Rig Veda 9.113.9: Mandala 9, Sukta 113, Mantra 9

Sukta 9.113

Rishi: Traditionally associated with Soma Pavamāna hymn-cycles (exact seer attribution varies by Anukramaṇī traditions for RV 9.113); refrain addresses Indu/Soma for Indra.

Devata: Soma (Pavamāna/Indu) as the power of purified delight offered to Indra; Indra as receiver/supporting power in the refrain.

Chandas: Jagatī (dominant in many Soma Pavamāna verses; this verse is commonly scanned as Jagatī-type with refrain cadence).

Samhita Patha (Devanagari)

यत्रानुकामं चरणं त्रिनाके त्रिदिवे दिवः । लोका यत्र ज्योतिष्मन्तस्तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥

Recitation with translationRig Veda 9.113.9

Transliteration

yátrā́nukā́maṃ cáraṇaṃ tri-nā́ke tri-díve diváḥ | lokā́ yátra jyótiṣmántas tátra mā́m amṛ́taṃ kṛdhī́ndrā́yendo pári srava ||

Translation

യത്ര അനുകാമം ചരണമ്—ഇച്ഛാനുസാരമായ ഗതി നടക്കുന്നു, ത്രിണാകേ—ത്രിശിഖരത്തിൽ, ത്രിദിവേ—ത്രിവിധ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ; യത്ര ലോകാഃ ജ്യോതിഷ്മന്തഃ—പ്രകാശപൂർണ്ണരായിരിക്കുന്നു—അവിടെ എന്നെ അമൃതൻ ആക്കുക. ഹേ ഇന്ദ്രന്റെ സോമ, പരി സ്രവ—ചുറ്റും അകത്തേക്കും ഒഴുകുക.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (प्रश्न/सम्बन्ध-अव्यय)

• अनुकामम्: according to desire, at will
• अनुकामम्: अधिकरण (रीतौ/प्रकारे)
• Type: Adjective/Adverbial
• Root: अनु-काम (प्रातिपदिक)

• चरणम्: movement, course, going
• चरणम्: कर्ता (अस्ति/भवति इत्यध्याहृतम्)
• Type: Noun
• Root: चरण (प्रातिपदिक)

• त्रिनाके: in the threefold heaven (trināka)
• त्रिनाके: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: त्रि-नाक (प्रातिपदिक)

• त्रिदिवे: in the three heavens
• त्रिदिवे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: त्रि-दिव (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven, of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)

• लोकाः: worlds, realms
• लोकाः: कर्ता (सन्ति इत्यध्याहृतम्)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (प्रश्न/सम्बन्ध-अव्यय)

• ज्योतिष्मन्तः: luminous, full of light
• ज्योतिष्मन्तः: विशेषण (लोकाः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: ज्योतिष्मन्त् (प्रातिपदिक; -मन्त् प्रत्यय)

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)

• माम्: me
• माम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम)

• अमृतम्: immortal
• अमृतम्: कर्म (द्वितीयकर्म/परिणाम)
• Type: Adjective (used predicatively)
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)

• कृधि: make (me), do
• कृधि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• इन्द्राय: for Indra
• इन्द्राय: सम्प्रदान
• Type: Noun (deity name)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• इन्दो: O Indu (Soma)
• इन्दो: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक; सोम)

• परि: around, forth
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• स्रव: flow
• स्रव: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्रु (धातु)