । सं यन्ति रसिनो रसाः पुनानो ब्रह्मणा हर इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ഉഗ്രനും വിശാലനും ആയവന്റെ സത്യം ഒന്നിച്ചു ഒഴുകുന്നു—സംഗമിക്കുന്ന പ്രവാഹങ്ങൾ ചേർന്ന് ഒഴുകുന്നു. രസസമ്പന്നമായ രസങ്ങൾ ഒന്നായി ചേരുന്നു. ഹരി (താമ്രവർണ്ണ) ഇന്ദുവേ, ബ്രഹ്മണാ (മന്ത്രശക്തി) യാൽ ശുദ്ധനായി, ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ചുറ്റും ഒഴുകി മുന്നോട്ടു പ്രവഹിക്ക.
Mantra 6
यत्र ब्रह्मा पवमान छन्दस्यां वाचं वदन् । ग्राव्णा सोमे महीयते सोमेनानन्दं जनयन्निन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
എവിടെ, ഹേ പവമാന, ബ്രഹ്മാ-പുരോഹിതൻ ഛന്ദസ്യ (ഛന്ദോബദ്ധ) വാക്ക് ഉച്ചരിക്കുമോ—അവിടെ ഗ്രാവൺ (അമർത്തുന്ന കല്ല്) കൊണ്ട് സോമൻ മഹിമപ്പെടുന്നു; സോമംകൊണ്ട് അവൻ ആനന്ദം ജനിപ്പിക്കുന്നു. ഹേ ഇന്ദു, ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ചുറ്റും ഒഴുകി മുന്നോട്ടു പ്രവഹിക്ക.
Mantra 7
यत्र ज्योतिरजस्रं यस्मिँल्लोके स्वर्हितम् । तस्मिन्मां धेहि पवमानामृते लोके अक्षित इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
എവിടെ അജസ്ര (അവിരത) ജ്യോതി ഉണ്ടോ, ഏത് ലോകത്തിൽ സ്വർ (സൂര്യമയ സ്വർഗ്ഗം) സ്ഥാപിതമാണോ—അമൃത ലോകത്തിൽ, അക്ഷിത (അവിനാശി) യിൽ, ഹേ പവമാന, എന്നെ അവിടെ സ്ഥാപിക്ക. ഹേ ഇന്ദു, ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ചുറ്റും ഒഴുകി മുന്നോട്ടു പ്രവഹിക്ക.
Mantra 8
यत्र राजा वैवस्वतो यत्रावरोधनं दिवः । यत्रामूर्यह्वतीरापस्तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
യത്ര വൈവസ്വത രാജാ ഉണ്ടോ, യത്ര ദിവഃ അവരോധനം—സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ ആവരണം/ദ്വാരം ഉണ്ടോ; യത്ര ആ മഹാബലവത്തായ ആപഃ (ജലധാരകൾ) ഉണ്ടോ—അവിടെ എന്നെ അമൃതൻ (അമരൻ) ആക്കുക. ഹേ ഇന്ദു (സോമ), ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി പരി സ്രവ—ചുറ്റും മുന്നോട്ടും ഒഴുകുക.
Mantra 9
यत्रानुकामं चरणं त्रिनाके त्रिदिवे दिवः । लोका यत्र ज्योतिष्मन्तस्तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
യത്ര അനുകാമം ചരണമ്—ഇച്ഛാനുസാരമായ ഗതി നടക്കുന്നു, ത്രിണാകേ—ത്രിശിഖരത്തിൽ, ത്രിദിവേ—ത്രിവിധ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ; യത്ര ലോകാഃ ജ്യോതിഷ്മന്തഃ—പ്രകാശപൂർണ്ണരായിരിക്കുന്നു—അവിടെ എന്നെ അമൃതൻ ആക്കുക. ഹേ ഇന്ദ്രന്റെ സോമ, പരി സ്രവ—ചുറ്റും അകത്തേക്കും ഒഴുകുക.
Mantra 10
यत्र कामा निकामाश्च यत्र ब्रध्नस्य विष्टपम् । स्वधा च यत्र तृप्तिश्च तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
യത്ര കാമാഃ നികാമാശ്ച—ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറി, സത്യസങ്കൽപ്പങ്ങൾ തൃപ്തിയിലാകുന്നു; യത്ര ബ്രധ്നസ്യ (പ്രകാശമാനന്റെ) വിഷ്ടപം—ദൃഢാസനം ഉണ്ട്; യത്ര സ്വധാ ച തൃപ്തിശ്ച വസിക്കുന്നു—അവിടെ എന്നെ അമൃതൻ ആക്കുക. ഹേ ഇന്ദ്രന്റെ സോമ, പരി സ്രവ—ചുറ്റും അകത്തേക്കും ഒഴുകുക.
Mantra 11
यत्रानन्दाश्च मोदाश्च मुदः प्रमुद आसते । कामस्य यत्राप्ताः कामास्तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ആനന്ദവും ഹർഷവും മോദവും, കൂടാതെ പ്രമോദവും ഇരിപ്പിടമെടുക്കുന്നിടത്ത്; ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് തേടുന്ന കാമ്യഫലങ്ങള് ലഭിക്കുന്നിടത്ത്—അവിടെ എന്നെ അമൃതനാക്കുക; ഹേ ഇന്ദ്രന്റെ സോമ (ഇന്ദോ), ഞങ്ങളുടെ ചുറ്റും ഞങ്ങളിലേക്കും ഒഴുകിവരിക.
An urgent invitation for Indra, the Vṛtra-slayer, to drink Soma in Śaryaṇāvat—Soma is urged to flow powerfully for Indra’s strengthening.
The hymn deepens into the liturgical scene: the brahman-priest speaks the metrical Word (chandas/vāc), the stones magnify Soma, and Soma generates joy while empowering divine action.
A visionary turn: Soma is linked not only to victory but to the seat of bliss—ānanda, moda, mud, pramud—and to the fulfillment of true desires.
The hymn ends as a prayer for transformation: ‘make me immortal’—Soma’s flow becomes the means of inner elevation, while the refrain continues to anchor everything in offering to Indra.
indrāyendo pari srava
chandasyāṃ vācaṃ vadan
tatra mām amṛtaṃ kṛdhi
It is a Soma Pavamāna hymn asking the purified Soma to flow strongly for Indra, so Indra gains strength and achieves victory. It also presents Soma as a giver of joy and a path toward immortality.
Because in the Soma ritual, correct metrical recitation and sacred speech are part of how Soma is ‘made great’—the hymn teaches that disciplined, measured speech helps manifest Soma’s uplifting power.
In Vedic terms it points to amṛta—rising beyond decay and fear through Soma’s purified essence. It can mean both a hoped-for divine state and an inner transformation toward enduring wholeness and bliss.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.