Rig Veda 9.113.6: Mandala 9, Sukta 113, Mantra 6

Sukta 9.113

Rishi: Pavamāna Soma hymn tradition; specific rishi attribution requires Anukramaṇī confirmation for 9.113.

Devata: Soma Pavamāna; Indra as recipient; brahmā as ritual/inner agent.

Chandas: Verse explicitly references chandas but its own meter still requires scan.

Samhita Patha (Devanagari)

यत्र ब्रह्मा पवमान छन्दस्यां वाचं वदन् । ग्राव्णा सोमे महीयते सोमेनानन्दं जनयन्निन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥

Recitation with translationRig Veda 9.113.6

Transliteration

yátra brahmā́ pavamāna chandasyā́ṃ vā́caṃ vádān | grā́vṇā sóme mahī́yate sómenānandáṃ janáyann indrāyéndo pári srava ||

Translation

എവിടെ, ഹേ പവമാന, ബ്രഹ്മാ-പുരോഹിതൻ ഛന്ദസ്യ (ഛന്ദോബദ്ധ) വാക്ക് ഉച്ചരിക്കുമോ—അവിടെ ഗ്രാവൺ (അമർത്തുന്ന കല്ല്) കൊണ്ട് സോമൻ മഹിമപ്പെടുന്നു; സോമംകൊണ്ട് അവൻ ആനന്ദം ജനിപ്പിക്കുന്നു. ഹേ ഇന്ദു, ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ചുറ്റും ഒഴുകി മുന്നോട്ടു പ്രവഹിക്ക.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय-प्रातिपदिक) < य- (सर्वनाम-आधार)

• ब्रह्मा: the priest (Brahmā); sacred utterer
• ब्रह्मा: Kartā
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• पवमान: O Pavamāna (purifying Soma)
• पवमान: Sambodhana (no kāraka) / Brahmā-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पू (धातु) → पवमान (शतृ/शानच्-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)

• छन्दस्याम्: in the metre (in metrical form)
• छन्दस्याम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: छन्दस् (प्रातिपदिक)

• वाचम्: speech, utterance
• वाचम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)

• वदन्: speaking, uttering
• वदन्: Kartā (ब्रह्मा) का क्रियाविशेषण/सहक्रिया
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु) → वदत् (शतृ-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)

• ग्राव्णा: with the pressing-stone
• ग्राव्णा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: ग्रावन् (प्रातिपदिक)

• सोमे: in/at Soma (the Soma-rite; Soma)
• सोमे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• महीयते: is magnified / is honoured
• महीयते: (अकर्मक) — कर्तृवाच्य; कर्ता: ब्रह्मा
• Type: Verb
• Root: मह्/महि (धातु: 'to be great, to be honoured')

• सोमेन: by/with Soma
• सोमेन: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• आनन्दम्: joy, bliss
• आनन्दम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आनन्द (प्रातिपदिक)

• जनयन्: producing, generating
• जनयन्: Kartā (इन्दुः) का क्रियाविशेषण/सहक्रिया
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जनयत् (णिच् causative + शतृ)

• इन्द्राय: for Indra
• इन्द्राय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• इन्दो: O Indu (Soma-drop)
• इन्दो: Sambodhana (no kāraka)
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक)

• परि: around; forth, fully
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• स्रव: flow! stream forth!
• स्रव: (अकर्मक) — कर्ता: इन्दुः (संबोधित)
• Type: Verb
• Root: स्रु (धातु: 'to flow')