
Sukta 9.113
Pavamāna Soma hymn tradition; specific rishi attribution requires Anukramaṇī confirmation for 9.113.
Soma Pavamāna; Indra prominently as drinker and agent of victory.
Unverified without metrical scan.
આ પવમાન સોમસૂક્ત પિચડીને શુદ્ધ કરાયેલા સોમનું સ્તવન કરે છે—જ્યારે તે ગાળણીમાંથી વહે છે. ઇન્દ્ર માટે તે ઉછળી આગળ વહેવા માટે આહ્વાન કરે છે, જેથી ઇન્દ્ર તેને પાન કરીને બળ પ્રાપ્ત કરે અને વિજયકારી વીરકર્મો સિદ્ધ કરે. પથ્થરો, જપ/ગાન અને પિચડવાની વિધિ જેવી યજ્ઞછબીઓ સાથે, સૂક્ત સોમને આનંદદાતા તરીકે દર્શાવે છે અને અમૃતત્વ (અમરત્વ) તરફની અભિલાષા પ્રગટ કરે છે. “ઇન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ” નામનો પુનરાવર્તિત ધ્રુવપદ બાહ્ય યજ્ઞને આંતરિક ઉન્નતિ અને પરિપૂર્ણતાની ગતિ સાથે બાંધે છે.
Mantra 1
शर्यणावति सोममिन्द्रः पिबतु वृत्रहा । बलं दधान आत्मनि करिष्यन्वीर्यं महदिन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
શર્યણાવત પ્રદેશમાં વૃત્રહા ઇન્દ્ર સોમ પીએ; પોતાના આત્મામાં બળ ધારણ કરીને, મહાન વીર્ય સિદ્ધ કરવા તત્પર. હે ઇન્દુ (સોમ), ઇન્દ્ર માટે પરિ સ્રવ—ચારે તરફથી વહે અને આગળ વહે.
Mantra 2
आ पवस्व दिशां पत आर्जीकात्सोम मीढ्वः । ऋतवाकेन सत्येन श्रद्धया तपसा सुत इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
હે દિશાઓના પતિ, હે સોમ, હે બળવાન દાતા, અમારી તરફ વહે! ઋતના વચનથી, સત્યથી, શ્રદ્ધાથી, તપસાથી પિષાઈને (સુત થઈને) — હે ઇન્દુ, ઇન્દ્ર માટે પરિભ્રમણ કરતાં વહે, આગળ વહે.
Mantra 3
पर्जन्यवृद्धं महिषं तं सूर्यस्य दुहिताभरत् । तं गन्धर्वाः प्रत्यगृभ्णन्तं सोमे रसमादधुरिन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
પર્જન્યથી પોષિત મહાન વૃષભ—તેને સૂર્યની પુત્રી લાવી. ગંધર્વોએ તેને પ્રતિરૂપે ગ્રહણ કર્યો; સોમમાં તેમણે રસ—આનંદનો સાર—સ્થાપ્યો. હે ઇન્દુ, ઇન્દ્ર માટે પરિભ્રમણ કરતાં વહે, આગળ વહે.
Mantra 4
ऋतं वदन्नृतद्युम्न सत्यं वदन्त्सत्यकर्मन् । श्रद्धां वदन्त्सोम राजन्धात्रा सोम परिष्कृत इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ઋત બોલતાં, હે ઋતદ્યુમ્ન (ઋતથી તેજસ્વી); સત્ય બોલતાં, હે સત્યકર્મન (સત્યકર્મ કરનાર); શ્રદ્ધા બોલતાં, હે સોમરાજા—હે સોમ, ધાત્રા (વિધાતા) દ્વારા પરિષ્કૃત અને ગોઠવાયેલ, ઇન્દ્ર માટે પરિભ્રમણ કરતાં વહે, આગળ વહે.
Mantra 5
सत्यमुग्रस्य बृहतः सं स्रवन्ति संस्रवाः । सं यन्ति रसिनो रसाः पुनानो ब्रह्मणा हर इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ઉગ્ર અને વિશાળના સત્યનું સંગમ થાય છે—એકત્ર વહેતા પ્રવાહો ભેગા થઈ વહે છે. રસથી પરિપૂર્ણ રસો એક સાથે મળે છે. હે હરિ (તામ્રવર્ણ) ઇન્દુ, બ્રહ્મણાં (મંત્રશક્તિ) વડે શુદ્ધ થતો, ઇન્દ્ર માટે ચારે તરફથી વહે અને આગળ પ્રવાહિત થા.
Mantra 6
यत्र ब्रह्मा पवमान छन्दस्यां वाचं वदन् । ग्राव्णा सोमे महीयते सोमेनानन्दं जनयन्निन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
જ્યાં, હે પવમાન, બ્રહ્મા-પુરોહિત છંદસ્ય (છંદોબદ્ધ) વાણી ઉચ્ચારે છે—ત્યાં ગ્રાવણ (પીસણ પથ્થર) વડે સોમ મહિમાવાન થાય છે; સોમથી તે આનંદ ઉત્પન્ન કરે છે. હે ઇન્દુ, ઇન્દ્ર માટે ચારે તરફથી વહે અને આગળ પ્રવાહિત થા.
Mantra 7
यत्र ज्योतिरजस्रं यस्मिँल्लोके स्वर्हितम् । तस्मिन्मां धेहि पवमानामृते लोके अक्षित इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
જ્યાં અવિરત જ્યોતિ છે, જે લોકમાં સ્વર્ (સૂર્યમય સ્વર્ગ) સ્થાપિત છે—તે અમૃત લોકમાં, અક્ષિત (અવિનાશી) માં, હે પવમાન, મને ત્યાં સ્થાપ. હે ઇન્દુ, ઇન્દ્ર માટે ચારે તરફથી વહે અને આગળ પ્રવાહિત થા.
Mantra 8
यत्र राजा वैवस्वतो यत्रावरोधनं दिवः । यत्रामूर्यह्वतीरापस्तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
જ્યાં વૈવસ્વત રાજા છે, જ્યાં દિવ્ય લોકનું અવરોધન—દ્વાર/પરિસર છે; જ્યાં તે મહાબળવાન આપઃ (જળધારાઓ) છે—ત્યાં મને અમૃત (અમર) કર. હે ઇન્દુ (સોમ), ઇન્દ્ર માટે પરિ સ્રવ—ચારે તરફ અને આગળ વહે.
Mantra 9
यत्रानुकामं चरणं त्रिनाके त्रिदिवे दिवः । लोका यत्र ज्योतिष्मन्तस्तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
જ્યાં ઇચ્છાનુસાર ગતિ-ચરણ થાય છે, ત્રિણાકે—ત્રિ-શિખરે, ત્રિદિવે—ત્રિગુણ સ્વર્ગમાં; જ્યાં લોકો જ્યોતિષ્માન છે—ત્યાં મને અમૃત કર. હે ઇન્દ્રના સોમ, પરિ સ્રવ—ચારે તરફ અને અંદર વહે.
Mantra 10
यत्र कामा निकामाश्च यत्र ब्रध्नस्य विष्टपम् । स्वधा च यत्र तृप्तिश्च तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
જ્યાં કામનાઓ પૂર્ણ થાય છે અને નિકામા—સાચા સંકલ્પો તૃપ્ત થાય છે; જ્યાં બ્રધ્ન (પ્રકાશમાન)નું વિષ્ટપ—સ્થિર આસન છે; જ્યાં સ્વધા અને તૃપ્તિ વસે છે—ત્યાં મને અમૃત કર. હે ઇન્દ્રના સોમ, પરિ સ્રવ—ચારે તરફ અને અંદર વહે.
Mantra 11
यत्रानन्दाश्च मोदाश्च मुदः प्रमुद आसते । कामस्य यत्राप्ताः कामास्तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
જ્યાં આનંદ, હર્ષ અને મુદિતા, તેમજ પ્રમોદ પોતાનું આસન ગ્રહણ કરે છે; જ્યાં કામના સાધકને ઇચ્છિત કામનાઓ પ્રાપ્ત થાય છે—ત્યાં મને અમૃતત્વ આપ; હે ઇન્દ્રના સોમ (ઇન્દો), અમારી આસપાસ અને અંદર વહે.
It is a Soma Pavamāna hymn asking the purified Soma to flow strongly for Indra, so Indra gains strength and achieves victory. It also presents Soma as a giver of joy and a path toward immortality.
Because in the Soma ritual, correct metrical recitation and sacred speech are part of how Soma is ‘made great’—the hymn teaches that disciplined, measured speech helps manifest Soma’s uplifting power.
In Vedic terms it points to amṛta—rising beyond decay and fear through Soma’s purified essence. It can mean both a hoped-for divine state and an inner transformation toward enduring wholeness and bliss.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.